PL86517B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest stop cynku, zwlasz¬ cza stop o wysokich i ustalonych wlasnosciach me¬ chanicznych, który po obróbce za pomoca ksztal¬ towania plastycznego moze byc stosowany jako material na obciazone elementy konstrukcyjne.Technicznie czysty cynk stosunkowo ograniczo¬ ne ma zastosowanie do cynkowania, do wytwarza¬ nia ogniw galwanicznych, w typografii i do innych zastosowan, w których nie stawia sie wymagan co do odpornosci korozyjnej i wlasnosci wytrzy¬ malosciowych. Stopy te nie moga byc zatem sto¬ sowane na obciazone czesci konstrukcyjne i to nie tylko ze wzgledu na ich niska wytrzymalosc, ale równiez ze wzgledu na niska temperature rekry¬ stalizacji. I tak na przyklad stop cynkowy o za¬ wartosci 0,3% zelaza ma temperature poczatku re¬ krystalizacji rzedu 30°C i wytrzymalosc na rozcia¬ ganie Em =~14,6 kG/mm2 po obróbce prasowaniem w 100°C i odksztalceniu rzedu (80% • Temperatura ta ma rzad wielkosci odpowiadajacy temperaturze pomieszczenia i atmosfery. Znaczy to, ze w tej tem¬ peraturze struktura materialu zaczyna pelzac, kry¬ sztaly zaczynaja sie przemieszczac wskutek czego elementy konstrukcyjne przy stalym obciazeniu od¬ ksztalcaja sie z uplywem czasu.Celem wynalazku jest osiagniecie wyzszych i ustalonych wlasnosci wytrzymalosciowych cynku, to znaczy opracowanie stopu o wiekszej wytrzyma¬ losci i o wystarczajacej wysokiej temperaturze po¬ czatku rekrystalizacji. iStop cynku, zawierajacy zelazo, olów, miedz i ka¬ dm, zawiera wedlug wynalazku równiez azot. Sklad stopu cynku w procentach wagowych jest naste¬ pujacy: Zelazo 0,05—0,5% azot 0,0005—0,5% olów mniej niz 0,015% miedz mniej niz 0,07% kadm mniej niz 0,015% cynk reszta Zalety stopu cynku wedlug wynalazku wynikaja z tego, ze stop ma wyzsza wytrzymalosc na roz¬ ciaganie od znanych stopów cynku, jak równiez podwyzszona temperature poczatku rekrystalizacji.Zalety te umozliwiaja stosowanie stopów wedlug wynalazku, po przeróbce plastycznej jako material na mechanicznie obciazone elementy konstrukcyj¬ ne.(Wytwarzanie tego stopu nastepuje przez nasyce¬ nie stopiwa azotem i przez prowadzenie krzepnie¬ cia w atmosferze gazowej przy wiekszym cisnie¬ niu czasteczkowym azotu od cisnienia, przy któ¬ rym nastepuje nasycenie.[Przyklad. Stop cynkowy wedlug wynalazku, skladajacy sie z 0,3% zelaza, 0,015% kadmu, 0,007% miedzi, 0,015% olowiu i 0,0006% azotu, po prze¬ róbce plastycznej przy odksztalcaniu rzedu 80%, ma wytrzymalosc na rozciaganie Rm = 23,4 kG/ /mm*. 86 51786 517 Wytrzymalosc i temperatura rekrystalizacji tych stopów sa znacznie wyzsze niz w znanych stopach cynkowych. Gdy stop ten nie zawiera azotu, wy¬ trzymalosc jego wynosi tylko okolo 14,5 kG/mm*.Wykres (fig. 1) pokazuje zaleznosc temperatury poczatku rekrystalizacji stopu cynkowego od za¬ wartosci zelaza. Krzywa V pokazuje temperature poczatku rekrystalizacji stopu cynku bez azotu, podczas gdy krzywa 2 odpowiada zawartosci azotu wedlug przykladu. Stopien odksztalcenia wynosi 0,3%, temperatura poczajflku rekrystalizacji wynosi t = 170^. Jest to temperatura wystarczajaco wy¬ soka, aby ten stop mozna bylo stosowac we wszyst¬ kich przypadkach, w których stosuje sie zwykle czesci maszyn. Wysoka wytrzymalosc stopów cyn¬ ku zawierajacych azot utrzymuje sie równiez przy naturalnym starzeniu.Wykres "(fig. 2) pokazuje zaleznosc wytrzymalo¬ sci na rozciaganie od stoimia odksztalcenia przy obróbce plastycznej (prasowanie w 100°C) stopu wedlug przykladu.Odpornosc na korozje opisanych stopów cynku pozostaje taka sama co dla czystego cynku. PL PL