Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.05.1975 78718 KI. 14c, 5/14 MKP F01dS/14 CZYTELNIA Urzedu Patentowego Twórcawynalazku: Robert Szewalski Uprawniony z patentu tymczasowego: Polska Akademia Nauk Wydzial IV Nauk Technicznych, Warszawa (Polska) Dluga lopatka robocza do turbin parowych i innych maszyn cieplnych wirnikowych typu osiowego Przedmiotem wynalazku jest typ konstrukcyjny lopatki roboczej znajdujacej zastosowanie w osiowych turbinach parowych, a ewentualnie takze w turbinach gazowych oraz sprezarkach wirnikowych.Wedlug dotychczasowego stanu techniki znane sa masywne, pelnokute dlugie lopatki robocze turbin parowych i podobnie innych cieplnych maszyn wirnikowych. W lopatkach tych ich kolejne przekroje poprzeczne zmieniaja sie na ogól w sposób ciagly od stopy lopatki ku wierzcholkowi, przy najczesciej jednoczesnym scienianiu lopatki i ewentualnie zmniejszeniu cieciwy profili przekrojów poprzecznych.Opisane znane uksztaltowanie dlugich lopatek ma na celu, przy zachowaniu wlasciwej struktury przeply¬ wu przestrzennego przez kanaly miedzylopatkowe, uzyskanie lopatek mozliwie najdluzszych bez przekroczenia w nich dopuszczalnego naprezenia. Jednak przy stosowaniu tego znanego uksztaltowania zarówno dlugosc lo¬ patki jak i dopuszczalna predkosc obwodowa jej koncu sa ograniczone. Ograniczenia te wynikaja zarówno z do¬ puszczalnych naprezen wystepujacych w materialach lopatek, najczesciej w przekroju stopy, jak i z dopuszczal¬ nych obciazen przenoszonych na wirnik.Wynalazek ma na celu opracowanie takiej konstrukcji lopatki, która umozliwilaby wykonanie lopatek dluzszych bez powiekszenia naprezen w stropie, lub która przy niezmiennym naprezeniu umozliwialaby wydat¬ na poprawe wlasnosci dynamicznych lopatki, w szczególnosci lopatki typu wolnonosnego. Dalszym celem wyna¬ lazku jest stworzenie mozliwosci wychwytywania kropel fazy cieklej padajacych na lopatke i ich odwirowywania na zewnatrz.Cel wedlug wynalazku osiagnieto przez skonstruowanie lopatki z dwóch oddzielnych piór o nieznacznej grubosci, jednego stanowiacego strone wklesla i drugiego stanowiacego strone wypukla lopatki, polaczonych na dlugosci na obu krawedziach trwalym polaczeniem, np. za pomoca spawania. Lopatka jest zlozona z dwóch piór badz na calej dlugosci, badz tylko na czesci dlugosci. Wewnatrz tak uksztaltowanej lopatki jest utworzona komora. Na piórze stanowiacym wypukla strone lopatki, w poblizu krawedzi wlotowej, sa umieszczone otworki sluzace do wychwytywania padajacych na lopatke kropel fazy cieklej.Dzieki opisanej konstrukcji ulega zmniejszeniu sila odsrodkowa lopatki przenoszona na obwód wirnika,2 78 718 przy tym samym zas obciazeniu na obwodzie wirnika dopuszcza sie powiekszenie wymiarów osiowych, a weo cieciwy przekrojów poprzecznych lopatki, z korzyscia dla naprezen wystepujacych w stopie lopatki, a tym samym z korzyscia dla naprezenia maksymalnego wystepujacego w tym przekroju oraz dla czestosci drgan wlas¬ nych lopatki.Lopatka wedlug wynalazku znajduje szczególnie korzystne zastosowanie w czesci niskopreznej turbin parowych, pracujacej w obszarze pary wilgotnej. Utworzona wewnatrz lopatki komora moze byc przystosowana do wychwytywania kropel fazy cieklej, padajacych na lopatke w poblizu krawedzi wlotowej, a nastepnie do ich odwirowywania na zewnatrz w kierunku kanalów zbiorczych umieszczonych w otaczajacej oslonie. Zastoso¬ wanie lopatek wedlug wynalazku w tym zakresie zmniejsza w istotny sposób niebezpieczenstwo erozji ukladu lopatkowego, umozliwiajac tym samym przechodzenie na coraz wyzsze predkosci obwodowe turbin, np. w wyniku stosowania lopatek tytanowych.Przedmiot wynalazku jest dokladniej opisany na przykladzie wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym pokazano lopatke w przekroju poprzecznym.Lopatka wedlug wynalazku ma pióro 1 stanowiace strone wklesla i pióro 2 stanowiace strone wypukla, a oba pióra sa trwale polaczone na dlugosci w miejscach 3 za pomoca spawania. Wewnatrz lopatki znajduje sie komora 4. Pióra 1 i 2 maja nieznaczna grubosc, ewentualnie malejaca od stopy ku koncowi lopatki. Na piórze 2 w poblizu krawedzi wlotowej sa wykonane otwory 5. PL PL