Opis wzoru Przedmiotem wzoru uzytkowego jest mechanizm docisku narzedzia rolniczego, przeznaczony do stosowania w maszynach rolniczych, zwlaszcza do docisku narzedzia wyrównujacego glebe, przy- kladowo walu roboczego strunowego, rurowego lub strunowego zebatego. W stanie techniki znane sa rozwiazania regulacji polozenia narzedzi wyrównujacych przy pomocy mechanizmów, których zasada dzialania oparta jest na ruchomym, przegubowo polaczonym równole- globoku, który w czasie unoszenia narzedzia sklada sie prostopadle w kierunku osi wzdluznej ciagnika lub równolegle w kierunku osi wzdluznej ciagnika, przy czym zmiana wzajemnego polozenia boków równolegloboku nastepuje poprzez wspólprace z silownikiem lub z mechanizmem sprezynowym. Przykladowo znany jest ze wzoru uzytkowego Ru-65633 przegubowy lacznik do agregatu uprawowego, który sklada sie z dwóch belek poziomych, usytuowanych jedna nad druga, równolegle do kierunku jazdy, z których kazda osadzona jest na dwóch równoleglych do siebie sworzniach, roz- mieszczonych wzdluz osi belek w plaszczyznie poziomej, przy czym koncówki sworzni zamocowane sa parami jeden nad drugim, w pionowych wspornikach. Koncówki sworzni obu belek od strony ramy zawie- szenia zamocowane sa we wspornikach przymocowanych trwale do ramy zawieszenia, zas koncówki sworzni obu belek od strony ramy narzedzia uprawowego zamocowane sa we wspornikach przymoco- wanych trwale do ramy narzedzia uprawowego. Rozwiazanie to pozwala na regulacje wysokosci polo- zenia i docisku narzedzia uprawowego. Z opisu wzoru uzytkowego Ru71348 znany jest z kolei mechanizm regulacji wzajemnego poloze- nia narzedzi uprawowych w maszynach rolniczych, usytuowany pomiedzy belkami nosnymi narzedzi uprawowych i zawierajacy elementy takie jak belka górna i belka dolna, które osadzone sa na sworz- niach zamocowanych pomiedzy wspornikami i polaczone ze soba ruchomo w obrebie równolegloboku, przy czym mechanizm zawiera dwie pary elementów polaczonych ze soba ruchomo w obrebie równo- legloboku, zas belki górne polaczone sa ze soba belka poprzeczna wspólpracujaca z silownikiem. Wsporniki zas maja wyprofilowane ramiona, skierowane naprzeciw siebie, na których sworznie usytuo- wane sa parami. Sworznie, na których osadzone sa belki dolne przesuniete sa w kierunku do dolu i do przodu wzgledem sworzni, na których osadzone sa belki górne tak, ze w skrajnym polozeniu robo- czym narzedzia wyrównujacego, belki górne i belki dolne dosuniete sa do siebie, a obie pary belek dolnych i górnych usytuowane sa równolegle do uprawianej gleby. Z europejskiego opisu patentowego EP 1763982 znane jest urzadzenie do uprawy roli z przegu- bowym elementem sprzegajacym rame narzedzia uprawowego z rama nosna, który to element sklada sie z dwóch par sworzni usytuowanych w jednej plaszczyznie oraz z pionowej nadbudowy, która pola- czona jest z zespolem dzwigni. Zbyt sztywne polaczenia pomiedzy rama zawieszenia i rama narzedzia uprawowego, które maja miejsce zwlaszcza w lekkich maszynach rolniczych przystosowanych do mniejszych ciagników powo- duja, ze narzedzie uprawowe po najechaniu na przeszkode, wykazuje mala elastycznosc i unosi sie tylko w niewielkim stopniu, powodujac naprezenia, a tym samym zmniejszajac trwalosc polaczenia po- miedzy rama zawieszenia i narzedziem uprawowym. Problem ten dotyczy zwlaszcza walu przedniego narzedzia roboczego. Ponad to w istniejacych rozwiazaniach, czesto bardzo rozbudowanych, problemem sa wysokie koszty produkcji, a tym samym ceny urzadzen. Z tego powodu producenci maszyn rolniczych chcac byc bardziej konkurencyjnymi na rynku, proponuja nowe konstrukcje urzadzen lub ich czesci, które daja taki sam efekt w rozdrabnianiu gleby, a jednoczesnie mozna je wykonac z mniejszej ilosci materialów i przy mniejszej pracochlonnosci, co niewatpliwie wplywa na ostateczna cene wyrobu. Celem wzoru uzytkowego jest zatem opracowanie lekkiego, malo skomplikowanego mechanizmu docisku narzedzia rolniczego, który bedzie tani w produkcji, a jednoczesnie bedzie elastycznie reagowal na nierównosci gleby. Mechanizm docisku narzedzia rolniczego, sprzegajacy wal roboczy z rama zawieszenia maszyny rolniczej, zawierajacy pare wsporników zewnetrznych osadzonych na ramie zawieszenia oraz pare wsporników wewnetrznych osadzonych na wale roboczym, przy czym wsporniki wyciete sa z blachy na ksztalt ramion, a ramiona wsporników jednej pary sa skierowane w strone ramion drugiej pary wspor- ników, wedlug wzoru uzytkowego charakteryzuje sie tym, ze ramiona wewnetrznej pary wsporników maja ksztalt litery „Y" i skierowane sa rozwidleniem w kierunku ramy zawieszenia, przy czym czesci ramion wsporników wewnetrznych usytuowane ponizej ramy zawieszenia sa polaczone ze soba3 i ze wspornikami zewnetrznymi przegubowo za pomoca sworznia, zas czesci ramion wsporników we- wnetrznych usytuowane powyzej ramy zawieszenia krzyzuja sie nozycowo z ramionami wsporników zewnetrznych, przy czym wolne konce wsporników zewnetrznych i wolne konce wsporników zewnetrz- nych polaczone sa ze soba w parach za pomoca tulei równoleglych do walu roboczego, do których zamocowane sa konce sprezyny, usytuowanej wzdluznie do osi glównej maszyny rolniczej, a dodat- kowo na wysokosci krzyzowania sie ramion wsporników wewnetrznych i zewnetrznych, zamocowane sa ograniczniki, zas pomiedzy wspornikami wewnetrznymi usytuowane jest wzmocnienie w postaci blachy. Korzystnie ograniczniki maja postac plaskowników zamocowanych pionowo pomiedzy para wsporników wewnetrznych i pomiedzy para wsporników wewnetrznych. Rozwiazanie wedlug wzoru uzytkowego jest proste w wykonaniu i oszczedne materialowo, a jedno- czesnie elastycznie reaguje na wszelkie nierównosci gleby. Zastosowana sprezyna, w stanie normalnej pracy narzedzia jest scisnieta, a po najechaniu narzedzia roboczego na przeszkode, narzedzie stawia- jac opór, powoduje uruchomienie mechanizmu docisku i rozciaganie sprezyny, a po pokonaniu prze- szkody wraca plynnie do polozenia poczatkowego, co ma korzystny wplyw na plynna prace narzedzia roboczego. Mechanizm docisku narzedzia rolniczego przedstawiony jest na rysunku , na którym Fig. 1 przed- stawia w rzucie perspektywicznym, fragment maszyny rolniczej, z mechanizmem docisku w stanie spo- czynku, osadzonym z jednej strony na ramie zawieszenia walu, zas z drugiej strony na wale roboczym; zas Fig. 2 przedstawia ten sam mechanizm docisku w przekroju wzdluznym. Mechanizm docisku narzedzia rolniczego, sprzegajacy rame zawieszenia 1 maszyny rolniczej z walem roboczym 2 przedstawiony jest na rysunku i zawiera pare wsporników zewnetrznych 3 osadzo- nych trwale na ramie zawieszenia 1 oraz pare wsporników wewnetrznych 4 osadzonych trwale na wale roboczym 2. Wsporniki zewnetrzne 3 i wsporniki wewnetrzne 4 wyciete sa z blachy o grubosci zwycza- jowo stosowanej w maszynach rolniczych i maja ksztalt ramion. Wsporniki zewnetrzne 3 osadzone na ramie zawieszenia 1 maja ramiona skierowane w kierunku walu roboczego, zas wsporniki we- wnetrzne 4 maja ramiona skierowane w strone ramy zawieszenia 1. Ramiona wewnetrznej pary wspor- ników 4 maja ksztalt litery „Y" i skierowane sa rozwidleniem w kierunku ramy zawieszenia 1. Czesci ramion wsporników wewnetrznych 4 usytuowane ponizej ramy zawieszenia 1 sa polaczone ze soba i ze wspornikami zewnetrznymi 3 przegubowo za pomoca sworznia 5, zas czesci ramion wsporników wewnetrznych 4 usytuowane powyzej ramy zawieszenia 1 krzyzuja sie nozycowo z ramionami wspor- ników zewnetrznych 3. Wolne konce ramion wsporników zewnetrznych 3 polaczone sa ze soba tuleja 6, zas wolne konce ramion wsporników zewnetrznych 4 polaczone sa ze soba tuleja 7. Tuleje 6 i 7 usytu- owane równolegle do walu roboczego, przeznaczone sa do zamocowania konców sprezyny 8 usytuo- wanej pomiedzy tymi tulejami wzdluznie do osi glównej maszyny rolniczej. Dodatkowo na wysokosci krzyzowania sie ramion wsporników wewnetrznych 4 z ramionami wsporników zewnetrznych 3, zamo- cowane sa ograniczniki 9, które maja postac plaskowników zamocowanych pionowo pomiedzy para wsporników zewnetrznych 3 i para wsporników wewnetrznych 4. Wsporniki wewnetrzne 4 sa wzmoc- nione dodatkowo poprzez polaczenie ich ze soba blacha 10. W stanie spoczynku maszyny rolniczej sprezyna 8 jest scisnieta, a ograniczniki 9 blokuja opada- nie walu roboczego. W stanie pracy unoszenie sie walu roboczego 2 ku górze spowodowane nierów- nosciami, powoduje jednoczesnie unoszenie ramion wewnetrznych 4, które poprzez obrót na sworzniu powoduja rozciaganie sprezyny 8. Po ominieciu nierównosci uklad wraca do poczatkowego polozenia. PL