Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do napedu ro¬ tacyjnego i posuwu wzdluznego slimaka uplastyczniajace¬ go wtryskarki z agregatem hydraulicznym do napedu po¬ suwu, której poruszajacy sie ruchem wzdluznym slimak uplastyczniajacy jest swoim koncem napedowym, wzgled- 5 nie przez walek posredni, za pomoca urzadzenia przeno¬ szacego moment obrotowy i umozliwiajacego posuw wzdluzny, w szczególnosci polaczenia wieloklinowego, po¬ laczony z walkiem zamocowanego sztywno rotacyjnego silnika napedowego, a której agregat hydrauliczny ma 10 znajdujacy sie promieniowo poza urzadzeniem przenosza¬ cym moment obrotowytlok pierscieniowy oraz zamocowa¬ ny nieruchomo cylinder.W znanych z niemieckiego patentu 1 812 961 lub wzoru uzytkowego 7 135 155 urzadzeniach napedowych tlok pierscieniowy, którego obciazona powierzchnia znajduje sie na koncu przeciwleglym do slimaka uplastyczniajace¬ go, jest z jednej strony ulozyskowany szczelnie na scian¬ kach cylindra a z drugiej strony w nieruchomej tulei.Powyzsze rozwiazania napedu wymagaja znacznych na¬ kladów wynikajacych z duzej starannosci wykonania pod wzgledem dokladnosci wymiarów, poniewaz niezbedne otwory wewnetrzne i powierzchnie zewnetrzne w tloku pierscieniowym i cylindrze leza na jednej wysokosci. Nale¬ zy zaznaczyc, ze w czasie przesuwu slimaka uplastycznia¬ jacego wystepuja znaczne cisnienia (rzedu 150 do 200 barów).Celem wynalazku jest uproszczenie wykonania i obnize¬ nie wymagan dokladnosci wymiarów. Istota wynalazku polega na tym, ze przyjmujac za wyjsciowy opisany wyzej 30 uklad, tak tlok pierscieniowy w obszarze miedzy swoim srodkiem a zwracanym ku slimakowi koncem, jak równiez cylinder, posiadaja poza tym obszarem, patrzac od strony cylindra, po jednej powierzchni sterujacej. Wedlug wyna¬ lazku miejscami uszczelniajacymi na tloku pierscienio¬ wym sa jedynie powierzchnie zewnetrzne lub wewnetrzne a na cylindrze wewnetrzne albo zewnetrzne. Ponadto obie powierzchnie sterujace sa umieszczone w kierunku wzdluznym kolejno jedna za druga. W wyniku tego przez krótsza i mniej dokladna obróbke, upraszcza sie wykona¬ nie agregatu hydraulicznego. Brak znanej tulei przejmuja¬ cej cisnienie przesuwudo przodu, pozwalana zmniejszenie srednicy cylindra i prowadzi w sumie do uproszczenia i wiekszej przejrzystosci konstrukcji.Konstrukcja napedu wedlug wynalazku polega na tym, ze powierzchnia sterujaca tloka pierscieniowego w jego srodkowym obszarze jest przewidziana jako powierzchnia sterujaca podwójnego dzialania, oraz, ze w koncowym obszarze cylindra, zwróconym ku slimakowi uplastycznia¬ jacemu, znajduje sie nastepna powierzchnia sterujaca.Konstrukcja ta stanowi szczególnie proste rozwiazanie ukladu z hydraulicznym przesuwem zwrotnym, poniewaz wykonanie tlokapierscieniowego z powierzchnia sterujaca podwójnego dzialania umieszczona posrodku i posiadaja¬ cego dwa gladkie konce, prowadzi do potanienia kosztów produkcji. W razie gdy tlok pierscieniowy nie wykonuje wraz ze slimakiem uplastyczniajacym ruchu obrotowego, jego blokaderozwiazujesie w prostysposóbna koncu tloka zwróconym ku slimakowi uplastyczniajacemu. Uklad pro¬ mieniowo przesunietych powierzchni sterujacych sluza- 91 13191 131 3 cych do zapewnienia ruchu postepowego i wstecznego, umozliwia ponadto dowolny dobór wielkosci powierzchni sterujacych i w ten sposób dowolna wielkosc cisnien czyn¬ nika dla obu kierunków przesuwu.Inne celowe i uproszczone rozwiazaniewedlugwynalaz¬ ku, przewiduje umieszczenie powierzchni sterujacej tloka pierscieniowego w obszarze koncowym zwróconym ku slimakowi uplastyczniajacemu. Dalsze rozwiniecie kon¬ strukcji napedu rotacyjnego i przesuwu, wktórym ponadto przesuw wsteczny slimaka powinien odbywac sie sposo¬ bem hydraulicznym, polega na utworzeniu dalszej powie¬ rzchni sterujacej w drugim obszarze krancowym tloka pierscieniowego oraz uksztaltowanie powierzchnisteruja¬ cej cylindra jako powierzchni podwójnego dzialania.Powyzsze rozwiazanie urzadzenia napedowego pozwala na uzyskanie konstrukcji o co najmniej takiej dlugosci, jaka jest charakterystyczna dla znanych rozwiazan. Do okreslenia wymiarów powierzchni obciazonych cisnie¬ niem, mozna równiez w tym przypadku na podstawie przesunietych promieniowo powierzchni sterujacych, uwzglednic wielkosci sil dzialajacych przy przesuwie do przodu (duza sila) i przy ruchu wstecznym (mala sila).Zwykle, ale niekoniecznie, we wszystkich wyzej wymie¬ nionych rozwiazaniach powierzchnie sterujace sa przewi¬ dziane na zewnetrznej powierzchni plaszcza tloka piers¬ cieniowego przy czym na cylindrze powierzchniesterujace znajduja sie na jego zewnetrznym plaszczu.Wynalazek blizej objasniono w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i fig. 2 przedstawiaja dwa rozwiazania urzadzenia napedu rotacyjnego i przesuwu w przekroju wzdluznym.Jak pokazano na rysunku (fig. 1) slimak uplastyczniaja¬ cy 1 jestulozyskowany w cylindrze 2 w sposób umozliwia¬ jacyruch wzdluzny i obrotowy.Doprawego konca slimaka jest przymocowany walek posredni 3, który jestpolaczony z tlokiem pierscieniowym 4 poruszajacym sie w obudowie cylindra 5 poprzez lozyska toczne 6, 7 i 8. Prawy koniec walka posredniego 3 jest polaczony za pomoca sprzegla wieloklinowego z walkiem napedowym 9, przyczym walek posredni 3 ma wieloklin zewnetrzny 11, a na lewym koncu wymienionego walka napedowego znajduje sie wieloklin wewnetrzny. Walek napedowy 3 moze byc napedzany przez przymocowany czolowo do obudowy cylindra 5 sil¬ nik 10, przy czym zazwyczaj jest przewidziany silnik olejowy lub elektryczny z przekladnia zmniejszajaca.Tlok pierscieniowy 4, który w razie pominiecia lozysk tocznych 6, 7, i 8 móglby zostac polaczony ze slimakiem uplastyczniajacym 1 i wraz z nim wykonywacruch obroto¬ wy, ma na lewym obszarze koncowym powierzchnie steru¬ jaca 13 oraz znajdujaca sie naprawym obszarze koncowym powierzchnie sterujaca 14. Miedzy powierzchniami steru¬ jacymi 13 i 14 znajdujesie powierzchnia sterujaca podwój¬ nego dzialania 15,16wykonana w obudowie cylindra. Obie komory cisnieniowe 17 i 18 sa zasilane cisnieniem dopro¬ wadzanym przewodami 19i 20. Przy doprowadzeniu prze¬ wodem 19 czynnika do komory cisnieniowej 17, nastepuje ruch tloka pierscieniowego 4 w lewo powodujac przesuw slimaka uplastyczniajacego 1 do przodu. Ruch powrotny slimaka nastepuje przy doprowadzeniu cisnienia przewo¬ dem 20 do komory 18. Zróznicowane wielkoscipowierzch¬ ni sterujacych 13, 15 i 14, 16 powoduja wystepowanie róznych wielkosci sil wywolujacych ruch postepowy i po¬ wrotny. Blokada tloka pierscieniowego 4 przed obrotem w czasie zabierania przez walek posredni 3, odbywa sie za pomoca dwóch rowków 21 umieszczonych w plaszczu 4 wewnetrznym cylindra, w które wchodzaznajdujace sie na cienkosciennej tulei 22 dwie sprezyny ustalajace23. Tuleja 22 posiada na prawym koncu miedzy obudowa cylindra 5 i silnikiem napedowym 10 pasowany wystep czolowy 24.Jest ona ponadto przymocowana do silnika. W niektórych przypadkachmozna zrezygnowacz blokady tloka pierscie¬ niowego 4.Jak pokazano na rysunku (fig. 2) gdzie uwidoczniono drugi przyklad wykonania wynalazku, wystepuje tu tez slimak uplastyczniajacy 1 oraz cylinder 2. Zmiana wal¬ ka posredniego 25 w stosunku do walka 3 polega na umieszczeniu najegoprawym koncu wieloklina wewnetrz¬ nego 26 sprzegajacego walek z silnikiem napedowym 10.Wieloklin zewnetrzny 27 znajduje sie odpowiednio na lewym koncu walka napedowego 9. Z walkiem posrednim jest polaczony przez lozyska toczne 28, 29 i 30 oraz pierscien lozyskowy 43, tlok pierscieniowy 31, który jest prowadzony w obudowie cylindra skladajacego siez czesci 32,33 i 34. Czesc 34 cylindra, do której jest przymocowany czolowo silnik napedowy 10, oraz czesc 33 maja po jednej powierzchni sterujacej 35 i 36, miedzy którymi na tloku pierscieniowym 31 znajduje sie powierzchnia sterujaca podwójnego dzialania 37, 38. Obie komory cisnieniowe 39 (dla ruchu postepowego) oraz 40(dla ruchu powrotnego) sa polaczone ze zródlem cisnienia przewodami 41 i 42.Celem zapobiezenia przenoszeniu ruchu obrotowego sli¬ maka uplastyczniajacego na tlokpierscieniowy 31, pokry¬ wa 44 pierscienia lozyskowego 43 ma dwa wodziki, z któ¬ rych kazdy przesuwasie wzdluzniewszczelinach 46 nieru- chomej czesci 32 cylindra. PL PL PL