PL81473B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: VEB Jenaer Glaswerk Sdiott und Gen. Jena (Niemiecka Republika Demokratyczna) Barwne szklo fotochromatyczne i Przedmiotem wynalazku jest barwne szklo foto¬ chromatyczne.Znane jest wytwarzanie róznego rodzaju szkla fotochromatycznego, które wykazuje wyrazne zmniejszenie przepuszczalnosci podczas padania 5 promieni w zakresie bliskiego ultrafioletu i okres¬ lonych zakresów swiatla widzialnego. Po zaniku oddzialywania pobudzajacego promieniowanie wy¬ kazuje ono odwracalnosc zmiany przepuszczalnos¬ ci. Jako aktywizujace dodatki dla tego szkla sto- 10 suje sie halogenki srebra, wolframian i molibde- nian srebra, halogenki miedziowe i kadmowe oraz tlenki ziem rzadkich. W szkle zawierajacym halo¬ genki srebra konieczne jest powstawanie okreslo¬ nej wielkosci faz zawierajacych srebro, zeby wy- 15 tworzyc fotochromizm.Odbywa sie to za pomoca okreslonej obróbki cieplnej, która mozna takze polaczyc z procesem studzenia. Szklo zawierajace zwiazki srebrowe wy¬ kazuje zdolnosc odtwarzania fotochromatycznego 20 efektu równiez po przeprowadzeniu licznych cykli zaciemniania i rozjasniania.Jako szklo podstawowe dla szkla fotochromatycz¬ nego stosuje sie zasadowe szkla glinowo-borokrze- mianowe i glinowo-boranowe, a przy dodaniu tlen- 25 ków ziem rzadkich takze szkla krzemianowe alka¬ liczne. Szklo zawierajace Si02 jest bardziej stabil¬ ne pod wzgledem zwietrzenia, jednak fotochroma¬ tyczne szkla nie zawierajace Si02 maja wieksza szybkosc zaciemniania i rozjasniania. 30 Wada znanego dotychczas szkla fotochromatycz¬ nego polega na tym, ze nie jest mozliwy zarówno jego sklad jak i jego produkcja jako szkla foto¬ chromatycznego, z okreslona i ustalona barwa w nie napromieniowanym stanie w zakresie barwy czerwonej, zóltej i niebieskiej, jak równiez zlozo^ nych barw, zawierajacych jeden lub kilka z wy¬ mienionych kolorów. W znanych dotychczas skla¬ dach szkla fotochromatycznego, podane jako moz¬ liwe skladniki niewielkie ilosci CuO, Fe2Os lub tlenków ziem rzadkich, nie sa stosowane przy wy¬ twarzaniu fotochromatycznego szkla, poniewaz nie zezwalaja one w warunkach produkcyjnych na zad¬ ne szersze zróznicowanie odcieni barw oraz sile zabarwienia w podanym zakresie.Celem wynalazku jest umozliwienia wytwarza¬ nia szkla, które laczy w sobie wlasciwosci foto¬ chromatyczne z okreslona i ustalona barwa w nie napromieniowanym stanie w zakresie barwy czer¬ wonej, zóltej i niebieskiej oraz zlozonych barw, zawierajacych jeden lub kilka z wymienionych ko¬ lorów. Szklo tego rodzaju uzywane jest do cedów specjalnych, maja na przyklad zastosowanie do szkiel okularowych, filtrów barwnych ze zmienna przepuszczalnoscia, nastepnie do wytwarzania barwnych, zmiennych w swej przepuszczalnosci przeszklen powierzchni w budownictwie oraz do wytwarzania ozdób w przemysle bizuteryjnym.Barwne szklo fotochromatyczne wedlug wyna¬ lazku otrzymuje sie w ten sposób, ze do szkla bo- 81 47381473 rokrzemianowego lub boranowego, zawierajacego halogenki srebra, dodaje sie 0,0015—0,05% wago¬ wych jednego lub kilku pierwiastków szeregu V, Cr, Mn, Co, majacych elektrododatnia wartoscio¬ wosc, przy czym ogólna koncentracja Cr i Co nie przekracza 0,02% wagowych.Zaleta tego szkla polega na tym, ze takze w sta¬ nie napromieniowanym mozliwe jest okreslone zróznicowanie, które powstaje przez dzialanie pro¬ mieniowania na skladnik powodujacy fotochro- mizm.Szklo borokrzemianowe lub boranowe moze do¬ datkowo zawierac barwiace wzglednie modyfiku¬ jace barwe skladniki, a mianowicie ciezarowo 0,001—0,1% Se lub S albo 0,001—0,01% Te. Wpro¬ wadzenie do szkla S, Se lub Te dziala sensybilizu- jaco na efekt fotochromatyczny. Stwierdzono, ze obecnosc* jednego lub kilku jonów w szeregu V5+, Cr*-!-, Mn2+, CCJ2+ obok dzialania barwiacego po¬ woduje jednoczesnie tworzenie sie w fotochroma- tycznym szkle stanu przedkrystalicznego.Analogiczne dzialanie ma Ti4+.Barwne szklo fotochromatyczne wedlug wyna¬ lazku stapia sie w piecach szklarskich w atmosfe¬ rze obojetnej, redukujacej lub w okreslonych przy¬ padkach, lekko utleniajacej, w temperaturze 1400—1500°C przez 5—20 godzin. Szklo moze byc obrabiane w postaci wymaganych pólmas przez odlewanie, walcowanie, wyciaganie lub prasowa¬ nie. Po tych procesach szklo chlodzi sie do tempe¬ ratury otoczenia. Wskutek wlasnosci chemicznych V, Cr, Mn, S, Se, Te w warunkach zmiennej atmo¬ sfery piecowej oraz nastepujacej potem obróbki cieplnej szkla fotochromatycznego powstaja dalsze mozliwosci dla zmiany barwy.Wytapianie szkla moze sie odbywac w urzadze¬ niach znanego rodzaju. Podczas obróbki mozliwy jest równiez proces tloczenia i walcowania.W ponizszej tabeli podano kilka przykladów barwnego szkla fotochromatycznego wedlug wyna¬ lazku. Wynalazek nie ogranicza sie jednak do po¬ danych tu przykladów.Przyklad: barwa w sta¬ nie nie na¬ promienio¬ wanym 1 iSi02 B203 Na20 ZnO A1203 Ga^ Bi203 Zr02 Ag Cl CuO Cr Mn i Co Ti Se V Oliwkowo- -zielona procent wagowy 2 47,8 25,9 15,1 — 9,7 — — — 0,49 0,99 0,019 0,004 0,004 — ¦ — — — Brunatnawo- -zólta procent wagowy 3 50,1 26,9 14,1 6,4 — 1,1 — — 0,48 0,98 0,02 0,002 — — — 0,002 — 1 Czerwono-po- maranczowa procent wagowy (po obróbce cieplnej) 1 4 47,9 25,7 15,2 — 1 9,8 — — — 0,49 0,98 0,018 — — — — — 0,02 Zielonkawo- -zólta procent wagowy 5 47,8 25,7 14,9 — 9,9 — — — 0,49 0,99 0,018 0,004 — — — — — Szaro-nie- bieskawa procent wagowy 6 66,6 11,3 — 8,0 — 8,8 3,1 0,88 1,32 0,018 — 0,004 0,0015 — — — Zielonawo- -niebieska procent wagowy 7 47,8 25,2 15,0 — 9,8 — — — 0,74 1,44 0,019 0,006 — 0,006 0,002 — ~ . PL PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Barwne szklo fotochromatyczne, znamienne tym, ze ciekle szklo borokrzemianowe lub borano¬ we, posiadajace halogenki srebra, zawiera dodatek w sumie 0,0015—0,05% wagowych jednego lub kil¬ ku pierwiastków szeregu V, Cr, Mn, Co, majacych elektrododatnia wartosciowosc, przy czym ogólna koncentracja Cr i Co nie przekracza 0,02% wago¬ wych.

2. Szklo wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze szklo podstawowe borokrzemianowe zawiera 40— 55% wagowych Si02, 18—30% wagowych B203, 10—20% wagowych MAO, przy czym Mei = L.i, Na, K, Rb, Cs, 0—10% wagowych ZnO, 0—15% wagowych A1203, 0—3% wagowych Ga203, 0—6% 55 60 65 wagowych Zr02, 0,01—0,02% wagowych CuO, 0,3—0,8% wagowych Ag, 0,3—2% wagowych Cl oraz 0—0,02% wagowych Ti.

3. Barwne szklo fotochromatyczne, znamienne tym, ze szklo podstawowe boranowe zawiera 60—80% wagowych B203, 8—15% wagowych Mei20, przy czym Me1 = Na, K, Rb, Ca, 5—12% wago¬ wych Al2Os, 5—12% wagowych Bi2Os, 0—6% wa¬ gowych Zr02, 0,3—1,0% wagowych Ag, 0,6—2,5% wagowych Cl oraz 0,01—0,02% wagowych CuO i 0—0,02% wagowych Ti.

4. Szklo wedlug zastrz. 1 i 2, znamienne tym, ze szklo borokrzemianowe lub boranowe zawiera do¬ datkowo 0,001—0,1% wagowych S lub Se albo 0,001—0,01% wagowych Te. RSW ZakZ. Graf. W-wa, Srebrna 16, z. 9-76/0 Cena 10 zl 110 + 20 egz. PL PL