Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie nawijaja¬ ce poczatek przedzy na koncówke cewki, majace trzpien dla szpul mogacy pomiescic co najmniej je¬ den korpus cewki, chwytak przedzy na jednym kon¬ cu kazdego korpusu, jak równiez wsuwana i wy¬ suwana pomocnicza prowadnice przedzy w plasz¬ czyznie jej biegu nad chwytakiem przedzy dla two¬ rzenia zapasu przedzy dla kazdego korpusu i samo¬ czynny sterownik prowadnicy przedzy.Znane jest urzadzenie do nawijania przedzy na korpusy cewek w celu wytwarzania nawoju, w któ¬ rym na poczatku nawijania przedzy, na zewnatrz wlasciwego obszaru nawoju — w koncowym obsza¬ rze korpusu, wytwarza sie zapas przedzy. W tym celu byly juz opracowane rózne rodzaje przewijarek, które pracuja jednak z bardzo mala predkoscia na¬ wijania, chociaz ich predkosci osiagaja 2000 m/min do okolo 5000 m/min, zwlaszcza przy odbieraniu wlókien z dyszy przedzalniczej. Podwyzszenie pre¬ dkosci przewijania wyniklo z lepszych sposobów wytwarzania, jak tez dzieki metodzie jednoczesnego wydluzania i falszywego skrecania wlókien.Znane jest ze szwajcarskiego opisu patentowego nr 527 760 urzadzenie do tworzenia zapasu przedzy na korpusie cewki. Urzadzenie to jest stosowane na przewijarce, której trzpien moze zmiescic jeden lub wiecej korpusów, które na jednym koncu maja ro¬ wek do chwytania przedzy. Urzadzenie do wytwa¬ rzania zapasu przedzy sklada sie zasadniczo z ob¬ rotowej dzwigni wahajacej sie na osi, obok trzpie¬ nia przewijarki, zawsze na przeciw odpowiadajace¬ go jej rowka chwytowego przedzy. Przy zakladaniu przedze, trzymana pistoletem ssawnym prowadzi sie nad krawedzia tej dzwigni i nastepnie za pomoca pistoletu ssawnego albo recznie bezposrednio albo tez przez specjalny zespól dzwigowy, doprowadza sie do obszaru chwytowego rowka przedzy. Urza¬ dzenie to znajduje zastosowanie w przewijarkach, w celu tworzenia zapasu przedzy, przy predkosciach io przewijania do okolo 2000 m/min. Przy wiekszych predkosciach przewijania wystepuja trudnosci przy zakladaniu przedzy. Mimo starannosci obslugi, cze¬ sto nastepuja zerwania przedzy, gdy styka sie ona z szybko obracajacym sie korpusem cewki. Ponad- to, z powodu dlugiego czasu niezbednego do jej za¬ lozenia, powstajacy odpad przedzy przy duzej pred¬ kosci przewijania jest równiez duzy.W znanej przewijarce, na jednostronnie ulozysko- wanym trzpieniu mozna umiescic kilka korpusów,^ przy czym korpus polozony najblizej swobodnego konca trzpienia ma rowek chwytowy. Przedza ze szpul biegnie przez stale prowadnice wzdluz pomoc¬ niczych prowadnic przedzy dajacych sie odciagac, umieszczonych nad korpusami cewek, do wspólnego prowadzonego recznie pistoletu ssawnego. Tym ssaw¬ nym pistoletem manipuluje sie tak, ze cala przedza zostaje chwycona z chwytowego rowka korpusu cewki, który lezy najblizej swobodnego konca trzpie¬ nia. Na tym korpusie natychmiast zaczyna sie for- mowanie zapasu przedzy.3 Po recznym uruchomieniu odciaganej pomocniczej prowadnicy przedzy umieszczonej nad korpusem, zaczyna sie formowanie jej zapasu. Jesli odciaganie pomocniczej prowadnicy przedzy odbywa sie z opóz¬ nieniem, wtedy nawiniecia na róznych korpusach maja rózna grubosc tak, ze przy napedzaniu trzpie¬ nia korpusów przez walec napedzajacy ma miejsce bardzo niekorzystne przenoszenie energii. Ponadto zluznia sie przez to przedze, co moze powodowac trudnosci przy formowaniu nawoju i przy pózniej¬ szym odwijaniu nawoju. Poza tym obie cewki z na¬ wojami po zdjeciu z trzpienia, sa razem polaczone przedza. A zatem nawoje na cewkach musza byc kazdorazowo oddzielane od siebie przez rozciecie, co moze prowadzic do niekorzystnej straty czasu i za¬ klócen.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadze¬ nia pozbawionego wyzej wymienionych wad. Zapro¬ ponowano, aby tak formowac rezerwe przedzy przy jednoczesnym nawijaniu dwóch cewek na jednym wrzecionie, aby byly formowane symetrycznie na wewnetrznych, skierowanych do siebie koncach kor¬ pusów. Wskutek tego powstaja jednak trudnosci, przy odwijaniu tak wytworzonych nawojów, sa na¬ dawane przedzy skrety w przeciwnym kierunku.Jest to niekorzystne. Dodatkowo proces zakladania przedzy jest niebezpieczny, wymaga specjalnych umiejetnosci obslugi, a zwlaszcza przy juz powszech¬ nie stosowanych w praktyce duzych predkosciach przewijarek.Celem wynalazku jest skonstruowanie takiego urzadzenia, które automatycznie i niezawodnie za¬ klada przedze na pusty korpus, chwyta ja i formu¬ je jej zapas. W szczególnosci operacje te winny da¬ wac sie dokonywac, gdy na trzpieniu musi byc na¬ wijanych jednoczesnie kilka cewek i odpowiednio do tego na puste korpusy musi byc jednoczesnie na¬ wijanych kilka przedz. Mimo duzych predkosci nie powinny wystepowac zadne zaklócenia, jak np. zer¬ wania przedzy.Urzadzenie wedlug wynalazku pod pomocnicza prowadnica przedzy ma umieszczona prowadnice wahliwa, zamocowana równolegle do osi wrzeciona, wychylana za posrednictwem wahliwego preta prze¬ chodzacego poprzez lukowa szczeline w tulei.Urzadzenie wedlug wynalazku zapewnia szybkie i wolne od zaklócen zakladanie przedzy, nawet przez obsluge przyuczona, bez znaczniejszych jej strat.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — przedstawia urzadzenie wedlug wynalazku — sche¬ matycznie, fig. 2 — przewijarke wedlug fig. 1 — w widoku z przodu, fig. 3 — przewijarke wedlug fig. 2 — w widoku z góry, fig. 4 — urzadzenie do przewijania, wedlug fig. 3 — w widoku z góry, fig. — czesc urzadzenia do zakladania przedzy — szcze¬ gól z fig. 4, fig. 6 — zasadnicze czesci skladowe urzadzenia do zakladania przedzy, fig. 7 — prze¬ wijarke z zasadniczymi czesciami innego przykladu wykonania urzadzenia w czesciowym widoku z gó¬ ry, fig. 8 — urzadzenie wedlug fig. 7 w widoku z bo¬ ku.Na podstawie 1 urzadzenia (fig. 3) jest prowadzo¬ na slizgowo w góre i w dól ruchoma obudowa 5 921 4 walców. W obudowie 5 walców jest obrotowo pod¬ party walec 9 (fig. 1) z gwintem nawrotnym, walec 7 z rowkiem i walec napedzajacy 6, napedzane nie pokazanymi urzadzeniami napedzajacymi. Walec 9 z gwintem nawrotnym napedza w znany sposób co najmniej jeden samoczynny sterownik prowadnicy 11 (fig. 3) przedzy. Na wrzeciono 4 (fig. 2) sa nasa¬ dzone dwa korpusy 8, 8'. Odpowiednio do tego walec 9 z gwintem nawrotnym napedza dwa samoczynne io sterowniki prowadnicy 11. Wrzeciono 4 obraca sie swobodnie albo podparte obrotowo w podstawie 1 przadzenia jest napedzane.Walec 7 ma na swoim obwodzie dwa, nie pokaza¬ ne na rysunku rowki do prowadzenia przedzy, które wspieraja zadanie sterownika prowadnicy 11 prze¬ dzy, w szczególnosci w punktach zwrotnych na przeciwleglych koncach korpusu, zapewniaja pra¬ widlowe ukladanie przedzy, a zatem formowanie dobrego nawoju. Zamiast dwóch korpusów, 8 i 8' mozna wsadzic na trzpien jeden, trzy lub cztery korpusy. Urzadzenia do prowadzenia przedzy — walec 7 z rowkami i sterownik prowadnicy 11 prze¬ dzy musza byc wówczas odpowiednio uksztaltowane.Walec napedzajacy 6 jest przedstawiony w polo- zeniu styku z korpusami 8 wzglednie 8'. Podczas wymiany szpul obudowa 5 walców znajduje sie w polozeniu nad trzpieniem, w którym walec napedza¬ jacy 6 i wrzeciono 4 sa od siebie odsuniete. Po zdje¬ ciu cewek z nawojami i po nasunieciu na trzpien pustych korpusów 8 i 8' obudowa 5 walców zostaje opuszczona w polozenie przedstawione na fig. 1 do 3.Przewijarka wedlug wynalazku ma wahliwy pret , który za posrednictwem krótkiego walu 23 jest obrotowo podparty w tulei 22, która z jednej strony jest sztywno zamocowana na obudowie 5 walców.Wahliwy pret 20 jest w ten sposób ulozyskowany w tulei 22, ze przy koncu swego wychylenia poru¬ sza sie w bok, wzglednie w kierunku osi krótkiego walu 23. Jak widac z fig. 5 wahliwy pret 20 prze- 40 chodzi przez krótki wal 23 i jest w nim zamocowa¬ ny, podczas gdy krótki wal 23 jest luzno podtrzy¬ mywany w tulei 22, w której jest wykonana luko¬ wa szczelina 20', przez która przechodzi wahliwy pret 20. A zatem, przy wychyleniu wahliwego preta 45 20 jest on obracany wokól osi krótkiego walu 2$ i jednoczesnie porusza sie razem z krótkim walem 23 wzdluz szczeliny 20'. Na dolnym koncu wahli¬ wego preta 20 jest sztywno zamocowany uchwyt 24, w którym jest utrzymywany pret 39. Na precie 39 50 sa zamocowane nieruchomo, w okreslonej odleglosci od siebie wahliwe prowadnice 21 i 21' przedzy. Gdy wahliwy pret 20 znajduje sie w polozeniu pokaza¬ nym na fig. 2, wówczas prowadnice 21 i 21' sa usy¬ tuowane na przeciw koncowych obszarów korpusów 55 8 i 8', przeznaczonych do przyjecia zwojów rezerwy przedzy, jak tez jednoczesnie pod pomocniczymi pro¬ wadnicami 19 i 19' przedzy. Wychylny pret 20 jest polaczony z cylindrem 28, który za pomoca nie po¬ kazanego zaworu przelaczajacego moze byc urucha- 60 miany noznie i polaczony z nie pokazanym zródlem cisnienia. Cylinder 28 jest jednym koncem zamoco¬ wany do obrotowego zlacza 28'.Tloczysko 29 cylindra 28 (fig. 6) ma na swoim swobodnym koncu pierscieniowe zakonczenie obej- 65 mujace wal 30, który jest podparty w uchwycie 265 wahliwego preta 20. Przy wysuwaniu sie tloczyska 29 z cylindra 28 wahliwy pret 20 obraca sie w kie¬ runku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Po¬ niewaz wal 30 jest dostatecznie dlugi, to przy bocz¬ nym ruchu wahliwego preta 20, polaczenie miedzy tloczyskiem 29 i uchwytem 26 nie zostanie przerwa¬ ne. Drugi uchwyt 25 moze sie slizgac na tylnym kon¬ cu wahliwego preta 20, podpartego nastawnie ra¬ mieniem 27. Nad koncowymi obszarami korpusów 8 i 8', przeznaczonymi do nawijania zwojów rezerwy przedzy, przewidziana jest para pomocniczych pro¬ wadnic 19 i 19' przedzy dajacych sie odsuwac. W opi¬ sanym przykladzie wykonania do ruchomej obudo¬ wy 5 walców jest sztywno przymocowana podsta¬ wowa plyta 31, w ksztalcie litery U, na której opie¬ ra sie staly wspornik 32 podtrzymujacy pare pro¬ wadnic 33 i 33'. Prowadnice 33 i 33' utrzymuja sliz¬ gajace sie po nich sanki 34, na których przodzie sa przymocowane pomocnicze prowadnice 19 i 19' prze¬ dzy. Sanki 34 maja, mniej wiecej w polowie swojej spodniej czesci, wystajacy do dolu czop 35, który wchodzi w podluzny otwór, wzglednie rowek 36' dzwigni 36. Dzwignia 36 jest obrotowo podparta na sworzniowym kolku 37, przymocowanym do plyty podstawowej 31 i siega swoim swobodnym koncem w obszar ruchu ramienia 27 zwiazanego z górnym koncem wahliwego preta Z0. Do dzwigni 36 przy¬ czepiona jest naciagowa sprezyna 41, która dociaga dzwignie do zderzaka 40.Na poczatku procesu nawijania, zarówno pomoc¬ nicze prowadnice 19 i 19', jak i wahliwy pret 20 znajduja sie w swoich polozeniach narysowanych linia ciagla, przy czym cylinder 28 znajduje sie w stanie nieczynnym. Przedza dostarczana np. z dysz przedzalniczych zostaje w zwykly sposób zassana przez ssawna dysze 14 i poprowadzone przez stale prowadnice 12, przez pomocnicze prowadnice 19 i 19' i nastepnie przez wahliwe prowadnice 21, umieszczone na ramieniu 39, co równiez na fig. 1 pokazane jest liniami ciaglymi. Nastepnie zostaje uruchomiony, nie pokazany na rysunku, zawór ot¬ wierajacy doplyw sprezonego medium do cylindra 28, przez co tloczysko 29 wysuwa sie z cylindra 28 i wahliwy pret 20 zostaje przestawiony w polozenie zaznaczone kreskowana linia na fig. 1.Na skutek wychylenia wahliwego preta 20 pret 39 z prowadnicami 21 i 21' wprowadza zassana prze¬ dze w polozenie zaznaczone przez Y', w którym sty¬ ka sie ona z obwodowa powierzchnia korpusów 8 i 8'. Gdy wahliwy pret 20 wykonuje swój boczny (osiowy) ruch przedza jest chwytana z chwytaków 38 i 38' (fig. 3) znajdujacych sie w koncowych ob¬ szarach korpusów 8 i 8' tak, ze zassana przedza przyjmuje polozenie zaznaczone przez Y" i zostaje nawijana. Przy obrotowym ruchu wahliwego preta ramie 27 natrafia na zewnetrzny koniec dzwigni 36 i obraca ja w polozenie pokazane na fig. 4 linia kreska-kropka.Wskutek tego sanki 34 zostaja prze¬ suniete w polozenie 34' pokazane równiez linia kres¬ ka-kropka, podczas gdy jednoczesnie pomocnicze prowadnice 19 i 19' przedzy oswabadzaja ja. Pod dzialaniem naprezenia sanki 34 slizgajace sie w bok dostaja sie pod wplyw prowadnicy 11 sterowników, wskutek czego moze zaczac sie nawijanie cewki. 1921 6 Od chwili chwycenia przedzy w rowkach chwyta¬ ków 38 i 38', az do momentu odciagniecia pomocni¬ czych prowadnic 19 i 19', na korpusach 8 i 8' sa formowane zwoje odpadowe. W okresie czasu mie- 6 dzy odciagnieciem pomocniczych prowadnic 19 i 19', az do ujecia przedzy przez prowadnice 11 sterowni¬ ka przedzy, na korpusach 8 i 8' sa ukladane zwoje zapasu przedzy.Cylinder 28 pracuje w ten sposób, ze wahliwy pret io 20 i pomocnicze prowadnice 19 i 19' powracaja do polozenia poczatkowego zaznaczonego pelna linia.W tym przypadku pomocnicze prowadnice 19 i 19' znajduja sie na zewnatrz normalnego skoku sterow¬ nika 11 tak, ze nie wplywaja na formowanie nawo- ib jów na cewkach a wahliwe prowadnice 21 i 21' sa podniesione razem z wahliwym pretem 20.Chwytaki 38 i 38' przedzy przy korpusach 8 i 8' moga miec postac prostych wciec. Korpusy cewek 8 i 8' moga byc ze sztucznego tworzywa, papieru, itp.Inny przyklad wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku jest przedstawiony na fig. 7 i 8, przy czym przewijarka w zasadzie jest zgodna z przewijarka¬ mi na fig. 1 do 6, chociaz wykazuje kilka modyfi¬ kacji w ukladzie do uruchamiania wahliwego preta M i odciaganych pomocniczych prowadnic przedzy.W tym przykladzie wykonania jeden koniec wahli¬ wego pre.ta 50 jest zamocowany sztywno do tloczy¬ ska urzadzenia uruchamiajacego 51, które jest umieszczone na górze obudowy walców. Na wale napedowym 53 obracajacego urzadzenia uruchamia¬ jacego 54 jest umieszczona para odciaganych pomo¬ cniczych prowadnic 52 w postaci haków, dla formo¬ wania rezerwy przedzy. Dzialanie urzadzenia uru¬ chamiajacego 51 i obracajacego urzadzenia urucha- 85 miajacego 54 powoduje obrót wychylnego preta 50, aby przyblizac i oddalac do korpusów wychylne prowadnice 55, z zamocowanymi do nich hakowa¬ tymi pomocniczymi prowadnicami 52 przedzy prze¬ znaczonymi do formowania jej zapasu.Zgodnie z wynalazkiem niebezpieczny ruch dyszy 14 ssawnej ku bardzo predko poruszajacym sie kor¬ pusom cewek 8 jest wyeliminowany, zas pomocni¬ cze prowadnice do formowania zapasu przedzy mo¬ ga byc odciagniete natychmiast po jego wykonaniu. 45 Caly proces nawijania, lacznie z zakladaniem prze¬ dzy i wymiana cewek jest znacznie uproszczony i nie wymaga zadnych specjalnych umiejetnosci obslugu¬ jacego personelu.W przedstawionych przykladach wykonania wy- chylny pret 20 jest obracany za pomoca cylindra 28 lub urzadzenia uruchamiajacego 51. Ten obrotowy ruch moze byc jednak wykonany równiez za pomo¬ ca rekojesci lub dzwigni noznej. Ponadto pomocni¬ cze prowadnice 19 i 19' lub 52 do formowania zapa¬ su przedzy moga byc wprowadzane i wyprowadzane z toru ich ruchu przez inne urzadzenia. A zatem mozliwe sa dalsze modyfikacje i zmiany, które obje¬ te sa wynalazkiem. bo PL