PL81109B1 - Partially protected basic amino acids and peptides[ca928315a] - Google Patents

Description

Sposób wytwarzania nowych aminokwasów zawierajacych dodatkowa grupe zasadowa Wynalazek dotyczy nowych aminokwasów i zbudowanych z nich peptydów, o czesciowo chronionych grupach funkcyjnych o charakterze zasadowym, to jest zawierajacym oprócz grupy oc-aminowej dodatkowa grupe zasadowa, wykazujacych przeciwowrzodzeniowe dzialanie.Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych, aminokwasów zawierajacych dodatkowa grupe zasadowa i ich pochodnych o czesciowo ochronionych grupach funkcyjnych o ogólnym wzorze Ac-X- -CH(NH2)-COOR, w którym X oznacza grupe organiczna zawierajaca atom azotu zdolny do acylowania, zacylowany grupa o symbolu Ac, a R oznacza atom wpdoru lub grupe alkilowa o 1-5 atomach wegla oraz ich soli addycyjnych z kwasami wzglednie soli wewnatrzczasteczkowych wolnych kwasów karboksylowych.W ostatnim okresie ukazuje sie coraz wiecej publikacji na temat biosyntezy kwasnych kompleksów mukopolisacharydowo-bialkowych, jak równiez i róznych ukladów enzymatycznych, odgrywajacych istotna role w schorzeniach tkanki lacznej, (np. elastazy, pronazy, kollagenazy, itd.). Wystepujacym w komórkach tkanki lacznej róznym enzymom proteolitycznym przypisuje sie w ostatnim czasie wazna role równiez w przypadku schorzen polegajacych na wystepowaniu stanów zapalnych. Hamowanie, lub stymulowanie dzialania tych enzymów stanowi nowy kierunek w badaniach nad lekami. W ostatnim okresie wprowadzono w praktyce szereg preparatów leczniczych, których dzialanie polega na hamowaniu aktywnosci okreslonych ukladów enzymatycz¬ nych, np. inhibitorów monoaminooksydazy, inhibitorów trypsyny, wzglednie kallikreiny oraz innych.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze czesciowo ochraniane zasadowe aminokwasy o wzorze Ac-X-CH(NH2)- -COOR, w którym X oznacza rodnik organiczny zawierajacy zdolny do acylowania atom azotu, Ac oznacza grupe acylowa przylaczona do wymienionego atomu azotu, oraz R oznacza atom wodoru lub rodnik alkilowy o 1-5 atomach wegla, jak równiez ich sole addycyjne utworzone z farmaceutycznie stosowalnymi kwasami, wykazuja korzystne wlasciwosci farmakologiczne, a zwlaszcza oddzialywuja hamujaco na przebieg choroby wrzodowej, a ponadto oddzialywuja stymulujaco na proces wbudowywania siarki do tkanek chrzastkowych oraz zmniejszaja wage ciala.Zwiazek wedlug wynalazku podawany szczurom praktycznie calkowicie hamuje postep sztucznie wywoly¬ wanych owrzodzen. Mozna przyjac, ze efekt ten jest uwarunkowany zjawiskiem stymulacji enzymu, lub enzymów, bioracych udzial w biosyntezie kwasnych mukopolisacharydów, przy czym z dzialaniem tym jest2 81 109 prawdopodobnie zwiazany zaobserwowany doswiadczalnie fakt, ze. zwiazki wedlug wynalazku znacznie zwie¬ kszaja wbudowywanie S35 do chrzastek oraz do zoladka szczurów; stopien tej inkorporacji moze byc przyjmowany za wskaznik biosyntezy kwasnego kompleksu bialkowo-mukopolisacharydowego. W literaturze dotychczasowej nie znaleziono danych, które na podstawie eksperymentów in vivo wskazywalyby na znaczny wzrost stopnia wbudowywania S35 do chrzastek. Mechanizm okreslonego powyzej oddzialywania zmniejszaja¬ cego laknienie nie moze byc utozsamiany z mechanizmem dzialania dotychczasowych srodków zmniejszajacych laknienie, poniewaz w przypadku nowych zwiazków nie stwierdzono oddzialywania na osrodkowy uklad nerwowy. Zwiazki wedlug wynalazku o ogólnym wzorze Ac—X-CH(IMH2 )COOR charakteryzuja sie zawartoscia y^blnej grupy a-aminowej, która zapewnia tym nowym zwiazkom rozpuszczalnosc w wodzie.Symbol X oznaczac moze praktycznie dowolne grupy organiczne, zawierajace dajacy sie acylowac atom azotu, np. lancuch alkilenowy podstawiony w pozycji agrupa aminowa jak np. w lizynie lub lancuch alkilenowy podstawiony reszta guanidynowa jak np. wargininie albo lancuch alkilenowy podstawiony rodnikiem heterocy¬ klicznym, zawierajacym w charakterze czlonu pierscienia atom azotu, dajacy sie acylowac np. grupe metyle¬ nowa, jak w histydynie.Grupa Ac moze byc dowolna grupa acylowa przylaczona do wymienionego dajacego sie acylowac atomu azotu, np. grupa acylowa alifatycznego kwasu karboksylowego o 1—5 atomach wegla, lub kwasu karboksylowego zawierajacego reszte fenylowa, jak np. grupa benzoksykarbonylowa, a ponadto grupa acylowa zawierajaca dalsze grupy zasadowe, a wiec grupa aminoacylowa; w tym ostatnim przypadku korzystnie jest, aby grupa aminowa wchodzaca w sklad rzeczonej grupy acylowej byla ochroniona w znany sposób np. za pomoca reszty p-chlorobenzoksykarbonylowej. Podstawnikiem R moze byc atom wodoru lub grupa alkilowa o 1—5 atomach wegla; w pierwszym przypadku czasteczka jest grupa p-chlorobenzoksykarbonylowa, a X oznacza grupe — NH—CH2—CH2—CH2—CH2 —oraz R oznacza atom wodoru; zwiazek ten mozna znanymi sposobami, np. przez równoczesna reakcje z chlorkiem tionylu i metanolem, przeprowadzic w odpowiedni ester.Zwiazki o wzorze Ac—X—CH(NH2)—COOR wytworzone sposobem wedlug wynalazku, sa zwiazkami nowymi. Zwiazki o wzorze Ac—X—CH (NH2)—COOR wytworzone sposobem wedlug wynalazku, zaleznie od uzytych warunków reakqi, otrzymywane sa w formie wolnych zasad, lub kwasowych soli addycyjnych. Zwiazki o wyzej podanym wzorze, w którym R oznacza atom wodoru, moga równiez tworzyc sole metali, wzglednie sole aminowe. Ze zwiazków wytworzonych w formie soli, mozna znanymi metodami wytwarzac zasady lub zasadowe kwasy, badz tez zwiazki takie moga byc ewentualnie przeprowadzane w inne terapeutycznie stosowalne sole, a zwlaszcza kwasowe sole addycyjne.Wynalazek ilustruja nizej podane przyklady.Przyklad I. Otrzymywanie chlorowodorku estru metylowego 2-{p-chlorobenzoksykarbonylo)-L-lizy- ny. 1.1. 9,0 g (0,049 mola) monochlorowodorku L-lizyny rozpuszcza sie w 100 ml wody, roztwór zadaje 3,5 g weglanu miedziowego i otrzymana zawiesine gotuje w ciagu 0,5 godziny. Po oziebieniu do temperatury pokojowej mieszanine reakcyjna odfiltrowuje sie. Otrzymany niebieski przesacz zadaje sie 6,0 g tlenku magnezu, mieszanine oziebia do temperatury 0°C iw tej temperaturze, mieszajac wkrapla sie w ciagu 0,5 godziny 12,7 ml chlorku p-chlorobenzoksykarbonylowego (porównac L. Kisfaludy i S. Dualszky, Acta Chim. Hung. 24, 301, 1960). Mieszanine reakcyjna miesza sie przez dalsze 2 godziny w temperaturze pokojowej po czym ponownie oziebia do temperatury 0°C \ wytracony lawendowo-blekitny osad odfiltrowuje. Osad przemywa sie starannie na filtrze za pomoca wody, potem etanolu i na koniec eterem, a nastepnie suszy na powietrzu. W ten sposób otrzymuje sie 18,6 g kompleksu miedziowego.Otrzymany w ten sposób kompleks miedziowy rozciera sie na proszek i zawiesza w 325 ml 1 n roztworu kwasu solnego. Nastepnie przez zawiesine przepuszcza sie w ciagu 2—3 godzin gazowy siarkowodór, po czym ogrzewa sie do wrzenia i saczy na goraco w celu usuniecia siarczku miedziowego. Klarowny przesacz ochladza sie i zadaje amoniakiem, az do osiagniecia wartosci pH = 5. Otrzymany bialy osad odsacza sie, przemywa woda i suszy weksykatorze prózniowym nad pieciotlenkiem fosforu. Otrzymuje sie 11,9 g e-(p-chlorobenzoksykarbo¬ nylo)-L-lizyny (77% wydajnosci teoretycznej), o temperaturze topnienia 236—238°C. 1.2. W wyposazonej w mieszadlo, termometr, wkraplacz i rurke z CaCl2, okraglodennej kolbie czteroszyjnej sporzadza sie zawiesine 6,3 g (0,02 mola) e-(p-chlorobenzoksykarbonylo)-L-lizyny w 42 ml bezwodnego metanolu. Zawiesine oziebia sie do temperatury 0°C i mieszajac wkrapla 1,7 ml (0,023 mola) chlorku tionylu. Po kilku minutach otrzymuje sie klarowny, zólty roztwór, który pozostawia sie na przeciag 0,5 godziny w temperaturze 40°C, a nastepnie w ciagu 20 godzin w temperaturze pokojowej. Nastepnie roztwór odfiltrowuje sie i odparowuje pod obnizonym cisnieniem. Zóltawo-biala, stala pozostalosc rozpuszcza sie w metanolu i roztwór ponownie odparowuje do sucha. Operaqe ta powtarza sie jeszcze dwukrotnie, po czym krystalizuje produkt z mieszaniny metanolu z eterem. Mieszanine pozostawia sie na przeciag kilku godzin w chlodni, a nastepnie krysztaly odfiltrowuje, przemywa mieszanina eteru i metanolu (3:1) a na koniec suszy w eksykatorze prózniowym nad wodorotlenkieml I 81 109 3 Przyklad III. Otrzymywanie e-(p-chlorobenzoksykarbonylo-L-tyrozylo)-L-lizyny.W czteroszyjnej kolbie okraglodennej o objetosci 250 ml wyposazonej w mieszadlo, termometr, wkraplacz I rurke z chlorkiem wapnia rozpuszcza sie 10,3 g (29,4 moli) p-chlorobenzoksykarbony Io-L-tyrozyny w 100 ml bezwodnego czterowodorofuranu, który uprzedno zadaje sie 4,1 ml (29,4 moli) trójetyloaminy. Roztwór oziebia sie do temperatury -15°C i mieszajac wkrapla 3,82 ml (29,4 moli) estru izobutylowego kwasu chloroweglowego w taki sposób, aby temperatura mieszaniny utrzymywala sie ponizej -10°C. Po ukonczeniu wkraplania otrzymana biala zawiesine miesza sie jeszcze 10 minut w temperaturze -10°C, a nastepnie wkrapla sie wodny roztwór kompleksu miedziowego, wytworzonego w nastepujacy sposób: zawiesine 5,5 g (30 moli) monochloro- wodorku L-lizyny i 1,75 g weglanu miedziowego w 30 ml wody ogrzewa sie do wrzenia przez pól godziny i po oziebieniu mieszanine odsacza sie i ciemnoblekitny przesacz zadaje 15 ml 2 n lugu sodowego.W czasie wkraplania wyzej wymienionego wodnego roztworu, mieszanine reakcyjna utrzymuje sie w tempe¬ raturze -10°C. Po zakonczeniu wkraplania laznie oziebiajaca usuwa sie i mieszanine reakcyjna miesza, az do ogrzania do temperatury pokojowej. Otrzymana jasno-niebieska zawiesine wlewa sie do 600 ml wody i po 1 godzinnym ochladzaniu lawendowo-blekitny osad odfiltrowuje sie, przemywa woda i suszy na powietrzu.Otrzymuje sie 11-12 g produktu.Z otrzymanego tym sposobem miedziowego kompleksu dwupeptydowego sporzadza sie zawiesine w 450 ml wody i zawiesine zadaje 30 ml 1 n roztworu kwasu solnego. Nastepnie przez ogrzewana mieszanine przepuszcza sie w ciagu 3 godzin gazowy siarkowodór, a powstajacy siarczek miedziowy odsacza na goraco i po ochlodzeniu doprowadza przesacz do wartosci pH 5, za pomoca stezonego roztworu lugu sodowego.Wytracony bialy produkt odsacza sie i przemywa woda. Otrzymuje sie 6,15 g e-(p-chlorobenzoksykarbonylo-L-4 81 109 -tyrozylo)-L-lizyne o temperaturze topnienia (z rozkladem) 218-220°C i wartosci Rf = 0,2.Analiza dis: C23H2806 N3CI (477,93) Obliczono: 57,8% C, 5,9% H, 8,8% N, 7,4% Cl Znaleziono: 7,4% Cl PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania aminokwasów zawierajacych dodatkowa grupe zasadowa i ich pochodnych, o czesciowo chronionych grupach funkcyjnych, o ogólnym wzorze Ac—X—CH(NH2)—COOR, w którym X ozna¬ cza grupe organiczna zawierajaca zdolny do acylowania atom azotu zacy I owany grupa o symbolu Ac, a R oznacza atom wodoru lob grupe alkilowa o 1—5 atomach wegla oraz ich soli addycyjnych z kwasami wzglednie soli wewnatrz czasteczkowych wolnych kwasów karboksylowych, znamienny ty m, ze a-aminokwas, zawiera¬ jacy dodatkowa grupe zasadowa, o ogólnym wzorze H—X—CH(NH2)COOH, w którym X ma wyzej podane znaczenie, przeprowadza sie w znany sposób w kompleksie z metalem, w którym grupy funkcyjne jak a-aminowa i karboksylowa sa ochronione, korzystnie pochodna kompleksu miedziowego i otrzymany zwiazek acyluje odpowiednim srodkiem, korzystnie chlorkiem kwasowym o ogólnym wzorze Ac—Cl, w którym Ac oznacza reszte acylowa, lub acyluje sie odpowiednim zwiazkiem zawierajacym aktywna funkcjonalnie zmieniona grupe karboksylowa i otrzymany zacylowany zwiazek kompleksowy rozklada w znany sposób i wytworzony zwiazek o ogólnym wzorze Ac—X—CH(NH2 )COOR, w którym Ac i X maja wyzej podane znaczenie, a R oznacza atom wodoru ewentualnie estryfikuje sie srodkiem odpowiednim do wprowadzenia grupy alkilowej o 1—5 atomach wegla w znany sposób i/lub wytworzony produkt ewentualnie przeprowadza sie w sól, zwlaszcza odpowiednia pod wzgledem terapeutycznym.

2. Sposób wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze w przypadku wytwarzania e-(p-chlorobenzyloksy- karbonyloHizyny i jej pochodnych poddaje sie lizyne o ogólnym wzorze HX-CH(NH2)—COOH, reakcji z sola miedzi II i w wytworzonej pochodnej zwiazku kompleksowego z metalem acyluje grupe e-aminowa za pomoca p-chlorobehzyloksykarbonylochlorku, a nastepnie rozklada zacylowany zwiazek kompleksowy zwlaszcza siarko¬ wodorem i wytworzony zwiazek przeprowadza w ester alkilowy korzystnie za pomoca alkoholu o 1—5 atomach wegla zwlaszcza w obecnosci chlorku tionylu. Prac. Poligraf. UP PRL. Naklad 120 + 18egz. Cena 10 zl PL PL