Sposób elektrozuzlowego wytwarzania wlewków z metali, o zmien¬ nych przekrojach, zwlaszcza ze stali, oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia wlewków z metali, zwlaszcza ze stali, o zmien¬ nych przekrojach, w procesie elektrozuzlowego przetapiania i odlewania ciaglego, oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Tego rodzaju wlewki moga sluzyc jako pólwy¬ rób do kucia lub walcowania walów.W znanym dotychczas sposobie wytwarzania wlewków o zmiennym przekroju przetapia sie, pod warstwa zuzla, kolejno jedna lub wiecej elektrod, wykonanych z przeznaczonego do przetapiania me¬ talu, wykorzystujac przy tym cieplo luku ele¬ ktrycznego powstajacego przy odpowiednim zbli¬ zeniu elektrody do plyty dennej, a nastepnie wlew¬ ka, bedacego pod naprezeniem elektrycznym, przy czym przetapianie to odbywa sie kolejno w dwóch, lub wiekszej ilosci, ustawionych jedna nad druga, otwartych z obu konców i dajacych sie schladzac kokil, które maja przekrój odpowiadajacy przekro¬ jowi wytwarzanego wlewka.Przy wytwarzaniu wlewek o duzych dlugosciach staje sie to wielce niekorzystne, gdyz wymaga stosowania odpowiednio wysokich kokil, które trzeba wymieniac przy kazdej zmianie dlugosci skladajacych (odcinków o tym samym przekroju) wlewka.Znane sa takze krótkie kokile przelotowe, które wykonuja wzgledem metalowego wlewka ruch ku górze, dzieki czemu wlewek wychodzi przez dolny koniec kokili. Powyzsze urzadzenie wykazuje te 10 15 25 30 wade, ze z uwagi na koniecznosc ruchu pionowego kokili moga byc wytwarzane jedynie wlewki o sta¬ lych przekrojach poprzecznych.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i stwo¬ rzenie sposobu i urzadzenia umozliwiajacego wy¬ twarzanie wlewków o zmiennych przekrojach po¬ przecznych i dowolnie zmiennych dlugosciach czes¬ ci skladowych wlewka.Zagadnienie to rozwiazane zostalo w ten sposób, ze kazda kolejna elektrode przetapia sie przy rów¬ noczesnym przesuwaniu kokili ku górze, az do jej szczelnego przylozenia do najblizszej, wyzej polo¬ zonej kokili, w której nastepuje podnoszenie sie poziomu roztopionego metalu, po czym metal ten chlodzi sie w tych przesunietych ku górze kokilach, az do zestalenia i utworzenia pojedynczego zesta¬ lonego bloku.Sposób wytwarzania wlewków, bedacy przedmio¬ tem wynalazku, jest przedstawiony na przykladzie urzadzenia, pokazanego na rysunku czesciowo w widoku z boku, a czesciowo w przekroju.Wspólosiowo z cylindrycznymi oslonami we¬ wnetrznymi 11, 21 i 31; znajdujacych sie jedna nad druga kokil 10, 20 i 30 umieszczona jest elektroda 40. Kazda kokila 10, 20 i 30 przymocowana jest do wlasnego przesuwnego w pionie ramienia 14, 24 i 34, a elektroda 40 za posrednictwem przewidzia¬ nego na jej górnym koncu drazka przedluzajacego 41 przymocowana jest do ramienia 51 zespolu pod- nosnego 50 elektrody. Zarówno ramiona 14, 24 i 34 80 5683 80 568 4 kokili, jak tez umieszczony nad nimi zespól pod- nosny 50 elektrody daja sie przesuwac niezaleznie od siebie w kierunku pionowym po slupie 60 o kwadratowym przekroju najkorzystniej za pomo¬ ca (nie uwidocznionych na rysunku) napedów li¬ niowych. Dzieki temu mozliwe jest W trakcie prze¬ tapiania danej elektrody zmieniac wysokosc jej ustawienia "tak, aby z jednej strony koniec ele¬ ktrody 40 zanurzal sie w warstwie zuzla 75 ply¬ wajacego na cieklym metalu, znajdujac sie jednak w pozadanej odleglosci od powierzchni 74 tego rae- - talu, a z drugiej strony wysokosc ustawienia kokili 14, 24 i 34 mogla byc regulowana, tak by w po¬ czatkowej fazie procesu przetapiania najnizsza ko- kila opierala sie na plycie nosnej 82 chlodzonej ciecza tak dlugp, az powierzchnia roztopionego metalu 74 w kokili 10 osiagnie okreslona wysokosc.Po tym przesuwa sie wymieniona kokile 10 ku gó¬ rze z taka predkoscia, by polozenie powierzchni roztopionego metalu 74 wzgledem tej kokili pozo¬ stalo niezmienione. Podnoszenie kokili 10 trwa az do zetkniecia ze znajdujaca sie nad nia druga ko- kila 20. Kokile 10 i 20 pozostaja w spoczynku, az w kokili 20, która ma srednice wewnetrzna znacz¬ nie wieksza niz dolna (pierwsza) kokila 10 — po¬ wierzchnia roztopionego metalu 74 osiagnie odpo¬ wiednia wysokosc. Z kolei kokila 20 przesuwa sie w góre z taka predkoscia, ze zachowane zostaja, wzgledem kokili 20, polozenie wznoszacej sie po¬ wierzchni roztopionego metalu 74. W ten sposób powstaje, w toku opisanego procesu przetapiania, jednolity wlewek 70 zlozony z trzech cylindrycz¬ nych czesci 71, 72 i 73, przy czym srednice dx i d3 obu czesci na krancach wlewka sa znacznie mniej¬ sze od srednicy d2 czesci posredniej 72. Zwraca sie przy tym uwage, ze gotowy wlewek metalowy 70 zaznaczony jest na rysunku linia przerywana, po¬ dobnie jak polozenie kokili 20 i 30 pod koniec pro¬ cesu przetapiania. Do jednego bieguna wykorzysty¬ wanego (nie zaznaczonego na rysunku) zródla pra¬ du (na przyklad wtórnego uzwojenia transformato¬ ra) przylaczony jest przewód elektryczny 80 pro¬ wadzacy do .drazka przedluzajacego 41 elektrody 40, gdy tymczasem drugi biegun zródla pradu po¬ laczony jest za posrednictwem przewodu 81 z po¬ ziomo usytuowana plyta nosna 82 wykonana z me¬ talu, najkorzystniej z miedzia na której opiera sie zestalony wlewek metalowy 71 swoja dolna czescia.Kokile 10, 20 i 30 schladzane sa woda, która przeplywa przez komory 13, 23 i 33 utworzone miedzy cylindrycznymi oslonami wewnetrznymi 11, 21 lub 31 i zewnetrznymi 12, 22 lub 32 kazdej ko¬ kili 10, 20 lub 30. Doprowadzenie i odprowadzenie wody chlodzacej do wymienionych komór 13, 23 i 33 nastepuje za posrednictwem nie pokazanych przewodów gietkich.Po zakonczeniu przetapiania metalu w jednej ko¬ kili mozna, dla oslabienia zbyt intensywnego chlo¬ dzenia dopiero co zestalonej czesci, wlewka, schla¬ dzac ja ciepla woda. Mozna tez pracowac z dzie¬ lonymi kokilami, które sa otwierane i zdejmowane, aby zmniejszyc dalsze boczne chlodzenie zestalo¬ nej czesci wlewka, która moze byc tez utrzymana dodatkowo w okreslonej temperaturze przez zasto¬ sowanie dzielonej izolacji z ogrzewaniem albo bez ogrzewania.^ Zespoly podnosne kokili i zespól podnosny ele-^ ktrody moga byc mocowane do oddzielnych slu¬ pów.Wlewki 70; 71 otrzymane w opisanym wyzej urza¬ dzeniu maja przekroje okragle. Wedlug niniejszego wynalazku moga byc tez wytwarzane wlewki o in¬ nych przekrojach, na przyklad prostokatnych lub kwadratowych, jesli tylko uzyje sie w tym celu odpowiednio uksztaltowanych kokili. * Sposób produkcji wedlug wynalazku umozliwia uzyskiwanie wlewków z metali, w szczególnosci ze stali, o przekrojach zmiennych w szerokich grani¬ cach o wysokim stopniu czystosci w wyniku szcze¬ gólnie racjonalnego procesu rafinowania przez przetapianie elektrozuzlowe. Przy tym, przy zasto¬ sowaniu urzadzenia wedlug wynalazku mozliwe staje sie uzyskanie w szerokich granicach dowol¬ nego wymiaru dlugosci wlewków. PL