RS50036B - Postupak zabravljivanja umetka, umetak i alat za obradu metala - Google Patents

Abstract

Postupak zabravljivanja umetka (2) u alatu (1) za mašinsku obradu metala, pri čemu alat (1) sadrži umetak (2) za rezanje sa gornjom kontaktnom površinom (4) i donjom kontaktnom površinom (6), gde se umetak (2) za rezanje postavlja u držač (8), gde se držač (8) sastoji od tela (10) i sklopa (12) za stezanje, gde telo (10) držača (8) poseduje danju kontaktnu površinu (14), gde se umetak (2) postavlja u držač (8) na takav način da donja kontaktna površina (6) umetka (2) dolazi u kontakt sa donjom kontaktnom površinom (14) držača (8) i što sklop (12) za stezanje deluje na gornju kontaktnu površinu (4) umetka (2) uz postojanje najmanje jedne kontaktne površine (4, 6) umetka (2) za rezanje sa ispupčenjima (20) u vidu zaobljenih kupa, zubaca ili nekom sličnom obliku, naznačen time, što se ispupčenja (20) utiskuju u naspramnu kontaktnu površmu (14, 16) držača (8) i deformišu se usled stezanja i zabravljivanja umetka (2), što su vrhovi (32) ispupčenja (20) zaobljeni kako ne bi dolazilo do njihovog cepanja kada je umetak (2) pod dejstom sile rezanja, i što je poluprečnik (R) vrhva (32) unutar intervala od oko 0,05mm pa do oko 0,2mm. Prijava sadrži još 1 nezavisan i 9 zavisnih zahteva.

Description

Oblast tehnike

Predmet pronalaska pripada, uopšteno posmatrano, u oblast obrade i prerade, bliže u oblast oblikovanja, a konkretno u oblast mašina alatki i obradu metala na strugu.

Prema Medjunarodnoj klasifikaciji patenata (MKP<8>) predmet pronalaska je označen i klasifikovan osnovnim klasifikacionim simbolomB 23 B 27/04koji se odnosi na alate za mašine za obradu struganjem i pri bore za ove alate, odnosno na alate za odsecanje.

Predmetni pronalazak se odnosi na postupak za stezanje umetka u rezni alat za mašinsku obradu metala prema uvodnom delu Zahteva 1, kao i na umetak za rezanje prema uvodnom delu Zahteva 5 (videti na primer EP-A 0 802 006). Predmetni pronalazak se odnosi takođe i na alat za mašinsku obradu metala prema uvodnom delu Zahteva 10.

Tehnički problem

Tehnički problem koji se želi rešiti predmetnim pronalaskom sastoji se u sledećem: kako konstrukcijski rešiti stezanje umetka za rezanje u držaču alata za mašinsku obradu metala koji bi bio ujedno i dovoljno čvrst i dovoljno jednostavan, koje bi uprostilo podešavanje i povećalo silu kojom se steže umetak u držaču alata, čime bi se obezbedilo poboljšano fiksiranje i zabravljivanje, eliminisalo svako relativno kretanje tj. pomeranje umetka u odnosu na držač. Osim toga, predmetnim pronalaskom rešio bi se i problem postupka zabravljivanja umetka u alatu kroz jednostavnu zamenu umetka pri čemu bi se sa istim alatom moglo koristiti više različitih tipova umetaka, kao što su umeci za glodanje, struganje i slično, kao i da bi se omogućila efikasnija proizvodnja umetaka i držača alata sa stanovišta troškova.

Stanje tehnike

Postoji veliki broj alata koji se mogu upotrebiti za mašinsku obradu metala stuganjem i glodanjem. Upotreba ovih alata koji poseduju takozvani .jednokratni" umetak od čvrstog metala koji se postavlja u držač alata stezanjem ili zabravljivanjem je odavno poznata. Umeci su uglavnom relativno malih dimenzija, obično veličine do 10 mm, kako zbog cene materijala od kojeg se prave i troškova proizvodnje, tako i zbog potrebe da se alatom može vršiti precizna obrada metala i na nepristupačnim mestima.

Stezanje umetka u držaču alata se može izvesti, na prirner, pomoću držača sa gornjim i donjim podesivim elementom za zabravljivanje postavljanjem umetka u otvor držača a zatim i dovođenjem elemenata za zabravljivanje u položaj u kome je umetak čvrsto stegnut u držaču (potezanjem pomoću zavrtnja ili na neki drugi način). Poznat je veliki broj alata sa različitim rešenjima za zabravljivanje umetka u držaču veće ili manje tehničke složenosti. Postupak postavljanja i zabravljivanja umetka u držaču alata treba da bude što je moguće jednostavniji iz razloga efikasnosti. Umetak mora biti čvrsto zabravljen, odnosno čvrsto stegnut u držaču. Sila stezanja, stoga, mora prvenstveno biti raspoređena na što većoj površini. Dimenzije držača često moraju biti male u blizini mesta sečenja zbog potrebe da alat ima dobru pristupačnost u toku obrade materijala. Sa druge strane, što je manji držač, to je manja i čvrstina samog alata.

Tehničko rešenje postavljanja umetka u držaču kod kojeg držač i umetak poseduju sadejstvujuće prefabrikovane žljebove ili slično je takođe poznato stanju tehnike. Svrha ovih žljebova jeste da, između ostalog, obezbede da umetak bude stegnut u držaču što čvršće radi sprečavanja bočnog kretanja umetka u držaču i kako bi se omogućilo jednostavnije postavljanje umetka u držač. Sa druge strane, ovakva varijanta izvođenja prouzrokuje druge probleme tokom pravljenja žljebova na držaču i umetku, pošto to zahteva komplikovana podešavanja tolerancija kao i identičan način proizvodnje žljebova i na držaču i na umetku, što je, naravno, prilično skupo. Dovođenje u liniju žljebova prilikom postavljanja umetka u držač tako da dva komplementarna žljeba mogu da se postave jedan u drugi zahteva veliku preciznost u toku proizvodnje i sklapanja. Problem postoji, takođe, i u ostvarivanju ispravnog položaja žljebova kao i ostvarivanju

čvrstog stezanja umetka u držaču u zabravljenom položaju. Dalji problem vezan za prefabrikovane žljebove različitih tipova je taj da različiti tipovi žljebova ne mogu automatski biti stegnuti u bilo kojem držaču. Svi različiti tipovi držača alata kod kojih se primenjuje ovaj način stezanja i zabravijivanja moraju imati svoje odgovarajuće umetke tako da su žijebovi na držaču i umetku uzajamno komplementarni.

Alat za mašinsku obradu metala je poznat iz dokumentaUS-A-5,054,967koji opisuje

držač i umetak koji se postavlja u držač. Umetak može posedovati žljebove dok držač,

stoga, može posedovati komplementarna ispupčenja. Prema još jednom izvođenju, umetak je obložen sa svoje donje površine slojem mekog metala koji ima veći koeficijent trenja od naspramne površine držača sa kojom sadejstvuje. Izvođenje premaUS-A-5,054,967ne predlaže rešenje za probleme koji su opisani u tekstu iznad, a

vezani su za postojeće stanje tehnike.

DokumentEP-A1-0802006se odnosi na rezni alat koji sadrži držač i umetak. Na površini umetka postoje ispupčenja oštrih ivica, oblika krova sa uglom između 60 i 90 stepeni. Ispupčenja oblika krova na umetku se utiskuju u čeličnu površinu alata pomoću pritiska nastalog usled pritezanja zavrtnja u toku postavljanja umetka, pri čemu se površina alata plastično deformiše. Konstrukcijsko rešenje umetka sa ispupčenjima oštrih ivica i oblika krova znači da će rezni alat praktično Jahati" na ovim ispupčenjima. Zabravljivanje umetka u držaču koje je izvedeno na ovaj način je slabije. Stoga, konstrukcijsko rešenje prema dokumentuEP-A1-0802006ne daje predlog rešenja problema koji su opisani u tekstu iznad,a vezani su za postojeće stanje tehnike.

Izlaganje suštine pronalaska

Cilj predmetnog pronalaska je da realizuje način stezanja umetka za rezanje u držaču alata

za mašinsku obradu metala koji je ujedno i dovoljno čvrst i dovoljno jednostavan, kao i

da pri tom eliminiše sve navedene nedostatke koji su prethodno opisani u vezi sa postojećim stanjem tehnike. Stoga, jedna namera je da se opiše postupak i konstrukcijsko rešenje koje uprošćava podešavanje i povećava silu kojom se steže umetak u držaču alata. Takođe, namera predmetnog pronalaska je i da obezbeđi poboljšano fiksiranje i zabravljivanje. Dalja namera je i da se eliminiše svako relativno kretanje tj. pomeranje umetka u odnosu na držač. Osim toga, predmetni pronalazak opisuje postupak i konstrukcijsko rešenje alata za jednostavnu zamenu umetka pri čemu se sa istim alatom može koristiti više različitih tipova umetaka, kao što su umeci za glodanje, struganje i slično, Još jedna namera je i da se omogući efikasnija proizvodnja umetaka i držača alata sa stanovišta troškova.

Postupak i uređaj prema predmetnom pronalasku rešavaju prethodno opisane probleme i naznačeni su navodima iz Zahteva. Stoga, postupak prema predmetnom pronalasku se odnosi na način zabravljivanja umetka u alatu za mašinsku obradu metala. Alat se sastoji od umetka sa gornjom kontaktnom površinom ili delom i donjom kontaktnom površinom ili delom. Umetak se postavlja u držač pri čemu je držač sastavljen od tela držača i sklopa za stezanje. Telo držača poseduje nižu kontaktnu površinu ili deo. Umetak se postavlja tako da donja kontaktna površina ili deo umetka dolazi u dodir odnosno sadejstvo sa donjom kontaktnom površinom ili delom držača i sklop za stezanje se dovodi u kontakt sa gornjom kontaktnom površinom ili delom umetka. Najmanje jedna od kontaktnih površina umetka je izvedena sa ispupčenjima

izvedenim u vidu zaobljenih kupa, zubaca ili u nekom sličnom obliku,

koje se utiskuju u naspramnu površinu ili deo držača tokom njene deformacije prilikom zabravljivanja umetaka, pri čemu su vrhovi pomenutih nepravilnosti u vidu kupa, zubaca i si. zaobljeni na takav način da ne dolazi do njihovog cepanja kada na umetak deluje sila rezanja i pri čemu je poluprečnik (R) njihovog zaobljenog vrha unutar intervala od oko 0,05mm do oko Q,2mm.

Jedna od prednosti sa ovakvim rešenjem prema predmetnom pronalasku je da se stezanje umetka u držaču značajno poboljšava u odnosu na postojeće metode i konstrukcijska rešenja. Stezanje umetka postaje veoma čvrsto. Tokom mašinske obrade metala, sila rezanja doprinosi da umetak bude još čvršće stegnut i zabravljen u držaču. Prilikom postavljanja umetka u držač, ispupčenja umetka se, bar delimično ili u celosti, utiskuju u površinu držača, na taj način je deformišući. Ovo se dešava i u toku prve faze usled sile stezanja kojom sklop za stezanje deluje na umetak, ali glavni uticaj na umetak se ispoljava pre svega u toku druge faze kada sila rezanja deluje na umetak. Na ovaj način se iskorišćava razlika u čvrstoći različitih materijala od kojih su izrađeni umetak i držač. Sila stezanja se raspoređuje preko velike površine pošto se značajan ili potpun kontakt između površina ostvaruje po Čitavoj površini umetka. Ovo je posebno tačno kada kontaktna površina umetka nije ravna pošto je tada njena površina mnogo veća nego što je to slučaj kada je površina ravna. Apsorpcija delovanja sile u svim pravcima se postiže u među sloju između sadejstvujućih površina.

Dalje, prema predmetnom pronalasku se ostvaruje, kako tačno fiksiranje, tako i precizno zabravljivanje odnosno stezanje umetka. Dalja prednost pronalaska je da nije potrebno razmatrati podešavanje tolerancija za vreme uzajamnog delovanja između površina umetka i držača. Kako nema potrebe za komplikovanim podešavanjem tolerancija površina umetka i držača, ne dolazi ni do problema sa podešavanjem umetka. Na ovaj način se zamena umetka u držaču značajno olakšava. Postupak se može iskoristiti za gotovo sve tipove umetaka. Kao dodatak, bilo kakvo relativno pomeranje umetka u odnosu na držač se eliminiše postupkom i konstrukcijskim rešenjem prema predmetnom pronalasku. Dalje, konstrukcijskim rešenjem prema predmetnom pronalasku se značajno smanjuje mogućnost slučajnog ispadanja umetka iz držača.

Princip kojim se umetak steže u držaču alata se može poistovetiti sa principom zabravljivanja po obliku. Površina držača nije predmet značajnijeg habanja usled većeg broja ponovljenih stezanja i otpuštanja umetka. Tolerancije za ispupčenja na umetku su uobičajeno reda veličine nekoliko hiljaditih delova milimetra. Ove precizne tolerancije znače da ispupčenja ulaze u iste pozicije prilikom stezanja, u ulegnuća koja su formirana deformacijom tokom prethodnog stezanja umetka sa sličnim ispupčenjima, pri čemu se površina umetka i površina držača ponovo deformišu zajedno.

Predmetni pronalazak se takođe odnosi na rezni alat za mašinsku obradu metala. Alat se sastoji od držača i umetka koji se postavlja u držač. Umetak sadrži gornju kontaktnu površinu ili deo i donju kontaktnu površinu ili deo, i sadrži bočne površine između kontaktnih površina. Držač se sastoji od najmanje jedne rezne ivice u međuprostoru između gornje i donje rezne površine i bočne površine. Umetak se postavlja u držač gde trpi opterećenje. Najmanje jedna od kontaktnih površina umetka sadrži ispupčenja izvedena u vidu kupa, zubaca ili nekom sličnom obliku koja se, najmanje delimično, u toku postavljanja umetka ili kada je umetak pod opterećenjem, utiskuju u naspramnu površinu držača pri tom je deformišući, pri čemu su vrhovi pomenutih kupa, zubaca ili nekog sličnog oblika zaobljeni na takav način da ne dolazi do njihovog cepanja kada na umetak defuje sila rezanja i čiji poluprečnik (R) se nalazi u intervalu od oko 0,05mm do oko 0,2mm.

Ispupčenja na kontaktnoj površini ili delu umetka prema predmetnom pronalasku mogu

biti formirana u vidu zaobljenih izbočina, kupa, zubaca, piramida ili u nekom drugom pogodnom obliku koji je uzdignut u odnosu na kontaktnu površinu umetka. Poželjno je ukoliko su ispupčenja izvedena u vidu zaobljenih kupa, zubaca ili piramida. Termin „zaobljen" se ovde koristi da opiše činjenicu da je krajnji vrh ispupčenja ima jasno uočljivo zaobljenje koje je takvo da ne dolazi do cepanja, odnosno razdvajanja vrha ispupčenja kada na umetak deluje sila rezanja. Stoga, poželjno je ukoliko vrh ispupčenja ima poluprečnik koji se nalazi u opsegu od oko Q,05mm pa do oko 0,2mm, a prvenstveno od oko 0,08mm pa do oko 0,1 mm. Ispupčenja mogu imati visinu od nekoliko desetih delova milimetra pa do nekoliko milimetara. Poželjno je ukoliko se visina ispupčenja nalazi u opsegu od oko 0,01 mm pa do oko 2,0mm, a prvenstveno u opsegu od oko 0,05mm do oko 0,5mm. Rastojanje između susednih ispupčenja i njihov raspored može biti između nekoliko hiljaditih delova milimetra pa sve do nekoliko milimetara, a prvenstveno između oko 0,8mm pa do oko 12mm.

Poželjno je da su ispupčenja ravnomemo raspoređena po čitavoj kontaktnoj površini ili

delu umetka. Prema jednom od prvenstvenih izvođenja, samo deo donje kontaktne površine ili dela umetka poseduje zaobljena ispupčenja. Poželjno je ukoliko ispupčenja prekrivaju između 10% i 50% od ukupne površine donje kontaktne površine reznog alata, a prvenstveno je poželjno da pokrivaju između oko 20% do oko 33% površine.

Kako ispupčenja prekrivaju samo deo donje površine umetka, pogodno je da ona budu raspoređena uz prednju ivicu umetka, to jest, u onom delu donje površine umetka koja je okrenuta ka kraćoj stranici tela držača koja je najbliža predmetu koji se obrađuje alatom. Na ovaj način, može se obezbediti da se ispupčenja potpuno utiskuju u površinu tela držača čime se ostvaruje potpuni kontakt između površina umetka i tela držača.

Ispupčenja moraju biti čvršća od materijala od kojeg je izrađena naspramna kontaktna površina ili deo držača, pošto će ispupčenja biti utisnuta, najmanje delimično, u naspramnu kontaktnu površinu ili deo držača kada se kontaktna površina ili deo umetka sa ispupčenjima postavi u njega. Pogodno je da su ispupčenja izrađena od istog materijala od kojeg je izrađen i sam umetak.

Ispupčenja umetka će biti kompletno utisnuta u površinu držača prema jednom od izvođenja postupka, umetka i alata prema predmetnom pronalasku, pri čemu se potpuni kontakt između površina ostvaruje po čitavoj površini umetka. Termin „potpuni kontakt između površina" se koristi da opiše kompletnu donju površinu umetka koja je u kontaktu sa površinom držača.

Umetak se proizvodi od materijala koji je pogodan za mašinsku obradu metala, kao što je,na primer, tvrdi metal, brzorezni čelik, keramika ili keramički materijali. Umeci mogu biti sa oblogom ili bez nje.

Predmetni pronalazak takođe obuhvata i rezni alat za mašinsku obradu metala. Alat se sastoji od držača i umetka postavljenog u držač. Držač se sastoji od tela držača i sklopa za stezanje, gde telo držača poseduje donju kontaktnu površinu ili deo. Umetak se postavlja na takav način da je donja kontaktna površina ili deo reznog alata u dodiru i sadejstvuje sa donjom kontaktnom površinom ili delom držača. Dalje, umetak se postavlja u držač na takav način da je gornja kontaktna površina ili deo umetka u dodiru

i sadejstvuje sa donjom površinom sklopa za stezanje.

Sklop za stezanje i telo držača se proizvode na konvencionalan način od čelika ili nekog drugog pogodnog materijala, kao što je,na primer.aluminijum

Držač se sastoji od tela držača i sklopa za stezanje, kao što je,na prtmer.stega. Sklop za stezanje ima funkciju da deluje silom na umetak pošto se ovaj postavi u telo držača. Donja kontaktna površina ili deo držača i donja površina naspramnog umetka, donja kontaktna površina ili deo, mogu biti klinastog oblika, kupastog oblika, ravni ili nekog drugog geometrijskog oblika pogodnog za ovu svrhu.

Opis slika nacrta

Predmetni pronalazak će dalje biti detaljnije opisan u formi neograničavajućeg izvođenja prema predmetnom pronalasku, ilustrovanom pomoću priloženih slika na kojima: •Slika 1prikazuje aksonometrijski izgled umetka za mašinsku obradu metala rezanjem, zajedno sa uvećanjem detalja donje kontaktne površine ili dela umetka,

•Slika 2prikazuje aksonometrijski izgled držača za mašinsku obradu metala,

•Slika 3prikazuje aksonometrijski izgled alata koji sadrži držač prikazan na Slici 2 sa zabravljenim umetkom, •Slika 4prikazuje izgled zaobljenog vrha ispupčenja, u preseku i u uvećanoj razmeri, •Slika 5prikazuje aksonometrijski izgled prvenstvenog izvođenja umetka.

Detaljan opis izvođenja

Na Slici 1 prikazan je umetak 2 za mašinsku obradu metala. Umetak 2 poseduje gornju kontaktnu površinu 4 i donju kontaktnu površinu 6. Bočne površine 22, 24 se pružaju između kontaktnih površina 4 i 6. Umetak 2 poseduje najmanje jednu reznu ivicu 26, između gornje rezne površine 28 i bočnih površina 22, 24. Najmanje jedna od kontaktnih površina 4, 6 umetka 2 poseduje zaobljena ispupčenja 20. Takođe, moguće je da umetak 2 poseduje ispupčenja i na drugim stranicama umetka 2: ne samo da ispupčenja 20 mogu postojati na donjoj kontaktnoj površini 6, već ona mogu postojati i, na primer, na gornjoj kontaktnoj površini 4. Donja površina 6 umetka poseduje ispupčenja 20, gde je deo donje kontaktne površine 6 umetka prikazan u uvećanoj razmeri na Slici 1. Kao što je prikazano na Slici 1, ispupčenja 20 mogu biti izvedena u vidu zaobljenih npr, kupa/piramida ili u nekoj sličnoj formi. Pogodno Je ukoliko su ispupčenja 20 izradjena od istog materijala od kojeg je napravljen i umetak 2, a to može biti, na primer, čvrsti metal, brzorezni čelik, keramika ili keramički materijal. Ispupčenja 20 mogu biti formirana brušenjem, mada je sa stanovišta troškova pogodnije ukoliko se formiraju presovanjem. Poželjno je da se ona formiraju u samom toku proizvodnje umetka. Važno je da je čvrstina ispupčenja 20 veća od Čvrstine materijala od kojeg je izrađena naspramna donja i gornja kontaktna površina 14, 16 držača 8 za umetak 2, pošto će ispupčenja 20 najmanje delimično, a prvenstveno u potpunosti, biti utisnuta u naspramnu kontaktnu površinu ili deo držača 8 kada se kontaktna površina ili deo umetka sa svojim ispupčenjima postavi u njega.

Rastojanje Xiizmeđu susednih ispupčenja 20 može biti između nekoliko stotih delova milimetra pa do nekoliko milimetara (videti Sliku 1), a prvenstveno unutar intervala od oko 0,8mm do oko 12mm. Poželjno je da su ispupčenja 20 ravnomerno raspoređena po čitavoj kontaktnoj površini 4, 6 umetka 2. Takođe, ispupčenja 20 mogu biti postavljena i po kontakntoj površini 4, 6 na takav način da formiraju oblik riblje kosti, slova V ili neki sličan oblik.

Držač 8 za mašinsku obradu metala je prikazan na Slici 2. Držač 8 je sastavljen od tela

10 držača i sklopa 12 za stezanje. Ležište 15 za umetak 2 na držaču 8 je postavljeno između prednjeg dela tela 10 držača i sklopa 12 za stezanje držača, čime je formiran prostor za stezanje umetka 2. Telo 10 držača poseduje donju kontaktnu površinu 4 dok sklop za stezanje poseduje donju površinu 16 između kojih se u držaču 8 postavljaju kontaktor površine 14, 16 umetka 2. Gornja kontaktna površina umetka 2 se dovodi u kontakt sa donjom površinom 16 sklopa 12 za stezanje. Dalje, umetak 2 se postavlja

u držač 8 na takav način da donja kontaktna površina 6 umetka 2 dolazi u kontakt sa donjom kontaktnom površinom 14 ili delom držača 8. Sklop 12 za stezanje je podesivo pričvršćen za telo 10 držača pomoću zavrtnja 17. Prednji deo 19 sklopa za stezanje, koji je formiran na gornjoj površini zavrtnja 17 na sklopu 12 za stezanje, može se odvrnuti uz pomoć šestougaonog ključa ili sličnog alata, dovoljnog za postavljanje umetka 2 u držač 8.

Umetak 2 se postavlja u držač 8 nakon čega se umetak 2 čvrsto zabravljuje u držaču 8 sitom kojom zavrtanj 17 deluje na sklop 12 za stezanje, na takav način što se uzdignuti prednji deo 19 sklopa 12 za stezanje pritezanjem pomoću zavrtnja 17 potiskuje na dole. Kao što je prikazano na Slici 3, alat 1 za mašinsku obradu metala sadrži telo 10 držača 8 sa Slike 2 sa stegnutim umetkom 2. Kada se umetak 2 postavi u držač 8, ispupčenja 20 na umetku će najmanje delimično ili u potpunosti biti utisnuta i deformisaće kontaktnu površinu 14 držača. Kao što je prikazano na slici 3, potpuni kontakt između površina će se ostvariti po čitavoj površini umetka 2, pošto se ispupčenja 20 umetka 2 potpuno utiskuju u donju kontaktnu površinu 14 tela 10 držača. U početnoj fazi, zabravljivanje umetka2u držaču 8 se najpre vrši pomoću sile stezanja kojom deluje sklop 12 za stezanje, pri čemu umetak 2 dolazi u deformišući kontakt sa kontaktnim površinama 14, 16 držača, ipak, glavni deo zabravljivanja umetka 2 se dešava u drugoj fazi kada sila rezanja deluje na umetak 2 tokom mašinske obrade metala pomoću alata 1. Time se umetak 2 pričvršćuje dodatnim utiskivanjem u držač 8.

Slika 4 prikazuje vrh ispupčenja 20 gde spoljašnji deo vrha 32 ispupčenja 20 ima jasno vidljivo zaobljenje. Na ovaj način, izbegava se cepanje vrhova ispupčenja kada na umetak 2 deluje sila rezanja. Pogodno je da vrh ispupčenja ima određen poluprečnik R unutar intervala od oko 0,05mm do oko 0,2mm, a prvenstveno između oko 0,08mm do oko 0,1 mm.

Slika 5 prikazuje prvenstveno izvođenje umetka 2, u kojem samo deo donje kontaktne površine 6 ili dela umetka poseduje zaobljena ispupčenja 20. Kao što se sa Slike 5 jasno vidi, ispupčenja 20 prekrivaju oko jedne trećine donje površine umetka 2 i to u delu uz prednju ivicu 34 umetka. Ispupčenja su, stoga, postavljena u ograničenoj oblasti u prednjem delu donje površine umetka. Prema jednom od prvenstvenih izvođenja, samo deo donje kontaktne površine 6 ili dela umetka 2 poseduje zaobljena ispupčenja. Poželjno je ukoliko ispupčenja 20 prekrivaju između 10% i 50% od ukupne površine donje kontaktne površine 6 reznog alata 1, a prvenstveno je požeijno da pokrivaju između oko 20% do oko 33% površine. Na ovaj način, može se osigurati da će ispupčenja 20 biti u potpunosti utisnuta u površinu tela 10 držača 8 čime će se ostvariti potpuni kontakt između površina umetka 2 i tela držača.

Claims (11)

1. Postupak zabravljivanja umetka (2) u alatu (1) za mašinsku obradu metala, pri čemu alat (1) sadrži umetak (2) za rezanje sa gornjom kontaktnom površinom (4) i donjom kontaktnom površinom (6), gde se umetak (2) za rezanje postavlja u držač (8), gde se držač (8) sastoji od tela (10) i sklopa (12) za stezanje, gde telo (10) držača (8) poseduje donju kontaktnu površinu (14), gde se umetak (2) postavlja u držač (8) na takav način da donja kontaktna površina (6) umetka (2) dolazi u kontakt sa donjom kontaktnom površinom (14) držača (8) i što sklop (12) za stezanje deluje na gornju kontaktnu površinu (4) umetka (2) uz postojanje najmanje jedne kontaktne površine (4, 6) umetka (2) za rezanje sa ispupčenjima (20) u vidu zaobljenih kupa, zubaca i!i nekom sličnom obliku,naznačen t i me, što se ispupčenja (20) utiskuju u naspramnu kontaktnupovršinu (14,16) držača (8) i deformišu se usled stezanja i zabravljivanja umetka (2), što su vrhovi (32) ispupčenja (20) zaobljeni kako ne bi dolazilo do njihovog cepania kada je umetak (2) pod dejstvom sile rezanja, i što je poluprečnik (R) vrhova (32) unutar intervala od oko 0,05mm pa do oko 0,2rnm.

2. Postupak prema Zahtevu1, naznačen t i m e, štonajmanje donja kontaktna površina (6) umetka (2) poseduje ili je formirana sa ispupčenjima (20).

3. Postupak prema Zahtevu 1 ili 2,n a z n a čen t i me, što se umetak (2) za rezanje i pored toga što se dovodi u deformišući kontakt sa najmanje jednom kontaktnom površinom (14, 16) držača tokom početne faze, dodatno utiskuje u tu površinu prilikom eksploatacije alata (1) usled delovanja site rezanja koja deluje na umetak (2) za rezanje tokom druge faze čime se umetak (2) dodatno steže i zabravljuje.

4. Postupak prema bilo kojem od prethodnih Zahteva,naznačen t i me, što se ispupčenja (20) umetka (2) u potpunosti utiskuju u površine (14, 16) držača (8), pri čemu se uspostavlja potpuni kontakt između kontaktnih površina (4, 6, 14, 16) duž čitave površine umetka (2).

5. Umetak (2) za mašinsku obradu metala rezanjem, gde se umetak (2) sastoji od gornje kontaktne površine (4) i donje kontaktne površine (6) i što umetak (2) sadrži bočne površine (22, 24) između kontaktnih stranica, pri čemu umetak (2) za rezanje sadrži najmanje jednu reznu ivicu (26) u delu između gornje rezne ivice (28) i bočne površine (22, 24), pri čemu se umetak (2) postavlja u držač (8) gde je predmet opterećenja, što najmanje jedna od kontaktnih površina (4, 6) umetka (2) sadrži ispupčenja (20) izvedena u vidu zaobljenih kupa, zubaca ili nekog sličnog oblika,n a značen tf me, što se ispupčenja (20) najmanje delimično utiskuju u naspramnu kontaktnu površinu držača (8) deformišući površinu držača (8) kada je umetak (2) stegnut u držaču (8) i/ili je pod opterećenjem, što su vrhovi (32) ispupčenja (20) zaobljeni kako ne bi dolazilo do njihovog cepanja kada na umetak (2) za rezanje deluje sila rezanja i što ieDoluorečnik (R) zaobljenja vrha (32) unutar opsega od oko 0,05mm pa od oko 0,2mm.

6. Umetak prema Zahtevu 5,naznačen t i me, što se visina ispupčenja (20) nalazi u intervalu od oko 0,05mm do oko 0,5mm.

7. Umetak prema Zahtevu5 ili 6, n a z n a č e n t i m e,što su vrhovi (32) ispupčenja (20) zaobljeni pri čemu vrh (32) zaobljenja ima poluprečnik (R) koji se nalazi u intervalu od oko 0,08mm do oko 0,1 mm.

8. Umetak prema bilo kojem od Zahteva5 do 7, naznačen t i m e,što ispupčenja (20) prekrivaju od oko 10% do oko 50% ukupne površine donje kontaktne površine (6) umetka i što se nalaze uz prednju ivicu (34) umetka (2).

9. Umetak prema bilo kojem od Zahteva 5 do 8,naznačen t i me, što se ispupčenja (20) formiraju presovanjem.

10. Alat (1)za mašinsku obradu metala rezanjem, koji sadrži držač (8) prema bilo kojem od Zahteva 5 do 9,naznačen t i m e,što je u držaču (8) postavljen umetak (2) za rezanje.

11 .Alat (1) za mašinsku obradu metala rezanjem, prema Zahtevu10,naznačen ti me, što se ispupčenja (20) umetka (2) u potpunosti utiskuju u kontaktnu površinu (14,16) držača (8) pri čemu se uspostavlja potpuni kontakt između kontaktnih površina (4, 6; 14, 16) po čitavoj površini umetka (2).