Pierwszenstwo: Opublikowano: 16.VII.1973 67740 KI. 22a,67/0© MKP C09b 67/00 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Józef Mielicki, Janina Szwarc, Alina Matusiak Wlasciciel patentu: Osrodek Badawczo-Rozwojowy Przemyslu Barwników, Zgierz (Polska) Preparaty do barwienia i drukowania wlókien celulozowych Przedmiotem wynalazku sa preparaty, sluzace do barwienia i drukowania wlókien celulozowych na dro¬ dze wytwarzania na wlóknie ftalocyjaniny miedziowej.Znane dotychczas preparaty, sluzace do otrzymywa¬ nia ftalocyjaniny miedziowej na wlóknie, zawieraja aminoiminoizoindolenine i rózne substancje obojetne.Stosowanie ich wymaga przygotowywania kapieli far- biarskich lub farb drukarskich za kazdym razem z po¬ szczególnych skladników, to jest preparatu, zwiazku miedzi, rozpuszczalnika, amoniaku, oraz substancji obo¬ jetnych, jak np. mocznika. W warunkach technicznych taki sposób postepowania powoduje róznice w efektach kolorystycznych, uzyskiwanych w poszczególnych par¬ tiach barwienia i drukowania, powstale wskutek róznych stosunków miedzi do aminoiminoizoindoleniny w po¬ szczególnych kapielach farbiarskich lub farbach drukar¬ skich.Znane sa równiez preparaty o nieujawnionym skla¬ dzie zawierajace tak zwane prekursory ftalocyjaniny, to jest niskoczasteczkowe zwiazki, z których moze po¬ wstac ftalocyjanina oraz blizej nieokreslone zwiazki metali, prawdopodobnie polaczenia metali z aminoimi- noizoindolenina.Preparaty, bedace przedmiotem wynalazku, stanowia gotowa mieszanine l-amino-3-imino-izoindoleniny lub 1,3-dwuiminoizoindoliny albo ich soli, np. azotanu, weglanu wzglednie fosforanu, z odpowiednim zwiaz¬ kiem miedzi. Do preparatu mozna dodac drobno zmie¬ lony obojetny zwiazek nieorganiczny lub organiczny, 10 i* 20 25 30 jak np. chlorek sodowy, siarczan sodowy, weglan amo¬ nowy, kwasny weglan amonowy, sól sodowa kwasu N-benzylosulfanilowego, sól sodowa kwasu butylonaf- talenosulfonowego, sól sodowa kwasu dwunaftylometa- nodwusulfonowego, mocznik i inne zwiazki powierzch¬ niowo czynne hydrotropowe lub obojetne sole albo dyspergator w takich ilosciach, aby otrzymane za po¬ moca tego preparatu wybarwienie lub wydruk odpo¬ wiadaly barwa i stezeniem wybarwieniom lub wydru¬ kom, uzyskanym przy uzyciu odpowiedniego wzorca. 1 Ilosci te wahaja sie w granicach 0—20% wagowych w stosunku do l-amino-3-imino-indoleniny lub 1,3-dwu¬ iminoizoindoliny wzglednie ich soli.Istota wynalazku polega na tym, ze jako zwiazki miedzi, wchodzace w sklad preparatu, stosuje sie zwiazki trudno rozpuszczalne w wodzie lub polaczenia, w których miedz jest dostatecznie mocno zwiazana z reszta czasteczki, a mianowicie w taki sposób, aby pod¬ czas przygotowywania kapieli farbiarskiej wzglednie farby drukarskiej oraz podczas napawania lub drukowa¬ nia wlókien nie nastapilo pod wplywem panujacej w czasie tych procesów temperatury 20—80° odszczepienie miedzi i utworzenie trudno rozpuszczalnego kompleksu miedziowego z l-amino-3-imino-izoindolenina lub 1,3- -dwuiminoizoindolina lub przedwczesne powstanie ftalo¬ cyjaniny miedziowej, które w tych warunkach nie wiaza sie w sposób trwaly z wlóknem, powodujac powstanie slabszych i nierównych efektów kolorystycznych. Jaka trudno rozpuszczalne wzglednie nierozpuszczalne zwiazki miedzi moga byc stosowane: wodorotlenek miedziowy,. 6774067740 tlenochlorek miedziowy, weglan miedziowy, zasadowe weglany miedziowe, zasadowy octan miedziowy itp.Jako zwiazki trudno oddajace miedz w roztworze o temperaturze 20—80° mozna stosowac sole komplekso¬ we miedzi i slabych kwasów organicznych takie, jak: salicylan miedziowy obojetny O1C7H4O3 lub kwasny 01(0711503)2, mleczan miedziowy Cu(C3H5C3)2, werse- nian miedziowy CutCioHu^Og), ftalan miedziowy obojetny CufCsIlLCk) lub kwasny Cu(C8H502)2, kom¬ pleks N-metyloglicynowy miedzi Cu(C3HeN02)2» kom¬ pleks fenyloglicynowy miedzi Cu(C8H8N02)2 i inne kompleksy N-alkilo-,N,N-dwualkilo-, N-arylo- lub N,N- -alkiloaryloglicynowe miedzi, a takze kompleksy mie¬ dziowe o stalej nietrwalosci mniejszej od K = 2,5 — 3X10—3. Kompleksy miedzi o wiekszej stalej nietrwa¬ losci zbyt latwo oddaja miedz i powoduja powstanie trudno rozpuszczalnego kompleksu miedzi z l-amino-3- -iminoizoindolenina lub 1,3-dwuiminoizoindolina albo przedwczesne utworzenie ftalocyjaniny miedziowej.W przypadku, gdy zwiazek, tworzacy kompleks z miedzia, jest cialem stalym, mozna zamiast gotowego kompleksu miedziowego uzyc mieszanine stechiome- tryczna wodorotlenku miedziowego, weglanu miedzio¬ wego lub zasadowych weglanów miedziowych i zwiaz¬ ku, tworzacego kompleks, jak kwas salicylowy, kwas ftalowy, kwas wersenowy, N-metyloglicyna, N-alkilo- i N,N-dwualkiloglicyna, N-fenyloglicyna itd.Stosunek molowy miedzi od 1-amino-3-iminoizoin- doleniny lub 1,3-dwuiminoizoindoliny lub jej soli, jak azotan, weglan wzglednie fosforan, wynosi 1 : 4,5—1 : 10,5, zaleznie od rodzaju uzytego zwiazku miedzi oraz od postaci l-amino-3-imino-izoindoleniny lub 1,3-dwuimi¬ noizoindoliny.Stosowanie preparatów wedlug wynalazku polega na tym, ze na material wlókienniczy nanosi sie preparat, po czym poddaje sie wlókno lub tkanine wysuszeniu oraz obróbce termicznej, jak parowanie i dogrzewanie.W czasie tych procesów wytwarza sie na materiale wlókienniczym ftalocyjanina miedziowa, nadajaca tym materialom bardzo trwale niebieskie zabarwienie.Wchodzace w sklad omawianych preparatów skladni¬ ki powinny byc dobrze rozdrobnione i wymieszane.Takie preparaty, zawierajace równoczesnie 1-amino-3- -imino-izoindolenine lub 1,3-dwuiminoizoindoline oraz zwiazki miedzi, sa trwale i. wygodne w stosowaniu.Uzywanie ich zapewnia staly stosunek miedzi do po¬ chodnych izoindoleniny w kapieli farbiarskiej lub far¬ bie drukarskiej, co powoduje otrzymywanie zawsze jednakowych efektów kolorystycznych.Wynalazek ilustruja, nie ograniczajac jego zakresu, nastepujace przyklady, w których czesci oznaczaja cze¬ sci wagowe: Przyklad I. Preparat o skladzie: 100 czesci su- chego i dobrze rozdrobnionego wodorotlenku miedzio¬ wego i 800 czesci l-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad II. Preparat o skladzie: 100 czesci su¬ chego i dobrze rozdrobnionego wodorotlenku miedzio¬ wego, 1000 czesci l-amino-3-iminoizoindoleniny i 200 czesci dobrze zmielonego chlorku sodowego.Przyklad III. Preparat o skladzie: 100 czesci wo¬ dorotlenku miedziowego, 150 czesci kwasu salicylowe¬ go i 1000 czesci l-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad IV. Preparat o skladzie: 100 czesci 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 weglanu miedziowego, 265 czesci kwasu salicylowego i 1500 czesci l-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad V. Preparat o skladzie: 100 czesci obo¬ jetnego salicylanu miedziowego CUC7H4O3 i 730 czesci 1-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad VI. Preparat o skladzie: 100 czesci weglanu miedziowego, 160 czesci kwasu N-metyloami- nooctowego i 1000 czesci l-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad VII. Preparat o skladzie: 100 czesci kompleksu miedziowego kwasu N-metyloaminooctowe- go Cu(C3H6NC2)2 i 610 czesci 1-amino-3-iminoizoin- doleniny.Przyklad VIII. Preparat o skladzie: 100 czesci wodorotlenku miedziowego, 180 czesci N-metyloamino- octowego, 200 czesci dobrze zmielonego siarczanu so¬ dowego i 1500 czesci l-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad IX. Preparat o skladzie: 100 czesci wodorotlenku miedziowego, 310 czesci kwasu N-fenylo- aminooctowego i 1000 czesci 1-amino-3-iminoizoindo- leniny.Przyklad X. Preparat o skladzie: 100 czesci kompleksu miedziowego kwasu N-fenyloaminooctowego i 400 czesci 1-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad XI. Preparat o skladzie: 100 czesci zasadowego octanu miedziowego, 165 czesci kwasu wersenowego i 1000 czesci l-amino-3-iminoizoindo- leniny.Przyklad XII. Preparat o skladzie: 100 czesci wersenianu miedziowego i 420 czesci l-amino-3-imino- izoindoleniny.Przyklad XIII. Preparat o skladzie: 100 czesci mleczanu miedziowego, 100 czesci weglanu amonowego i 600 czesci l-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad XIV. Preparat o skladzie: 100 czesci tlenochlorku miedziowego, 145 czesci kwasu ftalowego i 850 czesci l-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad XV. Preparat o skladzie: 100 czesci obojetnego ftalanu miedziowego, 100 czesci soli sodo¬ wej kwasu N-benzylosulfanilowego i 640 czesci 1-ami- no-3-iminoizoindoleniny.Przyklad XVI. Preparat o skladzie: 100 czesci wodorotlenku miedziowego i 1500 czesci azotanu 1-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad XVII. Preparat o skladzie: 100 czesci kompleksu miedziowego kwasu N-metyloaminooctowe- go i 650 czesci weglanu 1-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad XVIII. Preparat o skladzie: 100 czesci weglanu miedziowego, 250 czesci kwasu salicylowego, 200 czesci mocznika i 1500 czesci l-amino-3-iminoizo- indoleniny.Przyklad XIX. Preparat o skladzie: 100 czesci mleczanu miedziowego, 200 czesci soli sodowej kwasu dwunaftylometanodwusulfonowego i 1500 czesci azo¬ tanu l-amino-3-iminoizoindoleniny.Przyklad XX. Preparat o skladzie: 100 czesci zasadowego octanu miedziowego, 100 czesci kwasu fta¬ lowego i 1000 czesci azotanu l-amino-3-iminoizoindo- leniny.Zwiazki miedzi, kwasy organiczne, 1-amino-3-imino- izoindolenina i 1,3-dwuiminoizoindolina oraz ich sole, uzyte w przykladach, moga byc stosowane w róznych kombinacjach.67740 PL PL