Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowego antybiotyku, oznaczonego ponizej symbo¬ lem SL 21429.Wedlug wynalazku nowy antybiotyk wytwarza sie w ten sposób, ze hoduje sie w pozywce szczep grzyba gatunku Chaetomium globosum Kunze ex Fries i antybiotyk wydziela sie z brzeczki pofer¬ mentacyjnej w znany sposób, np. przez ekstrakcje lub adsorpcje i oczyszcza.Stosowany w sposobie wedlug wynalazku nowy szczep Chaetomium globosum Kunze ex Fries wy¬ izolowano z próbki gleby w miejscowosci Kusnacht w Szwajcarii f jego próbke zdeponowano w United States Departement of Agriculture (Northern Utili- zation Research and Development Division), Peoria, 111, St. Zjedn, Am. pod numerem NRRL 3877.Nowy szczep grzyba gatunku Chaetomium globo¬ sum Kunze ex Fries rozwija sie w pozywce wyciag slodowy — wyciag drozdzowy — agar w tempera¬ turze 12—37°C, korzystnie 27° i tworzy w tej po¬ zywce biala do jasnoszarej grzybnie powietrzna i jasna grzybnie substratowa. Po kilku dniach in¬ kubacji tworzy sie ciemne, przewaznie oliwkowo- brazowe otoczenie. Odwrotna strona kolonii oraz podloze zabarwia sie brazowym pigmentem.W kulturze czystej, np. na agarze slodowym grzyb tworzy latwo owocniki w temperaturze 12—30°C i przy wyzszych temperaturach w ciagu 8—10 dni.Sa one zaleznie od warunków hodowli koloru zie¬ lonego do oliwkowozielonego i w koncu czesto u 1S ciemnobrazowego. Owocniki sa kuliste i maja sred¬ nice 200—300 \i. Na szczycie maja okraglawe o- tworki. Peridie ich sklada sie z meandrycznie zrosnietych, brazowych komórek. Jest ono dosc gruboscienne. Z najbardziej zewnetrznej warstwy wyrastaja wokól otworu liczne, po bokach nieco mniej liczne brazowo-zielone wloski. Przy podsta¬ wie maja one grubosc do 4,5 \i, stopniowo zwezaja sie do 3 [x i sa wyraznie faliste. Powierzchnia ich jest pokryta licznymi kolcami i wystepuja prze¬ grody w calej dlugosci. Z wewnetrznej osnowy o toczni wyrastaja trzonkowe zarodnie workowe w postaci maczugowatej, o wymiarach 50—70X12— —15 \i. Sa one otoczone delikatna scianka i przed dojrzewaniem uwalniaja po 8 zarodników worko¬ wych. Zarodniki workowe sa jednokomórkowe, mniej lub bardziej o ksztalcie cytryny z nieco za¬ ostrzonymi koncami o przekroju niedokladnie ku¬ listym, lecz eliptycznym. Poczatkowo sa bezbarwne, pózniej czerwonawe i ostatecznie ciemnobrazowe. Z jednej strony zaopatrzone sa w widoczny wyraz¬ nie otwór zarodnikowy i maja dlugosc 9—12 [x, przewaznie 10—llji i szerokosc 6—9\i, przewaznie 7,5—8,5[a.Szczep NRRL 3877 Chaetomium globosum Kunze ex Fries odpowiada pod wzgledem morfologicznym i fizjologicznym opisanemu przez: L. M. Ames w „A Monograph of the Chaetomiaceae" The United States Army Research and Development Series, nr 2, 1961, pp 26—27. ifcózni sie on od tego wyraznym 84 5783 84 578 4 zielonym zabarwieniem owocników powodowanym barwa wlosków.Nowy szczep NRRL 3877 mozna hodowac na róz¬ nych pozywkach, zawierajacych zwykle substan¬ cje odzywcze dla grzybów. Grzyb wykorzystuje substancje odzywcze zwykle wykorzystywane przez mikroorganizmy, rozwijajace sie saprofitycznie na zródlach wegla, np. glikoze, sacharoze, skrobie, lak¬ toze, dekstryne itp., jako zródla wegla i jako zródlo azotu organiczne i nieorganiczne zwiazki, zawierajace azot, np. pepton lub wyciagi drozdzo¬ we lub miesne, siarczan amonu, azotan amonu i aminokwasy, oraz zwykle sole mineralne i pier¬ wiastki sladowe.Nowy antybiotyk SL 21429 mozna wytworzyc w sposób polegajacy na tym, ze posiewa sie ciekla pozywke zawiesina zarodników nowego szczepu Chaetomium gjobosufn i inkubuje sie przez 6—12 4jni, korzystnie 40 dni w temperaturze 12—37°C, korzystnie Z7?C przy wartosci pH=5,7—6,0. Ho¬ dowle mozna prowadzic w warunkach aerobowych jako hodowle powierzchniowa lub glebinowa z wstrzasaniem, lub w fermentatorach z gazowaniem powietrzem lub tlenem przy jednoczesnym mie¬ szaniu. Po wytworzeniu sie maksymalnej ilosci antybiotyku brzeczke saczy sie i antybiotyk izolu¬ je z przesaczu kultury lub grzybni w zwykly spo¬ sób przez ekstrakcje i/lub adsorpcje.Nowy antybiotyk mozna wydzielic z surowego ekstraktu na drodze chromatograficznej, przez kry¬ stalizacje lub za pomoca rozdzielania przeeiwpra- dowego.Najbardziej korzystny sposób polega na ekstrak¬ cji przesaczu chlorkiem etylenu lub równiez innym rozpuszczalnikiem organicznym, np. benzenem, chloroformem, octanem butylu, chlorkiem metyle¬ nu, butanolem lub octanem etylu. Nastepnie usu¬ wa sie rozpuszczalnik z wyciagów np. przez desty¬ lacje, a pozostalosc, w celu wydzielenia antybioty¬ ku, oczyszcza sie chromatograficznie na srodkach adsorbujacych takich, jak tlenki glinu, zel krze¬ mionkowy, krzemian magnezu itp., rozdzielanie w przeciwpradzie i/lub krystalizacje.Nowy antybiotyk SL 21429 ma cenne wlasciwos¬ ci farmakologiczne i mozna go zatem stosowac jako lek.Nowy antybiotyk SL 21429 ma dzialanie hamu¬ jace obrzek, co stwierdzono w próbach na zwie¬ rzetach {obrzek lap u szczurów, powodowany bra- dykinina). Stosowane dawki zaleza oczywiscie od sposobu podawania i leczonego obiektu. Na ogól uzyskano u zwierzat doswiadczalnych zadowalajace wyniki przy dawce 0,1—10 mg/kg.W miare potrzeby dawki te mozna podzielic na 2—3 czesci lub tez podawac w postaci o przedlu¬ zonym dzialaniu.Ponadto nowy antybiotyk SL 21429 ma dzialanie zapobiegajace owrzodzeniu, jak wykazaly to wy¬ niki z wrzodem wywolanym u szczurów fenylobu- tazonem oraz metoda Shaya. Stosowane dawki moga oczywiscie wahac sie w zaleznosci od sposobu podawania i leczonego obiektu, Na ogól uzyskano Tl zwierzat doswiadczalnych zadowalajace wyniki przy dawce 0,1—10 mg/kg. W miare potrzeby daw¬ ke; te mozna podzielic na 2—3 czesci lub podawac w postaci o przedluzonym dzialaniu. Oprócz tego nowy antybiotyk SL 21429 ma dzialanie immuno- supresyjne na odpornosc komórkowa. W tescie Target celi destruction [Immunology 18, 501 /1970/] nowy antybiotyk po podaniu in vitro hamuje roz¬ klad komórek Targeta za pomoca uczulonych ko¬ mórek sledziony. Przy dawce, wynoszacej 1 mg/litr, nastepuje 100%-owe zahamowanie procesu. Dla wiekszych zwierzat ssacych dawka dzienna nowego ia antybiotyku SL 21429 wynosi okolo 10—100 mg.Przy podawaniu per os dawki czastkowe zawieraja okolo 4—50 mg antybiotyku oraz stale lub ciekle nosniki Antybiotyk SL 21429, wytworzony sposobem we- dlug wynalazku, mozna stosowac jako lek sam, za¬ równo w postaci krystalicznej lub bezpostaciowej, lub jako surowy koncentrat lub w postaci prepara¬ tu do podawania doustnego, dojelitowego lub poza¬ jelitowego.W nizej podanym przykladzie, który objasnia sposób wedlug wynalazku i nie ogranicza jego za¬ kresu, temperature podano w stopniach Celsju¬ sza.Przyklad. Do fermentatora wprowadza sie 10 litrów pozywki, zawierajacej na 1 litr 50,0 g maltozy, 10,0 g maki fasolowej, 1,0 g peptonu, 0,5 g ekstraktu drozdzowego, 0,5 g KHgPO^ 0,5 g MgSQ4 • 7H20, 0,5 g Cai(NOs)2, 0,1 g NaCl, 0,05 g FeS04 • 7H20, 0,01 g ZnCl2, 0,01 g MnCl2 • 411*0, 0,005 g CuS04 • 5H20, 0,005 g CoCl2 • OHjO i wode odmineralizowana, posiewa sie ja zawiesina zarod¬ ników szczepu NRRL 3877 i inkubuje sie przy wartosci pH=5,7 i napowietrzaniu (1,0 litr po- wietrza/minute/1 litr pozywki) i mieszajac (300 obrotów/minute) przez 10 dni w temperaturze 27°.Brzeczke saczy sie, przy. czym otrzymuje okolo 9 litrów przesaczu hodowli i okolo 1 kg grzybni.Przesacz hodowli ekstrahuje sie trzykrotnie 9 litrami chlorku etylenu. Nastepnie fazy organicz- 40 ne przemywa sie dwukrotnie woda porcjami po 4 litry, osusza sie siarczanem sodu i odparowuje do sucha. Po odtluszczeniu za pomoca eteru nafto¬ wego surowy wyciag chromatografuje sie na zelu krzemionkowym Merck 0,05—0,2 mm i nowy anty- 45 biotyk SL 21429 eluuje sie mieszanina chloroform- metanol (98:2) i w celu oczyszczenia przekrystali- zowuje sie z eteru, octanu etylu i dwukrotnie z chloroformu.Dodatkowo czysty antybiotyk SL 21429 mozna u- 50 zyskac z grzybni, która traktuje sie trzykrotnie 1 litrem 90% metanolu w homogenizatorze Ultra- turrax. Tak traktowana grzybnie odsacza sie, odde- stylowuje sie metanol z przesaczu i wodny roztwór 55 ekstrahuje sie trzykrotnie 0,5 litra chlorku etyle¬ nu. Wyciagi w chlorku etylenu przemywa sie 0,3 litra wody, osusza sie siarczanem sodu i odparo¬ wuje do sucha. Tak otrzymany surowy wyciag od¬ tluszcza sie tak, jak i przesacz hodowli, i nastepnie chromatografuje sie, przy czym otrzymuje sie no- «• wy antybiotyk SL 21429.Zawiesine zarodników, stosowana do posiewu, otrzymuje sie w sposób nizej podany. Pozywke, zawierajaca na 1 litr 20 g cerelozy, 2 g peptonu, 2 g ekstraktu slodowego, 2 g ekstraktu drozdzo- « wego, 2 g KH2P04, 2 g MgS04 • 7H^O, 15 g agaru-84 578 -agaru i odmkieralizowana wode zaszczepia sie szczepem NRKL 3877 i inkuibuje sie przez 12 dni w temperaturze 27°C. Gesta warstwe grzybni, rozwi¬ nieta na tej pozywce, dysperguje sie w roztworze fizjologicznym soli kuchennej.Nowy antybiotyk SL 21429 ma nastepujaca cha¬ rakterystyke: zólte krysztaly topiace sie w tem¬ peraturze 172—182°C z utworzeniem nowych kry¬ sztalów o temperaturze topnienia 238°C (rozklad), Skrecalnosc wlasciwa (a) *° =—376° (c=0,78 w pi¬ rydynie) Analiza elementarna: C=73,l°/o, H=6,8%, N=5,3%, O=15,1Vi.Widmo w ultrafiolecie: maksimum przy 221 nm (log e'= 1,96), 274 nm (log e'=1,16), 280 nm (log e'=l,l6), 290 nm (log £'~1,09) (w metanotfi) (figura 1).Widmo w podczerwieni: miedzy innymi pasma przy 3450, 2920, 1695, 1620 cm~i (w KBr) (figura 2).Widmo magnetycznego rezonansu jadrowego (w sulfotlenku 'dwumetylowym) (figura 3). 6C0 Fig. 284 578 1C-5C y.¦A_- v/v_AJ"fr\a /v W< Fig. 3 Bltk 1538/76 r. 105 egz. A4 Cena 10 zl PL