PL95712B1 - Srodek owadobojczy,roztoczobojczy i nicieniobojczy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobójczy, rozto¬ czobójczy i nicieniobójczy zawierajacy jako substancje czynna nowe podstawione estry lub estroamidy kwasu pirymidynylo (tiono) fosforowego (fosfonowego).Jest znane, ze estry lub estroamidy kwasu pirymidynylo (tiono)fosforowego,np. 0,0-dwumetylowy lub 0,0-dwuetylo- wy ester kwasu 0-(pirymidynylo-2)tionofosforowego lub tez 0,0-dwuetylowy ester kwasu 0-[2,4-dwumetylo-5-me- tylotiopirymidynylo-6] -fosforowego lub tionofosforowego lub wreszcie O-metylo-N-izo-propylowy estroamid kwasu 0- [2,4-dwuetylo-5-metylotiopirymidynylo-6] -tionofosforo¬ wego wykazuja wlasciwosci owadobójcze i roztoczobójcze (porównej opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 741 968 lub opis patentowy RFN, DAS nr 2 144 392).Stwierdzono, ze nowe podstawione estry lub estramidy kwasu pirymidynylo(tiono)fosforowego(fosfonowego) o wzo¬ rze 1, w którym R oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, Rx oznacza grupe alkilowa, grupe alkoksylowa lub grupe alkiloaminowa o 1—6 atomach wegla w kazdej z tych grup lub tez grupe fenylowa, R2 oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla lub grupe fenylowa, ewentualnie podstawiona chlorowcem, a X oznacza atom tlenu lub atom siarki, wykazuja silne dzialanie owadobójcze, roztoczobój¬ cze i nicieniobójcze.Te nowe podstawione estry lub estramidy kwasu pirymi- dynylo(tiono)fosforowego(fosfonowego) o wzorze 1 otrzy¬ muje sie wówczas, gdy halogenki estrów lub estramidów kwasu (tiono/fosfonowego) o wzorze 2, w którym R, Rx i X maja wyzej podane znaczenia, a Hal oznacza atom chlo¬ rowca, poddaje sie reakcji z pochodnymi 2-hydroksy-4,6- -dwumetylopirymidyny o wzorze 3, w którym R3 ma wyzej podane znaczenie, stosowanymi w postaci wolnej, w po¬ staci soli metali alkalicznych, soli metali ziem alkalicznych lub soli amonowych lub tez w postaci chlorowodorków, prowadzonej ewentualnie w obecnosci akceptora kwasu i ewentualnie w obecnosci organicznego rozpuszczalnika.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku podstawione estry lub estramidy kwasu pirymidynylo (tiono)fosforowego(fosfono- wego) o wzorze 1 oznaczaja sie lepszym dzialaniem owado¬ bójczym w odniesieniu do owadów zyjacych na lisciach i w glebie, dzialaniem roztoczobójczym i dzialaniem nicie- niobójczym niz znane dotychczas zwiazki o analogicznej budowie i tym samym kierunku dzialania. Substancje czynne srodka wedlug wynalazku stanowia zatem istotne wzbogacenie stanu techniki.Jezeli jako substancje wyjsciowe stosuje sie na przyklad chlorek O-etylo-0-izo-propylowego dwuestru kwasu tiono fosforowego oraz chlorowodorek 4,6-dwumetylo-5-(2',4'a -dwuchlorofenylotio)pirymidyny, to przebieg reakcji mozn- przedstawic w sposób podany na schemacie 1.Stosowane substancje wyjsciowe sa jednoznacznie zde¬ finiowane wzorami 2 i 3. Najkorzystniej jest jednakze jezeli we wzorach tych R oznacza prostolancuchowa lub rozgaleziona grupe alkilowa o 1—3, a najkorzystniej o .1 i 2 atomach wegla, R± oznacza prostolancuchowa lub roz¬ galeziona grupe alkilowa, grupe alkoksylowa lub grupe jadnoalkiloaminowa o 1—4, a najkorzystniej 1—3 atomach wegla w kazdej z tych grup, lub tez grupe fenylowa, R2 oznacza prostolancuchowa lub rozgaleziona grupe alkilowa 95 7123 o 1—3, a najkorzystniej o 1 i 2 atomach wegla lub grupe fcnylowa jedno- lub kilkopodstawiona atomami chloru.Hal oznacza atom chloru a X oznacza atom siarki.% Stosowane jako substancje wyjsciowe halogenki estrów lub estroamidów kwasu (tiono/fosforowego/fosfonowego) o- wzorze 2 sa znane z literatury i mozliwe do wytworzenia powszechnie stosowanymi metodami.Jako przyklady stosowanych halogenków estrów lub estroamidów kwasu (tiono/fosforowego/fosfonowego) o wzo¬ rze 2 nalely w szczególnosci wymienic chlorek 0,0-dwume- tylowego, 0,0-dwuetylowego, O,0-dwu-n-propylowego, 0,0- -dwu-izo-propylowego, O-etylo-0-n-propylowego, 0-etylo- -O-izo-propylowego, O-n-butylo-0-etylowego, 0-etylo-O-II- -rzed.-butylowego i O-etylo-0-metylowego dwuestru kwasu fosforowego oraz odpowiednie ich tioanalogi, ponadto chlorek O-metylowego, 0-etylowego, O-ri-propylowego estru kwasu metano-, etano-, n-propano, izo-propano-, n-butano- izo-butano, Il-rzed.-butano, Ill-rzed.-butano i fonylofos- fonowego oraz odpowiednie ich tio-analogi, a oprócz tego chlorek O-metylo-N-metylowego, O-etylo-N-metylowego, O-n-propylo-N-metylowego, O-izo-propylo-N-rrietylowego, 0-metylo-N-etylowego, O-etylo-N-etylowego, O-n-propylo- -N-etylowego, O-izo-propylo-N-etylowego, O-etylo-N-izo- -propylowego, O-etylo-N-III-rzed.-butylowego, 0-metylo- -N-n-propylowego, O-etylo-N-n-propylowego, 0-n-propylo- -N-n-propylowego, O-n-propylo-N-n-butylowego, 0-izo- -propylo-N-etylowego, O-izo-propylo-N-n-butylowego i 0- -III-rzed.-butylo-N-etylowego estroamidu kwasu fosforo¬ wego oraz odpowiednie ich tio-analogi.Chlorowodorki pochodnych 2-hydroksy-4,6-dwumetylo- pirymidyny o wzorze 3, których czesc stanowia nowe zwiaz¬ ki, mozna wytwarzac powszechnie stosowanymi, znanymi z literatury metodami, w ten sposób, ze np. 3-podstawione pentandiony-2,4 poddaje sie reakcji z mocznikiem w roz¬ tworze alkoholowym w obecnosci kwasu solnego, tak jak to przedstawia sie na schemacie 2, na którym R2 ma wyzej podane znaczenie.Jako przyklady stosowanych pochodnych 2-hydroksy-4,6- -dwumetylopirymidyny o wzorze 3 nalezy w szczególnosci wymienic 5-metylotio-, 5-etylotio-, 5-n-propylotio, 5-izo -propylotio-, 5-(2'-chlorofenylotio)-, 5-(4'-chlorofenylotio)- -(2,,3,,4,,5/,6,-pieciochlorofenylotio)-4,6-dwumetylo-2-hy- droksypirymidyne.Sposób wytwarzania zwiazków o wzorze 1 prowadzi sie najkorzystniej przy uzyciu odpowiednio dobranych roz¬ puszczalników lub rozcienczalników. Jako takie wchodza w rachube praktycznie wszystkie inertne rozpuszczalniki organiczne. Naleza tu zwlaszcza alifatyczne i aromatyczne ewentualnie chlorowane weglowodory, takie jak benzen, toluen, ksylen, benzyna, chlorek metylenu, chloroform, czterochlorek wegla, chlorobenzen lub etery, np. eter dwu- etylowy, eter dwubutylowy, dioksan, ponadto ketony, na przyklad aceton, keton metylowo-etylowy, keton metylowo- -izopropylowy i keton metylowó-izo-butylowy, a oprócz tego nitryle, takie jak nitryl kwasu octowego i nitryl kwasu propionowego.Jako akceptory kwasów mozna stosowac wszystkie zwykle uzywane srodki wiazace kwasy. Szczególnie przydatne sa weglany i alkoholany metali alkalicznych, takie jak weglan sodu, weglan potasu, metylan sodu, metylan potasu, etylan sodu i etylan potasu, a ponadto alifatyczne, aromatyczne lub heterocykliczne aminy, na przyklad trójetyloamina, trójmetylbamina, dwumetyloanilina i pirydyna. 712 . 4 Temperatura reakcji moze zmieniac sie w szerokim za¬ kresie. Zazwyczaj reakcje prowadzi sie w temperaturach 0—120°C, a najkorzystniej 40—65°C.Reakcje mozna na ogól prowadzic pod normalnym cisnie- niem.Realizujac sposób wytwarzania zwiazków o wzorze 1 stosuje sie substancje wyjsciowe zazwyczaj w ilosciach równomolowych. Stosowanie nadmiaru któregokolwiek ze skladników nie daje w zasadzie zadnych istotnych korzysci.Najczesciej chlorowodorek pochodnej 2-hydroksy-4,6-dwu- metylopirymidyny, rozpuszczony w jednej z podanych wyzej rozpuszczalników lub rozcienczalników wraz z akcep¬ torem kwasu poddaje sie dzialaniu wkraplanej pochodnej kwasu fosforowego. Po jedno- do kilkugodzinnym ogrzewa¬ li niu w podanych temperaturach mieszanine poreakcyjna wylewa sie do rozpuszczalnika organicznego, np. do to¬ luenu i przerabia dalej zwyklymi metodami przez oddziele- nie*warstwy organicznej, przemywanie i suszenie jej oraz . oddestylowanie rozpuszczalnika.Tak otrzymane nowe zwiazki wydzielaja sie czesto w po¬ staci olejów, których najczesciej nie mozna poddawac destylacji ze wzgledu na rozklad, jednakze mozna je uwolnic od resztek skladników lotnych i tym samym oczyscic, przez tak zwane „poddestylowanie", tzn, przez dluzsze ich wy- grzewanie pod zmniejszonym cisnieniem i w umiarkowanie podwyzszonych temperaturach. Do charakteryzowania tych zwiazków sluzy wspólczynnik zalamania swiatla.Jak juz wielokrotnie podawano, wytworzone podstawione estry lub estramidy kwasu pirydynylo(tiono)fosforowego 80 (fosfonowego) odznaczaja sie wyjatkowa skutecznoscia dzialania owadobójczego, roztoczobójczego, i nicieniobój- czego. Dzialaja one na szkodniki roslin, higieny i zapasów i przy znikomej toksycznosci w stosunku do roslin wykazuja one skuteczne dzialanie zarówno na owady i roztocza ssace jak tez na owady i roztocza gryzace.Z tego tez wzgledu zwiazki o wzorze 1 stanowiace sub¬ stancje czynna srodka wedlug wynalazku mozna z powodze¬ niem stosowac jako srodki szkodnikobójcze zarówno w o- chronie roslin jak tez i w higienie i ochronie zapasów.Substancje czynne srodka wedlug wynalazku nie dzialaja szkodliwie.na rosliny i.charakteryzuja sie korzystna toksycz¬ noscia w odniesieniu do zwierzat stalocieplnych, w zwiazku z czym przydatne sa do zwalczania tych stawonogów, nicieni 45 i grzybów wywolujacych choroby roslin, w swych wszyst¬ kich stadiach rozwojowych, ze stadium przedembironalnym normalnie czulym oraz stadium rezystencyjnym wlacznie* które znane sa w rolnictwie, lesnictwie, ochronie zapasów i ochronie materialów a takze w higienie jako szodniki lub- E0 czynniki wywolujace choroby roslin^ Do waznych z gospodarczego punktu widzenia szkod¬ ników, spotykanych w rolnictwie i w lesnictwie, a takze szkodników zapasów, materialów i higieny naleza: z rzedu Isopoda np. Oniscus asellus, Armadillidium vulgare, Por- 55 cellio scaber, z rzedu Diploda np. Blaniulus guttulatus, z rzedu Chilopoda np. Geophilus carpophagus, Scutigera spec, z rzedu Symphyla np. Scutigerella immaculata, z rzedu Arachnida np. Scorpio mauras* Latrodectus mac- tans, z rzedu Acarina np. Acarus siro, Argas reflexus, 60 Ornithodoros moubata, Dermanyssus gallinae, Eriophyes ribis, Phyllocoptruta oleivora, Boophilus microplus, Rhi- picephalus evertsi, Sacroptes scabiei, Tarsonemus spec., Bryobia praetosa, Panonychus citri, Panonychus ulmi, Tetranychus telarius, Tetranychus tumidus, Tetranychus 65 urticae, z rzediTThysanura np. Lepisma saccharina, z rzedu¦*¦ CoDcmbola np. Onychmrus armatus, z rzedu Ortfrfcptera np. Blatta orientalis, Periplaneta americana, Leucophaea maderae*-Blatta geiimnica, Acheta doinesticus, Gryllotalpa spec* Locusta migrotoria migratorioides, Melanoplus differentialis, Schistocerca gregaria, z rzedu Dermaptera np. Forficula auricularia, z rzedu Isoptera np, Reticuliter- mes spec, z rzedu Anoplura np. Phylloxera vastatrix, Pemphigus spec, Pediculum humanus corporis, z rzedu Thysanoptera np. Hercinothrips femoralis, thrips tabaci, z rzedu Heljeroptera np. Eurygaster spec, Dysdercus ia- termedius, Piesma auadrata, Cimex lectularius, Rhodnius prolixus, Triatoma spec, z rzedu Homoptera np. Aleurodes brassicae, Bemisia tabaci, Trialeurodes vaporariorum, Aphis gossypii, Brevicoryne brassicaert Cryptomycus ribis, Doralis fabae, Doralis pomi, Eriosoma Janigerum, Jtyalop- terus arundinis, Macrosiphum avenae, Myzus cerasi, Myzus persicae, Phorodon humuli, Rhopalosiphum padi, Empoasca spec Euscelis bilobatus, Nephotettix cincticeps, Lecanium corni, Saissetia oleae, Laodelphax striatellus, Nilaparvata lugens, Aonrdiefia aurantii, Aspidiotus hedde- rae, Pseudococcus spec Psylla spec, z rzedu Lepidoptera np. Pectinophora gossypiella, Bupalus piniarius, Chsimato- bia brumata, Lithocelletis blancardella, Hyponomeuta padella, Plutella maculipennis, Malcosoma neustria, Eupro- ctis chrysorrheay Lymantria spec, Buccuktrix thurbierieUa, Phyllocnistis citrella, Agrostis spec, Euxoa spec, Feltia spec, Earias insulana, Heliothis spec, Laphygraa exigua, Mamestra brassicae, Panolis flammea, Prodenia litura, Spodoptera spec, Trichoplusia ni, Carpocapsa pomonella, Pieris spec, Chilo spec, Pyrausta nubilalis, Ephestia kuh- niella, Galleria mellonella, Cacoscia podam, Capua reticu- lana, Choristoneura fumiferana, Clysia ambiguella, Homona magnanima, Tortrix viridiana, z rzedu Coleoptefa np.Anobium punctatum, Rhizopertha dominica, Bruchidius, obtectus, Acanthoscelides obtectus, Hylotrupes bajulus, Agelastica alni, Leptinotarsa decemlineata, Phaedon co- chkariae, Diabrotica spec, Psylliodes chrysocaphala, Epilachna varivestis, Atomaria spec, OryzaephHus surina- mensis, Anthonomus spec, Sitophilus spec, Otiorrhynchus sulcatus, Co6mopolites sordidus, Ceuthorrhynchus assimi- lis, Hypera postica, Dermestes spec, Trogoderma spec, Anthrenus pec, Attagenus spec, Lyctus spec, Trogoderma sfcec, Meligethes aeneus, Ptmus spec, Niptus hololeucus, Gibbium psylloides, Tribolium spec, Tenebrio mofctor, Agriotes spec, Conoderus spec, Melolontha melolontha, Amphimallus solstitialis, Costelytra zealandica, z raedu Hymenoptera np. Diprion spec, Hoplocampa spec, Lasius spec, Monomorium pharaonis, Vespa spec, z rzedu Dip- tera np. Acdes spec, Anopheles spec, Cules spec, Drosop- hila melanogaster, Musca domestica, Fannia spec, Stomo- xys calcitrans, Hypoderma spec, Bibio hortulans, Oscinella frit, Phormia spec, Pegomyia hyoseyami, Calliphora ery- throcephala, Lucilia spec, Chrysomyia spec, Ceratitis capitata, Dacus oleae, Tipula paludosa i z rzedu Siphonap- tera np. Xenopsylla cheopis.Substancje czynne srodka wedlug wynalazku mozna przeprowadzic w typowe postacie uzytkowe, takie jak roztwory, emulsje, proszki do zawiesin wodnych, zawiesiny, proszki, srodki do opylania, piany, pasty, rozpuszczalne proszki, granulaty, aerozole, koncentraty zawiesinowo- emulsyjne, preparaty pyliste do zaprawiania ziarna siewnego, nasycone substanqa czynna materialy naturalne i syntetycz¬ ne, bardzo drobne kapsulki z substancji polimerycznych i mas powlokowych, dodawane do ziarna siewnego, a ponad¬ to postacie uzytkowe z masa zaplonowa, takie jak naboje 6 dymne* puszki: dymotwórcze i spinie dymne a takze po¬ stacie uzytkowe przeznaczone do mglawkowania metoda ULVna zimno Ina gOraac*. Tewszystkie postacie uzytkowe otrzymuje sie wznany spo»ób np. przez mieszanie substancji 3 czynnych z rozcienczalnikami, a mianowicie z cieklymi rozpuszczalnikami, z gazami skroplonymi £od cisnieniem i/lub ze stalymi nosnikami, ewentualnie przy uzyciu srod¬ ków powierzchniowo-czynnych, takich jak sroTfld emulguja¬ ce r/lub srodki dyspergujace l/lab srocBd pianotwórcze^ !•¦ W przypadku zastosowania wody jako rozcienczalnika" mozna jako rozpuszczalniki pomocnicze stosowac np. rozpuszczalniki organiczne. : -'¦ ' Jako ciekle rozpuszczalniki bierze sie w zasadzie pod uwage weglowodory aromatyczne, takie jak ksylen, toluen, benzen lub alkilonaftaleny* chlorowane ¦¦ weglowodory aromatyczne lub alifatyczne, takie jak dilorobenzcny, chloroetyleny lub chlorek metylenu, weglowodory alifa¬ tyczne, takie jak cykloheksan lub parafiny, np. frakcje ropy naftowej, alkohole, takie jak butanol lub glikol, jak równiez ich estry i etery, ketony, takie jak aceton, keton •metylowo- etylowy, keton metykwo-izo-butylowy lub cykloheksanon, silnie polarne rozpuszczalniki, takie jak dwumetykrfórmamid i dwumetylosulfotlenek oraz wode. Pod Ujeciem skropk** nych gazowych roicisnczalników lub nocników rozumie sie takie substancje, które w normalnej temperaturze i pod normalnym cisnieniem sa gazami, np. gazy aerozolotwórcze, takie jak chlorowcoweglowodory.- Jako stale nosniki bierze sie pod uwage naturalne maczki mineralne, takie jak kaoliny, tlenki glinu, talk, kreda, kwarc, 3* attapulgit, montmorylonit lub ziemia okrzemkowa a takze syntetyczne maczki nieorganiczne, takie jak zdyspergowany kwas krzemowy, tlenek glinu i krzemiany. Jako srodki emulgujace i/lub pianotwórcze bierze sie pod uwage emulga¬ tory niejonowe i anionowe, takie jak estry polklenku ety- lenu i kwasów tluszczowych, etery z polklenku etylenu i alkoholi tluszczowych, np. eter alkiloarytopoliglikolowy, alkilosulfoniany, siarczany alkilowe, arylosulfoniany oraz produkty hydrolizy bialek. Jako srodki dyspergujace bierze sie pod uwage np. lignine, lugi posulfitowe i metyloceluloza 40 Substancje czynne srodka wedlug wynalazku moga wy¬ stepowac w mieszaninach z innymi znanymi substancjami czynnymi.Postacie uzytkowe zawieraja zazwyczaj 0,1-—95% wa¬ gowych a najkorzystniej 0*5—90% wagowych substancji 41 czynnej.Substancje czynne srodka mozna stasowac w postaciach skonfekcjonowanyca lub ret w otrzymanych z nich posta¬ ciach roboczych. Stosowanie odbywa sie w zwykly sposób, 50 np. przez opryskiwanie, aerozolowanie, opryskiwanie mgla* wicowe, opylanie, rozsypywanie, odymianie, gazowanie, wylewanie, zaprawianie lub inkrustacje.Stezenia substancji czynnej srodka w preparatach goto¬ wych do uzytku moga zmieniac sie w szerokim zakresie.„ Na ogól wynosza one 0,0001—10%, a najkorzystniej 0,01— Substancje czynne srodka mozna z powodzeniem sto¬ sowac równiez w metodzie Ultra-Low-Volume (ULV), gdzie mozliwe jest uzywanie postaci uzytkowych, zawieraja- 60 cych do 95% substancji czynnej.Przy stosowaniu substancji czynnych srodka wedlug wynalazku do zwalczania szkodników higieny i szkodników zapasów, charakteryzuja sie one wybitnym dzialaniem szczatkowym na drewnie i na glinie a takze dobra odpor- 65 noscia* na alkaliczne dzialanie wapnowanych podlozy.95 712 7 Przyklad I. Testna stezenie graniczne przy dzialaniu na owady zyjace w glebie (larwy Phorbia antiaua w glebie).W celu przygotowania wlasciwego preparatu substancji czynnej 1 czesc wagowa substancji czynnej miesza sie z 3 czesciami wagowymi acetonu, stosowanego jako rozpusz¬ czalnik, dodaje 1 czesc wagowa eteru alkiloarylopoligliko- lowego, stosowanego jako emulgator, a nastepnie tak otrzy¬ many koncentrat rozciencza sie woda az do wymaganego stezenia. Tak przygotowany preparat substancji czynnej miesza sie dokladnie z gleba. Stezenie substancji czynnej w preparacie nie odgrywa przy tym praktycznie zadnej roli a istotna jest jedynie ilosc substancji czynnej, przypadajaca na jednostke objetosci gleby i podawana w ppm (= mg/l).Gleba ta wypelnia sie doniczki i pozostawia je w tempera¬ turze pokojowej. Po uplywie 24 godzin do gleby wprowadza sie testowane zwierzeta i po uplywie dalszych 2—7 dni okresla sie w procentach skutecznosc dzialania substancji czynnej przez zliczenie martwych i zywych owadów. Sku¬ tecznosc dzialania wynosi 100% wówczas, gdy wszystkie owady zostaly usmiercone a 0% wówczas gdy ilosc zywych owadów jest równa ilosci zywych owadów w próbie kon¬ trolnej, w której gleby nie poddano dzialaniu srodka wedlug wynalazku. Substancje czynne, ich dawki oraz uzyskane wyniki podaje sie w nastepujacej tablicy....T a b 1 i c a I. Testna owady zyjace w glebie (larwy Phorbia antiaua w glebie) '.Substancja czynna Znany zwiazek o wzorze 4 Zwiazek o wzorze 5 Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 7 Zwiazek o wzorze 8 Zwiazek o wzorze 9 Zwiazek o wzorze 10 Zwiazek o wzorze 11 Zwiazek o wzorze 12 Skutecznosc dzialania w procentach przy stezeniu substancji czynnej 10 ppm 0 100 100 100 100 100 100 109 100^ Przykladll. Test na stezenie graniczne przy dziala¬ niu na owady zyjace w glebie (larwy Tenebrio molitor w glebie). Preparat srodka wedlug wynalazku, przygotowany tak jak to podano w przykladzie I, miesza sie dokladnie z gleba. Stezenie substancji czynnej w preparacie nie od¬ grywa przy tym praktycznie zadnej roli a istotna jest jedynie ilosc substancji czynnej, przypadajaca na jednostke obje¬ tosci gleby i podawana w ppm (= mg/l). Gleba ta wypelnia sie doniczki i pozostawia je w temperaturze nokojowej.Po uplywie 24 godzin do gleby wprowadza sie testowane zwierzeta i po uplywie dalszych 2—7 dni okresla sie w pro¬ centach skutecznosc dzialania substancji czynnej przez zliczenie martwych i zywych owadów. Skutecznosc dzia¬ lania wynosi 100% wówczas, gdy wszystkie owady zostaly usmiercone a 0% wówczas, gdy ilosc zywych owadów jest równa ilosci zywych owadów w próbie kontrolnej, w której gleby nie poddano dzialaniu srodka wedlug wynalazku.Substancje czynne, ich dawki oraz uzyskane wyniki podaje sie w nastepujacej tablicy II.Przyklad III. Test na stezenie graniczne przy dzia¬ laniu na nicienie (Meloidogyne incognita). Preparat srodka 8 Tablica II Test na owady zyjace w glebie (larwy Tenebrio molitor w glebie) Substancja czynna Skutecznosc dzialania w procentach przy stezeniu substanq"i czynnej równym 2,5 ppm Znany zwiazek 0 wzorze 13 Zwiazek 0 wzorze 6 Zwiazek 0 wzorze 8 Zwiazek 0 wzorze 9 Zwiazek 0 wzorze 10 Zwiazek 0 wzorze 11 '0 100 100 100 100 100 SO wedlug^wynalazku, przygotowany tak jak to podano w przy¬ kladzie I, miesza sie dokladnie z gleba, która jest silnie zarazona nicieniami. Stezenie substancji czynnej w prepara¬ cie nie odgrywa praktycznie zadnej roli a istotna jest jedynie ilosc substancji czynnej, przypadajaca na jednostke objetosci gleby i podawana w ppm. Gleba ta wypelnia sie doniczki, wysiewa salate i utrzymuje doniczki w temperaturze szklarni równej 27 °C. Po 4 tygodniach bada sie korzenie salaty na porazenie nicieniami (guzy na korzeniach) i okresla sku¬ tecznosc dzialania substancji czynnej. Skutecznosc dziala¬ nia wynosi 100% wówczas, gdy porazenie w ogóle nie na¬ stapilo a 0% wówczas, gdy porazenie ma takie same roz¬ miary jak w próbie kontrolnej, w której zarazonej gleby nie poddano dzialaniu srodka wedlug wynalazku. Substancje czynne,*ich dawki oraz uzyskane wyniki podaje sie w na¬ stepujacej tablicy III.T a b 1 i c a III Test na nicienie (Meloidogyne incognita) 40 45 50 Substancja- czynna Znany zwiazek 0 wzorze 13 Zwiazek 0 wzorze 5 Zwiazek 0 wzorze 6 Zwiazek 0 wzorze 7 Zwiazek 0 wzorze 8 Zwiazek 0 wzorze 9 Zwiazek 0 wzorze 10 | Zwiazek 0 wzorze 11 Skutecznosc dzialania przy stezeniu substancji czynnej ppm 0 100 100 100 100 100 100 100 1 55 60 65 Przyklad IV. Test na Plutella. Preparatem srodka wedlug wynalazku, przygotowanym tak jak to podano w przykladzie I, aerozoluje sie liscie kalarepy (Brassica oleracea) az do ich zwilzania i obsadza je gasiennicami tantisia krzyzowiaczka (Plutella maculipennis). Po uplywie podanych czasów okresla sie w procentach skutecznosc dzialania srodka, przy czym wartosc 100% oznacza, ze wszystkie gasiennice zostaly usmiercone a wartosc 0% oznacza, ze zadna z gasiennic nie zostala usmiercona. Sub¬ stancje czynne, ich stezenia, czasy po uplywie których do¬ konuje sie okreslenia skutecznosci dzialania srodka oraz uzyskane wyniki podaje sie w nastepujacej tablicy IV.95 712 Tablica IV Test na Plutella Substancja czynna | 1 Znany zwiazek o wzorze 14 Znany zwiazek o wzorze 15 Znany zwiazek o wzorze 16 Zwiazek o wzorze 5 Zwiazek o wzorze 17 .Zwiazek o wzorze 7 Zwiazek o wzorze 11 Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 18 Zwiazek o wzorze 8 Zwiazek o wzorze 12 Zwiazek o wzorze 10 Zwiazek o wzorze 9 Zwiazek o wzorze 19 Zwiazek o wzorze 20 Stezenie substancji czynnej % 2 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,1 0,01 Skutecznosc dzialania po 3 dniach % 3 | 100 0 100 O 100 100 100 100 100 100 100 90 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 70 100 100 100 100 Przyklad V. Test na Drosophila. Na krazek bibuly filtracyjnej o srednicy 7 cm przenosi sie pipeta 1 cm3 pre¬ paratu srodka wedlug wynalazku, przygotowanego tak jak to podano w przykladzie I. Krazek ten kladzie sie na mokro na otwór szklanego naczynia, w którym znajduje sie 50 wywilznych karlówek (Drosophila melanogaster) i na¬ stepnie przykrywa je plytka szklana. Po uplywie podanych czasów okresla sie w procentach skutecznosc dzialania srodka, przy czym wartosc 100% oznacza, ze wszystkie karlówki zostaly usmiercone a wartosc 0% oznacza, ze zadna karlówka nie zostala usmiercona. Substancje czynne, ich stezenia, czasy, po uplywie których dokonuje sie okres¬ lenia skutecznosci dzialania srodka oraz uzyskane wyniki podaje sie w nastepujacej tablicy V.T a b 1 i c a V.Testna Drosophila Substancja czynna 1 Znany zwiazek o wzorze 15 Stezenie substancji czynnej % 2 0,1 0,01 Skutecznosc dzialania po 1 dniu % 3 | 100 1 1 40 45 50 55 1 l Znany zwiazek o wzorze 16 Zwiazek o wzorze 5 Zwiazek o wzorze 7 Zwiazek o wzorze 11 Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 8 Zwiazek o wzorze 10 Zwiazek o wzorze 9 Zwiazek o wzorze 19 Zwiazek o wzorze 20 Tablica V, ciag dalszy 2 0,1 0,01 0,1 ' 0,01 0,001 0,1 0,01 0,1 0fl\ 0,001 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 0,1 0,01 0,001 3 | 100 1 0 100 100 100 100 100 100 100 90 100 : 100 100 100 - 100 100 100 100 65 100 100 100 100 - 100 45 Przyklad VI. Test na Tetranychus (rezystencja).Preparatem substancji czynnej srodka wedlug wynalazku, przygotowanym tak jak to podano w przykladzie I, aerozo¬ luje sie az do kropelkowego zwilzenia sadzonki fasoli (Phaseolus vulgaris) o wysokosci okolo 10—30 cm. Sadzon¬ ki te sa silnie porazone przez przedziorka chmielowca (Tetranychus urticae) w róznych stadiach rozwojowych.Skutecznosc dzialania srodka okresla sie w procentach, przy czym wartosc 100% oznacza, ze wszystkie przedziorki zostaly usmiercone, a wartosc 0% oznacza, ze zaden z prze- dziorków nie zostal usmiercony. Substancje czynne, ich stezenia, czasy, po których dokonuje sie okreslenia skutecz¬ nosci dzialania srodka oraz uzyskane wyniki podaje sie w nastepujacej tablicy VI.T a b 1 i c a VI Test na Tetranychus 65 Substancja czynna | 1 j Znany zwiazek o wzorze 14 Znany zwiazek o wzorze 15 Znany zwiazek o wzorze 16 Zwiazek o wzorze 5 Zwiazek o wzorze 17 Zwiazek o wzorze 21 Zwiazek o wzorze 11 Zwiazek o wzorze 6 Zwiazek o wzorze 8 Zwiazek o wzorze 12 Zwiazek o wzorze 9 Stezenie substancji czynnej % 2 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 Skutecznosc dzialania po 3 dniach, % 3 | 0 0 0 100 100 90 99 90 100 98 10095 712 11 12 Przyklad VII. Wytwarzanie zwiazku o wzorze 5.Do zawiesiny 20,6 g (0,1 mola) chlorowodorku 2-hydroksy- -5-metylotio-4,6-dwumetylopirymidyny i 29 g (0,21 mola) weglanu potasu w 200 ml acetonitrylu wkrapla sie 18,8 g (0,1 mola) chlorku 0,0-dwuetylowego dwuestru kwasu tionofosforowego. Mieszanine reagujaca ogrzewa sie przez 3 godziny w temperaturze 50—60°C a nastepnie wylewa do 300 ml toluenu. Mieszanine wytrzasa sie dwukrotnie z woda w ilosci po 300 ml, oddziela warstwe organiczna i suszy ja nad siarczanem sodu. Nastepnie odpedza sie rozpuszczalnik pod próznia a pozostalosc „poddestylowuje" w 100°C. Uzyskuje sie 27 g (84% wydajnosci teoretycznej) 0,0-dwuetylowego dwuestru kwasu 0-[4,6-dwumetylo-5- -metylotiopirymidynylo-2] -tionofosforowego w postaci zól- 23 tego oleju o wspólczynniku zalamiania swiatla nD = 1,5379.Przyklady VIII — XXI. Wytwarzanie zwiazków o wzorze ogólnym 1. W sposób analogiczny do przedstawio¬ nego w przykladzie VII otrzymuje sie równiez inne zwiazki o wzorze ogólnym 1. Wydajnosci oraz wspólczynniki za¬ lamania swiatla tych zwiazków podaje sie w nastepujacej tablicy VII. to Przyklad XXII.' Wytwarzanie zwiazków o wzorze ogólnym 3, stanowiacych substanqe wyjsciowe do wytwa^ rzania substancji czynnych srodka wedlug wynakaku.W celu wytworzenia zwiazku o wzorze 22 roztwór 146 g (1 mol) 3-metylotiopentandionu-2,4 (porównej opis pa¬ tentowy DAS, RFN nr 2 155 493 oraz S. Hunig, O, Bocs, Liebigs Annalen der Chemie, tom 579, strona 23, 1953 rok) i 75 g (1,25 mola) mocznika w 800 ml etanolu i 100 ml stezonego kwasu solnego ogrzewa sie przez 8 godzin w stanie wrzenia pod chlodnica zwrotna. Nastepnie mieszanine schladza sie do —10°C i zadaje 1 1 eteru. Wytraca sie osad, który odsacza sie i suszy. Uzyskuje sie 127 g (62% wydaj¬ nosci teoretycznej) chlorowodorku 2-hydroksy-5-metylotio- -4,6-dwumetylopirymidyny w postaci bezbarwnych krysz¬ talów o temperaturze topnienia powyzej 210°C.W analogiczny sposób wytwarza sie równiez zwiazek o wzorze 23 (wydajnosc 31% wydajnosci teoretycznej, • temperatura topnienia powyzej 220°C) oraz zwiazek o wzorze 24 (wydajnosc 62% wydajnosci teoretycznej, temperatura topnienia z rozkladem powyzej 220 °C).¦ Nr' przykla¬ du vm IX X XI XII XIII" XIV XV XVI XVII XVIII XIX XX XXI Ti X s o s s s s s s s s s s s s i b 1 i c a VII Wydajnosci i wspólczynniki zalamania swiatla zwiazków o wzorze ogólnym 1 R -C2H5 -Cft -QH5 -QH5 -QH5 -QH5 -C2H5 -QH5 —CH3 -C2H5 -ca —CH3 -CH3 -QH5 Podstawniki we wzorze 1 Ri -C2H5 —OC^Hj —OCA —C2HS —OC3H7—n -OCA -C2H5 —NH-C3H7—izo -C2H5 -QH5 —NH—C3H7—izo —OC3H7—n —OCH3 —OC3H7—n R2 —CH3 —CH3 -C.H, ^C2H5 -C2H5 -C6H4-Cl-p -C6H4-Cl-p —CH3 —CH3 -CH3 -C2H5 —C2H5 —C2H5 ~CH3 Wydaj¬ nosc (% teo¬ retycz¬ nej) 66 55 33 60 45 48 50 72 52 56 45 26 48 Wspólczynnik zalamania swiatla n23 = 1,5438 D n23 = 1,5060 D n23 = 1,5279 n23 = 1,5406 n23 = 1,5273 D n23 =1,5478 n23 = 1,5492 n23 =1,5352 D n26 = 1,5511 n26 = 1,5894 n26 = 1,5110 •D n26 = 1,5348 _ n26 = 1,5540 D n23 = 1,5235 li 185 712 13 -2xHo0 Schemat 2 2U N^/N OH x HCL LZG Z-d 3 zam. 1557-77 nakl. 100+20 egz.Cena 45 zl PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek owadobójczy, roztoczobójczy i nicieniobójczy zawierajacy substancje czynna oraz staly lub ciekly nosnik i/lub substancje powierzchniowo-czynna, znamienny tym, ze zawiera jako substancje czynna podstawione estry lub estroamidy kwasu pirymidynylo(tiono)fosforowego(fosfo- 14 nowego) o wzorze 1, w którym R oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, R± oznacza grupe alkilowa, grupe alkoksylowa lub grupe alkiloaminowa o 1—6 atomach wegla w kazdej z grup alkilowych lub tez grupe fenylowa, R2 oznacza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla lub grupe fenylowa, ewentualnie podstawiona atomem chlorowca, a X oznacza atom tlenu lub atom siarki. n / SR, o-< y Wzórt CH3 y=\ ?/cc2h3 /-N XOC0H= Wzór 5 -Hal Wzór 2 H,C OH CH, SR, l2 Wzór 3 Wzór 4 ,0C2H5 0C2H3 CH3 CH33A /°-P\, CH3 'C2H5 Wzór 6 CH3S^V ^0-l' s 0C3H7-n 0C2H5 Wzór 795 712 CH, c2h5s-\ /-o-p: x -N '0C2H5 ™2H5 Wzór 8 CH, C2H5SA /' CH 0C2H5 N C2H5 Wzór 9 CH, :N / v l /OC,H7-n ^N xOC9H, Wzór 10 CH, /, N 0H55\ /y°-p^ CH, OCH, "C2H5 Wzór 11 ~=U ? /0C3H7-n OCH, CH, -2H53A .r°-p\ CH, N Wzór 12 N b ,OCH, \ OCH, Wzór 1395 712 O ii Chk ^a. n-ofi 3.^\^O-P(0C2H5)2 Wzór 14 CH, CH3S"i "0-P(0C2H5)2 CH: Wzór 17 5CH, ? CH II NyN CH, 0-p(0C2H5)2 Wzór 15 CH5 /\ ¦N x0C2H5 Wzór 18 V-<0CH3 T \ XNH-C,H7-izo CH, Cl-O"S^^°"^0C2H5)2 CH, Wzór 16 Wzór 1995 712 ? /OC2H5 Wzór 20 OH nAn . HCl H3° ^C2H3CH3 CH, :N CH3S^^0-P O 0C3Hrn N 0C2H5 Wzór 21 H3C OH N^N • HCl CH, SCH, Wzór 23 Wzór 24 Wzór 2295 712 x HCl CH ci C2H5°X» })-< 3\ akCePt°r kWOSa / \=/ \=/ -2 x HCl Lzo-C3H70 XCH3 CH-sj Li .. ., ,. / o \7V n=\ ^^ lzo-C,H, ™3 Schemat 195 712 SR2 »tóHCt ¥|\ H,C-C0-CH-CO-CH, + HoN-C0-NHo „ ,, » 0 5 « * PL