PL98605B1 - Sposob wytwarzania przedzy - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia przedzy z tasmy wlókien lub niedoprzedu, skladajacego sie z dwóch rodzajów cietych wló¬ kien, które po zwilzeniu rozciaga sie i nadaje sie im falszywy skret oraz spaja.Sposób wytwarzania przedzy znany jest z holen¬ derskich opisów patentowych nr. nr 143 002, 144 678 i 144 679. W opisie patentowym nr 143-002 przedsta¬ wiono proces, w którym wlókna spaja sie przez dodanie nieaktywnej zawiesiny spoiwa do mate¬ rialu z wlókien cietych przed, lub w czasie roz¬ ciagania na mokro. Wlókna po nadaniu im falszy¬ wego skretu nawija sie, przy czym wlókna spaja sie przez zaktywowanie zawiesiny kapieli, po czym suszy sie przedze.W holenderskim opisie patentowym nr 144 678 o- pisano ulepszenie tego sposobu poprzez dodawanie do tasmy wlókien lub niedoprzedu skladnika beda¬ cego potencjalnym spoiwem cietego wlókna, takiego jak niestabilizowany alkohol poliwinylowy. Wlókna po nadaniu im falszywego skretu i nawinieciu na cewki spaja sie przez aktywowanie potencjalnego spoiwa, po czym przedze suszy sie.W holenderskim opisie patentowym nr 144 679 o- pisano proces, w którym spajanie prowadzi sie przed nawijaniem tasmy wlókien w nawoje, aby zapobiec migracji spoiwa w wlóknie w czasie pro¬ cesu laczenia. Wlókna, Iktórym nadano falszywy skret, doprowadza sie do bezposredniego kontaktu z ogrzewana powierzchnia, na której zachodzi do¬ konczenie aktywacji i suszenia przedzy.W powyzszym znanym opisie patentowym poten¬ cjalnie adhezywny skladnik cietego wlókna zawiera rozpuszczalny w wodzie alkohol poliwynylowy lub rozpuszczalny w cieczy organicznej dwu- lub trój- octan, który moze byc usuniety z materialu tka¬ nego lub dzianego wykonanego z tej bezskretnej przedzy. Potencjalnie odhezywny skladnik cietego wlókna nie jest dodawany w celu wplywania na wlasciwosci tkanych lub dzianych tkanin, ale do¬ dawany jest w tak malych ilosciach, w praktyce —10%, aby otrzymac przedze dostatecznie wy¬ trzymala do dalszej obróbki.Celem wynalazku bylo opracowanie sposobu, w którym spajanie wlókien nastepuje bez dodawania zawiesiny spoiwa lub potencjalnie adhezywnego skladnika cietego wlókna.Sposób wedlug wynalazku, w którym tasme wló¬ kien lub niedoprzedu zwilza sie ciekla mieszanina zawierajaca aminoaktywny srodek zwilzajacy na bazie bursztynianu sodowo-sulfodwu-n-oktylowego, stanowiacy rozpuszczalnik dla co najmniej czesci materialu stanowiacego wlókna ciete, a nastepnie wlókna spaja sie przez aktywowanie w podwyz¬ szonej temperaturze srodka zwilzajacego zawiera¬ jacego rozpuszczalnik, po czym wlókna suszy sie przez odparowanie rozpuszczalnika. Aktywowany rozpuszczalnik rozpuszcza tylko taka warstwe po¬ wierzchniowa, co najmniej czesci materialu stano- 98 60598 3 wiacego wlókna ciete, alby wlókna polaczyly sie razem w miejscach Ikontaktu przy suszeniu.Wlasciwosc, ze pewne typy wlókien sa rozpusz¬ czalne w szczególnych cieczach organicznych, zna¬ na jest z* brytyjskich opisów patentowych nr. nr 993 498 i 1362 615 oraz opisu patentowego St. Zjed¬ noczonych Am. nr 3 734 799 dotyczacych materialów nietkanych i wykanczania produktów tekstylnych.Srodek zwilzajacy zawierajacy rozpuszczalnik aktywuje sie w przedziale temperatur, powyzej •¦•? Hktórych zostage usunieta z wlókna mieszanina ciek- * fa ^£ wyjatkiem* rozpuszczalnika i skladników po¬ zostajacych w przedzy, a ponizej temperatury top¬ nienia wlókna cietego, w której rozpuszcza sie.Wlókno doprowadza sie do bezposredniego kontak¬ tu z ogrzewana powierzchnia, na której kolejno zostaje usunieta mieszanina ciekla za wyjatkiem rozpuszczalnika i skladników pozostajacych w prze¬ dzy, przy czym pozostawiony we wlóknie rozpusz¬ czalnik aktywuje sie, a wlókno suszy sie przez od¬ parowanie rozpuszczalnika.Stosowana mieszanina ciekla sklada sie z wody i rozpuszczalnika stanowiacego bursztynian sodo- wodwu-n-oktylowy mieszajacy sie z woda. Rozpusz¬ czalnik ten moze stanowic sulfolan. Jako rozpusz¬ czalnik stosuje sie równiez chlorowany eter dwu- fenylowy, natomiast mieszanina ciekla zawiera od¬ powiedni rozpuszczalnik organiczny.Materialowi z wlókien cietych, a w kazdym przypadku jego czesci, nadaje sie /wlasciwosci la¬ czenia poprzez dzialanie rozpuszczalnika, przy czym nie stanowi on potencjalnie adhezyjnego skladnika materialu wlókien cietych, poniewaz spoiwo dodaje sie w minimalnej ilosci do tasmy wlókien lub nie¬ doprzedu. Procentowosc rozpuszczalnego materialu wlókien cietych w tasmie wlókien lub niedoprze¬ dzie stanowi do 100%, a korzystnie 50%, a mini¬ mum 20%.W sposobie wedlug wynalazku stosuje sie tasme wlókien lub niedoprzed utworzone z dwóch rodza¬ jów cietych wlókien, które po zwilzeniu rozciaga sie i nadaje im falszywy skret. Przy zastosowaniu zarówno tasmy wlókien jak i niedoprzedu i jed¬ nego aparatu rozciagowego mozna otrzymac wlókna o pozadanej grubosci, z których po ich spojeniu otrzymuje sie przedze bezskretowa. Przy zastoso¬ waniu walkowego aparatu rozciagowego dwupar- walkowego mozna wytwarzac sposobem wedlug wynalazku przedze bezposrednio z tasmy wlókien.Rozciaganie (tasmy wlókien lub niedoprzedu pro¬ wadzi sie na mokro. Korzysci wynikajace z pro¬ wadzenia procesu rozciagania na mokro przedsta¬ wione sa w holenderskim opisie patentowym nr 143 002. Do zwilzania tasmy wlókien lub niedoprze¬ du stosuje sie ciekla mieszanine stanowiaca ami- noaktywny srodek na bazie bursztynianiu sodowo- sulfodwu-n-oktylowego, bedacego rozpuszczalni¬ kiem dla co najmniej czesci materialu wlókna cie¬ tego.W opisach patentowych brytyjskich nr. nr 993 498 i 1362 615 oraz opisie patentowym St. Zjednoczo¬ nych Am. nr 3 734 799 omówiono rózne rozpuszczal¬ niki dla pewnych typów wlókien. Tak wiec wlókna z poliakrylonitrylUi modyfikowanego poliakryloni- trylu, dwuoctanu celulozy i trójoctanu celulozy, jak 605 4 równiez wlókna z chloropochodnyeh rozpuszczalne sa w sulfolanie lub mieszance sulfolanu i odpo¬ wiedniego rozcienczalnika organicznego przy czym okreslenie sulfolan oznacza tutaj sulfolan niepod- stawiony i(tetrametyleno-sulfon) oraz sulfolan pod¬ stawiony, taki jak 2-metylosulfolan, 3^butylosulfo- lan, 3-izopropylosulfolan, 3-n-heksylosulfolan, 2_ -metylo-44)utylosulfolan i 3-cykloheksylosulfolan.Odpowiednimi organicznymi rozcienczalnikami sa na przklad glikol dwuetylenowy, glikol trójetyle¬ nowy, ftalan dwubutylu, trójetanoloamina, eter 3- oktylosulfolanylowy, fosforan trójchloropropylu, al- koksy alkohole i alkoksy .glikole. Przy zastosowaniu sulfolanu ciecz stosowana do zwilzania tasmy wló- kien lub niedoprzedu moze skladac sie z wody, sul¬ folanu i ewentualnie organicznego rozcienczalnika z tym, ze mozna do niej dodac plastyfikatory, in¬ hibitory korozji, srodki ognioodporne, srodki prze¬ ciw elektryzowaniu sie wlókien. Wlókna poliestro- we i poliamidowe rozpuszczaja sie w chlorowanym eterze dwufenylowym, korzystnie w eterze 2-hy- droksy-4, 2' 4,-trójchlorodwufenylowym. Poniewaz substancja ta nie jest rozpuszczalna w wodzie, ciecz stosowana do zwilzania tasmy wlókien lub niedo- przedu powinna, poza rozpuszczalnikiem, zawierac odpowiedni rozcienczalnik organiczny taki jak al¬ kohol skazony, sulfolan, glikol monoetylenowy, czterochlorek wegla, trójchloroetylen i czterochlo- roetylen.Tasma wlókien lub niedoprzed moze skladac sie z wlókien cietych 'jednorodnych i z mieszanki róz¬ nych wlókien, z tym, ze zawsze powinno byc obec¬ ne wlókno ciete rozpuszczalne w okreslonej cie¬ czy. Zatem material wlókna cietego moze skladac sie w 100% z poliakrylonitrylu lub mieszanki wel¬ ny, poliestru lub bawelny z poliakryflonitrylem.Jak juz stwierdzono ciecz zwilzajaca stosowana przy rozciaganiu powinna zawierac rozpuszczalnik co najmniej czesci materialu wlókna cietego. Wy- 40 razenie co najmniej czesc nie dotyczy wylacznie przypadku kiedy stosuje sie mieszanlke kilku rodza¬ jów wlókien cietych, ale równiez przypadku, gdy w rzeczywistosci stosuje sie wlókna z jednego tyl¬ ko materialu, w którym wlókna rozpuszczaja sie 45 tylko czesciowo, glównie na powierzchni, aby spo¬ wodowac laczenie sie wlókien. Po rozciaganiu na mokro tasmy wlókien lub niedoprzedu dla ich po¬ cienienia nadaje sie im falszywy skret na przyklad w urzadzeniu opisanym w opisie patentowym Ho- 50 landii nr 143 002. .W koncu wlókna spaja sie przez doprowadzenie do bezposredniego kontaktu z o- grzewana powierzchnia np. bebnem. Chociaz sposób ten jest znany z holenderskiego opisu patentowego nr 144 679 proces prowadzony sposobem wedlug 55 wynalazku, jest calkowicie inny. Jak opisano po-, wyzej potencjalnie adhezywny material wlókna cie¬ tego aktywuje sie na powierzchni bebna i przy kazdej szybkosci aktywacja jego dochodzi do kon¬ ca, po czym otrzymana przedze suszy sie. go W sposobie wedlug wynalazku na powierzchni bebna prowadzi sie nastepujace etapy: — mieszanine cieczy usuwa sie z wlókien -za wy¬ jatkiem rozpuszczalnika i substancji chemicznych wprowadzonych do wlókien takich jak plastyfika- 65 tory, inhibitory korozji, grodki ognioodporne, barw- 5 niki, srodki przeciw elektryzowaniu sie wlókna; aktywuje sie rozpuszczalnik oraz odparowuje sie rozpuszczalnik z wlókien.Powyzsza kolejnosc etapów ma zastosowanie wówczas, gdy rozpuszczalnik aktywny jest w prze¬ dziale -temperatur ponizej temperatury topnienia materialu cietego wlókna, który ma sie rozpuscic, ale powyzej temperatury, w której usuwa sie ciecz stosowana przy rozciaganiu z wyjatkiem rozpusz¬ czalnika.Ponizsze przyklady przedstawiaja sposób wytwa¬ rzania bezskretnej przedzy z wlókien poliakrylo- nitrylowych o grubosci 1,6 tex i dlugosci wlókna cietego wynoszacej 40 mm, stosujac rozpuszczalnik na bazie sulfonu tetrametylenowego. Rozpuszczal¬ nik ten jest aktywny w temperaturze 120—130°C i odparowuje w temperaturze powyzej 130°C.Przyklad I. Niedoprzed poliakrylonitryIowy o grubosci 766 tex przepuszczano pirzez kapiel wodna zawierajaca roztwór 20% objetosciowo „Bondolane A" i 1% bursztynianu sodowosulfodwu-n-oktylowe- go. Zwilzony w ten sposób niedoprzed rozciaga sie na mokro na aparacie rozciagowym walkowym dwuparwalkowym, a rozciag wynosi 25. Niedoprze¬ dowi nastepnie nadaje sie falszywy skret i dopro¬ wadza sie do zetkniecia przez okres 7,4 sekund z ogrzewana powierzchnia obracajacego sie cylindra o temperaturze okolo 140°C. Sucha aktywowana przedze zwija sie nastepnie z szybkoscia 200 m/mi¬ nute. Uzyskano przedze o grubosci 31 tex i wy¬ trzymalosci na rozerwanie 15,5 g/tex, a wydluzenie przy zerwaniu wynosi 12,4!%.Przyklad II. Niedoprzed poliakrylonitryIowy o grubosci 362 tex przepuszcza sie przez kapiel wodna zawierajaca roztwór 20% objetosciowo „Bon¬ dolane A" i 1% srodka zwilzajacego na bazie bur¬ sztynianu sodowosulfodwu-n-oktylowego. Tak zwil¬ zony niedoprzed rozciaga sie na aparacie rozciago¬ wym walkowym dwuparwalkowym, a rozciag wy¬ nosi 25. Niedoprzedowi nastepnie nadaje sie falszy¬ wy skret i doprowadza sie do zetkniecia z ogrze¬ wanym bebnem na okres 4,9 sekundy, którego tem¬ peratura powierzchni wynosi okolo 140°C. Sucha aktywowana przedza jest nastepnie w sposób ciag¬ ly nawijana z szybkoscia 300 m/minute. Grubosc otrzymanej przedzy wynosi 15 tex, wytrzymalosc na rozerwanie 13,1 g/tex, a wydluzenie przy zer¬ waniu wynosi 9,6%.Przyklad III. Niedoprzed o grubosci 776 tex, który stanowi mieszanka wlókien — 70% bawelny i 30% poliakrylonitrylowych, przepuszcza sie przez kapiel wodna zawierajaca roztwór 20% objetoscio¬ wo „Bondolane A" i 1% srodka nawilzajacego na 1605 6 bazie bursztynianu sodowosulfodwu-n-oktylowego.Talk zwilzony niedoprzed rozciaga sie na aparacie rozciagowym walkowym dwuparwalkowym, a roz¬ ciag wynosi 25. Niedoprzedowi nadaje sie falszywy b skret i doprowadza sie do kontaktu z ogrzewanym bebnem na okres '8,2 sekundy, o temperaturze po¬ wierzchni bebna okolo 140°C. Sucha aktywna prze¬ dze nawija sie nastepnie* z szybkoscia 180 m/minu¬ te. Grubosc otrzymanej przedzy wynosi 31 tex, wy- io trzymalosc na zrywanie 9,8 g/tex i wydluzenie przy zerwaniu 3,1%. PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania przedzy z tasmy wlókien 15 lub niedoprzedu, utworzonych z dwóch rodzajów cietych wlókien, które po zwilzeniu rozciaga sie i nadaje sie im falszywy skret, a nastepnie spaja sie, znamienny tym, ze tasme wlókien lub niedo¬ przedu, co najmniej w czesci, zwilza sie ciekla ao mieszanina stanowiaca aminoaktywny srodek zwil¬ zajacy na bazie bursztynianu sodowo-sulfodwu-n- -oktylowego, po czym ciete wlókna po ich zwilze¬ niu, co najmniej w czesci, nastepnie spaja sie po¬ przez aktywowanie srodka zwilzajacego zawieraja- 26 cego rozpuszczalnik w podwyzszonej temperaturze oraz suszy sie wlókna przez odparowanie tego roz¬ puszczalnika.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze srodek zwilzajacy zawierajacy rozpuszczalnik akty- 30 wuje sie w przedziale temperatur, powyzej których zostaje usunieta z wlókien mieszanina ciekla, za wyjatkiem rozpuszczalnika i skladników pozosta¬ jacych w przedzy, a ponizej temperatury topnienia wlókna cietego, które rozpuszcza sie. 55
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wlókno doprowadza sie do bezposredniego kontak¬ tu z ogrzewana powierzchnia, na której kolejno zostaje usunieta mieszanina ciekla, za wyjatkiem rozpuszczalnika i skladników pozostajacych w prze¬ to dzy, przy czym pozostawiony w wlóknie rozpusz¬ czalnik aktywuje sie, a wlókno suszy sie przez od¬ parowanie rozpuszczalnika.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie mieszanine ciekla skladajaca sie z wody 45 i rozpuszczalnika stanowiacego bursztynian sodo¬ wo-sulfodwu-n-oktylowy mieszajacy sie z woda.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik stosuje sie sulfolan. 50
6. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik stosuje sie chlorowany eter dwufenylowy, natomiast mieszanina ciekla zawiera odpowiedni rozcienczalnik organiczny. PL