PL 72 084 Y1 2 Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest zlacze rurowe bezkolnierzowe, pod waz gumowy, wsta- wiane pomiedzy plaszczyzny doczolowe dwóch wezy gumowych, majace zastosowanie w róznych ga- leziach przemyslu, przykladowo w przemysle wydobywczym do transportu urobku poflotacyjnego, ale tez w przemysle przeróbczym, chemicznym, spozywczym, farmaceutycznym i w innych instalacjach – zatem wszedzie tam, gdzie stosuje sie gumowe rurociagi i istnieje koniecznosc skutecznego i nieza- wodnego zabezpieczenia przed wysuwaniem poszczególnych segmentów rurociagu bedacego pod ci- snieniem cieczy lub gazów. Znanym sposobem polaczenia rur gumowych jest nasadzanie dwóch konców rur na zlaczke, pel- niaca funkcje tulejki rozporowej, która na calej swej dlugosci ma wyprofilowanie faliste, zapewniajace szczelnosc polaczenia i uszczelnianie przez nakretki stozkowe lub dosuwanie konców odcinków ruro- wych tak, aby przylegaly do siebie i stosowanie pierscieniowej zlaczki zaciskowej, stanowiacej obejme wykonana z metalu, wyposazona w elastomerowa uszczelke oraz w zacisk srubowy i mogaca zmniej- szac swoja srednice. Przykladowo z opisu patentowego PL169473 (B1) znane jest zlacze rurowe do rur cisnieniowych, skladajace sie z dwóch laczonych wzajemnie konców rur, zlaczki obejmujacej obszar polaczenia oraz z elementu uszczelniajacego, którego istota jest zlaczka, posiadajaca w obrebie swoich konców ele- menty ryglujace do osiowego ryglowania konców rur, przy czym elementy ryglujace sa utrzymywane przez zlaczke ksztaltowo i miedzy elementami ryglujacymi rozciaga sie prowadzony zewnetrznie przez zlaczke i wewnetrznie przez konce rur element uszczelniajacy. W omawianym rozwiazaniu korzystnym jest, gdy zlaczka jest zlozona ze srodkowego odcinka cylindrycznego i z odgietych od tego odcinka na jego koncach promieniowo na zewnatrz odcinków, i gdy pomiedzy wewnetrzna powierzchnia zlaczki a zewnetrznymi powierzchniami konców rur znajduje sie przestrzen w ksztalcie pierscienia do umiesz- czania elementu uszczelniajacego. Korzystnym jest równiez, gdy elementy ryglujace sa uformowane jako rozciete wzdluz pierscienie zaciskowe, gdy profil przekroju poprzecznego pierscienia zaciskowego jest dopasowany do profilu wewnetrznego przekroju poprzecznego wygietego odcinka i gdy powierzch- nia wewnetrzna pierscienia zaciskowego jest wyprofilowana. Korzystna cecha w omawianym rozwiaza- niu jest, gdy powierzchnia zewnetrzna pierscienia zaciskowego jest dodatkowo wyprofilowana i gdy jest ona wyposazona w biegnace osiowo zeberka. Korzystnym jest takze, gdy przestrzen w ksztalcie pier- scienia, ograniczona z jednej strony przez zlaczke i przez konce rur z drugiej strony jest niemal calko- wicie wypelniona przez pierscienie zaciskowe i przez element uszczelniajacy. Korzystnym jest, gdy co najmniej konce rur i pierscienie zaciskowe wykonane sa z takiego samego materialu i gdy element uszczelniajacy jest wykonany z elastomeru, przy czym element uszczelniajacy jest wyprofilowany co najmniej od wewnatrz. Korzystnym tez jest, gdy konce rur sa gladkie i przylegaja do siebie czolowo i gdy zlaczka rozciaga sie symetrycznie w obydwie strony od plaszczyzny srodkowej, w której leza stykajace sie ze soba powierzchnie czolowe konców rur. Wreszcie korzystnym jest, gdy pierscienie zaciskowe i element uszczelniajacy – patrzac na przekrój wzdluz osi – przylegaja do siebie wzdluz takiej po- wierzchni styku, która jest nachylona pod pewnym katem do wspólnej osi konców rur. Z kolei z opisu patentowego PL 169468 (B1) znane jest zlacze rurowe do laczenia dwóch konców rur, z których oba cylindryczne koncowe odcinki rur maja jednakowo uksztaltowane rozpeczenia kieli- chowe, w które wsuniety (wprowadzony) jest element rurowy, bedacy korzystnie rura wsporcza, rozcia- gajaca sie symetrycznie po obu stronach plaszczyzny srodkowej wewnatrz rozpeczen kielichowych, na calej dlugosci tych rozpeczen i w które to rozpeczenia wstawiona jest uszczelka, wykonana z materialu elastomerowego, przy czym uszczelka ma na swojej wewnetrznej powierzchni obwodowej wyprofilowa- nie, przez co przylega promieniowo po stronie wewnetrznej do rury wsporczej wsunietej w rozpeczenie, uksztaltowane tak, zeby zapewnic ochrone przed przemieszczeniami uszczelki powodujacymi utrate jej wlasnosci uszczelniajacych, a jednoczesnie ulatwic czynnosci montazowe. Uszczelka ma na swojej po- wierzchni zewnetrznej wybrzuszenia lub inne uksztaltowane formy, stanowiace elementy ustalajace. Uszczelka jest swoja zewnetrzna powierzchnia obwodowa przyklejona do wewnetrznej powierzchni od- cinka rurowego. Odcinek rurowy jest wyposazony od strony wewnetrznej w wyciecia, wyprofilowania lub inne elementy strukturalne, które sa przeznaczone i uksztaltowane dla ksztaltowo-zaciskowego wspól- dzialania z wybrzuszeniami lub innymi formami uksztaltowanymi po stronie zewnetrznej uszczelki. Zgodnie z omawianym rozwiazaniem odcinek rurowy jest ponadto wyposazony w rozmieszczone równomiernie na jego obwodzie otwory. Otwory te sa przeznaczone i uksztaltowane dla ksztaltowo- -zaciskowego wspóldzialania z elementami ustalajacymi uformowanymi na uszczelce. PL 72 084 Y1 3 Zeby zapewnic szczególnie dobre zabezpieczenie przed przesuwem osiowym, zlacze zaopa- trzone jest takze w rozcieta wzdluznie zlaczke zaciskowa wykonana z materialu metalowego, wyposa- zona w zacisk srubowy, opasujaca od zewnatrz oba rozpeczenia kielichowe laczonych ze soba odcin- ków rurowych. Celem wzoru uzytkowego bylo opracowanie nowej, udoskonalonej konstrukcji zlacza rurowego bezkolnierzowego, laczacego dwa segmenty zbrojonych wezy gumowych, wstawianego pomiedzy plaszczyzny doczolowe tych dwóch wezy, po to, aby zlacze stanowilo skuteczne uszczelnienie obwo- dowe i doczolowe, w pelni zabezpieczajace przed wysuwaniem sie wezy gumowych bedacych pod ci- snieniem cieczy lub gazów. Zlacze rurowe bezkolnierzowe do rur cisnieniowych, zgodnie ze wzorem uzytkowym sklada sie z dwóch laczonych wzajemnie konców rur, stykajacych sie ze soba czolowo, a takze ze zlacza zacisko- wego – obejmujacego obszar polaczenia, a rozlozonego symetrycznie w obydwie strony od miejsca laczenia stykajacych sie ze soba powierzchni czolowych konców rur, które to zlacze zaciskowe wypo- sazone jest w zaciski srubowe, mogace zmniejszac jego srednice i powodowac, ze bedzie ona stanowila obejme zaciskajaca obwodowo konce rur oraz sklada sie z elementu uszczelniajacego, wykonanego z materialu elastomerowego, umieszczonego w przestrzeni pomiedzy wewnetrzna powierzchnia zlacza a zewnetrznymi powierzchniami konców rur. Istota zlacza rurowego wedlug wzoru uzytkowego polega na tym, ze zlacze zaciskowe jest dzie- lone, utworzone z dwóch jednakowych polówek, z których kazda jest od strony wewnetrznej ryflowana w postaci rowków, korzystnie nacietych w ksztalcie jodelki, zapewniajacych docisniecie uniemozliwia- jace przesuniecie sie, badz wysuwanie sie wezy gumowych bedacych pod cisnieniem cieczy lub gazów, a ponadto kazda z dwóch polówek zlacza zaciskowego posiada po dwa plaskowniki, stanowiace lapy mocowania, polaczone z polówkami zlacza zaciskowego trwale przymocowanymi wregami, które to wregi maja krzywizne dopasowana do zewnetrznej powierzchni zlacza zaciskowego i tworza wraz z kaz- dym z plaskowników rame usztywniajaca, sciagajaca, nie pozwalajaca na odksztalcenia sie plaskowni- ków, natomiast na kazdym z plaskowników, pomiedzy wregami, ale takze poza obszarem umiejscowie- nia wregów rozmieszczone sa równomiernie okragle otwory, przeznaczone i uksztaltowane dla ksztal- towo-zaciskowego wspóldzialania z elementami ustalajacymi w postaci srub, podkladek i nakretek. Z kolei elementem uszczelniajacym jest uszczelka, w przekroju majaca ksztalt litery „T”, przy czym wy- sokosc „nogi” tej uszczelki odpowiada grubosci sciany rurociagu i ta czesc uszczelki (stanowiaca jej „noge”) umiejscawiana jest pomiedzy plaszczyznami doczolowymi dwóch konców rur, tym samym zo- staje skierowana do wnetrza rurociagu. Uszczelka ma za zadanie uszczelniac czolowo i obwodowo cale zlacze. Szczelnosc polaczenia zapewnia zacisniecie sie dwóch polówek zlaczki zaciskowej zlacza ru- rowego na uszczelce gumowej skrecajac je srubami. Dzieki rozwiazaniu wedlug wzoru uzytkowego uzyskano konstrukcje zlacza rurowego, które jest tak uksztaltowane, zeby zapewnic ochrone przed przemieszczeniami uszczelki powodujacymi utrate jej wlasnosci uszczelniajacych. Zastosowanie uszczelki majacej w przekroju ksztalt litery „T” gwarantuje trwale i skuteczne uszczelnienie, poniewaz nawet przy duzym wewnetrznym cisnieniu wyeliminowane jest niemal calkowicie wypieranie uszczelki. Przy tym zastosowana w rozwiazaniu wedlug wzoru uszczelka pelni dwojaka funkcje, uszczelniajac cale zlacze czolowo i obwodowo. Dzieki wspóldzialaniu wszystkich elementów ksztaltowo-zaciskowych z elementami ustalajacymi zlacza zaciskowego (takich jak plaskowniki, wregi, otwory, zaciski srubowe) mozliwe jest odpowiednie, optymalne ustalanie srednicy tworzacego sie z dwóch polówek pierscienia zaciskowego (obejmy uzy- skanej na skutek zmniejszania srednicy zlacza zaciskowego), wywierajacej promieniowy i obwodowy nacisk na przeciwlegle odcinki laczonych rur. Dodatkowo, w zwiazku z ryflowaniami na wewnetrznych powierzchniach obu polówek zlacza zaciskowego, któremu nadano postac w rodzaju jodelki, powstaje niezawodne, dzialajace na zasadzie wykorzystania sily tarcia ewentualnie ksztaltowe polaczenie miedzy zlaczem zaciskowym a koncami rur (wezy gumowych). Wskutek zmniejszenia srednicy pierscienia za- ciskowego wytwarza sie równiez nacisk na element uszczelniajacy w postaci uszczelki, przez co ksztal- tuje sie szczególnie niezawodne dzialanie uszczelniajace. Zaleta rozwiazania wedlug wzoru uzytkowego polega tez na tym, ze przykladane podczas mon- tazu sily odksztalcajace sa stosunkowo niewielkie i taka technika montazu moze byc stosowana nawet przy wezach gumowych zbrojonych o srednicy zewnetrznej ? okolo 460 mm i srednicy wewnetrznej ? okolo 400 mm. PL 72 084 Y1 4 Przedmiot wzoru uzytkowego uwidoczniony jest na rysunku, którego Fig. 1 przedstawia zlacze rurowe bezkolnierzowe w widoku perspektywicznym od góry, Fig. 2 – widok zlacza rurowego w prze- kroju wzdluznym A-A, Fig. 3 – zlacze rurowe w przekroju poprzecznym B-B, a Fig. 4 – szczegól poka- zujacy umiejscowienie uszczelki, majacej w przekroju ksztalt litery „T”, w przestrzeni pomiedzy dwoma laczonymi wezami zbrojonymi. Przedstawione na rysunku zlacze rurowe bezkolnierzowe moze byc wykorzystane w rurociagach, stanowiacych linie przesylowa wykorzystywana w przemysle wydobywczym, na przyklad do transportu odpadów poflotacyjnych w postaci medium plynnego – wód technologicznych i szlamu, bedacego mie- szanina wody i rozdrobnionej na mial skaly, stanowiacych odpady powstale w procesie produkcyjnym. Zlacze rurowe bezkolnierzowe zastosowano do polaczenia dwóch stykajacych sie ze soba czo- lowo konców rur 1 i 2, stanowiacych weze gumowe zbrojone drutem, z których kazdy zakonczony jest oplotem tekstylnym i których srednica zewnetrzna wynosi ? 456 mm, a srednica wewnetrzna ? 400 mm. Przedmiot wzoru jest zlaczem zaciskowym 3 wykonanym ze stali nierdzewnej – obejmujacym obszar polaczenia, a rozlozonym symetrycznie w obydwie strony od miejsca laczenia stykajacych sie ze soba powierzchni czolowych konców rur 1 i 2. Zlacze zaciskowe 3 ma ksztalt cylindryczny i jest dzielone, utworzone z dwóch jednakowych po- lówek 3a i 3b, przy czym kazda z nich posiada od strony wewnetrznej ryflowanie w postaci rowków 4, nacietych w ksztalcie jodelki. Nadto kazda z dwóch polówek 3a i 3b zlacza zaciskowego 3 posiada po dwie listwy 5, trwale przymocowane wregami 6 do bocznych, prostych krawedzi. Wregi 6 maja krzywizne dopasowana do zewnetrznej powierzchni zlacza zaciskowego 3 i tworza wraz z kazda z listew 5 rame usztywniajaca. W kazdej listwie 5, pomiedzy wregami 6, ale takze poza obszarem umiejscowienia wre- gów 6 rozmieszczone sa równomiernie okragle otwory 7 przeznaczone do wspóldzialania z elementami ustalajacymi w postaci srub 8, podkladek 9 i nakretek 10. Niezwykle istotna role w zlaczu rurowym wedlug wzoru odgrywa element uszczelniajacy, w po- staci uszczelki 11, wykonanej z materialu elastomerowego. Uszczelka 11 w przekroju ma ksztalt litery „T”, przy tym wysokosc „nogi” 12 uszczelki 11 odpo- wiada grubosci scian rury 1 i rury 2, stanowiacych segmenty rurociagu, czyli w tym konkretnym przykla- dzie wykorzystania wzoru uzytkowego wysokosc „nogi” uszczelki 11 ma 56 mm. Omawiana czesc uszczelki 11, stanowiaca jej „noge” 12, umiejscawiana jest pomiedzy plaszczy- znami doczolowymi dwóch konców rur 1 i 2, tym samym zostaje skierowana do wnetrza rurociagu. Objasnienia figur rysunku 1 – koncowa czesc rury, 2 – koncowa czesc rury, 3 – zlacze zaciskowe, 3a – górna polówka zlacza zaciskowego 3, 3b – dolna polówka zlacza zaciskowego 3, 4 – ryflowania od wewnetrznej strony polówki 3a i/lub 3b zlacza zaciskowego 3, – listwa, stanowiaca lape mocowania, 6 – wrega, 7 – otwór, 8 – sruba, 9 – podkladka, – nakretka, 11 – uszczelka (11), w przekroju majaca ksztalt litery „T”, 12 – „noga” uszczelki o ksztalcie litery „T”. PL PL PL PL PL