PL85788B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest samolot transportowy zwlaszcza do przewozu duzych ladunków.Znane jest z pa¬ tentu USA nr 3,372,891 rozwiazanie sposobu uzyskiwania sily nosnej, podczas przemieszczania sie skrzydla w sto¬ sunku do powietrza. W krawedzi splywu skrzydla znajduje 5 sie wglebienie w ksztalcie pólokregu, w którym umieszczo¬ ny jest wirnik posiadajacy lopatki wirujacewjednej plasz¬ czyznie, przecinajacej krawedz splywu. Umieszczony w ten sposób wirnik zwieksza sile nosna plata bardziej niz w ukladzie, w którym skrzydlo i wirnik sa od siebie 10 oddzielone. Tak umieszczony wirnik zwieksza predkosc przeplywu powietrza wokól górnej strony plata, zmniej¬ szajac ja w obszarze powierzchni dolnej, w wyniku czego sprawnosc plata rosnie. Ponadto, wokól wierzcholków lopatek tworzy sie wirowy przeplyw powietrza o kierunku wytwarzajacym dodatkowa sile nosna. Tak wiec wspól¬ dzialanie plata z wirnikiem powoduje sumowanie sie sily nosnej wytwarzanej przez wirnik z sila wytwarzana przez plat, przez co konstrukcja ta staje sie bardziej sprawna w porównaniu ze znanymi.Wirnik wytwarza ponadto dodatkowa sile zwrócona w kierunku lotu, powstala w wymku oddzialywania po¬ wietrza oplywajacego lopatki na scianki wyciec w krawe¬ dzi splywu.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji samolo¬ tu transportowego przeznaczonego do przewozu duzych ladunków.Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze samolot transportowyzawiera dwapojemniki lzejszeod powietrza, wytwarzajace sile nosna, rozsuniete wzgledem siebie i za- 30 mocowane do konców skrzydel, z których kazde posiada krawedz natarcia i krawedz splywu orazgórna powierzch¬ nie i dolna powierzchnie tworzace plat wytwarzajacy w trakcie ruchu w powietrzu sile nosna a czesc krawedzi splywu kazdego skrzydla posiada pierscieniowe wglebie¬ nia, w których umieszczone sa wirniki z promieniowo ustawionymi lopatkami który h konce przesuwaja sie w poblizuscianek wglebienia lecz sa odsuniete promienio¬ wo od tworzacej wglebienia krawedzi splywu, przy czym wirniki wywoluja na krawedzi splywu przeplywpowietrza w kierunku ku dolowi zwiekszajac predkosc przeplywu powietrza pogórnej powierzchni plata izmniejszajacejego predkosc po dolnej powierzchni a skrzydla sa rozstawione wzgledem siebie tak, aby wirniki umieszczone na skrzydle przednim, wytwarzajace przeplyw powietrza ku dolowi wytwarzaly jednoczesnie przeplyw powietrza w poblizu skrzydla tylnego zwiekszajac w ten sposób przeplyw po¬ wietrza wywolywany wirnikami umieszczonymi na skrzy¬ dle tylnym powodujac tym samym dodatkowa sile nosna.Samolot transportowy wedlug wynalazku zdolnyjestdo przewozu ladunków o ciezarze, zaleznie od rozmiarów, rzedu 2 700 000 kG. W zwiazku z mozliwoscia przewozu tak duzych ciezarów samoloty te moga byc uzyte do prze¬ wozu gazów w stanie cieklym lub ropynaftowej z terenów trudno dostepnych, takich jak obszary arktyczne Kanady czy Alaski, ze sprawnoscia przewozu porównywalna do sprawnosci transportu rurociagiem.Samolot wedlug wynalazku posiada pojemniki lzejsze od powietrza, umozliwiajace przenoszenie duzych cieza¬ rów. Pojemniki te, umieszczone sa na koncach skrzydel, 8578885788 3 ograniczaja przeplyw powietrza wokól tych konców spel¬ niajac role plyt brzegowych, co podnosi jeszcze bardziej efektywnosc wirowego ruchu powietrza.W konstrukcji wedlug wynalazku stosuje sie podwójny uklad skrzydel a wirniki umieszczone sa we wglebieniach krawedzi splywu skrzydla. Skrzydla sa takrozmieszczone, ze wytworzony przez jeden uklad skrzydlo-wirnik prze¬ plyw powietrza w kierunku ku dolowi powieksza efekt takiego samego przeplywu wywolany przez takisam uklad drugiego skrzydla. Tak wiec calkowita sila nosna zdwojo¬ nego ukladu skrzydel równa sie sumie sily nosnej wytwo¬ rzonej przez przednie skrzydlo, sily wytworzonej przez tylne skrzydlo, dodatkowej sily nosnej wytworzonej przez . skrzydlo przednie wskutek oddzialywania skrzydla tylne¬ go, oraz dodatkowej sily wytworzonej na skrzydle tylnym wskutek oddzialywania na nie skrzydla przedniego.W zwiazku z tym calkowita sila nosna wytworzona przez zdwojony uklad skrzydel jest znacznie wieksza od sumy sil wytworzonych przez dwa oddzielnie dzialajace skrzydla.Ponadto ustawienie plaszczyzny wirowania lopatek pod pewnym katem w stosunku do kierunku lotu powoduje powstanie skladowej silynosnej o kierunku zgodnym z kie¬ runkiem lotu, sumujacej sie z sila ciagu powstala z oddzia¬ lywania wirników na krawedzie splywu skrzydel.Przedmiotwynalazku przedstawiono w przykladzie wy¬ konania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia samolot w widoku perspektywicznym, fig. 2 - czesc samolotuw wi¬ dokuz góry, fig. 3 - samolot w widoku z boku, fig. 4 -czesc samolotu w widoku z przodu, fig. 5 - uklad zdwojony skrzydel oraz oddzialywanie wzajemne skizydel, fig. 6 - ustawienie katowe wirnika, dajace skladowa pozioma sily nosnej, fig. 7 - czesc skrzydla zwirnikiem w widoku zgóry, fig. 8 - fragment ukladu skrzydlo-wirnik w widoku per¬ spektywicznym, fig. 9, fig. 10, fig. li, fig. 12 - linie przeplywu powietrza w róznych ukladach profili oraz na fig. 13 - wykres sil nosnych osiaganych w róznych ukla¬ dach.Wynalazek pozwala na istotne ulepszenie samolotów, zwlaszcza przeznaczonych do przewozu skroplonego gazu lub ropy naftowej z terenów trudno dostepnych, z któiych transport znanymi sposobami wlacznie z rurociagiem jest utrudniony.Samolot 10 posiada dwa rozstawione wzgledem siebie w pewnej odleglosci kadluby 11 i 12 spelniajace funkcje ladowni, oraz skrzydla 14, 16 i 18. Na przeciwleglych koncach skrzydel 14,16 i 18 znajduja sie lzejsze od powie¬ trza pojemniki 20, 22. Ladunek samolotu mozna umiescic zarówno w kadlubach 11 i 12 jak i w skrzydlach 14,16 i 18, oraz pojemnikach 20 i 22.Kadluby 11 i 12 moga posiadacbudowekonwencjonalna i zostaly pokazane jako liniowo ustawione komory do transportu róznych rodzajówtowarów jakcieklygaz ziem¬ ny, ropa naftowa itp. Konstrukcje nosna kadlubów 11 i 12 stanowia przegrody, konstrukcje kratowe i powloki.Samolot 10posiada równiez kadlub 40dla zalogi, kabiny obserwacyjne 41 i 42 umieszczone na przednich czesciach pojemników 20 i 22 orazpodwozie 43. Ponadtona pojemni¬ kach 20 i 22 znajduja sie pionowe stateczniki ze sterami.Samolot moze startowac i ladowac pionowo, a przy odpo¬ wiedniej konstrukcji podwozia- równiez na wodzie, snie¬ gu itp. Pojemniki 20 i 22 posiadaja komory 24, w których moze znajdowac sie hel, przy czym zaleca sie stosowanie helu w zbiornikach (fig. 2). Wypelnione helem zbiorniki 20 i 22 wytwarzaja glówna sile nosna samolotu. Wprzypadku transportu ladunku o ciezarze 2 700 000 kG pojemniki 21 4 i 22 powinny wytwarzac sile nosna rzedu 900 000 kG. Sila nosna pojemników 20 i 22 moze byc wieksza od ciezaru samolotu, nalezy jednak w takim przypadku zabezpieczyc pusty samolot balastem.Skrzydlo 14 sklada sie z kilku czesci oznaczonych 26, i i 30, przy czym czesc 26 jest polaczona z pojemnikiem 20 i z kadlubem 11, czesc 28 z kadlubami 11 i 12 a czesc 30 z kadlubem 12 i z pojemnikiem 22. Skrzydlo to moze byc jednak konstrukcji jednolitej przechodzacej przez kadluby lii 12. Skrzydlo 18 jest podobnej konstrukcjii sklada sie z czesci 26a, 28a i 30a laczacych odpowiednio te same zespoly co skrzydlo 14.Skrzydla 14 i 18 sa umocowane do kadlubów 11, 12 i pojemników 20, 22 w ich srodkui usytuowane w polowie wysokosci samolotu. Pojemniki 20 i 22 sa mocowane do czesci 26,26a, 30,30a skrzydelw plaszczyznie przechodza¬ cej przez srodek, w wyniku czego górna czesc zbiornika znajduje sie nad skrzydlem a dolna pod nim. Usytuowanie to spelnia role plyt brzegowychzmniejszajac niepozadany oplyw powietrza wokól konców skrzydel 14 i 18, co zwie¬ ksza ich sile nosna.Skrzydlo 16 laczy górna czesc pojemników 20 i 22 przechodzac ponad kadlubami 11 i 12 lecz jest z nimi odpowiednio polaczone. Pojemniki 20 i 22 zapobiegaja przeplywowi powietrza z dolnej strony konca skrzydla do górnej.Z powyzszego widac, ze sila nosna jest przenoszona ze skrzydel 14, 16 i 18 na kadluby 11 i 12 oraz pojemniki 20 i 22, w zwiazku z czym konstrukcja polaczen skrzydel z kadlubami 11,12 i pojemnikami 20,22 musi byc wytrzy¬ mala odpowiednio do przenoszonych ladunków.Skrzydla samolotu sa tak skonstruowane, aby wytwa¬ rzaly w trakcie lotu sile nosna. Zarys skrzydla utworzony jest przez krawedz natarcia 50 (fig. 2) oraz laczace te krawedzie powierzchnie górna 55 i dolna 56 (fig. 6), przy czym krawedz splywu posiada dwa wglebienia 52 i 53 w ksztalcie pólokregów. Taki ksztalt skrzydla w trakcie ruchu w powietrzu wytwarza sile nosna wynikajaca stad, ze powietrze oplywa górna strone plata z predkoscia wie- 40 ksza niz po stronie dolnej, co powoduje zmniejszenie cis¬ nienia po górnej stronie plata, a zwiekszenie po stronie dolnej. Zjawisko to jest znane w aerodynamice.W samolocie wedlug wynalazku omawiana wyzej sila nosna jest zwiekszona dzialaniem wirników 60 i 62 posia- 45 dajacych promieniowo zamocowane lopatki. Wirniki 60, 62 sa umieszczone w pólkolistych wglebieniach w krawe¬ dzi 51 splywu skrzydla z tym, zekonce lopatek znajdujasie w poblizu scianki wglebienia. Os wirnika jest ustawiona pionowo jak pokazano na fig. 1 i pokrywa sie z osia 50 wglebienia.Lopatki wirników 60 i 62 obracaja sie zwiekszajacpred¬ kosc przeplywu powietrza wokól górnej powierzchni 55 skrzydla i zmniejszajac jego predkosc wokól dolnej powie¬ rzchni 56 skrzydla, co pokazano strzalka C na fig. 6. 55 W wyniku tego nosnosc plata zostaje zwiekszona.Jak pokazano na fig. 8, wytworzony wokól konców lopatek ruch wirowy powietrza oddzialuje na scianki wglebienia dajac dodatkowe zwiekszenie silynosnej plata.Ruch wirowy powietrza wokól konców lopatek wystepuje 60 zawsze i pokazano go strzalka A na fig. 6, 7 i 8. Ponadto wirnik wytwarza podobnie jak w smiglowcu sile nosna skierowana ku górze i przenoszona na skrzydlo.Wirnik napedzanyjest odpowiednim dotegozastosowa¬ nia zródlem mocy i jest zamocowany na skrzydle, zktórym 65 polaczony jest wspornikami 69 mogacymi przenosic sile85788 skierowana ku górze. Skrzydlo 14 posiada wirniki zarówno na placie 26 jak i 28, które sa podobnej konstrukcji jak wyzej opisane wirniki €0 i 62 i sa równiez tak samo zamocowane na skrzydle.Skrzydla 16 i 18 posiadaja podobnie jak skrzydlo 14 szesc wirników oznaczonych odpowiednio 70 - 75 i 80- 85.Wirniki umieszczone sa na skrzydlach w jednakowych odleglosciach od siebie, tak ze linia laczaca srodki wirni¬ ków pokrywa sie z krawedziami splywuzawartymi miedzy nimi.Z powyzszegoopisu widac, ze tak usytuowane na skrzy¬ dlach wirniki powiekszaja znacznie nosnosc samolotu 10 wporównaniu dosilynosnej wytwarzanej przezsame platy skrzydel. Ilosc i wielkosc wirników oraz napedzanych je silników maja wplyw na wielkosc silynosnej a ilosc wirni¬ ków umieszczonych na skrzydle zalezyodwielkosci obcia¬ zenia samolotu.Wirniki oprócz wytwarzania sily nosnej stanowia rów¬ niez zródlo napedu samolotu. Sila napedowa powstaje wskutek zwiekszenia cisnienia w obszarze pod wirnikiem oraz promieniowego splywu powietrza z konców lopatek.Wzrost cisnienia powodowanyprzez wirnik daje sileozna¬ czona strzalka D, która to sila powoduje ruchsamolotu do przodu (fig. 6, 7, 8). W celu zwiekszenia sily napedzajacej samolot os wirnika jest zgodnie z wynalazkiem pochylona do przodu, co pokazanona fig. 6. W wyniku tegooprócz sily nosnej oznaczonej strzalka D powstaje równiez skladowa tej sily skierowana do przodu. Zaleca sie odchylenie osi wirnika od pionu o okolo 10°, co powoduje, ze plaszczyzna wirowania lopatek (oznaczona na fig. 6 jako X) przecina linie oznaczajaca kierunek lotu pod tym samym katem.Scianki wglebienia w krawedzi splywu sa równolegle do osi wirnika i tworza równiez kat 10° w stosunku do pionu, co pokazano na fig. 6.Oprócz omówionego wplywu pracy wirnika na nosnosc plata istotny jest równiez wzajemny korzystny wplyw skrzydel zwirnikami ustawionych w ukladziezdwojonym.Przedstawiono, to na fig. 5 ograniczajac sie do pokazania na skrzydlach 14 i 16 tylko po jednym wirniku, czego nie nalezy rozumiec jako ograniczenie.Mozna przyjac, zepodczas lotu samolotu 10masypowie¬ trzaprzesuwaja sie wzgledem niego w kierunkudotylu i ku dolowi, co zaznaczono strzalka 90 na fig. 5. W ukladzie zdwojonym kazdy zespól skrzydla z wirnikiem powoduje przemieszczanie sie powietrza do tylu i ku dolowi wzgle¬ dem drugiego skrzydla z wirnikiem. Jak pokazanona fig. 7 wirnik 60 umieszczona na skrzydle 14 powoduje w sasiedz¬ twie skrzydla 16 tak wlasnie skierowany przeplyw i od¬ wrotnie: wirnik 70 wytwarza z kolei ruch powietrza do dolu w sasiedztwie skrzydla 14, jak zaznaczono liniami przerywanymi.Wplyw wirnika na skrzydlo sasiednie nie jest oczywiscie tak duzy jak na wlasne. Ruch powietrza w obszarze skrzy¬ dla jest wiec wytwarzany ruchem jego plata, dzialaniem umieszczonego na nim wirnika oraz oddzialywaniem wir¬ nika sasiedniego skrzydla, a w zwiazku z tym sila nosna takiego ukladu skrzydel równa sie sumie silynosnej skrzy¬ del 14 i 16 oraz sil nosnych wyniklych z oddzialywania skrzydla 14 na skrzydlo 16 i skrzydla 16 na skrzydlo 14.Sila nosna takiego ukladu zdwojonego jest wieksza od sumy sil nosnych skrzydel oddzielnie dzialajacych, co stanowi ze uklad ten jest lepszy od ukladów dotychczas znanych.W zwiazku z przedstawionym wyzej wzajemnym wspól¬ dzialaniem skrzydelistotna jest odlegloscmiedzy nimi i nie powinna ona wynosic wiecej niz 70% ich rozpietosci.W przypadku skrzydel 14 i 16 odleglosc miedzy nimi nie powinna przekraczac 70% odleglosci miedzy pojemnikami i 22.Ustalenie minimalnej odleglosci miedzy skrzydlami mu¬ si uwzgledniac wplyw skrzydla przedniego na tylne, który w przypadku zbyt malej odleglosci jest szkodliwy. Wynika to z wystepowania na tylnym skrzydle niewlasciwych katów natarcia i aby temu zapobiec, skrzydlo 16 jest io przesuniete pionowo w góre wzgledem skrzydla 14.Nalezy zauwazyc, ze wglebienia 52 i 53 obejmuja okolo 50% cieciwy skrzydla, w zwiazku z czym lopatki wirnika sa równiez o takasama odleglosc wysuniete poza krawedz splywu przedniego skrzydla. Jesli skrzydlo tylne usytuo- wane jest w jednej plaszczyznie z przednim, to odleglosc miedzy nimi musi byc wystarczajaco duza, aby praca wirnika przedniego skrzydla nie miala na nie niekorzyst¬ nego wplywu. Odleglosc miedzy skrzydlami 16 i 18 powin¬ na byc równiez dobrana tak, aby uzyskac omówionezalety ukladu zdwojonego.Wzajemne oddzialywanie ukladu skrzydel mozna ocenic na podstawie pokazanych na fig. 9, 10,11 i 12 rozkladów linii strumienia powietrza. Na fig. 9 pokazano linie stru¬ mienia w przypadku niezaleznie dzialajacego wirnika, co ma miejsce na przyklad wsmiglowcu. Na fig. 10 pokazano linie strumienia dla ukladu skrzydlo-wirnik. W porówna¬ niu z fig. 9 widac, ze w ukladzie tym masa powietrza przesuwana jest do tylu i ku dolowi. Jest to model przeply¬ wu porównywalny do teoretycznego przypadku, w którym lopatki bylyby wydluzone ponad przednia czesc skrzydla i oddzialywaly na powietrze znajdujace sie w obszarze wirnika i skrzydla. Inaczej mówiac, uzyskujemy efekt jak gdyby znacznie powiekszonego wirnika obejmujacego wy¬ miarami omawiany dotychczas wirnik oraz przednia czesc skrzydla. W ukladzie skrzydlo-wirnik dzieki rozlozeniu pobieranej mocy na duza powierzchnie osiagamy spraw¬ nosc wirnika o niskim obciazeniu jednostkowym. Jak wia¬ domo z konstrukcji smiglowców, duzy udzwig jednostko¬ wy obliczany jako stosunek udzwigu do pobieranej mocy 40 uzyskujemy poprzez zwiekszenie wymiarów wirnika w ce¬ lu zmniejszenia stosunku pobieranej mocy do powierzchni jego dzialania. Wielkoscsrednicywirnikajestjednak ogra¬ niczona wytrzymaloscia materialu, w zwiazku z czym kazdytypsmiglowcaposiada ograniczenierozmiarów wir- 45 nika. Ogólnie mówiac, w uzywanych smiglowcach wyste¬ puja obciazenia wirnika w zakresie od 5,5 do 33 KM/m .W ukladzie skrzydlo-wirnikwedlug wynalazku dziekiroz¬ lozeniu mocy na powierzchnie wirnika i czesci skrzydla uzyskuje sie obciazenia w zakresie 1,1 do 11 KM/m . 50 Na fig. 11 pokazano przyblizony rozklad linii pradu powietrza w ukladzie zdwojonym.Na fig. 12 pokazano uklad zdwojony z wiekszym odsu¬ nieciem skrzydel od siebie, wskutek czego oddzialuja one na wiekszamasepowietrzaniz uklad skrzydelpokazanyna 55 fig. 11. Nalezy jednak zauwazyc, ze zbyt dalekie rozsunie¬ cie skrzydel powoduje zanik ich wzajemnegooddzialywa¬ nia. Widzimy wk,-c, ze skrzydla nie moga byc od siebie odsuniete zbyt blisko, poniewaz zmniejsza to masepowie¬ trza poddana ich dzialaniu. Optymalna odleglosc dla po- 60 szczególnych przypadków musi byc dobrana droga prób lub obliczen. W zwiazku z oddzialywaniem ukladu zdwo¬ jonego na duza mase powietrza zawartamiedzy wirnikami dwóch skrzydel nastepuje tu rozlozenie mocy pobranej przez wirnik na duzo wiekszapowierzchnie niz w przypad- 65 ku pojedynczo dzialajacych wirników. Otrzymywane ob-85788 7 2 ciazenie jednostkowe wirników mierzone w KM/m jest w takim ukladzie bardzo male i zawiera si^ w zakresie 0,011 do 11 KM/m2, przy czym jako powierzchnieodniesie¬ nia przyjmujemy zarówno powierzchnie skrzydel z wirni¬ kami jak i powierzchnie zawarta miedzy nimi.Na fig. 13 pokazano wykres zaleznosci udzwigu jednost¬ kowego kG/KM od obciazenia wirnika mierzonego wkG/m2. PL PL PL PL PL PL PL

Claims (10)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Samolot transportowy, znamienny tym, ze zawiera dwa pojemniki (20,22), lzejsze od powietrza wytwarzajace sile nosna, rozsuniete wzgledem siebie i zamocowane do konców skrzydel (14, 16, 18), z których kazde posiada krawedz natarcia (50) i krawedz splywu (51) oraz górna powierzchnie (55) i dolna powierzchnie (56) tworzace plat wytwarzajacy w trakcie ruchu w powietrzu sile nosna a czesc krawedzi splywu (51) kazdego skrzydla (14,16,18) posiada pierscieniowewglebienia (52,53), w których umie¬ szczone sa wirniki (60, 62) z promieniowo ustawionymi lopatkami, których konce przesuwaja sie w poblizu scia¬ nek wglebienia (52, 53) lecz sa odsuniete promieniowo od tworzacej wglebienia (52, 53) krawedzi splywu (51), przy czym wirniki (60, 62) wywoluja na krawedzi splywu (51) przeplyw powietrza w kierunku ku dolowi zwiekszajac predkosc przeplywu powietrza po górnej powierzchni~(55) plata i zmniejszajac jego predkosc po dolnej powierzchni (56) a skrzydla (14,16,18) sa rozstawione wzgledem siebie, tak aby wirniki (60, 62) umieszczone na skrzydle (14) wytwarzajace przeplyw powietrza ku dolowi wytwarzaly jednoczesnie przeplyw powietrza w poblizu skrzydla (16) zwiekszajac w ten sposób przeplyw powietrza wywolywa¬ ny wirnikami (70, 71,72, 73, 74 75) umieszczonymi na skrzydle(16)powodujactymsamym dodatkowasile nosna.

2. Samolot wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pojem¬ niki (20, 22) zawieraja komory (24) w ksztalcie walca, przystosowane do przewozu gazu lzejszego od powietrza, 8 przy czym pojemniki (20, 22) umocowane sa na koncach skrzydel (14, 16, 18) w celu zapobiegania przeplywowi powietrza wokól walców skrzydel (14,16,18).

3. Samolot wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze pojem- 5 niki (20, 22) zamocowane sa do skrzydel (14, 18) w ten sposób, ze ich górna czesc wystajeponadgórna powierzch¬ nie konca przynajmniej jednego skrzydla a dolna czesc ponizej dolnej powierzchni konca przynajmniej jednego skrzydla. 10

4. Samolot wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze os wirników (60, 62) jest pochylona w stosunku do kierunku lotu tak, ze czesci wirników (60, 62) znajduja sie ponad skrzydlem wytwarzajac sile skierowana zgodnie z kierun¬ kiem lotu. 15

5. Samolot wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czesc krawedzi splywu (51) stanowi wglebienia (52,53), którego srodek znajduje sie na osi obrotu wirników (60,62) posia¬ dajacych lopatki umieszczone ponizej górnej krawedzi scianki tworzacej wglebienie (52, 53) i powyzej dolnej 20 krawedzi tej scianki.

6. Samolot wedlug zastrz. ± albo 5, znai lienny tym, ze odleglosc pomiedzy krawedzia splywu (51) przedniego skrzydla (14 i krawedzia natarciatylnego skrzydla (16) jest nie wieksza niz 70% rozpietosci skrzydel (14,16,18). 25

7. Samolot wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze tylne skrzydlo (16) jest umieszczone powyzej skrzydla (14) przedniego.

8. Samolot wedlug zastrz. 1 albo 4, znamienny tym, ze os obrotu wirnika (60, 62) jest pochylona w taki sposób, ze 30 czesc lopatek znajduje sie powyzej krawedzi splywu (51) skrzydla.

9. Samolot wedlug zastrz. 1 albo 5, znamienny tym, ze pierscieniowe wglebienia (52,53) sa pólokregami o srodku lezacym na osi obrotu wirników (60,62), przy czym os tego 35 pólokregu jest równiez nachylona pod katem.

10. Samolot wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze wierz¬ cholki lopatek wirników (60, 62) znajduja sie ponizej górnej krawedzi pólkolistego wglebienia (52,53) a powyzej jego dolnej krawedzi.85 788 /O / fjt 40- <-43 -& 4L L43 FIG. I FIG.2 «-, FIG. 3 /A / 'f 69, 70 *!\9785 788 «&-a^-J*Zr£*A 7j CS S6 W / FK5.4 FIG. 5 FK5.885 78885 788 z A ~t Ta" /.o /.e /.4 FK3.I3 Sklad wykonano v OSP, zam. 5132 Druk w \*P i'RL, naklad 125 + 20 egz. Cena zt 10,- PL PL PL PL PL PL PL