Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie amorty¬ zujace skrecanie, zawierajace dwie czesci wspól¬ osiowe zmontowane obrotowo jedna w stosunku do drugiej, co najmniej na czesci kata pelnego oraz czesci elastyczne umieszczone na obwodzie pomie¬ dzy czesciami wspólosiowymi.Urzadzenia tego rodzaju umozliwiaja regulowane przeniesienie momentu obrotowego zastosowanego do jednej czesci, podczas gdy druga czesc równiez ma moment obrotowy, to znaczy, ze urzadzenia te umozliwiaja zatrzymanie wibracji, które mogily po¬ wstac w calym ciagu kinematycznym, na którym urzadzenie jest umieszczone.W szczególnosci urzadzenie to jest zastosowane w niektórych sprzeglach, miedzy innymi w sprze¬ glach samochodowych, przy czym jedna ich czesc ma tarcze cierna, która moze byc zacisnieta po¬ miedzy czesciami polaczonymi w sposób trwaly z obracajacym sie walem, na przyklad z .walem na¬ pedzajacym podczas, gdy druga ich czesc jest za¬ klinowana obrotowo na drugim wale, na przyklad na wale napedzanym.Jest rzecza znana, ze tego rodzaju urzadzenia amortyzujace skrecanie, sa wyposazone w czesci cierne, na ptrzyklad podkladki cierne, umieszczone pomiedzy dwiema czesciami wspólosiowymi sprze¬ gla, w celu wprowadzenia do ich charakterystyki dzialania efektu histerezy, charakteryzujacego sie dla tego samego kata'pulsowania pomiedzy wspo¬ mnianymi czesciami sprzegla róznica pomiedzy 2 wartoscia momentu obrotowego przenoszonego po¬ miedzy nimi w czasie pierwszego kierunku dziala¬ nia pulsowania i wartoscia momentu obrotowego w czasie przeciwnego kierunku dzialania tego pul- sowania.W istocie okazalo sie, ze dla niektórych zasto¬ sowan efekt histerezy tego rodzaju moze ograni¬ czyc wilbracje i halas wytwarzany przez zespól o- ibracajacych sie czesci polaczonych z urzadzeniem^ io co najmniej w niektórych zakresach predkosci ob¬ rotowej wspomnianego zespolu.W przypadku, gdy efekt histerezy ma byc szcze¬ gólnie duzy, mozna badz powiekszyc powierzchnie podkladki lub podkladek ciernych, badz zwiekszyc elastyczny nacisk osiowy, którym zwykle obciaza sie podkladki cierne, bajdz wreszcie zwiekszyc ich liczbe.Zwiekszenie powierzchni podkladek ciernych po¬ woduje najczesciej powiekszenie srednicy urzadze- nia i/lufo stanowi przeszkode przy montowaniu in¬ nych jego czesci, a w szczególnosci czesci elasty¬ cznych umieszczonych pomiedzy dwiema czescia¬ mi wspólosiowymi, z których urzadzenie jest u- tworzone.Zwiekszenie nacisku osiowego podkladek cier¬ nych ze swej strony powoduje zwiekszenie gaba¬ rytu osiowego urzadzenia, a poza tym jest ogra¬ niczone ze wzglledu na to, ze czesci elastyczne za¬ stosowane celem wywierania tego nacisku nie po- winny byc ztoyt szty*wne, poniewaz powinny 937863 93786 4 wchlonac luzy montazu lub zuzycia i nie powin¬ ny powodowac znacznej zmiany obciazenia, które powoduja przed i po takim wchlonieciu luzów.Zwiekszenie nacisku osiowego powoduje równiez koniecznosc kosztownego wzmocnienia czesci urza¬ dzenia, które musi wytrzymac ten zwiekszony na¬ cisk.Zwiekszenie liczby podkladek ciernych jest do¬ tychczas zawsze stosowane przez równoczesne po¬ wiekszenie liczby czesci .przeznaczonych do pulso¬ wania katowego jedne w stosunku do drugich, przy czym kazda podkladka cierna jest umieszczo¬ na pomiedzy dwiema tymi czesciami, co jeszcze powieksza osiowy wymiar gabarytowy urzadzenia oraz szczególnie komplikuje jego konstrukcje.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia amortyzujacego skrecanie o wysokim efekcie his- terezy i nie majace wyzej wymienionych wad dzie¬ ki szczególnie prostemu i skutecznemu rozstawie¬ niu podkladek ciernych.Urzadzenie amortyzujace skrecanie wedlug wy¬ nalazku, zwlaszcza do sprzegiel pojazdów samo¬ chodowyeh, zawiera dwie czesci wspólosiowe, za¬ montowane obrotowo jedna w stosunku do dru_ giej, co najmniej na czesci kata pelnego, srodki e- lastyczne umieszczone na obwodzie pomiedzy cze¬ sciami wspólosiowymi, oraz srodki cierne umiesz¬ czone osiowo pomiedzy tymi czesciami, utworzone przez co najmniej dwie podkladki cierne.Istota wynalazku polega na tym, ze kazda z pod¬ kladek ciernych jest przytwierdzona obrotowo do tej z czesci wspólosiowych, od której jest oddzie¬ lona osiowo pirzez druga podkladke ciemna, co naj7 mniej na wycinku kata pelnego.Takie rozmieszczenie podkladek ciernych zwiek¬ sza * liczbe rzeczywiscie pracujacych powierzchni tracych, a wiec równiez zwieksza uzyskane tarcie calkowite.W istocie bowiem nie tylko kazda podkladka cierna jest poddawana katowemu ruchowi pulsu¬ jacemu powodujacemu tarcie w stosunku do tej czesci urzadzenia, z która sie styka, lecz równiez jest poddawana innemu pulsowaniu katowemu, równiez powodujacemu tarcie w stosunku do dru¬ giej podkladki ciernej.Tak wiec pomiedzy dwiema podkladkami cier¬ nymi istnieja korzystnie trzy powierzchnie tarcia.Oczywiscie liczba podkladek moze byc wieksza, przy czym korzystnie jest jezeli wspomniane pod¬ kladki sa zgrupowane parami.Przy wszystkich innych danych niezmiennych, urzadzenie we wszystkich przypadkach zapewnia histereze, to znaczy róznice pomiedzy momentami obrotowymi przekazanymi w jednym kierunku pul¬ sowania katowego w stosunku do drugiego, wyz¬ sza od histereizy uzyskiwanej w dawniejszych urza¬ dzeniach tego typu.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie amortyzujace skrecanie w widoku czesciowym, czesciowo w rzucie piono¬ wym, a czesciowo w przekroju wedlug linii I — I oznaczonej na fig 2, fig. 2 — urzadzenie w przekroju osiowym wedlug. linii lamanej II — II oznaczonej na fig. 1, fig. 3 — górna czesc urza¬ dzenia z fig. 2 w wiekszej skali, fig. 4 i 5 — gór¬ ne czesci analogiczne do fig. 3 w przekrojach osio¬ wych odpowiednio wedlug linii lamanych IV — IV i V — V oznaczonych na fig. 1, fig. 6 — pod¬ kladke cierna zastosowana w urzadzeniu amorty¬ zujacym skrecanie, w widoku z góry, fig. 7 — podkladke cierna w przekroju osiowym wedlug li¬ nii VII — VII oznaczonej na fig. 6, fig. 8 — inny czlon urzadzenia amortyzujacego skrecanie, w widoku czesciowym w widoku z góry, fig. 9 — wykres obrazujacy wyniki uzyskane za pomoca urzadzenia amortyzujacego skrecanie, fig. 10 — od¬ miane wykonania analogicznej podkladki cier¬ nej z fig. 6 w wid.)ku z góry, fig. 11 — inna od¬ miane wykonania podkladki ciernej z fig. 6 w widoku z góry, fig. 12 — te sama odmiane wy¬ konania podkladk. ciernej w widoku z boku, fig. 13 — odmiane wykonania czlonu z fig. 8 w wi¬ doku z góry, fig. L4 — odmiane wykonania z fig. 13 w przekroju wedlug linii XIV — XIV w wi¬ doku czesciowym oraz w przekroju, fig. 15 — in¬ ne urzadzenie amortyzujace skrecanie w widoku czesciowym, fig 16 — urzadzenie z fig. 15 w prze¬ kroju osiowym wedlug linii lamanej XVI — XVI, fig. 17 — czlon urzadzenia z fig. 15 w widoku czesciowym w widoku z góry, fig. 18 — podklad¬ ke cierna urzajdzenia z fig. 15 w widoku z góry, fig. 19 — inny rodzaj podkladki ciernej z fig. 18 urzadzenia z fig. 15, fig. 20 — wykres obrazujacy charakterystyki pracy urzadzenia z fig. 15, fig. 21 i 22 — odmiane wykonania urzadzenia z fig. 15 w widokach czesciowych, fig. 23 — inna odmiane wykonania czlonu z fig. 17 w widoku czesciowym, fig. 24 — odmiane wykonania w przekroju wedlug linii XXIV — XXIV oznaczonej na fig. 23 w wie¬ kszej skali, fig. 26 — odmiane wykonania podklad¬ ki ciernej przedstawionej na fig. 18, w czesciowym widoku perspektywicznym, fig. 26 — sposób mon¬ tazu urzadzenia z fig. 15 w widoku czesciowym w rzucie pionowym., fig. 27 — wykres analogiczny do wykresu z fig. 20 dla innej lodmiany wykonania, fig. 28 — podkladke cierna zastosowana w tej odmianie wykonania w widoku czesciowym w rzucie piono¬ wym, fig. 29 — odmiane wykonania czlonu przed¬ stawionego na fig. 24, fig. 30 i 31 — wykresy ana¬ logiczne do wykresu z fig. 20, kazdy dotyczacy odpowiednio innych odmian wykonania.Tarcza ma piaste 10 z otworem rowkowanym, w którym znajduje sie polaczony z nia wal napedzany, nie przedstawiony na rysunku.W strefie srodkowej piasta 10 ma promieniowa oslone piasty 11, w której sa wykonane otwory o ksztalcie zblizonym do prostokata 12, rozmiesz¬ czone obwodowo w pewnych odstepach miedzy so¬ ba.Po obu stronach oslony piasty 11 znajduja sie dwie tarcze pierscieniowe 14, 15 mogace sie swo¬ bodnie obracac i przesuwac osiowo w stosunku do piasty 10.Tarcze 14, 15 sa polaczone miedzy soba w sposób trwaly kolumienkami 16, przenikajacymi luzno przez wyciecia 17 wykonane na obwodzie oslony piasty 11.W swietle otworów prostokatnych 12 oslony pia¬ sty 11, tarcze 14, 15 maja wytloczenia, odpowiednio 40 45 50 55 6093786 6 18, 19, tworzace lacznie miedzy soba i lacznie z wspomnianymi otworami prostokatnymi 12 gniazda na sprezyny 20. Wytloczenia 18, 19 wygiete na ze¬ wnatrz sa umieszczone na przemian z wytloczenia¬ mi wkleslymi 18', 19', na których w stanie spoczyn¬ ku opieraja sie sprezyny 20. Sprezyny 20 sa utwo¬ rzone ze "sprezystych elementów laczacych, umiesz¬ czonych pomiedzy pierwsza czescia utworzona przez •piaste 10 i jej oslone 11 a druga czescia, wspólosio¬ wa z czescia pierwsza, utworzona przez tarcze 14, .Jedna z tych tarczy, tarcza 14 ma na swym Ob¬ wodzie wzdluzne zgrubienia promieniowe 22, prze¬ znaczone do podtrzymywania pierscieni ciernych 23, 24 rozmieszczonych po obu stronach tych zgrubien.Pomiedzy osloma piasty 11 a jedna z tarczy 14, 15, na przyklad tarcza 15 znajduje sie element sprezy¬ sty wywierajacy nacisk osiowy pomiedzy dwiema wyzej opisanymi czesciami wspólosiowymi. Tym elementem sprezystym moze byc na przyklad jak to przedstawiono na rysunku, falisty pierscien me¬ talowy 25, dzialajacy pomiedzy oslona piasty 11, z jednej strony, a podkladka cierna 26 nalozona na tarcze 15, z drugiej strony.Wedlug jednego ze sposobów wykonania wyna- * lazku dwie pary podkladek ciernych, z jednej stro¬ ny Z7A, 27B, a z drugiej strony 28A, 28B sa umiesz¬ czone osiowo pomiedzy oslona piasty 11 a druga tarcza, to znaczy — w przykladzie wykonania przed¬ stawionym na rysunku — pomiedzy oslona piasty 11 a tarcza 14.(Podkladka cierna 27A styka sie, z jednej stnony z tarcza 14, a z drugiej strony z podkladka cierna 27B, która jest polaczona i usztywniona obrotowo z oslona piasty 11, od której jest oddzielona osiowo przez wspomniana towarzyszaca podkladke cierna 27B.Dla takiego polaczenia katowego, i zgodnie z ksztaltem wykonania przedstawionym na fig. 1 do 8, ta podkladka cierna 27A ma pewna ilosc lap 30A stanowiacych jej czesc i wysunietych osiowo poza obwód towarzyszacej podkladki ciernej 27B.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 1 do 8 lapy osiowe wystepuja w liczbie trzech i sa rozmieszczone równomiernie na obwodzie.Kazda z nich jest wsunieta w wyciejcia 31A lub inne zaglebienie wykonane na rowkach obwodo¬ wych otworów 12 oslomy piiasity 11 tego obwodu, który znajduje sie blizej piasty 10 utrzymujacej wspomniana oslone, patrz fig. 1, 5 i 8.Podkladka cierna 27B styka sie równiez, z jednej strony, z towarzyszaca jej podkladka cierna 27A, a z drugiej strony z przylegla podkladka pierscie¬ niowa 28A.Poza tym, jest ona sztywno polaczona obrotowo z tarcza 14, od której jest oddzielona w kierunku osiowym przez podkladke cierna 27A, polaczenie to jest wykonane, tak jak poprzednio, za pomoca lap osiowych 30B, wsunietych V otwory, okienka, dztey lub inne zaglebienia 31B, wylkoname w tym celu w tarczy 14, przy czym wspomniane lapy sa wysuniete osiowo poza obwód podkladki ciernej 27A.Takie same rozwiazania sa zastosowane do pod¬ kladek ciernych 28A, 28B: podkladka 28A ma la¬ py osiowe 32A wysuniete poza obwód podkladki 28B, wsuniete w zaglebienia 33A oslony piasty 11, od której jest oddzielona przez wspomniana pod¬ kladke cierna 28B, natomiast podkladka 28B ma lapy 32B wysuniete poza obwód podkladki 28A wsuniete w otwory 33B wykonane w tym celu w tarczy 14.Zazwyczaj podkladiki cierne sa polaczone ze soba na styk parami, przy czym podkladki zewnetrzne przylegaja odpowiednio do jednej z czesci wspól¬ osiowych urzadzenia, a kazda z podkladek jednej pary jest sztywno polaczona obrotowo z ta ze wspomnianych czesci, od której jest oddzielona osiowo przez druga podkladke cierna tej samej pary.Lapy kazdej podkladki sa przesuniete katowo jedna w stosunku do drugiej, co ulatwia uklada¬ nie „w luske" tych podkladek.Wedlug rozmieszczenia analogicznego do opisa¬ no nego powyzej, podkladka cierna 26 znajdujaca sie w stycznosci z tarcza 15, ma na obwodzie lapy osiowe 35 wsuniete w wyciecia 36 oslony piasty H, a wiec jest z nia zespolona obrotowo.Mozna latwo zrozumiec, ze jezeli przylozyc mo- ment obrotowy do czesci wspólosiowej utworzonej przez tarcze 14 i 15, to boczne odcinki wytloczen wkleslych 18' i 19' tych ostatnich odepchna spre¬ zyny 20, a te z kolei odepchna oslone piasty 11 opierajac sie na bocznych odcinkach otworów 12 tej ostatniej w ten sposób, ze moment obrotowy zostaje przekazany w sposób elastyczny drugiej czesci wspólosiowej utworzonej przez piaste 10 i jej oslone 11.Jednakze, w czasie przekazywania momentu ob- rotowego nastepuje pulsowanie katowe pomiedzy dwiema omawianymi czesciami Wspólosiowymi, az do chwili, gdy kolumienki 16, laczace ze soba tar¬ cze 14, 15, zetkna sde z odpowiednim binzegtiem zaglebien 17 oslony piasty 11 i zapewnia od tej 4< chwali pelny naped tej ostatniej.W czasie pulsowania katowego zachodzi tarcie, z jednej strony pomiedzy podkladkami ciernymi, parami po dwie miedzy soba, a z dru&iej strony pomiedzy tymi podkladkami, które sie stykaja z 45 jedna lub druga czescia wspólosiowa stanowiaca czesc urzadzenia, a wspomniana czescia.Mówiac dokladniej nalezy pamttetac, ze pomie¬ dzy czterema podkladkami ciernymi 27A, 27B, 28A, 28B jest piec aktywnych powierzchni ciernych, a 50 rndanowiLaie pomiedzy tairoza 14 i podfkladka 27A, pomiedzy podkladka 27A i podkladka 27B, pomie¬ dzy podkladka 27B i podkladka 28A, pomiedzy podkladka 28A i podkladka 28B oraz pomiedzy pod¬ kladka 28B i oslona piasty 11. Do tych pieciu po- 55 wierzchni ciernych dochodzi powierzchnia cierna pomiedzy podkladka cierna 26 i tarcza 15.A wiec wedlug wynalazku istnieje wieksza licz¬ ba czynnych powierzchni ciernych od liczby za¬ stosowanych podkladek ciernych. 60 Wynika z tego, przy wszystkich innych warun¬ kach niezmiennych, znaczy wzrost efektu histerezy w porównaniu z efektami uzyskanymi w rozwia¬ zaniach dotychczasowych.Efekt histerezy jest zobrazowany na wykresie 65 fiig. 9, w którym na osi odcietych oznaczono puil-/ 93786 7 8 sowanie katowe D jednej z czesci wspólosiowych urzadzenia w stosunku do drugiej czesci, a na osi rzednych moment obrotowy C przenoszony z je¬ dnej z tych czesci wspólosiowych na druga.Z powodu tarc, i dla tego samego pulsowania katowego d, zachodzi róznica pomiedzy momen¬ tem obrotowym Ct przekazanym dla pierwszego kierunku wspomnianego, pulsowania a momentem obrotowym C2 przekazanym w odwrotnym kierun¬ ku tego pulsowania.Z piecioma podkladkami stalowymi 26, 27A, 27B, 28A, 2&B, mozna wedlug wynalazku uzyskac róz¬ nice momentu obrotowego C2—C2 wiejksza od 10 mjdaiN, przy czym róznica ta charakteryzuje otrzy¬ many efekt histerezy. iWartosc powyzsza bedzie lepiej zrozumiana je¬ zeli sie podkresli, ze róznica momentu obrotowego uzyskana w tych samych warunkach w rozwiaza¬ niu poprzednim, majacymi dwde podkladki stalowe, jedna pomiedzy tarcza 14 a oslona piasty 11 i dru¬ ga pomiedzy ta ostatnia a tarcza 15, jest mniej¬ sza od 4 m.daN.W urzadzeniu wedlug wynalazku róznica mo¬ mentu obrotowego jest wiec sumarycznie wieksza od 2 mjdaiN na jedna podkladke, podczas gdy w porównywanym dawniejszym urzadzeniu, róznica ta jest mniejsza od 2 m.daN na podkladke.W przypadkach opisanych powyzej kazda pod¬ kladka cierna ma na obwodzie tirzy lapy osio¬ we.Wedlug odmiany wykonania pokazanej na fig. , dotyczacej przykladowo jednej podkladki cier¬ nej 27A, podkladka ta ma tylko dwie lapy osiowe, a w pokazanym przykladzie kazda z tych lap jest przesunieta katowo w stosunku do srednicy przechodzacej przez druga lape osiowa.Rozwiazanie to ulatwia przemienne ukladanie, „w luske" tych podkladek i sprzyja tym samym zastosowaniu wiekszej liczby podkladek.W odmianach wykonania opisanych powyzej srodki zamocowania jednej podkladki do odpowie¬ dniej czesci urzadzenia sa utworzone przez lapy osiowe tworzace calosc z tymi podkladkami.W odmianie wykonania pokazanej na fig. 11 do 14, dotyczacych przykladowo jednej podkladki 28A, srodki zamocowania obrotowego tej podklad¬ ki z oslona piasty 11 maja, z jednej strony dwie la|py 38A stanowiace calosc z podMadka i wysta¬ jace promieniowo w dwóch miejscach przeciw¬ stawnych, przy czym kazda z tych lap ma wycie¬ cie 39A, oraz — z drugiej strony — dwa wystepy 40 umieszczone osiowo na oslonie piasty 11 wzdluz tego brzegu odpowiednich otworów 12, który jest blizszy jej osi, wspomniane wystepy 40 sa dosto¬ sowane do wspólpracy z wspomnianymi lapami S8A poprzez wlozenie wspomnianych wystepów w wyciecia 39A wspomnianych lap.Wedlug przedstawionego ksztaltu wykonania, wystep 40 wynika z odksztalcenia osiowego oslo¬ ny piasty 11, o ogólnym ksztalcie sklepienia, przy czym odksztalcenie to jest przykladowo wykonane w czasie czynnosci wycinania oslony piasty.Rozwiazanie to ma te zalete, ze do wykonania podkladki 28A mozna uzyc tasmy stalowej juz zahartowanej w ten sposób, aby miala odpowied¬ nia twardosc.W istocie bowiem do wykonania podkladki przedstawionej na fig. 12 nie zachodzi koniecz¬ nosc jakiegokolwiek zaginania.W przypadku .podkladek z lapami osiowymi, ta¬ ka tasma nie nadaje sie ze wzgledu na koniecz¬ nosc zaginania lap.W tym przypadku do wyrobu podkladek nalezy stosowac blache ze stali niskoweglowej, a nastep¬ nie zastosowac odpowiednia obróbke utwardzania powierzchniowego.Jest rzecza zrozumiala, ze nie wykroczy sie poza ramy wynalazku, jezeli umiesci sie dodatkowa podkladke cierna pomiedzy jedna para podkladek ciernych wedlug wynalazku, szczególnie w celu zmiany rodzaju tarcia poprzez odpowiedni dolór materialów na te pedkladki.W dotychczasowych rozwiazaniach podkladki cierne sa polaczone obrotowo z odpowiednimi czesciami urzadzenia, dla calego zakresu pulso¬ wania katowego, które moze zachodzic pomiedzy tymi czesciami.Obecnie, w oparciu o fig. 15 do 31 zostana opi¬ sane inne sposoby wykonania, w których to pola¬ czenie jest wykonane tylko w pewnym wycinku pulsowania katowego.W istocie bowiem z rozmaitych powodów, a w szczególnosci w niektórych zastosowaniach spec¬ jalnych, moze byc rzecza interesujaca zmniejsze¬ nie, a nawet calkowite wyeliminowanie histerezy w okreslonym wycinku pulsowania katowego do¬ tyczacego dwóch czesci wspólosiowych urzadzenia, które ma moment obrotowy równy zeru.Obecnie opisywane ksztalty wykonania calkowi¬ cie spelniaja ten warunek.Na fig. 15 przedstawiono tarcze cierna zawiera¬ jaca piaste 110, z otworem rowkowanym, w któ¬ rym umieszcza sie nieruchomo jakikolwiek wal, na przyklad wal napedzany, nie przedstawiony na rysunku.W strefie srodkowej piasta 110 posiada umiesz¬ czona zewnetrznie i promieniowo oslone piasty 111, majaca rozmieszczone kolowo, patrz fig. 17, trzy rodzaje otworów 112A, 112B, 112C umieszczonych na przemian.W przykladzie wykonania dwa otwory 112A o swietle OA sa rozmieszczone na przeciw siebie, dwa otwory 112B o swietle OB sa rozmieszczone niaipnzeoiw siebie pod katem prostym w stosunku do otworów 112A, cztery otwory 112C o swietle OC sa rozmieszczone pomiedzy otworami poprzed¬ nimi w pozycji naprzemianleglej po dwa.Wszystkie te otwory sa wydluzone w kierunku stycznym do tej samej srednicy oslony piasty 111.Brzeg styczny otworów 112A znajdujacy sie bli¬ zej osi oslony piasty 111 jest prostoliniowy.Natomiast odpowiedni brzeg otworów 112B ma wyzlobienie 113B, w którym znajduje sie lapa 114B stanowiaca calosc z oslona piasty 111 i któ¬ ra, zagieta pod katem prostym przebiega równole¬ gle do osi tej ostatniej.Brzeg styczny otworów 112C polozony blizej osi oslony piasty ma równiez wyzlobienia 113C o roz- 40 45 50 55 90e 93786 chyleniu katowym nieco wiekszym od rozchylenia 113B otworów 112B.Oslona piasty 111 ma z obu swoich boków tar¬ cze pierscieniowe 115, 116 obracajace sie swobod¬ nie i przesuwajace sie w stosunku do piasty 110. 5 Tarcze 115, 116 sa polaczone miedzy soba za po¬ moca kolumienek 117 przenikajacych z duzym lu¬ zem J przez wyzlobienia 113C znajdujace sie w otworach 112C oslony piasty 111, patrz fig. 15.Naprzeciw otworów 112A oslony piasty 111 tar- io cze 115, 116 maja równiez otwory odpowiednio 118A, 119A o takim samym swietle OA co wspo¬ mniane otwory 112A i tworza lacznie miedzy so¬ ba i lacznie z otworami 112A gniazda na sprezyny 120A. 15 iRówniez naprzeciwko otworów 112B oslony pia¬ sty 111, tarcze 115, 116 maja otwory, odpowiednio 118B, 119B o swietle 0'B tworzace lacznie miedzy soba i lacznie z otworami 112B gniazda na sprezy¬ ny 120B; swiatlo 0'B otworów 118B, 119B jest 20 mniejsze od swiatla OB otworów 112C oslony pia¬ sty 111, poniewaz pomiedzy nimi przewidziano luz JB po obu stronach sprezyn 120B.Wedlug analogicznego rozwiazania, naprzeciw otworów 112C oslony piasty 111, tarcze U5, 116 25 maja otwory odpowiednio 118C, 119C o swietle 0'C, tworzace lacznie miedzy soba i lacznie z ot¬ worami 112C gniazda dla sprezyn 120C, swiatlo 0'C otworów 118C, 119C jest mniejsze od swiatla OC otworów 112C oslony piasty 111, przewidziano 30 luz JC pomiedzy tymi otworami po obu stronach sprezyn 120C, przy czym luz JC jest wiekszy od luzu JB przewidzianego w tych samych warun¬ kach z jednej strony dla otworów 112B, a z dru¬ giej strony dla otworów ll&B, 119B. 35 Sprezyny 120A, 120B, 120C sa umieszczone sty¬ cznie do tego samego obwodu oslony piasty 111 i tworza trzy grupy sprezyn A, B, C, rózniace sie miedzy soba sztywnoscia.Do jednej z tarcz 115, 116, na przyklad do tar- 40 czy 115 jest przytwierdzona tarcza cierna 122, któ¬ ra w przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku dochodzi az do piasty 110. Tarcza 122 ma przytwierdzone na obwodzie pierscienie cierne 123, 124. 45 Pomiedzy tarcza 115 a oslona piasty 111, lub — dokladniej — pomiedzy tarcza cierna 122 polaczo¬ na w sposób trwaly z tarcza 115 a oslona piasty Ul sa sukcesywnie umieszczone osiowo: podklad¬ ka cierna 126, podkladka cierna 127 i podkladka » 128 z materialu przeciwciernego, na przyklad z poiicztetrofluoroetylenu, stykajaca sie z oslona piasty 111. W podanym przykladzie podkladki 126, 127 sa obie z metalu, lecz jest rzecza oczywista, ze co najmniej jedna z nich, lub obie, moga byc 55 wykonane z materialu ciernego i/lub, ze moze im towarzyszyc jedna lub kilka podkladek z takiego materialu ciernego.Podkladka cierna 126 pokazana oddzielnie na fig. 18, ma na obwodzie umieszczone naprzeciw siebie 60 dwie lapy promieniowe 129, wyposazone w wycie¬ cie 130, wyciecie, przez które kazda z wspomnia¬ nych lap jest wsunieta na sprezyne 120B.W przykladzie przedstawionym na rysunku kaz¬ dy z odcinków bocznych tego wyciecia 130 jest « przeznaczony do utworzenia piasty lozyska, jak to zostanie podane nizej.Dno wyciec 130 ma mniejsze wyciecie 132 umo¬ zliwiajace przejscie lap 114B znajdujacych sie osiowo na oslonie piasty 111, natomiast na tarczy 115 znajduja sie otwory 125 umieszczone naprze¬ ciwko tych wyciec.Tak jak poprzedinio, kazda czesc boczna tego wyciecia 132 jest przeznaczona w (pokazanym przy¬ kladzie do utworzenia odsadzenia lub zderzaka.Podkladka cierna 127 pokazana oddzielnie na fig. 19 ma, równiez umieszczone na obwodzie w pozy¬ cjach przeciwleglych dwie lapy promieniowe 133 wyposazone kazda w wyciecie 134, za pomoca któ¬ rego kazda z tych lap jest wsunieta na kolumien¬ ke 117, patrz fig. 15 i 16.Wedlug analogicznego ukladu pomiedzy tarcza 116 a oslona pdasty 111 sa sukcesywnie osiowo umieszczone: podkladka falista o sprezystosci osio¬ wej 135, podkladka oporowa 136 zamocowana tak jak i podkladka 127 na kolumience 117, oraz pod¬ kladka z materialu przecdwcieomego 137.Tarcze 115, 116 oraz tarcza cierna 122 tworza lacznie pierwsza czesc wspólosiowa, która moze byc polaczona w sposób trwaly z walem, na przy¬ klad z walem napedzajacym, przez dokrecenie tarczy ciernej 122, lub dokladniej — wykladzin ciernych 123, 124 umieszczonych na tej ostatniej pomiedzy tarcza dociskowa, a tarcza reakcyjna.Podkladki 127 i 136 sa trwale polaczone, obrotowo z ta czescia wspólosiowa za pomoca kolumienek 117.Oslona piasty 111 i piasta 110 tworza poza tym druga czesc wspólosiowa, a sprezyny 120A, 120B, 120C tworza sprezyste laczniki i sirodki napedzaja¬ ce, umieszczone pomiedzy dwiema czesciami wspól¬ osiowymi.Jezeli przylozyc moment obrotowy do czesci wspólosiowej utworzonej przez tarcze 115, 116 i tar¬ cze cierna 122, na przyklad w kierunku strzalki F, fig. 15, to ta czesc wspólosiowa napedzi zespól spre¬ zyn 120A, 120B, 120C.Tyilko sprezyny 120A .stykaja sie swoja przedmia czescia z oslona piasty 111, ze wzgledu na to, ze otwory 118A, 119A, z jednej strony, i 112A z dmi- giej strony, w których sa umieszczone sprezyny maja takie samo swiatlo, a wiec sprezyny te nacis¬ kaja swoja przednia czescia powodujac moment obrotowy w oslonie pdasty, co zapewnia elastyczne przekazanie tej ostatniej momentu obrotowego tar¬ czy ciernej 122.W czasie tego pierwszego okresu dzialania, spre¬ zyny 120A dzialaja same, poniewaz sprezyny 120B i 120C nie stykaja sie z oslona piasty 111.Równoczesnie nie pojawia sie zadne tarcie spo¬ wodowane podkladka cierma 126, poniewaz ta osta¬ tnia jest chwilowo polaczona przez tarcie z obra¬ cajacymi sie,tarczami 115, 116, i poniewaz równo¬ czesnie czesci, z którymi sie styka, sa równiez po¬ laczone obrotowo z tymi tarczami.Ten okres dzialania jest pokazany na prostej Px wykresu z fig. 20, na którym moment obroto¬ wy przekazany C jest naniesiony na osi rzednych, a pulsowanie katowe D — na osi odcietych.Ten pierwszy okres dzialania trwa az do czasu,11 93786 12 gdy luz JB "jest wyczerpany, wówczas sprezyny 120B zwane sprezynami o dzialaniu róznicowym, swoja czescia przednia stykaja sie z oslona piasty IM.Od .tej chwili sprezyny te równiez wspólpracuja przy przekazywaniu tej oslonie piasty Hi momen¬ tu obrotowego przylozonego do tarczy ciernej 122, ich dzialanie napedzajace dodaje sie do dzialania wywieranego przez sprezyny 120A.Jednakze w czasie tego drugiego okresu dziala¬ nia podkladka cierna 126 styka sie z oslona piasty 111.W istocie bowiem szerokosc wyciec 132 podkladki ciernej 126 zostala dobrana w ten sposób, aby po¬ miedzy brzegami lub wystepami bocznymi tych ostatnich a lapami 114B oslony piasty pozostal luz równy luzowi JB istniejacemu po obu stronach sprezyn 120B.Tak wiec w chwili, gdy te ostatnie stykaja sie z oslona piasty 111, to znaczy, gdy od|powiednie brzegi boczne otworów 112B z jednej strony i 118B, 119B z drugiej strony, znajda sie naprzeciwko sie¬ bie, odsadzenie podkladek ciernych 126 zetknie sie równiez ze zderzakami utworzonymi przez lapy 114B tej oslony piasty 111.W wyniku tego podkladka cierna 126 jest pola¬ czona obrotowo z oslona piasty 111, a wiec jest nie¬ ruchoma w stosunku do podkladki 127 i tarczy 115, które z nia sasiaduja, a wiec powstaje tarcie z jednej strony pomiedzy podkladka 126, a z dru¬ giej strony pomiedzy podkladka 127 i tarcza 115.Z tego tarcia wynika zróznicowanie pomiedzy wartosciami momentu obrotowego, przekazanego, gdy pulsowanie D wzrasta, patrz prosta P2 na wy¬ kresie fig. 20, w stosunku do momentu obrotowe¬ go przekazanego, gdy to pulsowanie maleje, patrz prosta P'2 na tym samym wykresie.Uklad ten jest charakterystyczny dla uzyskane¬ go efektu histerezy.Jak widac proste P2 i P'2 sa bardziej strome ani¬ zeli prosta Pi przedstawiajaca poprzedni okres dzia¬ lania, ze wzgledu na to, ze dzialanie sprezyn 120B dodaje sie do dzialania sprezyn 120A.Drugi okres dzialania wyjasniony powyzej prze¬ biega az do chwili, gdy luz JC jest ze swej strony wykorzystany i gdy od tej chwili sprezyny 120C dodaja swoje dzialanie do dzialania sprezyn 120A, 120B.Podkladka cierna 126 pozostaje stale zlaczona ob¬ rotowo z oslona piasty 111, wobec czego ten trzeci okres dzialania objawia sie jak poprzednio dwie¬ ma prostymi P3, P'8 o wiejkszej stromiznie od pro¬ stych P2, P'2 obrazujacych poprzedni okres dzia¬ lania.W czasie powrotu, to znaczy w czasie zmniejsza¬ nia sie pulsowania katowego nastepuje rozpreza¬ nie sie róznych sprezyn. Poniewaz wspomniany ko¬ niec przedni sprezyn 120B pozostaje w pierwszym okresie docisniejty do odpowiedniego odcinka otwo¬ ru 112B oslony piasty 111, i poniewaz odpowiedni odcinek wyciec 130 podkladki 126 jeist równiez do¬ cisniety do przedniego konca wspomnianych spre¬ zyn 120B, te ostatnie dociskaja wspomniana pod¬ kladke do oslony piasty, a wiec zachodzi tarcie, a tym saanym histereza.W czasie drugiego okresu sprezyny 120B odsu¬ waja sie od oslony piasty 111, puszczaja podklad¬ ke 126, która przesuwa sie za nimi i nie ma tar¬ cia, a wiec nie ma histerezy.Wedlug odmiany wykonania pokazanej na fig. 11 i 22,, otwory 125 tarczy 115 sa zlikwidowane i zastapione przez zwykle wytloczenia 138 o am¬ plitudzie dostatecznej, aby umozliwic wprowadze¬ nie bez tarcia lap osiowych 114B utrzymywanych przez oslone piasty 111.Wedlug odimiany wykonania pokazanej na fig. 23 i 24, te lapy osiowe sa zastapione przez wystepy 144B umieszczone osiowo na oslonie piasty 111 wzdluz tego boku otworów 112B, który jest blliz- szy jej osi.Wedlug przedstawiionego ksztaltu wykonania, ta¬ ki wystep 144B powstaje na skutek odksztalcenia osiowego oslony piasty 111 i ma ogólny ksztalt skle¬ piony, odksztalcenie to moze byc na przyklad uzy- skane w czasie czynnosci wycinania oslony piasty d ma w przedstawionym przykladzie wykonania dwie powierzchnie zderzenia 145, 145'.Jak by nie bylo, wystep 144B jest przystosowa¬ ny do wspólpracy z jedna lapa 129 jednej pod- kladki ciernej 126 przez umieszczenie go w wy¬ cieciu 132 wykonanym w takiej lapie.Wedlug odmiany pokazanej na fi&. 25 i 26 kaz¬ dy odcinek boczny wyciecia 130 podkladki 126 jest przedluzony przez jezyczek 146 umieszczony w pla- szczyznie prostopadlej do plaszczyzny wspomnia¬ nej podkladki.Jezyczki 146 sa wsuniete do Odpowiedniego otwo¬ ru 112B oslony piasty 111.Odgrywaja one role zderzaków, tak dla odipo- wiedniej sprezyny 120B, jak równiez dla odpowie¬ dnich boków otworu 112B oslony piasty.W rozwazaniach dotychczasowych zakladano, ze omawiane czesci sa symetryczne, a wiec histereza istniala dla obu kierunków powstawania pulsowa- 40 nia katowego, powstajacego tak przy momencie obrotowym dodatnim jak i ujemnym.Wedlug odmiany wykonania pokazanej na fig. 27 do 29, histereza zachodzi tylko przy kierunku bezposrednim: lapa 129 podkladki 126 nie ma wy- 45 ciecia 130 lecz tylko boczny odcinek zderzakowy 147. Równoczesnie zderzak przewidziany na oslo¬ nie piasty 111, na przyklad wystep 144B ma tyl¬ ko jeden brzeg czynny 145 do wspólpracy tylko z jednym odcinkiem 148, odcinki boczne wyciecia W 132 podkladki 126 umieszczonej po drugiej stronie odcinka 147 lapy 119 tej ostatniej.Równiez, patrz fig. 30, jest rzecza mozliwa u- zyskac histereze w czasie trzeciego okresu dziala¬ nia i to na przyklad wieksza od tej, która pojawia 55 sie w czasie drugiego okresu dzialania, w tym celu wystarczy na przyklad aby do dzialania dwóch flprezyn 120C w czasie tego trzeciego okresu dzia¬ lania dolaczyly sie jedna lub kilka dodatkowych podkladek ciernych 126.W Odwrotnie, patrz fig. 31, jest rzecza mozliwa brak histerezy w czasie trzeciego okresu dzialania, na przyklad przy odwrotnym rozwoju pulsowania ka¬ towego, jak to pokazano na rysunku, w tym celu do rozmaitych zderzaków wystarczy wprowadzic 65 odpowiednia asymetrie.13 93786 14 Oazyiwisaie te róznie roziwliazainda mooga byc la¬ czone wedlug wszelkich mozliwych kombinacji.We wszystkich przypadkach, jest rzecza oczywis¬ ta, ze w czasie pierwszego okresu dzialania zacho¬ dza tarcia wewnetrzne, powstajace w szczegól¬ nosci na skutek osiowego skrecenia calosci. Tarcia te moga byc korzystnie pomniejszone przez umiesz¬ czenie podkladki z odpowiedniego materialu prze- ciwciernego, jak na przyklad material sprzedawa¬ ny pod nazwa handlowa ^Teflon".Korzystnie jest pozostawic niewielki luz (czaso¬ wy) pomiedzy koncem tego pierwszego okresu dzia¬ lania a poczatkiem nastepnego, aby uniknac tego, ze podkladka 126 docisnieta do oslony piasty bedzie narazona na dzialanie calego momentu, obrotowe¬ go do przeniesienia.Oczywiscie wynalazek niniejszy nie ogranicza sie do opisanych i przedstawionych ksztaltów wyko¬ nania, lecz obejmuje wszystkie odmiany wykona¬ nia i/luib kombinacje ich róznych elementów, a w szczególnosci odnosnie do: liczby grup sprezyn, licz¬ by sprezyn w jednej grupie, i/lub liczby zastoso¬ wanych podkladek ciernych, ii/ilufo rodzaju mate¬ rialu podkladki lub podkladek, i/lub konstrukcji i wzgllednego rozmieszczenia czesci wspólosiowych, które go tworza.W szczególnosci wedlug jednej odmiany, nie ' przedstawionej na rysunku, jedna ze wspomnianych czesci wspólosiowych ma piaste podtrzymujaca ze¬ wnetrznie dwie oslony biegnace promieniowo w pewnym odstepie jedna od drugiej, zas druga czesc wspólosiowa ma kolnierz przebiegajacy równolegle do wspomnianej oslony piasty.Poza tym, dziedzina zastosowania wynalazku nie ogranicza sie do tarcz ciernych sprzegiel samocho¬ dowyich, dla których zostala szczególowo opisana, lecz obejmuje w sposób bardzo ogólny wszystkie urzadzenia progresywnosci skrecania i/lub wszyst¬ kie urzadzenia amortyzujace skrecanie. PL PL PL PL PLThe subject of the invention is a torsion damping device comprising two coaxial parts pivotally mounted relative to each other, at least over a part of the full angle, and flexible parts arranged on the circumference between the coaxial parts. to one part, while the other part also has a torque, that is to say that these devices make it possible to stop any vibrations that may have arisen over the entire kinematic sequence on which the device is placed. other parts of motor vehicles, one part of which has a friction disc which can be clamped between parts permanently connected to a rotating shaft, for example a rotating shaft, while the other part is engaged rotationally wedged on a second shaft, for example a driven shaft and that such torsion-damping devices are provided with friction parts, for example friction pads, placed between the two coaxial parts of the clutch, in order to introduce into their operating characteristics a hysteresis effect, which is characterized for the same oscillation between the difference between the value of the torque transmitted between them during the first direction of operation of the pulsation and the value of the torque during the opposite direction of operation of this pulsation. In fact, it turned out that for some of the applied hysteresis effect of this This type may be limited by the moisture and noise produced by the set of rotating and rotating parts connected to the device and at least in some ranges of the rotational speed of the said device. In the event that the hysteresis effect is to be particularly large, the surfaces may be enlarged washers or friction pads, be it flexible the axial pressure, which is usually put on the friction pads, then it is time to increase their number. Increasing the surface of the friction pads usually causes the enlargement of the diameter of the device and / the barrel is an obstacle in the assembly of other parts of it, in particular the elastic parts located between two coaxial parts from which the device is made. Increasing the axial pressure of the friction pads, for its part, increases the axial size of the device, and is also limited due to the fact that the flexible parts used are the purpose of exerting this pressure should not be yellow sticks as they should absorb assembly or wear slack and should not cause a significant variation in the load which they cause before and after such slack absorption. Increasing the axial thrust also necessitates a costly strengthening the part of the machine which must withstand this increased pressure. Increasing the number of p A friction spacer is thus far always used by simultaneously increasing the number of parts intended for angular pulsing one in relation to each other, each friction plate being placed between these two parts, which further increases the axial dimension of the device and The object of the invention is to develop a torsion damping device with a high hysteresis effect and not having the above-mentioned drawbacks due to the particularly simple and effective spacing of the friction pads. It comprises two coaxial parts, rotatably mounted one in relation to the other, at least part of the full angle, elastic means placed on the circumference between the coaxial parts, and friction means placed axially between these parts, formed by at least two friction pads the alignment consists in the fact that each of the friction pads is pivotally attached to the coaxial part from which it is separated axially by a second dark pad, at least in the full angle section. In fact, not only is each friction plate subjected to an angular pulsating motion causing friction in relation to the part of the device with which it is in contact, but it is also subjected to a different angular pulsation, also causing friction with respect to the other friction pad. Thus, there are preferably three friction surfaces between the two friction pads. Of course, the number of pads may be greater, preferably if said pads are grouped in pairs. immutable, the device in all cases provides a hysteresis, i.e. r The difference between the torques transmitted in one direction of angular pulsation with respect to the other is higher than the hysteresis obtained in earlier devices of this type. The subject of the invention is shown in the embodiment in the drawing, in which Fig. 1 shows the device. torsion-damping in partial view, partly in plan view and partly in section according to the line I-I marked in Fig. 2, Fig. 2 - device in an axial section according to. broken lines II-II marked in Fig. 1, Fig. 3 - upper part of the device of Fig. 2 on a larger scale, Figs. 4 and 5 - upper parts analogous to Fig. 3 in axial sections according to broken lines IV - IV and V - V marked in Fig. 1, Fig. 6 - friction pad used in the torsion damping device, in top view, Fig. 7 - friction pad in axial section according to line VII VII marked in Fig. 6, Fig. 8 - another part of the torsion damper, partial view in top view, Fig. 9 - graph showing the results obtained with the torsion damper device, Fig. 10 - variations of an analogous spacer 6 in the top view, Fig. 11 - another variant of the friction pad of Fig. 6 in top view, Fig. 12 - the same variant of the pad. side view, Fig. 13 - variation of the embodiment of the member of Fig. 8 in top view, Fig. L4 - variation of the embodiment of Fig. 13 in a sectional view according to the line XIV - XIV in a partial view and in section, Fig. 15 is a partial view of another anti-twist device, Fig. 16 is an axial section of the device of Fig. 15 along a broken line XVI-XVI, Fig. 17 - a partial view of the device of Fig. 15 in a partial view. above, Fig. 18 is a top view of the friction pad of the apparatus of Fig. 15, Fig. 19 - another type of friction plate of Fig. 18 of the apparatus of Fig. 15, Fig. 20 - a graph showing the performance characteristics of the apparatus of Fig. 15, figures 21 and 22 - partial views of the variant of the device of figure 15, figure 23 - partial view of another variant of the member of figure 17, figure 24 - sectional variant of the embodiment according to the line XXIV - XXIV marked in Fig. 23 on a larger scale, Fig. 26, a variant of the friction pad shown in Fig. 18, in a partial perspective view. Fig. 26 is a partial view in elevation view of the assembly method of the device of Fig. 15, Fig. 27 is a diagram analogous to that of Fig. 20 for another embodiment, Fig. 28 - friction pad used in this variant. Fig. 29 is a partial view of the embodiment in plan view, Fig. 29 - variations of the embodiment of the member shown in Fig. 24, Fig. 30 and 31 - diagrams analogous to the diagram of Fig. 20, each relating to other embodiments, respectively. has a hub 10 with a grooved bore in which there is a driven shaft connected to it, not shown in the drawing. In its central zone, hub 10 has a radial hub shell 11 in which holes are made of a shape similar to a rectangle 12, circumferentially spaced in There are two discs 14, 15 on both sides of the hub guard 11, which can rotate freely and move axially in relation to the hub 10. The discs 14, 15 are permanently connected to each other by struts 16,penetrating loosely through the cuts 17 made on the circumference of the hub shell 11. In the light of the rectangular holes 12, the hub shell 11, the discs 14, 15 have embossings, respectively 40 45 50 55 6093786 6 18, 19, forming both between and with the above-mentioned holes with rectangular 12 slots for springs 20. The extrusions 18, 19 bent outwards are placed alternately with the concave extrusions 18 ', 19', on which the springs 20 rest in the rest position. The springs 20 are formed by "resilient connecting elements placed between the first part formed by the hub 10 and its shell 11 and the second part, coaxial with the first part, formed by the discs 14. One of these discs, disc 14, has on its circumference longitudinal radial beads 22, intended to support the friction rings 23, 24 disposed on both sides of these beads. Between the hub axle 11 and one of the disk 14, 15, for example disk 15, there is a spring element you exerting an axial thrust between the two coaxial parts described above. This spring element can be, for example, as shown in the drawing, a corrugated metal ring 25 acting between the hub guard 11 on the one hand and a friction washer 26 applied to the discs 15 on the other hand. * two pairs of friction washers, on one side Z7A, 27B and on the other side 28A, 28B are axially located between the hub cover 11 and the other disc, that is - in the embodiment shown - between the hub cover 11 and disc 14. (A friction plate 27A contacts, on one side, a disk 14, and on the other side, a friction plate 27B, which is pivotally connected and stiffened to the hub shell 11, from which it is axially separated by said accompanying friction plate 27B. For such an angular connection, and in accordance with the form of embodiment shown in Figures 1 to 8, this friction plate 27A has a number of lugs 30A forming part of it and axially extending beyond the circumference of the associated friction pad. In the embodiment shown in Figs. 1 to 8, the axial lugs are three in number and spaced evenly around the circumference. Each of them is inserted into the cutouts 31A or other recess made in the circumferential grooves of the holes 12 of the pivot pin 11 of this type. the periphery that is proximate to the hub 10 holding said shield, see Figs. 1, 5 and 8. The friction plate 27B also contacts, on one side, the accompanying friction plate 27A, and, on the other side, the adjacent ring washer 28A. Moreover, it is pivotally connected rigidly to the disc 14, from which it is separated in the axial direction by a friction plate 27A, this connection being made, as before, by means of axial lugs 30B, slotted V holes, windows, knives or other depressions 31B. for this purpose in the disc 14, said lugs being axially extended beyond the circumference of the friction pad 27A. The same arrangements apply to the friction pads 28A, 28 B: washer 28A has axial blades 32A protruding beyond the periphery of washer 28B, inserted into recesses 33A of hub shell 11, from which it is separated by said friction plate 28B, while washer 28B has lugs 32B protruding beyond the periphery of washer 28A inserted into holes 33B made for this purpose in disc 14. Usually the friction pads are butt-connected in pairs, the outer pads adjoining one of the axial parts of the device, respectively, and each of the pads of one pair is pivotally connected to that of said parts. , from which it is axially separated by a second friction pad of the same pair. The flaps of each washer are angularly shifted in relation to the other, which facilitates the "scaling" of these washers. According to the arrangement analogous to the one described above, the friction washer 26, in contact with disc 15, has axial lugs 35 on the periphery, inserted into the cutouts 36 of the hub shell H, and is thus rotatably connected with it. it is easy to understand that if the torque is applied to the coaxial portion formed by the discs 14 and 15, the lateral sections of the concave extrusions 18 'and 19' of the latter will push back the springs 20, and these in turn will push the hub shell 11 against the lateral portions of the holes 12 of the latter in such a way that the torque is flexibly transmitted to the second coaxial part formed by the hub 10 and its cover 11. However, during the transmission of the torque, angular pulsation occurs between the two discussed coaxial parts up to the moment when the struts 16, connecting the discs 14, 15 with each other, touch the proper face of the recess 17 of the hub shell 11 and provide the latter with full propulsion. During angular pulsing, friction occurs on one side between the washers in pairs of two between each other, and on the other side, between the pads that are in contact with 45, one or the other coaxial part is the whole part of the device, and the mentioned part.To be more precise, it should be remembered that between the four friction pads 27A, 27B, 28A, 28B there are five active friction surfaces, and 50 rinds are connected between the tairosis 14 and the pad 27A, between the pad 27A and the washer 27B. between washer 27B and washer 28A, between washer 28A and washer 28B, and between washer 28B and hub guard 11. These five friction surfaces are adjacent to the friction surface between friction washer 26 and disc 15.A. greater number of active friction surfaces than the number of used friction plates. It follows from this that, under all other conditions unchanged, the increase of the hysteresis effect compared to the effects obtained in the prior art. The hysteresis effect is illustrated in Fig. 65 Fig. 9, in which on the cut axis is marked puil- / 93786 7 8 the angular application D of one of the coaxial parts of the device in relation to the other part, and on the axes the torque C is transferred from one of these coaxial parts to the other. , and for the same angular pulsation d, there is a difference between the torque Ct transmitted for the first direction of the pulsing, and the torque C2 transmitted in the opposite direction of this pulsing. With five steel washers 26, 27A, 27B, 28A, 2 & B , it is possible, according to the invention, to obtain a C2-C2 torque difference of more than 10 mdaiN, the difference characterizing the obtained hysteresis effect. The above value will be better understood if it is emphasized that the torque difference obtained under the same conditions in the previous solution, having two steel washers, one between the disc 14 and the hub guard 11 and the other between the latter and the disc 15, is smaller than 4 m daN. In the device according to the invention, the difference in torque is thus in total greater than 2 mdaN per pad, while in the comparable earlier device, this difference is smaller than 2 m daN per pad. In the cases described above, each friction plate has axial lugs around its circumference. According to the embodiment shown in FIG. for example for one friction plate 27A, the friction plate has only two axial lugs, and in the example shown each of these lugs is shifted angularly in relation to the diameter passing through the second axial leg. This solution facilitates the alternating "scaling" of these washers and thus facilitates the use of larger l Number of washers. In the embodiments described above, the means of fastening one washer to the relevant part of the apparatus are formed by the axial lugs integral with these washers. In the embodiment shown in Figs. 11 to 14, for example, one washer 28A, the means of pivoting this the washers with the hub guard 11 have, on the one hand, two lugs 38A which are integral with the chin and protruding radially at two opposing positions, each of the lugs having a cutout 39A, and on the other hand Two protrusions 40 axially disposed on the hub shell 11 along the edge of the respective openings 12 which is closer to its axis, said protrusions 40 being adapted to cooperate with said lugs S8A by inserting said protrusions into the cutout 39A of said lugs. , the protrusion 40 results from an axial deformation of the shell of the hub 11 having the general shape of the arch, the deformation being for example, made during the cutting of the hub cover. This solution has the advantage that for the production of the washer 28A it is possible to use a steel strip which has already been hardened in such a way that it has the appropriate hardness, because it is not necessary to make the washer shown in Fig. 12. any folding required. In the case of axial flap washers, this tape is not suitable for bending the flaps. In this case, a low carbon steel sheet should be used for the production of the washers, followed by appropriate treatment It is understandable that one will not go beyond the scope of the invention if an additional friction pad is placed between one pair of friction pads according to the invention, especially in order to change the type of friction by adding materials to these pads. rotatably with the relevant device parts for the entire pulse range 15 to 31, other methods of implementation will be described in which this connection is made only in a certain segment of the angular pulsing. In fact, for various reasons, and in some special applications in particular, it may be interesting to reduce or even completely eliminate the hysteresis in a specific segment of the angular pulsation affecting two coaxial parts of the device, which has a torque of zero. 15 shows a friction disc comprising a hub 110, with a grooved bore in which any shaft, for example a driven shaft, not shown in the drawing, is stationary. and a radially shelled hub 111, having a circular array, see Fig. 17, three types of holes 112A, 112B, 112C disposed on the alternately. In the embodiment, two openings 112A with light OA are arranged opposite each other, two openings 112B with light OB are disposed and adjacent to each other at right angles to openings 112A, four openings 112C with light OC are arranged between the openings preceding in All these holes are elongated tangentially to the same diameter of the hub shell 111. The tangential edge of the holes 112A closest to the axis of the hub shell 111 is rectilinear, and the corresponding edge of the holes 112B has a groove 113B in which is located. the lug 114B, which is the entirety of the hub shell 111 and which, bent at right angles, extends parallel to the axis of the latter. The tangential edge of the holes 112C, located closer to the hub shell axis, also has grooves 113C with an extended angle of inclination. slightly larger than the gap 113B of the holes 112B. The hub cover 111 has on both sides of the discs 115, 116 freely rotating. They are not and slide with respect to hub 110. The discs 115,116 are connected to each other by the studs 117 penetrating with a large amount of looseness J through grooves 113C in the holes 112C of the hub shell 111, see Fig. 15. the holes 112A of the hub shells 111 and the heads 115, 116 also have holes 118A, 119A, respectively, of the same light OA as said holes 112A, and together form between each other and jointly with the holes 112A spring seats 120A. 15 And also opposite the holes 112B of the hub shell 111, the discs 115, 116 have holes 118B, 119B with 0'B light, respectively, forming between each other and together with the holes 112B of the spring housing 120B; The lumen 0'B of the holes 118B, 119B is smaller than the lumen OB of the holes 112C of the hub cover 111 because there is a play JB between them on both sides of the springs 120B. According to an analogous arrangement, opposite the holes 112C of the hub cover 111, the discs U5, 116 25 are provided. they have holes 118C, 119C, respectively, with the light 0'C, forming between themselves and together with the holes 112C the seats for the springs 120C, the light 0'C of the holes 118C, 119C is smaller than the light OC of the holes 112C of the hub cover 111, 30 clearance is provided JC between these holes on both sides of the springs 120C, the clearance JC being greater than the clearance JB provided under the same conditions for the holes 112B on the one hand and the holes 11 & B, 119B on the other hand. The springs 120A, 120B, 120C are arranged jointly to the same circumference of the hub shell 111 and form three groups of springs A, B, C with different stiffness. whether 115 is attached to the friction disc 122 which, in the embodiment shown in the drawing, extends up to the hub 110. The disc 122 has friction rings 123, 124 fixed along its periphery. 45 Between disc 115 and hub guard 111 or, more precisely, between the disc A friction pad 122 firmly connected to disc 115 and hub guard UI are successively positioned axially: friction plate 126, friction plate 127, and pad 128 made of an anti-friction material, for example polytetrofluoroethylene, in contact with hub cover 111. W In the example given, the washers 126, 127 are both of metal, but it is evident that at least one or both of them may be made of a friction material and / or that there may be one or more washers of The friction shoe 126 shown separately in FIG. 18 has two radial lugs 129 arranged opposite each other on its periphery 60, provided with a cutout 130, a cut-out through which each of said lugs is slid onto a spring 120B. In the illustrated example, each of the side sections of this cutout 130 is designed to form a bearing hub, as will be noted below. The bottom of the cutout 130 has a smaller cutout 132 to allow the lugs 114B axially on the hub shell 111 to pass through. Disc 115 has holes 125 opposite these leaks. As previously, each side portion of this cutout 132 is designed to form a shoulder or stop in the example shown. on the circumference, at opposite positions, two radial lugs 133 each equipped with a recess 134 by means of which each of these lugs is inserted eta on column 117, see Figs. 15 and 16. According to an analogous arrangement, between the disk 116 and the disk cover 111 are axially successively arranged: a corrugated washer with axial elasticity 135, a thrust washer 136 fitted as well as a washer 127 on the column 117 and a spacer 137. The disks 115, 116 and the friction plate 122 together form a first coaxial portion which may be permanently attached to a shaft, for example a drive shaft, by tightening the friction plate 122, or more precisely. - friction linings 123, 124 placed on the latter between the pressure plate and the reaction plate. The washers 127 and 136 are permanently connected and rotatably connected to this part by means of columns 117. The hub shell 111 and hub 110 also form the second coaxial part, and the springs 120A, 120B, 120C form elastic couplings and drive rings, placed between the two coaxial parts. the axial portion formed by the discs 115,116 and the friction disc 122, for example in the direction of arrow F, FIG. 15, is the coaxial portion that drives the spring assembly 120A, 120B, 120C. Only springs 120A contact their part with their part against the hub cover 111, since the openings 118A, 119A on one side and 112A on the other side where the springs are fitted have the same lumen, so the springs press their front end to cause a torque. in the hub guard, which ensures that this last torque is flexibly transmitted to the friction plate 122. During this first period of operation, the springs 120A operate by themselves because the springs 120B and 120C are not in contact with the hub shroud 111. the friction is caused by the friction washer 126, since the latter is temporarily linked by friction to the rotating discs 115,116, and because the parts it is in contact with are also pivotally connected to these discs m. This period of operation is shown in the line Px of the diagram of FIG. 20, in which the torque transmitted C is plotted on the ordinates and the angular pulse D is plotted on the tint axis. This first period of operation lasts up to the time, 11 93 786 12 when the clearance JB "is exhausted, then the springs 120B, known as differential action springs, their front end contact the hub cover IM. From then on, these springs also cooperate to transmit the torque applied to the friction disc 122 to this hub cover Hi. their driving action adds to that of the springs 120A. However, during this second period of operation, the friction plate 126 contacts the hub shell 111, since the width of the cutouts 132 of the friction plate 126 has been chosen to accommodate this second period of operation. a clearance equal to the clearance JB that exists on either side of the springs 120B remains between the flanks or side lugs of the latter and the lugs 114B of the hub shell. the cuts contact the hub cap 111, that is, when the respective side edges of the openings 112B on one side and 118B, 119B on the other side face each other, the shoulder of the friction pads 126 will also contact the stops formed by the lugs 114B. The friction washer 126 is thereby pivotally connected to the hub guard 111 and is therefore fixed with respect to the washer 127 and disc 115 which adjoin it, and thus there is friction on one side between the washer. 126, and on the other side between washer 127 and disc 115. This friction results in a variation in the values of the torque transmitted as the pulsation D increases, see line P2 in the diagram of FIG. 20 with respect to the torque transmitted as this pulsation decreases, see the line P'2 in the same graph. This system is characteristic of the hysteresis effect obtained. As can be seen the lines P2 and P'2 are steeper than the line Pi representing the previous period of operation, since the action of the springs 120B adds to the action of the springs 120A. the action of the springs 120A, 120B. The friction plate 126 remains permanently rotatably connected to the hub shell 111, so that this third period of operation manifests itself as before with two straight lines P3, P'8 with a steeper slope than the straight P2 , P'2 representing the previous operating period. During the recovery, that is, during the decrease in angular pulsation, the different springs expand. Since said front end of springs 120B is initially pressed against the corresponding portion of the bore 112B of the hub shell 111, and since the corresponding leakage portion 130 of the washer 126 is also pressed against the front end of said springs 120B, the latter presses said the hub cover washer, so there is friction, and therefore hysteresis. During the second period, the springs 120B move away from the hub cover 111, release the spacer 126, which slides behind them and there is no friction, Thus, there is no hysteresis. According to the embodiment shown in FIGS. 11 and 22, the holes 125 of the disc 115 are obliterated and replaced by the usual embossments 138 of sufficient amplitude to allow friction-free insertion of the axial lugs 114B supported by the shells of the hubs. 111. According to the variation of the embodiment shown in Figs. 23 and 24, these axial lugs are replaced by projections 144B axially located on the hub cover 111 along the side of the openings 112B, which y is closer to its axis. According to the embodiment shown, such a protrusion 144B is due to an axial deformation of the hub shell 111 and has an overall cystic shape, this deformation may, for example, be obtained during a cutting operation of the hub shell d in the exemplary embodiment shown, it has two impact surfaces 145, 145 '. Be that as it may, the protrusion 144B is adapted to engage one lug 129 of one friction plate 126 by inserting it into a notch 132 made in such lug. the variety shown in fi &. 25 and 26, each side portion of the cutout 130 of the washer 126 is extended by a tongue 146 located in the plane perpendicular to the plane of said washer. The tongues 146 are inserted into the corresponding opening 112B of the hub cover 111. for the respective spring 120B, as well as for the respective sides of the hole 112B of the hub cover. In the considerations so far it has been assumed that the discussed parts are symmetrical, so that hysteresis existed for both directions of angular pulsation arising at a positive torque. According to the embodiment shown in FIGS. 27 to 29, the hysteresis occurs only in the direct direction: the flap 129 of the washer 126 has no cut 130, but only a side stop section 147. At the same time, a stop provided on the hub cover 111, for example, protrusion 144B has only one active edge 145 to co-operate with only one section 148, lateral sections of the cutout W 132, washers 126 located on the other side of the section 147 of the lug 119 of the latter. Also, see Fig. 30, it is possible to gain a hysteresis during the third operating period and, for example, greater than that which occurs during the second operating period. for this purpose, it is sufficient, for example, that one or more additional friction pads 126 are added to the operation of the two fluids 120C during this third operating period. Conversely, see Fig. 31, it is possible that there is no hysteresis during the third operating period. for example, when the development of angular pulsation is reversed, as shown in the figure, for this purpose it is sufficient to introduce 65 appropriate asymmetries to the various stops. 13 93 786 14 These different distributions can be combined according to all possible combinations. In all cases, it is it is obvious that during the first period of operation, internal friction occurs, in particular due to the axial twisting of the whole sci. This friction can advantageously be reduced by inserting a washer of a suitable anti-friction material, such as, for example, the material sold under the trade name "Teflon." It is preferable to leave a slight (temporal) clearance between the end of this first operating period. first to avoid that the washer 126 pressed against the hub shell will be subjected to the entire torque to be transmitted. Of course, the present invention is not limited to the manufacturing shapes described and illustrated, but encompasses all embodiments. and / or combinations of their various elements, in particular with regard to: the number of spring groups, the number of springs in one group, and / or the number of friction washers used, and the relative arrangement of the coaxial parts that constitute it. In particular, according to one variant not shown in the figure, one of the factors the coaxial parts have a hub that supports externally two radial plates at a distance from each other, and the other coaxial part has a flange running parallel to said hub cover. Moreover, the field of application of the invention is not limited to friction plates for automotive clutch plates, for which it has been described in detail, but covers in a very general manner all torsional progressivity devices and / or all torsion dampening devices. PL PL PL PL PL