Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.06.1975 78988 KI. 5d,15/02 MKP E21f 15/02 CZYTELNIA Urzedu Potanto»egtt f Twórcywynalazku: Zbigniew Naporowski, Gabriel Kedzierski, Bogdan Dlugosz Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi Zaklady Badawcze i Projektowe Miedzi „Cuprum", Wroclaw (Polska) Tama podsadzkowa szczególnie dla wysokich wyrobisk górniczych Przedmiotem wynalazku jest powtarzalna czolowa tama podsadzkowa wykorzystywana przy likwidacji pustek poeksploatacyjnych, wspólpracujaca najkorzystniej z obudowa kotwiowa.Znane jest rozwiazanie tamy nierozbieralnej dwustopniowej dla pokladów o miazszosci do 3—4 m. Sklada sie ona z tkaniny podsadzkowej stanowiacej dolna czesc tamy, umocowanej do pierwszego rzedu stojaków, której górna krawedz siega nieco powyzej polowy wyrobiska oraz z tkaniny podsadzkowej stanowiacej górna czesc tamy zamocowanej do drugiego rzedu obudowy podsadzanego wyrobiska. Jest to tama stala i w miare postepu frontu scianowego stawiana jest nowa tama, a poprzednia pozostawia sie w przestrzeni podsadzonej.Powoduje to zuzycie duzej ilosci drewna, tkaniny podsadzkowej i innych elementów oraz koniecznosc ciaglej dostawy tych materialów a co za tym idzie duze naklady robocizny i wysoki koszt tamowania podsadzanego wyrobiska. Niezaleznie od powyzszego tama ta nie moze byc stosowana do tamowania przestrzeni podsadzanych przy wybieraniu pokladów grubych.Przedstawionych powyzej wad i niedokladnosci pozbawiona jest wielostopniowa tama podsadzkowa wedlug wynalazku, którego zadaniem bylo opracowanie szczególnie dla wysokich podsadzkowych wyrobisk tamy powtarzalnej, lekkiej, latwej"w montazu i demontazu.Zgodnie z wynalazkiem cel ten osiagnieto w rozwiazaniu w którym poszczególne tamy elementarne wchodzace w sklad tamy wielostopniowej utworzone sa przez rzedy ciegien z przymocowana do nich tkanina filtracyjna. Ciegna zamocowane sa do obudowy kotwiowej w stropie w oddzielnych równoleglych w zasadzie liniach. Dolne konce ciegien w kazdej tamie elementarnej polaczone sa ze spagnicami za pomoca zaczepów z którymi traca kontakt po przyjeciu przez ciegna nachylenia w kierunku przeciwnym do kierunku nachylenia tamy lub przylozeniu do poszczególnych ciegien odpowiedniej sily przy wyrabowywaniu tamy.Poszczególne tamy elementarne pokryte sa tkanina filtracyjna w zasadzie nastepujaco: - pierwsza od strony przestrzeni roboczej tama elementarna pokryta jest tkanina od spagu wyrobiska, gdzie uszczelniona jest w znany sposób, do wysokosci Xy9 = R + 1 (m), gdzie X-odleglosc dolnej lub górnej krawedzi tkaniny filtracyjnej od spagu podsadzanego wyrobiska (m) przy czym indeks „1" oznacza pierwsza tame elementarna a indeks „g" lub „d", górna lub dolna krawedz tkaniny filtracyjnej; R - czynna wysokosc tamy elementarnej (m), R =-^gdzie H - wysokosc podsadzanego wyrobiska (m), n - ilosc tam elementarnych,2 78 988 — nastepne tamy elementarne pokryte sa tkanina od wysokosci Xj Xjg = iR + 1 (m) gdzie „i" oznacza numer kolejnej tamy elementarnej, — wynikajacy z powyzszego wzoru przy ostatniej tamie elementarnej naddatekim tkaniny filtracyjnej sluzy do uszczelnienia tamy w znany sposób pod stropem podsadzanego wyrobiska.Taka konstrukcja tamy elementarnej umozliwia zabudowanie wielostopniowej tamy podsadzkowej nawet w bardzo wysokich wyrobiskach podsadzanych. Jednoczesnie mozliwe jest latwe budowanie tamy w wyrobis¬ kach o zmiennej wysokosci a szczególnie przy wystepujacych nierównosciach stropu i spagu. Uzyskuje sie to dzieki montowaniu poszczególnych tam elementarnych z ciegien nosnych, które w sposób prosty umozliwiaja dostosowanie tamy do wysokosci wyrobiska. Rozwiazanie polaczenia ciegien z podtrzymujacymi je od dolu spagnicami umozliwia w zasadzie calkowite wyrabowanie tamy i uzycie jej elementów do powtórnego wykorzys¬ tania.Tama wedlug wynalazku przedstawiona tytulem przykladu na fig. 1 jest tama trójstopniowa. Fig. 2 przedstawia widok z boku odmiany konstrukcyjnej tamy. .Tama wedlug wynalazku sklada sie z trzech tam elementarnych A, B, C przy czym kazda z tych tam utworzona jest przez rzad ciegien 1 umocowanych na czas pracy tamy wielostopniowej bezposrednio do obudowy kotwiowej 2 lub do stropnicy 3, która z kolei przytwierdzona jest do stropu 4 przy wykorzystaniu obudowy kófwifrwej 2. Zastosowanie stropnic 3 pozwala na rozlozenie na wieksza powierzchnie obciazenia stropu 4 podczas podsadzania.Ciegna 1 w tamie elementarnej rozmieszczone sa w odleglosci od 0,5 do 1,5 m w zaleznosci od gestosci zabudowanej budowy kotwiowej 2 w stropie wyrobiska. Tamy elementarne nachylone sa górna krawedzia w strone podsadzanej przestrzeni stwarzajac tym samym korzystniejsze warunki przy pracy i rabowaniu tamy.Dolne konce ciegien 1 poszczególnych tam elementarnych polaczone sa ze spagnicami 5 za pomoca zaczepów 6. Spagnice 5 pierwszej tamy elementarnej A od strony przestrzeni roboczej, umocowane sa do spagu 7 za pomoca kotew 8 i obejm 9. Spagnice pozostalych tam elementarnych B i C nie musza byc mocno polaczone ze spagiem 7. Calkowicie wystarcza zabezpieczenie tych spagnic przed przemieszczeniem tylko w czasie podsadzania na wysokosc pierwszej tamy elementarnej A, poniewaz w czasie dalszego podsadzania kolejnych tam elementarnych B i C podsadzona warstwa na wysokosc tamy A stawia dostateczny opór zabezpieczajacy przed wyrwaniem spagnicy 5. Przy zalozeniu, ze wysokosc podsadzanego wyrobiska wynosi np. 6,0 m, wysokosc czynna R pierwszej tamy elementarnej A wynosi: R -^"="|-= 2,0 m natomiast tkanina filtracyjna 10 umocowa¬ na jest do wysokosci Xjg = R + 1 = 3,0 m.Do ciegien nosnych pierwszej tamy elementarnej A od strony przestrzeni podsadzanej umocowany jest od spagu 7 do wysokosci 3,0 m poziomo w odstepach co 20—50 cm, drut lub cienka linka (nie pokazana na rysunku). Do tego szkieletu umocowana jest poziomymi pasami tkanina filtracyjna 10. Do ciegien drugiej tamy elementarnej B drut poziomy i tkanina filtracyjna TO umocowana jest od wysokosci X2d = 2,0 m do wysokosci *2g = 5,0 m. Natomiast w trzeciej tamie elementarnej C tkanina filtracyjna 10 i drut poziomy umocowany jest od wysokosci X3 kajacy z wzoru na górna krawedz tkaniny przy ostatniej tamie elementarnej — sluzy do uszczelnienia tamy pod stropem 4 podsadzanego wyrobiska.Zaczepy 6 umocowane do spagnicy 5 usytuowane sa rozwarciem w strone przestrzeni roboczej tak aby, przy wyrabowywaniu tamy, po zmianie kierunku nachylenia ciegien 1, ciegna te wyszly spod zaczepu 6 i daly sie wyciagnac z piasku. W przypadku gdyby z uwagi na opór piasku ciegna nie uzyskaly wystarczajacego kata nachylenia, zaczepy 6 posiadaja tak obliczone wytrzymalosci na zginanie, ze po przylozeniu sily rzedu 60 kN na jedno ciegno, zaczep ulegnie wyprostowaniu.Odmiana tamy wedlug wynalazku przedstawiona na fig. 2 przewiduje umieszczanie spagnic 5 na takiej wysokosci, ze przy podsadzaniu spagnice te znajduja sie w warstwie materialu podsadzkowego elementarnej tamy poprzedniej. I tak spagnice 5 drugiej tamy elementarnej B beda utwierdzone w warstwie materialu podsadzkowe¬ go tamy A, natomiast spagnice trzeciej tamy elementarnej C — w warstwie materialu podsadzkowego tamy B.Takie rozwiazanie umozliwia zmniejszenie dlugosci ciegien nosnych co jest szczególnie korzystne przy budowaniu bardzo wysokich tam.Glebokosc posadowienia spagnicy wykonywanej tamy elementarnej w warstwie materialu podsadzkowego tamy elementarnej w warstwie materialu podsadzkowego tamy elementarnej poprzedniej ogólnie, biorac zalezna jest od przyjetej szerokosci miedzy tymi tamami oraz od powierzchni spagnicy. PL PL