Opis wzoru Wzorem uzytkowym jest urzadzenie do chlodzenia silnika spalinowego i wytwarzania energii elektrycznej. Dotychczas znane sa rozwiazania urzadzen do rozpraszania i odzysku ciepla zbednego jaw- nego z silnika spalinowego. Do rozpraszania ciepla z silników standardowo wykorzystywane sa chlod- nice lamelowe. W pojazdach wykorzystywane sa równiez urzadzenia do termoelektrycznego wytwa- rzania energii (generatory TEG). Odzyskiwane jest glównie cieplo bezposrednio ze spalin, z plynu chlodniczego oraz z korpusu silnika i od elementów nagrzewanych wskutek tarcia. W opisie patento- wym US9145812B2 opisane sa termoelektryczne moduly odzyskujace energie z gazów spalinowych, montowane w ukladzie wydechowym samochodów. Podobne rozwiazanie dla dowolnych pojazdów spa- linowych opisane jest w zgloszeniu patentowym KR20160048671 A. Urzadzenie, które generuje prad poprzez wykorzystanie ciepla z bloku silnika opisane jest w zgloszeniu patentowym US20150128590A1. W zaprezentowanym urzadzeniu moduly termoelektryczne o róznych ksztaltach zamontowane sa bez- posrednio na korpusie silnika, który podczas pracy silnika ma podwyzszona temperature. Z kolei w opisie patentowym US7878283B2 przedstawiony jest modul termoelektryczny przymocowany do cylindrów sil- nika. W opisie patentowym US9470115B2 ujawniona jest konstrukcja dzielonego radiatora, który opty- malizuje rozpraszanie ciepla i umozliwia odzysk energii. Znane sa równiez rozwiazania, w których odzy- skuje sie cieplo z plynów uzywanych do chlodzenia. W opisie zgloszenia patentowego US4753682A przedstawione jest rozwiazanie, w którym moduly termoelektryczne TEG wykorzystywane sa do genero- wania pradu z goracego plynu chlodniczego. Opis zgloszenia patentowego GB978441A ujawnia uklad chlodzacy skladajacy sie z ukladu wy- mienników ciepla pracujacych w róznych temperaturach, przy czym wymienniki te oddzielone sa modu- lami Peltiera. Przedmiotem zgloszenia patentowego US4753682A jest urzadzenie do odzyskiwania rozprasza- nego ciepla i do generowania pradu w pojazdach z silnikiem spalinowym. Charakteryzujace sie ono tym, ze zawiera blok termoelektryczny wyposazony w co najmniej jedno bimetaliczne ogniwo Peltiera styka- jace sie jedna powierzchnia z cyrkulujacym plynem uzywanym do chlodzenia silnika. Wedlug przykladu wykonania blok termoelektryczny zawierajacy bimetaliczne ogniwa Peltiera sklada sie z metalowego wymiennika ciepla, który efektywnie wymienia cieplo z otoczeniem. Wymiennik ten podlaczony jest do ukladu chlodzacego silnik przed miejscem, w którym ciecz chlodzaca doprowadzana jest do chlodnicy. Wzorem uzytkowym jest urzadzenie do chlodzenia silnika spalinowego i wytwarzania energii elektrycznej posiadajace rure cieczy chlodzacej, wentylator, ogniwa Peltiera i konwerter napiecia. Jego istota jest to, ze sklada sie z rury miedzianej z przeplywajaca nagrzana ciecza chlodzaca, której prze- krój poprzeczny obydwu konców ma ksztalt pierscienia. Przekrój poprzeczny pomiedzy jej koncami ma dwa równolegle boki polaczone wycinkami pierscienia. Rura ma ksztalt meandryczny skladajacy sie z równoleglych prostych odcinków polaczonych lukami oraz konce rury ulozone sa po tej samej stronie równolegle do jej prostych odcinków i do kazdej plaskiej powierzchni prostego odcinka rury przyklejone sa klejem termoprzewodzacym moduly Peltiera stronami pochlaniajacymi cieplo. Od stron modulów Peltiera oddajacych cieplo przyklejony jest klejem termoprzewodzacym plaskownik ze stopu aluminium, bokiem o wiekszej powierzchni, który ulozony jest równolegle do prostego odcinka rury. Do przeciwle- glego boku plaskownika, prostopadle do niego, przytwierdzone sa lamele ze stopu aluminium. Moduly Peltiera podlaczone sa do konwertera napiecia tudziez po jednej stronie prostych odcinków rury z zao- kraglona powierzchnia, bedacej wlotem powietrza do urzadzenia, nad kazda ich zaokraglona po- wierzchnia znajduje sie oslona w postaci wygietej w luk blachy przymocowanej do boków plaskowników o mniejszej powierzchni znajdujacych sie po obydwu stronach plaskich powierzchni kazdego prostego odcinka rury. Po drugiej stronie prostych odcinków rury z zaokraglona powierzchnia, bedacej wylotem powietrza z urzadzenia, zamocowany jest wentylator osiowy ssacy. Korzystnym skutkiem zastosowania wzoru uzytkowego jest to, ze urzadzenie spelnia role za- równo standardowej lamelowej chlodnicy odbierajacej niekorzystne cieplo z silnika spalinowego jak i ge- neratora energii elektrycznej. Wzór uzytkowy zostal przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym poszcze- gólne figury przedstawiaja: Fig. 1 – widok perspektywiczny urzadzenia od tylu, Fig. 2 – widok perspektywiczny czesci urzadzenia z rura, modulami Peltiera, plaskownikami i lamelami od przodu,3 Fig. 2a – szczególu A z Fig. 2, Fig. 3 – przekrój urzadzenia wzdluz linii B-B. Urzadzenie do chlodzenia silnika spalinowego i wytwarzania energii elektrycznej w przykladzie wykonania sklada sie z rury 1 miedzianej z przeplywajaca nagrzana ciecza chlodzaca, której przekrój poprzeczny obydwu konców ma ksztalt pierscienia. Przekrój poprzeczny rury 1 pomiedzy koncami ma dwa równolegle boki o dlugosci 30 mm i grubosci 1 mm polaczone wycinkami pierscienia o wewnetrz- nym promieniu zaokraglenia 5 mm i grubosci 1 mm. Calkowita dlugosc rury wynosi 3,5 m. Rura 1 ma meandryczny ksztalt i sklada sie z osmiu odcinków prostych o dlugosci 361 mm oraz siedmiu luków o wewnetrznym promieniu zaokraglenia i kacie odpowiednio 45 mm i 180°. Konce rury 1 ulozone sa po tej samej stronie i równolegle do jej prostych odcinków. Do kazdej plaskiej powierzchni prostego odcinka rury 1 przyklejone sa moduly Peltiera 2 stronami pochlaniajacymi cieplo. Uzyto termoprzewodzacego kleju AG TermoGlue, a jako moduly Peltiera 2 zastosowano moduly termoelektryczne TES112705 o wy- miarach 30 - 30 mm, o napieciu nominalnym 12 V i pradzie maksymalny 5 A, które maja mozliwosc generowania energii elektrycznej wykorzystujac zjawisko Seebecka. Na kazdej plaskiej powierzchni prostego odcinka rury 1 przyklejonych jest dziesiec modulów Peltiera 2 ustawionych w szereg. Do od- dajacych cieplo stron modulów Peltiera 2 przyklejony jest termoprzewodzacym klejem plaskownik 3 ze stopu aluminium bokiem o wiekszej powierzchni, który ulozony jest równolegle do prostego odcinka rury 1. Przekrój poprzeczny plaskownika 3 ma dlugosc 30 mm i grubosci 2 mm. Do przeciwleglego boku plaskownika 3, prostopadle do niego, przylutowane sa tworzace radiator lamele 4 ze stopu aluminium, które zwiekszaja wymiane ciepla. Lamele te o dlugosci 30 mm, wysokosci 20 mm i grubosci 0,1 mm rozstawione sa wzdluz plaskowników 3 co 4 mm. Po jednej stronie prostych odcinków rury 1 z zaokra- glona powierzchnia, bedacej wlotem powietrza do urzadzenia, nad kazda ich zaokraglona powierzchnia znajduje sie oslona 7 w postaci wygietej w luk blachy przymocowanej do boków plaskowników 3 o mniej- szej powierzchni znajdujacych sie po obydwu stronach plaskich powierzchni kazdego prostego odcinka rury 1. Po drugiej stronie prostych odcinków rury 1 z zaokraglona powierzchnia, bedacej wylotem po- wietrza z urzadzenia, zamontowana jest wyprofilowana plastikowa obudowa. W centralnym otworze tej obudowy zamocowany jest wentylator 6 osiowy ssacy, którym jest wentylator SPAL VA09-AP8/C-27A o napieciu 12 VDC, srednicy 280 mm i wydatku 1280 m 3 /h. Wewnatrz rury 1 przeplywa glikol, który w obiegu zamknietym odbiera energie cieplna z silnika spalinowego. W urzadzeniu znajduje sie 160 polaczonych szeregowo modulów Peltiera 2, które podlaczone sa do konwertera napiecia 5 Eyonder EYD-DTD48S125060 o mocy 720 W, napieciu wejsciowym do 60 VDC i napieciu wyjsciowym 12 VDC. Wykaz oznaczen 1 – rura 2 – modul Peltiera 3 – plaskownik 4 – lamele – konwerter napiecia 6 – wentylator 7 – oslona PL PL PL