W sposobach znanych i stosowanych do¬ tychczas kwajsy tluszczowe i ich estry sul¬ fonuje is&e istezonyim, wzglednie zawieraja¬ cym trójtlenek siarki kwasem siarkowym.Obecnie wykryto, ze mozna otrzymac produkty cenne, skoro to sulf onowaniie pro¬ wadzic (w obecnosci bezwodnych kwasów organicznych, alifatycznych lub aromatycz^ nych, ich bezwodników lub odpowiadaja¬ cych im chlorków kwasowych. Otrzymywa¬ ne produkty sa znacznie odporniejsze na dzialanie kwasów od prodiuktów otrzymy¬ wanych dotychczas zapomoca \sulfonowania tluszczów lub kwasów tluszczowych. Wzra¬ sta równiez ich odpornosc na dzialanie soli wapniowych lub magnesowych.Przy otrzymywaniu jest rzecza obojetna, czy organiczne kwasy, ich beswodnikt lub chlorki dodac do podlegajacej sulfonowa¬ niu substancji jednoczesnie z kwasem siar¬ kowym czy tez przed dodaniem tegoz Sposób powyzszy objasnia blizej przy¬ klad: Pnzyklaid. 100 kjg oleju, rycynowego miesza sie z 30 g bezwodnika kwasu octo^ wego i mieszanine sulfonuje w sposób zwy¬ kly kwasem siarkowym. Po zakonczeniu reakcji sulfonowania mieszanine reakcyjna zadaje sie nieznaczna iloscia wody, która wyciaga pozostale jeszcze w nadmiarze w produkcie skladniki reakcyjnie klwas •octo¬ wy i siarkowy. Po usunieciu tych rozcien¬ czonych kwasów masa reakcyjna rozpu¬ szcza sie w wodzie calkowicie, podczas gdy w kwasach rozcienczonych i roztworach sol¬ nych jest nieriozpuiszczalna, Olej przemytyzobojetnia, sie i otrzymuje sie produkt wspomniany powyzej. Produkt mozna zo boje^nic bezposrednio, dodajac np. roztworu sody. Natenczas tworza sie równiez dwie warstwy, z których dolna carstwa Wodna zawiera powstale wskutek zobojetnienia sól sodowa, octan i siarczan. Warstwy te od¬ dziela sie:.W przykladnie powyzszym wazna jest rzecza aby na jedna czasteczke kwasu tlu¬ szczowego sfoef^ac? jedna czasteczke bez- Wodnika, a to z tego wzigledu, iz ta ilosc bezwodnika kwaJsfci .organicznego wystarcza de zwiazania powstalej podczas procesu e- stryfikowania wody, uniemozliwiaj ajc fej o- statniej ponowne zmydlanie. W ten sposób mozna sulfonowanie przeprowadzic do kon¬ ca. Okazalo tsie jednak, ze mozna otrzymac produkty o znacznie innych wzglednie cen¬ niejszych wlasnosciach, skoro zwiekszyc wydatnie ilosc dodawanego chlorku lub bez¬ wodnika organicznego, np, bezwodnika kwasu octowego, biorac np/ jednakowe cze¬ sci wagowe oleju rycynowego bezwodnika kwaJsu octowego.Stwierdzono, ze ilosc zwiazanego kwa¬ su siarkowego zwieksza sie znacznie i two¬ rza sie produkty, które pod wzgileidem swe¬ go dzialania odpowiadaja podstawionym w pierscieniu benzolowym jedno Mb wielo¬ pierscieniowym kwasom sulfonowym. Ze znacznej ilosci organicznie zwiazanego kwa¬ su siarkowego mozna przypuszczainie wy- wmiofskowac, iz ta metoda pracy prowadzi nietylko do estryfikowania czyli do wytwo- rzenia zapomóca grupy wodorotlenowej e- .stru kwasu siarkowego, lecz równiez i do podstawienia w lancuchu alifatycznym wo¬ doru grupy, metylenowej reszta kwasu siar¬ kowego. Produkty otrzymywane w ten spdsób podobnie jak i powyzej wymienione aromatyczne sulfonowa¬ ne kwasy sulfonowe stosuje sie w wló^ kiennicfwie i do celów podobnych, gdyz ich sole wapniowe i magnezowe sa rozpuszczal¬ ne i nie rozpadaja sie, Ciala te nadaja sie równiez do rozszczepiania fizycznego cial nierozpuszczalnych w wodzie, jak np. we¬ glowodorów, chlorowcoweglowodorów, wyz¬ szych cyklicznych i heterocyklicznych zasad, przeprowadzajac je w roztwory, pseudorozitwory lub emulsje.Otrzymane produkty sulfonowe mozna równiez stosowac jako srodki oczy¬ szczajace badz same, badz tez jako dodatek przy procesach oczyszczania jak np. przy przemywaniu (praniu} lugowaniu, bieleniu i temu podobnych czynnosciach; Dzieki ich zdolnosciom zwilzania i przenikania mozna je stosowac we wszystkich wypadkach, gdy rozchodzi sie o materjal nieprzenikliwy jak filc, skóra i materjal podobny i w ten spo¬ sób doprowadzic sluzacy do obróbki sro¬ dek na calej grubosci materjalu.Ich zdtalnasc zwilzania czyni je przydat- nemi wszedzie, gdzie rozchodzi sie zwilza¬ nie trudnozwilzaijacych sie powierzchni, ja¬ ko to powierzchni metalowych, proszku i tworzywa podobnego, czyniac te ostatnie dajacemi sie z latwoscia zwilzac. Kwasy wdlne jak równiez i ich zwiazki alkaliczne pienia sie, dzieki czemu mozna je sitosowac do wytwarzania piany w roztworach kwa¬ snych, obojetnych jak i alkalicznych. Szcze¬ gólnie doniosla jest równiez okolicznosc, iz produkty otrzymywane w sposób powyz¬ szy, w przeciwienstwie do rozwazanych po¬ wyzej kwasów sulfonowych aromatycz¬ nych, nie wyisalaja sie wiskiutek znacznego stezenia soli lulb alka- ljów. Mozna je wiec dzieki temu stoso¬ wac jako cenny dodatek do sluzacych do marceryzawania lujgów, jak równiez do u- szlachetniania wlókien roslinnych zapomo- ca mocnych kwasów. Wreszcfe wskutek znacznej zdolnosci rozszczepiajacej prepa¬ raty otrzymywane w sposób nmiejisizy nada¬ ja sie do rozszczepiania tluszczów. PL PL