Przedmiotem wynalazku jest sposób eksploatacji grubych pokladów warstwami prowadzonymi w kolejnosci z góry w dól z zawalem stropu lub warstwami prowadzonymi w róznej kolejnosci z zastosowaniem podsadzki do ochrony powierzchni, zwlaszcza w warunkach zagrozenia tapaniami.Dotychczas w warunkach zagrozenia tapaniami lub odprezeniami, wybranie w pierwszej kolej¬ nosci warstwy podstropowej, grubego, nieodprezo- nego pokladu wymaga konstrukcji sztucznego stro¬ pu, ulozonego na spodzie kazdej wybieranej war¬ stwy dla zabezpieczenia przestrzeni roboczej w warstwie nastepnej w trakcie jej wybierania lub pozostawiania w trakcie wybierania warstwy pod gruzem zawalowym grubej laty wegla dla po¬ wstrzymania gruzu przed przedostaniem sie go do przestrzeni roboczej sciany i zabezpieczenia tejze w wybieranej wlasnie warstwie.Ukladanie konstrukcji sztucznego stropu na spo¬ dzie wybieranej warstwy jest bardzo pracochlonne i wymaga zastosowania duzej ilosci wartosciowego drewna lub innych materialów. Ponadto tempo pracy ulega znacznemu zwolnieniu w trakcie wy¬ bierania nastepnej warstwy pod sztucznym stro¬ pem, obciazonym ponownie i juz zacisnietym pod wplywem grawitacji nadkladu gruzem zawalowym, wzglednie materialem podsadzkowym. Niezaleznie od powyzszego uzyty na konstrukcje sztucznego stropu material budowlany, przewaznie drewno, niszczeje juz po 3 do 4 miesiacach w wilgotnych lub nawet mokrych i cieplych zrobach poeksploata¬ cyjnych i traci swa wytrzymalosc. W przypadku stosowania obudowy zmechanizowanej ukladanie sztucznego stropu dla warstwy nizszej jest prak¬ tycznie niemozliwe.Bez ukladania sztucznego stropu na spodzie wy¬ bieranej podstropowej warstwy mozna wybrac pod nia dolna warstwe jedynie przez przypinane w niej laty wegla o grubosci rzedu jednego metra, która by chronila nowe wyrobisko eksploatacyjne przed przedostaniem sie do niego gruzu zawalowego wzglednie materialu podsadzkowego z poprzedniej warstwy. Powstaja jednak w ten sposób powazne straty substancji weglowej rzedu od 20% do 25% wybieranego pokladu. Ponadto ten wegiel pozosta¬ wiony w zrobach stwarza duze niebezpieczenstwo samozapalania sie i wzniecenia endoganicznego po¬ zaru, który moze doprowadzic do wylaczenia z ru¬ chu na wiele lat calego pola eksploatacyjnego lub nawet do jego utraty.Pomimo tak niekorzystnych warunków kopalnie o duzym zagrozeniu tapaniami, nie posiadajace wsród wiazki grubych pokladów tapiacych zadnego pokladu odprezajacego, decyduja sie na wybiera¬ nie górnej warstwy jednego z pokladów tapiacych w celu odprezenia calej wiazki pozostalych pokla¬ dów. Wybranie dolnych warstw tego pokladu od¬ prezajacego pozostawia sie do czasu opracowania 9165591655 nowej metody umozliwiajacej ich najbezpieczniejsze wybranie. Praktycznie w obecnym stadium tech¬ nologii wybierania, warstwe niewybrana mozna uwazac za stracona.Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych wad 5 i niedogodnosci. Cel ten zostal osiagniety za po¬ moca sposobu eksploatacji grubych pokladów wegla wedlug wynalazku, który polega na tworze¬ niu z gruzu zawalowego lub podsadzki w pierwszej wybranej i podsadzonej warstwie skalnej plyty w nosnej stanowiacej sztuczny strop, przez zalanie gruzu zawalowego lub ulokowanej podsadzki kon-¦- solidujaca ciecza. Konsolidujaca ciecz jest dopro¬ wadzana bezposrednio wyrobiskami lub chodni¬ kami pozostawionymi w eksploatacyjnych zrobach, 15 badz tez wtlaczana przez otwory odwiercone z frontu scianowego prowadzonego w nizej polozo¬ nej warstwie, wzglednie z innych pokladów lub z powierzchni.Ilosc i rozmieszczenie tych otworów oraz para- 20 metry wtlaczanej konsolidujacej cieczy dobiera sie kazdorazowo odpowiednio do warunków geolo¬ giczno-górniczych i techniczno-eksploatacyjnych charakteryzujacych wybierany poklad.Zastosowanie powyzszego sposobu pozwala na 25 unikniecie dodatkowych nakladów pracy na kon¬ strukcje sztucznego stropu, wzglednie strat sub¬ stancji weglowej w zlozu w przypadku pozosta¬ wienia pólki weglowej i wywiazujacych sie stad po¬ zarów endogenicznych. Ponadto utworzenie war- 30 stwy nosnej z gruzu zawalowego pozwala na wy¬ eliminowanie podsadzki hydraulicznej tam, gdzie stosuje sie ja wylacznie do wielowarstwowego wy¬ bierania grubego stropu, a nie dla ochrony obiek¬ tów znajdujacych sie na powierzchni. 35 Sposób eksploatacji grubych pokladów wedlug wynalazku jest przykladowo opisany nizej. Wy¬ pelniajacy zroby gruz zawalowy jak i podsadzka, ulegaja zacisnieciu pod wplywem grawitacji nad¬ kladu. Zagrozone tapaniami sa tylko poklady, 40 które oprócz naturalnej sklonnosci, maja w stro¬ pie zwiezle i sprezyste skaly, które nie zawieraja skal ilastych w dostatecznej ilosci dla samoczynnej rekonsolidacji. W takich warunkach sposób eks¬ ploatacji grubych pokladów wedlug wynalazku 45 przewiduje zestalenie skruszonego i ponownie za¬ cisnietego gruzu zawalowego, jak i zacisnietej podsadzki przez wprowadzenie do nich dodatko¬ wych materialów o parametrach zaleznych od cha- . rakteru . i wlasnosci fizyko-mechanicznych skal 50 otaczajacych poklad. Materialami tymi moga byc zywice epoksydowe lub inne sztuczne tworzywa, które wypelniaja spekania, szczeliny i ewentualne nieduze pustki w zacisnietej warstwie oraz spaja¬ ja otoczone tym materialem okruchy w nowa 55 nosna warstwe skalna. Moga to byc równiez róz¬ nego rodzaju roztwory chemiczne lub wody z za¬ wiesinami ilastym^ których sklad zalezec bedzie od rodzaju naturalnego stropu pokladu wzglednie od rodzaju materialów uzytych do podsadzania wyrobiska.Ciecz wiazaca doprowadza sie wyrobiskami wprost do zaciskanych zrobów wybieranej war¬ stwy, o ile strop dostatecznie szybko osiada, lub tez chodnikami o ile do tego celu mozna wyko¬ rzystac chodniki pozostawione w zrobach eksplo¬ atacyjnych. W innych przypadkach trzeba ciecz wtlaczac do zrobów przez otwory odwiercane z frontu scianowego prowadzonej sciany w nizej po¬ lozonej warstwie lub z sieci chodników w dowol¬ nej warstwie pokladu, wzglednie z innych po¬ kladów i poziomów, lub z powierzchni.Nowa warstwe skalna tworzy sie w calej wy¬ branej przestrzeni, o ile nie jest ona zbyt duza i nastepnie dopiero po jej scaleniu przystepuje sie do wybierania nastepnej w kolejnosci warstwy.W przypadkach scian o dlugim wybiegu scala sie nowa warstwe stropowa w odpowiedniej odleglosci od frontu, scianowego, stopniowo w czasie prowa¬ dzenia sciany wybieranej warstwy lub sciany w warstwie nastepnej. W przypadku scalania gru¬ zu zawalowego wzglednie materialu podsadzko¬ wego warstwy stropowej, prowadzonego z warstwy nastepnej, czas trwania tego zabiegu zalezy ód predkosci ponownego osiadania górotworu. Eksplo¬ atacja warstwy nizszej moze byc prowadzona pod scalonym juz stropem, a zatem proces scalania zrobów warstwy wyzszej musi byc prowadzony z kilkumiesiecznym wyprzedzeniem eksploatacji war¬ stwy nizszej. PL