PL90901B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwastobójczy zawierajacy jako substancje czynna 3-metylotio-4-ami- no-6-lllrz.butylo-1,2,4-triazynon-5 i 3,5-dwunitro-N4,N4-dwupropylosulfanilamid oraz obojetny nosnik.

Srodek chwastobójczy zastosowany na uprawe soi wywoluje zaskakujace zmniejszenie uszkodzenia roslin.

Srodek ten stosuje sie na powierzchnie gleby, nie naruszajac jej struktury.

Znanych jest wiele uzytecznych srodków chwastobójczych, zwalczajacych chwasty trapiace uprawy soi. Do najwazniejszych naleza pochodne 2,6-dwunitroaniliny. Zwiazki te powoduja pewne uszkodzenie roslin upraw¬ nych, ale mimo to sa stosowane ze wzgledu na dobra skutecznosc. Pochodne dwunitroaniliny stosuje sie z dobrymi wynikami na krótko przed, lub bezposrednio po zasadzeniu soi w celu wstrzymania wzrostu chwastów szerokolistnych i trawistych, które odbieraja soi skladniki odzywcze, swiatlo i wilgoc, szerokolistnych i trawias¬ tych, które odbieraja soi skladniki odzywcze, swiatlo i wilgoc, wszystkich chwastów. Od niedawna w rolnictwie 'stosuje sie wraz z pochodnymi dwunitroaniliny inne srodki chwastobójcze, w celu wstrzymania wzrostu chwastów odpornych na dzialanie pochodnych dwunitroaniliny, nie powodujace jednoczesnie uszkodzenia uprawy lub nie wymagajace stosowania w nieodpowiednim czasie w trakcie wzrostu soi.

Chwastobójcze dzialanie 3-metylotio-4-amino-6-l I Irz. butylo-1,2,4-triazynonu-5 doskonale uzupelnia chwastobójcze dzialanie pochodnych dwunitroaniliny, chociaz pochodne triazynonu sa czesto fitotoksyczne wobec soi.

Zastosowanie obu zwiazków chwastobójczych wchodzacych w sklad srodka powoduje mniejsze uszkodze¬ nie soi niz stosowanie ich oddzielnie. To zmniejszone uszkodzenie rosliny uprawnej srodkiem chwastobójczym w porównaniu z dzialaniem poszczególnych substancji chwastobójczych jest czasami nazywane reakqa antagonis- tyczna, chociaz zazwyczaj stosuje sie okreslenie reakcja synergatyczna, ze wzgledu na nieoczekiwane korzysci wynikajace z dzialania takiego srodka.

Synergetyczny srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawiera jako substancje czynna 3-metylotio-4- •amino-6-lllrz. butylo-1,2,4-triazynon-5. (MABT) i 3,5-dwunitro-N4,N4-dwupropylosulfanilamid (Cryzalina). Sro¬ dek wedlug wynalazku powoduje zaskakujace antagonistyczne zmniejszenie uszkodzen roslin uprawnych, jezeli stosuje sie go na powierzchnie gleby, Sposób wytwarzania zwiazków stanowiacych substancje czynna srodka chwastobójczego wedlug wynalaz¬ ku jest znany.2 90 901 Nastepujace przyklady ilustruja efekt biologiczny dzialania srodka chwastobójczego. Doswiadczenia, które mialy na celu wykazanie dzialania srodka chwastobójczego przeprowadzono na standardowych stanowiskach upraw soi. Na polu przeznaczonym pod uprawe soi wydzielono odpowiednie dzialki doswiadczalne o powierz¬ chni od okolo 18,6 m2 do 83,7 m2. Glebe zaorano i przygotowano pod uprawe. W sposób losowy stosowano na róznych dzialkach rózne dawki srodka chwastobójczego i w sposób losowy wybrano dzialki kontrolne, których nie poddano dzialaniu srodka. W celu unikniecia przypadkowych wyników w kazdym z doswiadczen dzialaniu srodka chwastobójczego o tym samym skladzie poddawano naraz trzy dzialki. Zwiazki stanowiace substancje czynne srodka, a wiec 3-metylotio-4-amino-6-lllrz.butylo-1,2,4-triazynon-5, w skrócie MABT i 3,5-dwunitro-N4 ,- ,N4-dwupropylosulfanilamid, czyli cryzaline stosuje sie na jednych dzialkach doswiadczalnych oddzielnie, a na innych dzialkach w postaci mieszanki. Celem doswiadczen bylo bezposrednie porównanie dzialania srodka chwastobójczego z dzialaniem pojedynczych skladników. W przykladach podano dawki tych zwiazków w kg/ar ziemi ornej zawarte w granicach wydajnych dawek stosowanych zazwyczaj w praktyce.

Pochodna dwunitroaniliny (cryzaline) stosuje sie w postaci 75% zwilza Inego proszku, a MABT w postaci 50% zwJlzalnego proszku. Obliczone ilosci skladników srodka potrzebne do stosowania na poszczególnych poletkach doswiadczalnych miesza sie z woda i rozpryskuje sie te zawiesine za pomoca opryskiwacza rolniczego posiadajacego dysze niskocisnieniowe. Stezenie substancji czynnej srodka chwastobójczego w zawiesinie wodnej podano w przykladach jako objetosc stosowanej zawiesiny na ar powierzchni uprawnej.

Soje sadzi sie na poletkach doswiadczalnych na krótko przed zastosowaniem srodka chwastobójczego.

Uprawe poddaje sie zwykle stosowanej pielegnacji agrotechnicznej. Uszkodzenia roslin uprawnych spowodowane stosowaniem srodka chwastobójczego bada sie i mierzy stosujac skale porównawcza, w której 0 oznacza brak uszkodzenia, a 10 oznacza smierc rosliny. Czasami bada sie uszkodzenia systemu korzeniowego soi. W kazdym z doswiadczen oblicza sie liczbe roslin soi i liczbe chwastów. W podanych nizej przykladach przytoczono jedynie liczbe chwastów odkad stwierdzono, ze skutecznosc badanego srodka chwastobójczego jest doskonala i odpowia¬ da spodziewanej skutecznosci chwastobójczej srodka.

W przykladach podawano zawsze srednie dane z przeprowadzonych doswiadczen, przy czym brano pod uwage tylko wyniki powtarzalne.

Przyklad I.

Struktura gleby: mulisty, gliniasty il zawierajacy 1,6% substancji organicznych Lokalizacja: Missisipi Objetosc cieczy do rozpryskiwania: 1,94 l/ar Okres sadzenia: soje sadzi sie w tym samym czasie, w którym stosuje sie srodek chwastobójczy.

Poletka doswiadczalne obsiewa sie chwastami szerokolistnymi i trawiastymi przed zastosowaniem srodka chwastobójczego Dinoseb rozpyla sie jeden raz pomiedzy 3 a 7 tygodniem obserwacji na wszystkie poletka.

Uszkodzenia roslin szacuje sie wizualnie po 3 tygodniach i ponownie po 10 tygodniach od chwili zasadzenia soi.

Po uplywie 13 dni od chwili zasadzenia ocenia sie rozwój soi zliczajac liczbe roslin soi w dwóch przypadkowo wybranych rzedach o dlugosci 4,6 m kazdy. Liczbe roslin uprawnych zlicza sie ponownie po uplywie 3 tygodni od chwili zasadzenia z dwóch nowych rzedów o dlugosci 4,6 m kazdy. Obie dane podaje sie w procentach uznajac za 100% liczbe roslin na poletku kontrolnym. Oznaka uszkodzenia rosliny przez srodek chwastobójczy jest kruchosc lodygi.

Po uplywie okolo 7 tygodni od chwili zasadzenia wybiera sie z kazdego poletka doswiadczalnego 10 roslin, które zgina sie prostopadle do kierunku przebiegu rowka. Kruchosc wyraza liczba zlamanych roslin.

W celu okreslenia skutecznosci srodka chwastobójczego oblicza sie liczbe chwastów po uplywie okolo 3 tygodni od chwili sadzenia. Na kazdym z poletek doswiadczalnych wydziela sie 10 dzialek o powierzchni 0,09 m2 kazda i oblicza sie liczbe porastajacych je chwastów. Calkowita liczbe chwastów na tych 10 poletkach doswiadczalnych podano w oparciu o liczbe chwastów na poletkach kontrolnych.

Przyklad II.

Struktura gleby: mulisty il zawierajacy okolo 1% substancji organicznych Lokalizacja: Luizjana Objetosc cieczy do spryskiwania: 2,97 l/ar Czas sadzenia: 1 dzien przed zastosowaniem srodka chwastobójczego Po uplywie okolo trzech tygodni od chwili zasadzenia soi, gdy rosliny wyrosly juz na wysokosc 5—10 cm uszkodzenia roslin szacuje sie metoda wizualna, stosujac skale 0—10. Liczbe roslin uprawnych podaje sie na podstawie liczby roslin w rzedzie o dlugosci okolo 6 metrów. W tablicy II podano te dane w procentach uznajac za 100% liczbe roslin uprawnych na poletkach kontrolnych. < Przyklad III.

Struktura gleby: piaszczysty il zawierajacy okolo 1% organicznej substancji Lokalizacja: Poludniowa Karolina90 901 T a bI i ca I Zwiazek Dawka Uszkodzenie : w kg/ar rosliny uprawnej po 3tygod. po 10 tygod.

Rosli¬ ny soi, które • wykiel- kowaly 101% 118 103 96 117 107 110 96 102 117 112 98 103 105 100 Dorosle rosliny soi 95% 90 93 92 113 102 96 87 91 92 98 95 95 98 100 Kruchosc lodygi 4 3 3 1 2 4 3 4 3 4 3 6 6 3 Oryzalina MABT Oryzalina + MABT Kontrola 0,011 0,0165 0.022 0,044 0,0044 0,0066 0,0083 0,0165 0,011 +0,0044 0,0165+0,0066 0,0165+0,0083 0,022 +0,0066 0,022 +0,0083 0,044 +0,0165 0 0 0 0 0 0 0 0,3 0,6 0 0 0 0 0 0 0 0 o o o o 0,3 0,3 4 0 0 0 0 0 0 0 Tablica II Zwiazek Dawka w kg/ar Konopie Sesbania Liczba chwastów Browatop Millet Sida kolczasta Oryzalina MABT Oryzalina + MABT Kontrola 0,011 0,0165 0,022 0,044 0,0044 0,0066 0,0083 0,0165 0,011 +0, 0.0165+0 0,0165+0 0,022 +0 0,022 +0, 0,044 +0 0 ,0044 ,0066 ,0083 ,0066 ,0083 ,0165 0% 14 38 0 83 90 93 100 93 ,97 97 86 100 100 0 69% 81 63 56 44 44 94 100 88 100 94 94 100 100 0 0,% 18 57 93 98 100 100 86 98 100 98 98 100 0 Objetosc cieczy do spryskiwania: 2,42 l/ar Czas sadzenia: 1 dzien przed zastosowaniem srodka chwastobójczego. < Uszkodzenie roslin uprawnych szacuje sie metoda wizualna w okolo 3 tygodnie po zasadzeniu soi.

Równoczesnie wykopuje sie 5 roslin soi z kazdego poletka doswiadczalnego, myje korzenie i okresla stopien uszkodzenia systemu korzeniowego stosujac skale uszkodzenia 0—10. < Wschodzenie roslin uprawnych ocenia sie zliczajac rosliny na dwóch odcinkach rzedu 3 metrowej dlugosci, w 9 dniu od zasadzenia. Liczbe roslin doroslych oblicza sie po 3 tygodniach od chwili zasadzenia soi. Liczbe roslin wschodzacych i doroslych podano w procentach w tablicy IV uznajac za 100 liczbe roslin na poletkach kontrolnych.

Liczbe chwastów oblicza sie po 3 tygodniach od chwili zasadzenia soi zliczajac wszystkie chwasty na kazdym polu doswiadczalnym gatunkami na 5 lub 10 pólkach o powierzchni 0,09 m2. Dane te podano w procentach w tablicy V opierajac sie w obliczeniach na liczbie chwastów na dzialkach kontrolnych.6 90 901 To antagonistyczne uszkodzenie roslin spowodowane dzialaniem srodka chwastobójczego wedlug wynalaz¬ ku jest wazne z ekonomicznego punktu widzenia -dlatego, ze triazynony uzupelniajac dzialanie chwastobójcze pochodnych dwunitroaniliny, zmniejszaja uszkodzenie soi do poziomu nizszego niz uszkodzenie spowodowane stosowaniem poszczególnych zwiazków chwastobójczych oddzielnie.

W doswiadczeniu opisanym w przykladzie I MABT stosowany w ilosci 0,0165 kg/ar powoduje zmniejszenie ilosci roslin uprawnych do 87%, w porównaniu z iloscia roslin na polu kontrolnym- Uszkodzenie roslin odpowiada wielkosci 4 w skali 0—10. Oryzalina w ilosci 0,044 kg/ar zmniejsza ilosc roslin uprawnych tylko do 92% w porównaniu z iloscia roslin na polu kontrolnym. Tesame dawki zwiazków chwastobójczych w mieszaninie obnizaja liczbe roslin tylko do 98% liczby roslin kontrolnych, a uszkodzenie zmniejsza sie dó wielkosci 2, w skali 0-10.

W przykladzie II korzystne dzialanie srodka wedlug wynalazku zaznacza sie slabiej, chociaz jest uchwytne. Na polach doswiadczalnych, na których stosowano MABT oddzielnie srednie uszkodzenia roslin osiagaja wielkosc 2,2 w skali uszkodzen 0—10. W przypadku stosowania srodka chwastobójczego uszkodzenie roslin zmniejsza sie o 40% osiagajac wartosc 1,3.

W doswiadczeniach opisanych w przykladzie IV stosowano dawki skladników srodka chwastobójczego podane w tablicy VIII.

Tabl ica VIII Oryzalina MABT Uszkodzenie kg/ar kg/ar roslin uprawnych 0,0165 0 2,7 0 0,0042 2,3 0,0165 0,0042 3,7 0,033 0 3,3 0 0,0084 5,3 0,033 0,0084 5,0 Po zestawieniu wyników stwierdzono, ze srodek chwastobójczy wywoluje zaskakujace zmniejszenie uszkodzenia roslin uprawnych w porównaniu z oddzielnie stosowanymi zwiazkami chwastobójczymi. Przeprowa¬ dzone doswiadczenia wykazaly, ze srodek chwastobójczy wedlug wynalazku wywoluje korzystna ekonomicznie, antagonistyczna reakcje uszkodzenia roslin uprawnych, przy równoczesnym braku oslabienia dzialania chwasto¬ bójczego substancji wchodzacych w jego sklad.

Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawierajacy 3-met/lotio-4-amino-6-lllrz.butylo-1,2,4-triazynon-5 i 2,6-dwunitroaniline hamuje wzrost chwastów kielkujacych i wschodzacych na uprawach soi. Srodek stosuje sie na powierzchnie gleby w odpowiedniej ilosci przed lub zaraz po zasadzeniu soi.

Substancje czynne srodka chwastobójczego wedlug wynalazku dzialaja w czasie kielkowania i wschodzenia chwastów. Niektóre z chwastów sa niszczone lub uszkadzane w chwili pekniecia lupiny ziarna, w pierwszym stadium kielkowania. Inne chwasty zostaja zniszczone w trakcie przebijania sie poprzez glebe. W obu przypad¬ kach srodek chwastobójczy musi byc stosowany zanim nastapj calkowite wzejscie chwastów, najpózniej w czwartym dniu po zasadzeniu soi.

Srodek wedlug wynalazku stosuje sie powierzchniowo, to znaczy, po jego zastosowaniu nie porusza sie gleby. Oczywista rzecza jest to, ze jezeli srodek stosuje sie przed zasadzeniem soi, to nastepuje lekkie poruszenie gleby w trakcie sadzenia. Naruszenie gleby przy sadzeniu jest jednak tak male, ze nie hamuje powierzchniowego dzialania srodka chwastobójczego.

Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku mozna stosowac nie tylko powierzchniowo, ale zaleta srodka chwastobójczego wedlug wynalazku jest mozliwosc stosowania go powierzchniowo.

Obie substancje czynne srodka, pochodna 2,6-dwunitroaniliny i pochodna triazynonu dzialaja silnie chwastobójczo. Zastosowanie ich razem jako skladników srodka jest korzystne, poniewaz w ten sposób ogranicza sie wzrost wielkiej liczby chwastów na uprawach soi. Srodek chwastobójczy dziala skutecznie przeciwko nastepujacym chwastom: Sorgo alpejskie, palusznik krwary, mszyniec zielony i zólty, przytulina czepna, Solanum rostratum lub Gacrtheria accanthicapra, proso wlosowate, kupkówka pospolita, mietlica bialawa, prosa, rdest ostrogorzki, komosa biala, lebioda oszczepowata, lucerna sierpowata, gwiazdnica, solanka kolczasta, oset rosyjski, stoklosa dachowa, cibora, szczaw kedzierzawy, gorczyca, rzezuchy, pokrzywa parzaca, starzec zwyczajny, wiechlind. »90901 7 Stopien zniszczenia kielkujacych i wschodzacych chwastów zalezy od gatunku tych chwastów i od rodzaju oraz ilosci stosowanych substancji chwastobójczych. W niektórych przypadkach opisanych w przykladach I—IV zniszczeniu ulegaja wszystkie chwasty. W innych przypadkach czesc chwastów ulega uszkodzeniu, a czesc zniszczeniu. Slabe uszkodzenie chwastów jest równiez korzystne, poniewaz rosnaca normalnie soja zaglusza chwasty rosnace wolno wskutek uszkodzenia. < W celu skutecznego ograniczenia ilosci chwastów stosuje sie odpowiednie ilosci kazdej z substancji czynnych srodka chwastobójczego. Podobnie jak w doswiadczeniach opisanych w przykladach I—IV skuteczna ilosc substancji chwastobójczych okresla sie stosujac rózne dawki substancji czynnych i obserwujac ich dzialanie na chwasty. Stosuje sie nastepujace skuteczne ilosci substancji chwastobójczych wchodzacych w sklad srodka: 0,056- 2,26 kg/ha triazynonu i 0,567-6,00 kg/ha dwunitroaniliny. Korzystnie stosuje sie 0,113-2,26 kg/ha triazynonu i 0,83—4,53 kg/ha pochodnej dwunitroaniliny. Srodek wedlug wynalazku stosuje sie na glebe w ilosci 0,96—0,68 kg substancji czynnej na hektar.

Srodek chwastobójczy mozna stosowac w postaci czystej bez nosnika, jak równiez w postaci zestawu preparatów zawierajacych pojedyncze zwiazki. Zazwyczaj substancje czynna stosuje sie w postaci srodka zawierajacego odpowiednie ilosci zwiazków czynnych chwastobójczo.

Srodek chwastobójczy jest nowy, poniewaz zawiera nowa kombinacje zwiazków chwastobójczych. W sklad srodka wchodza: obojetny nosnik oraz odpowiednie ilosci dwóch substancji czynnych chwastobójczo. Srodek zawiera 0,05—2,0 korzystnie 0,1-2,0 czesci pochodnej triazynonu i 0,5—6, korzystnie 0,75—4,0 czesci pochodnej 2,6-dwunitroaniliny.

Obojetne nosniki i metody przygotowywania srodka znane sa chemikom zajmujacym sie chemia rolnicza.

Mimo to dla unikniecia niejasnosci podano nastepujace wskazówki. Srodek chwastobójczy stosuje sie najczesciej w postaci stezonej, na przyklad jako zawiesine wodna lub emulsje zawierajaca 0,05%—5% substancji czynnej chwastobójczo. Srodki rozpuszczajace sie w wodzie lub emulgujace sie, sa to zazwyczaj latwo zwilzalne proszki lub stezone ciecze latwe do emulgowania. W sklad latwo zwilzalnych proszków wchodza substancje czynne chwastobójcze, obojetny nosnik oraz substancje powierzchniowo czynne.

Zawartosc substancji czynnych chwastobójczo waha sie w granicach 10—90%. Jako obojetne nosniki stosuje sie gliny atapulgitowe i montmorilonitowe, ziemie okrzemkowa oraz oczyszczone krzemiany. Jako srodki powierzchniowo czynne stosuje sie nastepujace substancje w ilosci 0,5—10%: sulfonowane ligniny, skondensowa¬ ne naftalenosulfoniany, alkilobenzenosulfoniany, naftalenosulfoniany, sulfoniany alkilowe oraz niejonowe srodki powierzchniowo czynne, takie jak polaczenia tlenku etylenu z fenolem.

Ponizej podano przyklad wytwarzania srodka chwastobójczego wedlug wynalazku w postaci latwo zwilzalnego proszku. < Przyklad V. 276,7 kg oryzaliny, 95,2 kg 3-metylotio-4-amino-6-l I lrz.butylo-1,2,4-triazynonu-5. 18,1 kg sodowego sulfonianu laurylowego (srodek zwilzajacy), 9 kg polyfonu 0 (srodek rozpraszajacy— sulfono¬ wana lignina), 27,2 kg zeolexu 7 (uwodniony krzemian glinowy zapobiegajacy zlepianiu sie) oraz 27,2 kg gliny Bardena (obojetna glinka kaolinowa). Mieszanine te miazdzy sie mlotem, ponownie miesza, a nastepnie jeszcze raz rozdrabnia. Otrzymuje sie dobrze zwilzalny proszek o nastepujacym skladzie wagowym: Oryzalina 61% 3-metylotio-4-amino-6-l I l.rz.butylo-1,2,4-triazynon-5 21% Sodowy sulfonianlaurylowy 4% PolyfonO 2% Zeolex7 6% ClinaBardena 6% Typowe, latwo emulgujace sie koncentraty srodka chwastobójczego zawieraja 0,06—0,72 kg/l substancji czynnej w obojetnym nosniku, którym jest zazwyczaj mieszanina wody i nie mieszajacych sie z woda rozpusz¬ czalników organicznych oraz substancji emulgujacych. Rozpuszczalniki organiczne dobiera sie zwracajac uwage na ich rozpuszczalnosc i koszt. Najczesciej stosuje sie rozpuszczalniki aromatyczne, glównie ksyleny oraz frakcje ropy naftowej, korzystnie wysokowrzace frakcje naftalenowe i olefinowe takie, jak na przyklad ciezka benzyna aromatyczna. Stosuje sie równiez rozpuszczalniki terpenowe wraz z pochodnymi kalafonii. Substancje emulguja¬ ce sa te same jak uzywane do przygotowywania latwo zwilzalnych proszków zawierajacych substancje chwastobójcze.

Równie czesto stosuje sie mieszanki, chwastobójcze w postaci granulek. Granulki takie otrzymuje sie w wyniku wymieszania obojetnego nosnika, na przyklad grubo rozdrobnionej gliny z substancjami chwastobój¬ czymi. Granulki srodka o dzialaniu chwastobójczym maja wymiary rzedu 0,1—3 mm. Najprostszy sposób wytwarzania granulek polega na rozpuszczaniu substancji chwastobójczych w tanim rozpuszczalniku, jak nafta6 90 901 To antagonistyczne uszkodzenie roslin spowodowane dzialaniem srodka chwastobójczego wedlug wynalaz¬ ku jest wazne z ekonomicznego punktu widzenia -dlatego, ze triazynony uzupelniajac dzialanie chwastobójcze pochodnych dwunitroaniliny, zmniejszaja uszkodzenie soi do poziomu nizszego niz uszkodzenie spowodowane stosowaniem poszczególnych zwiazków chwastobójczych oddzielnie.

W doswiadczeniu opisanym w przykladzie I MABT stosowany w ilosci 0,0165 kg/ar powoduje zmniejszenie ilosci roslin uprawnych do 87%, w porównaniu z iloscia roslin na polu kontrolnym. Uszkodzenie roslin odpowiada wielkosci 4 w skali 0—10. Oryzalina w ilosci 0,044 kg/ar zmniejsza ilosc roslin uprawnych tylko do 92% w porównaniu z iloscia roslin na polu kontrolnym. Te same dawki zwiazków chwastobójczych w mieszaninie obnizaja liczbe roslin tylko do 98% liczby roslin kontrolnych, a uszkodzenie zmniejsza sie dó wielkosci 2, w skali 0-10.

W przykladzie II korzystne dzialanie srodka wedlug wynalazku zaznacza sie slabiej, chociaz jest uchwytne. Na polach doswiadczalnych, na których stosowano MABT oddzielnie srednie uszkodzenia roslin osiagaja wielkosc 2,2 w skali uszkodzen 0—10. W przypadku stosowania srodka chwastobójczego uszkodzenie roslin zmniejsza sie o 40% osiagajac wartosc 1,3.

W doswiadczeniach opisanych w przykladzie IV stosowano dawki skladników srodka chwastobójczego podane w tablicy VI11.

Tablica VIII Oryzalina MABT Uszkodzenie kg/ar kg/ar roslin uprawnych 0,0165 0 2,7 0 0,0042 2,3 0,0165 0,0042 3,7 0,033 0 3,3 0 0,0084 5,3 0,033 0,0084 5,0 Po zestawieniu wyników stwierdzono, ze srodek chwastobójczy wywoluje zaskakujace zmniejszenie uszkodzenia roslin uprawnych w porównaniu z oddzielnie stosowanymi zwiazkami chwastobójczymi. Przeprowa¬ dzone doswiadczenia wykazaly, ze srodek chwastobójczy wedlug wynalazku wywoluje korzystna ekonomicznie, antagonistyczna reakcje uszkodzenia roslin uprawnych, przy równoczesnym braku oslabienia dzialania chwasto¬ bójczego substancji wchodzacych w jego sklad.

Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku zawierajacy 3-metylotio-4-amino-6-ll lrz.butylo-1,2,4-triazynon-5 i 2,6-dwunitroaniline hamuje wzrost chwastów kielkujacych i wschodzacych na uprawach soi. Srodek stosuje sie na powierzchnie gleby w odpowiedniej ilosci przed lub zaraz po zasadzeniu soi.

Substancje czynne srodka chwastobójczego wedlug wynalazku dzialaja w czasie kielkowania i wschodzenia chwastów. Niektóre z chwastów sa niszczone lub uszkadzane w chwili pekniecia lupiny ziarna, w pierwszym stadium kielkowania. Inne chwasty zostaja zniszczone w trakcie przebijania sie poprzez glebe. W obu przypad¬ kach srodek chwastobójczy musi byc stosowany zanim nastapj calkowite wzejscie chwastów, najpózniej w czwartym dniu po zasadzeniu soi.

Srodek wedlug wynalazku stosuje sie powierzchniowo, to znaczy, po jego zastosowaniu nie porusza sie gleby. Oczywista rzecza jest to, ze jezeli srodek stosuje sie przed zasadzeniem soi, to nastepuje lekkie poruszenie gleby w trakcie sadzenia. Naruszenie gleby przy sadzeniu jest jednak tak male, ze nie hamuje powierzchniowego dzialania srodka chwastobójczego.

Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku mozna stosowac nie tylko powierzchniowo, ale zaleta srodka chwastobójczego wedlug wynalazku jest mozliwosc stosowania go powierzchniowo.

Obie substancje czynne srodka, pochodna 2,6-dwunitroaniliny i pochodna triazynonu dzialaja silnie chwastobójczo. Zastosowanie ich razem jako skladników srodka jest korzystne, poniewaz w ten sposób ogranicza sie wzrost wielkiej liczby chwastów na uprawach soi. Srodek chwastobójczy dziala skutecznie przeciwko nastepujacym chwastom: Sorgo alpejskie, palusznik krwary, mszyniec zielony i zólty, przytu lina czepna, Solanum rostratum lub Gacrtheria accanthicapra, proso wlosowate, kupkówka pospolita, mietlica bialawa, prosa, rdest ostrogorzki, komosa biala, lebioda oszczepowata, lucerna sierpowata, gwiazdnica, solanka kolczasta, oset rosyjski, stoklosa dachowa, cibora, szczaw kedzierzawy, gorczyca, rzezuchy, pokrzywa parzaca, starzec zwyczajny, wiechlina. » .¦90 901 7 Stopien zniszczenia kielkujacych i wschodzacych chwastów zalezy od gatunku tych chwastów i od rodzaju oraz ilosci stosowanych substancji chwastobójczych. W niektórych przypadkach opisanych w przykladach I—IV zniszczeniu ulegaja wszystkie chwasty. W innych przypadkach czesc chwastów ulega uszkodzeniu, a czesc zniszczeniu. Slabe uszkodzenie chwastów jest równiez korzystne, poniewaz rosnaca normalnie soja zaglusza chwasty rosnace wolno wskutek uszkodzenia. ¦ W celu skutecznego ograniczenia ilosci chwastów stosuje sie odpowiednie ilosci kazdej z substancji czynnych srodka chwastobójczego. Podobnie jak w doswiadczeniach opisanych w przykladach I—IV skuteczna ilosc substancji chwastobójczych okresla sie stosujac rózne dawki substancji czynnych i obserwujac ich dzialanie na chwasty. Stosuje sie nastepujace skuteczne ilosci substancji chwastobójczych wchodzacych w sklad srodka: 0,056 - 2,26 kg/ha triazynonu i 0,567-6,00 kg/ha dwunitroaniliny. Korzystnie stosuje sie 0,113-2,26 kg/ha triazynonu i 0,83—4,53 kg/ha pochodnej dwunitroaniliny. Srodek wedlug wynalazku stosuje sie na glebe w ilosci 0,96—0,68 kg substancji czynnej na hektar.

Srodek chwastobójczy mozna stosowac w postaci czystej bez nosnika, jak równiez w postaci zestawu preparatów zawierajacych pojedyncze zwiazki. Zazwyczaj substancje czynna stosuje sie w postaci srodka zawierajacego odpowiednie ilosci zwiazków czynnych chwastobójczo.

Srodek chwastobójczy jest nowy, poniewaz zawiera nowa kombinacje zwiazków chwastobójczych. W sklad srodka wchodza: obojetny nosnik oraz odpowiednie ilosci dwóch substancji czynnych chwastobójczo. Srodek zawiera 0,05—2,0 korzystnie 0,1—2,0 czesci pochodnej triazynonu i 0,5—6, korzystnie 0,75—4,0 czesci pochodnej 2,6-dwunitroaniliny.

Obojetne nosniki i metody przygotowywania srodka znane sa chemikom zajmujacym sie chemia rolnicza.

Mimo to dla unikniecia niejasnosci podano nastepujace wskazówki. Srodek chwastobójczy stosuje sie najczesciej w postaci stezonej, na przyklad jako zawiesine wodna lub emulsje zawierajaca 0,05%—5% substancji czynnej chwastobójczo. Srodki rozpuszczajace sie w wodzie lub emulgujace sie, sa to zazwyczaj latwo zwilza Ine proszki lub stezone ciecze latwe do emulgowania. W sklad latwo zwilzalnych proszków wchodza substancje czynne chwastobójcze, obojetny nosnik oraz substancje powierzchniowo czynne.

Zawartosc substancji czynnych chwastobójczo waha sie w granicach 10—90%. Jako obojetne nosniki stosuje sie gliny atapulgitowe i montmorilonitowe, ziemie okrzemkowa oraz oczyszczone krzemiany. Jako srodki powierzchniowo czynne stosuje sie nastepujace substancje w ilosci 0,5—10%: sulfonowane ligniny, skondensowa¬ ne naftalenosulfoniany, alkilobenzenosulfoniany, naftalenosulfoniany, sulfoniany alkilowe oraz niejonowe srodki powierzchniowo czynne, takie jak polaczenia tlenku etylenu z fenolem.

Ponizej podano przyklad wytwarzania srodka chwastobójczego wedlug wynalazku w postaci latwo zwilzalnego proszku. < Przyklad V. 276,7 kg oryzaliny, 95,2 kg 3-metylotio-4-amino-6-l I lrz.butylo-1,2,4-triazynonu-5. 18,1 kg sodowego sulfonianu laurylowego (srodek zwilzajacy), 9 kg polyfonu 0 (srodek rozpraszajacy— sulfono¬ wana lignina), 27,2 kg zeolexu 7 (uwodniony krzemian glinowy zapobiegajacy zlepianiu sie) oraz 27,2 kg gliny Bardena (obojetna glinka kaolinowa). Mieszanine te miazdzy sie mlotem, ponownie miesza, a nastepnie jeszcze raz rozdrabnia. Otrzymuje sie dobrze zwilzalny proszek o nastepujacym skladzie wagowym: Oryzalina 61% 3-metylotio-4-amino-6-l I l.rz.butylo-1,2,4-triazynon-5 21 % Sodowy sulfonianlaurylowy 4% PolyfonO 2% Zeolex7 6% ClinaBardena 6% Typowe, latwo emulgujace sie koncentraty srodka chwastobójczego zawieraja 0,06—0,72 kg/l substancji czynnej w obojetnym nosniku, którym jest zazwyczaj mieszanina wody i nie mieszajacych sie z woda rozpusz¬ czalników organicznych oraz substancji emulgujacych. Rozpuszczalniki organiczne dobiera sie zwracajac uwage na ich rozpuszczalnosc i koszt. Najczesciej stosuje sie rozpuszczalniki aromatyczne, glównie ksyleny oraz frakcje ropy naftowej, korzystnie wysokowrzace frakcje naftalenowe i olefinowe takie, jak na Rrzyklad ciezka benzyna aromatyczna. Stosuje sie równiez rozpuszczalniki terpenowe wraz z pochodnymi kalafonii. Substancje emulguja¬ ce sa te same jak uzywane do przygotowywania latwo zwilzalnych proszków zawierajacych substancje chwastobójcze.

Równie czesto stosuje sie mieszanki, chwastobójcze w postaci granulek. Granulki takie otrzymuje sie w wyniku wymieszania obojetnego nosnika, na przyklad grubo rozdrobnionej gliny z substancjami chwastobój¬ czymi. Granulki srodka o dzialaniu chwastobójczym maja wymiary rzedu 0,1—3 mm. Najprostszy sposób wytwarzania granulek polega na rozpuszczaniu substancji chwastobójczych w tanim rozpuszczalniku, jak nafta8 90 901 lub ciezka benzyna aromatyczna i zmieszaniu tego roztworu z nosnikiem w odpowiednim mieszalniku. Mniej ekonomiczna metoda jest zmieszanie skladników chwastobójczych z wilgotna glina lub innym obojetnym nosnikiem. Otrzymane w ten sposób ciasto suszy sie i grubo miele uzyskujac zgranulowany produkt.

Sprzet uzywany do rozpylania lub rozsypywania srodków chwastobójczych na glebe w zupelnosci wystarcza do stosowania srodka wedlug wynalazku. Na przyklad za pomoca zwyklych rozpylaczy zamontowa¬ nych na rozpylaczach samobieznych lub holowanych rozpyla sie zawiesiny wodne srodka chwastobójczego.

Srodek w postaci granulek rozsiewa sie w zadowalajacy sposób za pomoca dozownika uzywanego zazwyczaj do rozsiewania innych srodków chwastobójczych w postaci granulowanej.

Obslugujac sprzet nalezy uwazac na to, aby zastosowac odpowiednia ilosc zawiesiny wodnej lub granulatu odpowiadajaca wlasciwej dawce substancji chwastobójczej oraz, aby dozowac te substancje równomiernie na powierzchnie gleby. Srodek chwastobójczy rozrzuca sie na cala powierzchnie uprawy lub nanosi sie ja tylko pasami, pomiedzy rzedami roslin uprawnych.

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek chwastobójczy, zawierajacy substancje czynna oraz obojetny staly lub ciekly nosnik, znamien¬ ny tym, ze jako substancje czynna zawiera 0,1—2,0 czesci 3-metylotio-4-amino-6-lllrz.butylo-1,2,4-triazy- nonu-5 i 0,75—4,0 czesci 3,5-dwunitro-N4,N4-dwupropylosulfanilamidu. Prac. Poligraf. UP PRL naklad 120+18 Cena 10 zl