Uprawniony z patentu: Th. Kieserling u. Albrecht, Solingen (Republika Federalna Niemiec) Urzadzenie do mocowania przedmiotów obrabianych wtlaczanych w narzedzie do przeróbki plastycznej zwlaszcza w matryce ciagarki lawowej Wynalazek dotyczy urzadzenia do mocowania przedmiotów obrabianych wtlaczanych w narzedzie do przeróbki plastycznej, zwlaszcza w matryce cia¬ garki lawowej skladajacego sie zasadniczo ze szczek klinowych przesuwnych osiowo w kierunku przed¬ miotu obrabianego i opierajacych sie swa po¬ wierzchnia klinowa na podwójnych klinach dosuw- nych przesuwnych san, które sa osiowo nastawne w stosunku do przedmiotu obrabianego za pomoca gwintowanych wrzecion, Wielkosc kata wewnetrz¬ nej powierzchni klinowej lezy przy tym ponizej, a wielkosc kata zewnetrznej powierzchni klinowej powyzej wielkosci zapewniajacej samohamownosc.W przypadku ciagnienia ma ciagarce lawowej pre- tóiw lub rur, przedmioty obrabiane musza byc zaopa¬ trzone w uchwyty do ciagniecia, lub tez przedmioty te musza byc tak daleko przetlaczane przez matry¬ ce ciagarki, aby koniec przedmiotu mógl byc uchwy¬ cony przez szczeki mocujace wózka ciagnacego.Znane sa urzadzenia zakleszczajace oraz urzadze¬ nia wtlaczajace. W przypadku urzadzen, w których szczeki klinowe opieraja sie za posrednictwem rolek na obudowie przesuwnych san, mocowanie i utrzy¬ mywanie przedmiotu obrabianego jest dokonywane w sposób pewny a w wyniku tarcia tocznego po¬ miedzy szczekami klinowymi i obudowa w czasie powrotnej jazdy przesuwnych san do polozenia wyj¬ sciowego umozliwione jest równiez zwolnienie szczek klinowych. Jednakze wada tych urzadzen zaklesz¬ czajacych jest to, ze szczeki klinowe musza byc dlu¬ gie, aby mogla byc umieszczona odpowiednio duza ilosc rolek co jest konieczne przy duzych silach mocujacych.W celu rozszerzenia zakresu srednic tego rodzaju urzadzen zakleszczajacych zaproponowano juz rów¬ niez opieranie szczek klinowych na dosuwnych kli¬ nach przemieszczanych na przesuwnych saniach pro¬ mieniowo do przedmiotu obrabianego przy czym do- suwne kliny podpierane sa przez kliny umieszczone w obudowie san przesuwnych i przemieszczane osio¬ wo w stosunku do przedmiotu obrabianego przez gwintowane wrzeciona.Znane jest zastosowanie do mocowania rur seg¬ mentów mocujacych, które poprzez podkladki kli¬ nowe opieraja sie o obudowe w miejscach naklada¬ nia uszczelek, przy czym wielkosc kata wewnetrznej powierzchni klinowej podkladek klinowych znajduje sie ponizej, zas wielkosc kata zewnetrznej po¬ wierzchni klinowej tychze podkladek znajduje sie powyzej wartosci odpowiadajacej samohamownosci.Celem i zadaniem wynalazku jest wyeliminowanie wad towarzyszacych znanym rozwiazaniem, a w szczególnosci skonstruowanie urzadzenia do moco¬ wania przedmiotów obrabianych zapewniajacego 25 pewne mocowanie i trzymanie przedmiotu obrabia¬ nego w czasie procesu wtlaczania przy wzglednie malej dlugosci szczek klinowych, jak równiez zwal¬ nianie szczek klinowych lub podwójnych klinów przesuwnych po zakonczeniu procesu wtlaczania. 3° Istota rozwiazania wedlug wynalazku jest to, ze co 10 15 20 72927'J i 72927 najmniej jeden klin dosuwny pary klinów oparty jest na lozysku oporowym, które w czasie procesu wtlaczania jest dokladnie unieruchamLane, zas w in¬ nym czasie jest osiowo przesuwne i którego sila trzymajaca jest nastawna. Dla umozliwienia nasta¬ wiania szczek klinowych na stosowana w danej chwi¬ li srednice, kliny dosuwne przemieszczane sa osio-, wo lub promieniowo w znany sposób za pomoca gwintowanego wrzeciona.Dalsza cecha rozwiazania wedlug wynalazku jest to, ze lozyska oporowe klinów dosuwnych, najko¬ rzystniej górnych stanowia tlok jednostronnego dzialania do którego doprowadzany jest i odprowa¬ dzany poprzez zawór zwrotny czynnik cisnieniowy i który jest przestawny do polozenia otwarcia wzglednie zamkniecia w uzaleznieniu od obciazenia tloków podwójnego dzialania oddzialywujacych na szczeki klinowe.Z uwagi na to, ze kat wewnetrznej powierzchni klinowej klinów dosuwnych jest mniejszy od kata odpowiadajacego samohamownosci, przy stosunkowo niewielkiej dlugosci opierajacych sie na nich szczek klinowych wytwarzana jest w czasie procesu wtla¬ czania duza sila mocujaca. Dzieki temu uzyskuje sie te zasadnicza korzysc rozwiazania polegajaca na tym, ze sanie wtlaczajace moga byc bardzo krótkie.Przedmiot wynalazku jest objasniony w dalszej czesci opisu na podstawie rysunku, który na fig. 1 do 3 przedstawia w przykladowym rozwiazaniu kon¬ strukcyjnym urzadzenia wedlug wynalazku przedsta¬ wionym na zalaczonyrn rysunku, na .którym fig., 1 pokazuje urzadzenie w widoku czolowym, przy czym pomiedzy szczekami klinowymi znajdujacymi sie w pozycji otwartej wrysowano przedmioty obrabiane, fig. 2 — przedstawia, w powiekszonej skali, fragment urzadzenia widzianego w kierunku strzalki rrc", oraz szczególy oprzyrzadowania przestawczego szczek klinowych i klinów dosuwnych w przekroju wzdluz linii A—B wedlug fig. 1 przedmiotów obrabianych, fig. 3 — schemat ukladu hydraulicznego oprzyrza¬ dowania przestawczego szczek klinowych i lozyska oporowego górnych klinów dosuwnych.Przedstawione na fig. 1 przesuwne sanie 1 zawie¬ rajace cylindry 2, 2a, prowadzace tloki podwójnego dzialania, których konce tloczysk 3, 3ar wyprowa¬ dzone z obu stron tloków zamocowane sa w ramie 4, co umozliwia wykonywanie pod wplywem dziala¬ nia prowadzonych w cylindrach 2, 2a tloków ru¬ chów w kierunkach strzalek 5 i 5a. Szczeki klinowe 9, 9ar 10, lOa, 11, lla wyposazone w wymienne listwy 12 sluza do zamocowania przedmiotów obrabianych 6, 7 i 8. Listwy 12 zabezpieczone sa przed przesu¬ nieciem za pomoca nosków 13 (fig. 2), znajdujacych sie na mimosrodowych czopach 14 trzpieni 15, ulo- zyskowanych obrotowo w szczekach klinowych 9 do lla. Noski 13 chwytaja za odpowiednie wybra¬ nia listew 12, a w wyniku odpowiedniego pokre¬ cania wrzecion moga byc wyprowadzone z zazebie¬ nia z szczekami klinowymi. Na fig. 1 widoczne jest zamocowanie wzglednie prowadzenie listew 12 na szczekach klinowych, zas prowadzenie szczek kli¬ nowych na klinach dosuwnych 16 lub 16a przedsta¬ wiono na fig. 2, na której zarys klinów dosuwnych pokazano linia kreskowana. Dla umozliwienia osio- 10 20 25 40 45 50 nych 16 wzglednie 16a do przedmiotu ODrabianego, w celu dopasowania do danej srednicy przedmiotu obrabianego, kliny dosuwne 16,. |6a posiadaja na okreslonej dlugosci o luku odpowiadajacym katowi okolo 180° gwint 17a, z którym wspólpracuje ze¬ wnetrzny gwint 18a wrzeciona 18, 18b zamocowane¬ go w.sposób uniemozliwiajacy obrót na wrzecionach przestawnych 19 ulozyskowanych w, obudowie san i zaopatrzonych w pokretla reczne 20. Dzieki temu na skutek' pokrecania wrzecionami 19 w lewo lub w prawo kliny dosuwne 16, 16a moga przesuwac sie w kierunku strzalki 21 (fig. 2).W klinach dosuwnych 16 lub 16a po jednym w kazdym klinie wstawione sa i prowadzone cylindry 22, które siegaja swymi odsadzeniami 22a w odpo¬ wiednie wybrania szczek klinowych ? 9 do lla (fig. 2). W cylindrach 22 prowadzone sa tloki 23, których tloczyska 24 przechodza z jednej strony przez po¬ krywy cylindrów i sa zamocowane na klinach do¬ suwnych 16 wzglednie 16a. Tloczyska 24 zaopatrzo-* ne sa w dwa otwory 24a, 24b (fig. 2 i 3), przez które przyplywa i odplywa czynnik cisnieniowy powodu¬ jacy obciazenie tloka 23 na zmiane z jednej i drugiej jego strony. W obudowe przesuwnych san wsta¬ wione sa cylindry 25, w których prowadzone sa tloki jednostronnego dzialania 26 — po jednym tlo¬ ku w kazdym cylindrze — które to cylindry spel¬ niaja role lozysk oporowych w procesie wtlaczania dla górnych dosuwnych 16a, opierajacych sie po¬ przez wrzeciona 18a o tloki 26. Doprowadzanie i od¬ prowadzanie czynnika cisnieniowego do tloków 26 przebiega zawsze przez zawór zwrotny 27 (fig. 3), który mozna doprowadzic do polozenia otwarcia lub zamkniecia w uzaleznieniu od obciazenia tloka 23r celem spowodowania ruchu szczek klinowych 9 do lla.Sposób dzialania urzadzenia jest nastepujacy: W celu zamocowania przedmiotu obrabianego i wtloczenia go w (nie pokazana na rysunku) matryce, suwak przesterowujacy 28 musi byc ustawiony w takiej pozycji, aby przewód 29 mial polaczenie z przewodem 29a. W wyniku tego polaczenia olej tlo¬ czony przez pompe P moze przeplywac przez prze¬ wody 29, 29ar 29b, 30, 31, 31a jak równiez przez .regulatory ilosci 32 i 33 oraz przewody 34r 34a i 35, '35a do otworów 24b tloczysk 24. Na skutek tego wszystkie cylindry 22, a tym samym równiez wszyst¬ kie szczeki klinowe 9 do lla przemieszczaja sie w prawo w kierunku przedmiotów obrabianych, az szczeki klinowe przylgna do przedmiotów obrabia¬ nych. Równoczesnie jednak czynnik cisnieniowy przeplywa przez przewód 31b i zawór zwrotny 27 do cylindra wzglednie cylindrów 25, w wyniku cze¬ go tloki 26 docisniete zostaja mocno do wrzecion 18b. Dzieki temu zlikwidowany zostaje luz pomie¬ dzy gwintem 17a i gwintem 18a wrzecion 18 i 18b i tloki prowadzone w cylindrach 2, 2a zostaja obcia¬ zone w znany sposób tak, ze sanie 1 przemieszcza¬ ne sa z wymagana sila wtlaczania, w kierunku strzal¬ ki 5, i przedmioty obrabiane zostaja wtloczone do matrycy. Poniewaz wielkosc kata wewnetrznej po¬ wierzchni klinowej 17b klinów dosuwnych 16 lub 16a jest mniejsza od wielkosci zapewniajacej samo¬ hamownosc, przy wtlaczaniu i uzaleznionym od niego wego lub promieniowego przesuwu klinów dosuw- 65 ruchu wzdluznym szczek klinowych 9 do lla wy-7292? 6 tworzone zostaja dostatecznie duze sily mocujace, uniemozliwiajace poslizgi szczek po przedmiotach obrabianych podczas wtlaczania. Wystepujace w czasie procesu wtlaczania sily promieniowe przenie¬ sione zostaja przez kliny dosuwne 16r 16a na obu- 5 dowe przesuwnych san, która tym samym otrzymu¬ je naprezenie wstepne. Wymienione sily promienio¬ we wytwarzaja skladowe sily zmierzajace do polu¬ zowania klinów dosuwnych, natomiast tloki 26 wy¬ kluczaja powrotne przesuniecie górnych klinów do- io suwnych 16ar zatem przesuniecie sie tych klinów dosuwnych jest zupelnie uniemozliwione.Po zakonczeniu procesu wtlaczania suwak prze- sterowujacy 28 zostaje przelaczony i przewód 29 zostaje polaczony z przewodem 29c. Olej cisnienio- 15 wy przeplywa wtedy poprzez przewody 29r 29c, 29d oraz przewody 36, 36a i 37, 37a do otworów 24a tlo- czysk 24. W wyniku tego nastepuje takie obciaze¬ nie cylindrów 22, jakie jest niezbedne dla umozli¬ wienia ich ruchu w kierunku strzalki 5. Ruch ten 20 jest jednak dopiero wtedy w pelni mozliwy, gdy równoczesnie odciazone zostaja tloki 26 to znaczy wtedy gdy czynnik cisnieniowy przeplywa przewo¬ dem 38 do komory 39 i oddzialywuj e na tlok 40, który otwiera zawór zwrotny 27 umozliwiajac tym 25 samym odplyniecie oleju znajdujacego sie w cylin¬ drze 41 i obciazajacego tlok 26, z powrotem prze¬ wodami 31b, 31, 29a do zbiornika. Obudowa prze¬ suwnych san., naprezona jest wstepnie promieniowy¬ mi silami wywolanymi przez -oddzialywanie procesu 30 wtlaczania' na te obudowe. Gdy 'wiec teraz tloki 26 zostana odciazone, naprezenia obudowy przesuw¬ nych san zostana wyzwolone, gdyz kliny 16a prze¬ suniete zostaja o niewielka wartosc w kierunku otwierania. W przedstawionym rozwiazaniu przy- 35 kladowym ruch górnych klinów dosuwnych 16 jest tylko tak duzy, jak duzy jest luz osiowy itx" po¬ miedzy wrzecionami 18b i cylindrami 25. Ten nie¬ wielki ruch wzdluzny górnych klinów dosuwnych jest jednak wystarczajacy, by umozliwic przesuw szczek klinowych 9 do Ha przez przesuw wzdluzny cylindrów 22 w kierunku „odmocowanie" przy czym cisnienie czynnika cisnieniowego mozna odpowied¬ nio regulowac na pompie P. PL PL