RS54748B2

RS54748B2 - Sklop mlaznica koji sadrži prvi i drugi element koji su međusobno spojeni u klizni translatorni odnos i zaptivni element od termički intumescentnog materijala, vatrostalni element, postupak proizvodnje vatrostalnog elementa, postupak spajanja...

Info

Publication number: RS54748B2
Application number: RS20160331A
Authority: RS
Inventors: James Ovenstone; Martin Zhou
Original assignee: Vesuvius Usa Corp
Priority date: 2011-12-16
Filing date: 2012-12-14
Publication date: 2022-03-31
Also published as: EP2790856B1; EA030713B1; UA114095C2; US10065238B2; AR089193A1; MY170843A; EP2790856B2; EP2790856A2; WO2013088249A3; CL2014001508A1; CA2856815C; CN104185520A; JP2015502260A; ES2569050T3; RS54748B1; TWI640375B; ES2569050T5; NZ625322A; CA2856815A1; MX2014007241A

Description

Opis

OBLAST PRONALASKA

Ova pronalazak se, u principu, odnosi na linije za kontinualno livenje metala. Konkretno, odnosi se na zaptivanje koje je naročito pogodno za zaptivanje spojnih površina između elemenata sklopova mlaznica u linijama za kontinualno livenje metala koji su spojeni tako da su u kliznom translatornom odnosu kao što je to zasunska ploča u kliznom zatvaraču ili mlaznica pogodna da se koristi sa uređajem za izmenu cevi.

POZNATO STANJE TEHNIKE VEZANO ZA PRONALAZAK

U procesima u kojima se vrši oblikovanje metala, istopljeni metal se prebacuje iz jedne metalurške posude u drugu, u kokilu ili neki alat. Na primer, kao što je prikazano na Slici 1, kazan (100) se puni tečnim metalom iz peći i prebacuje do livnog lonca (200). Istopljeni metal iz livnog lonca onda može da se lije u kokilu za kontinualno livenje radi formiranja slabova, blumova, gredica ili drugih vrsta kontinualno livenih proizvoda ili u ingote ili druge zasebne definisane oblike u livačkim kalupima. Rastopljeni metal iz metalurške posude teče gravitacijom kroz razne sklopove mlaznica (20, 30) koji se nalaze na dnu napred pomenutih posuda.

Neki od napred pomenutih sklopova mlaznica sadrže elemente koji se međusobno pomeraju. Na primer, kazan (100) na dnu (100a) ima klizni zatvarač (20) kako je ilustrovano na Slici 2 koji spaja unutrašnju mlaznicu (21) usađenu u vatrostalnu oblogu dna kazana i kolektorsku mlaznicu koja se proteže izvan kazana. Zasunska ploča (25) koja ima cilindrični prolaz nalazi se kao u sendviču između unutrašnje mlaznice i kolektorske mlaznice i može linearno da klizi između njih da bi se cilindrični prolaz ploče podudario sa ili pomerio izvan cilindričnog prolaza unutrašnje i spoljne mlaznice.

Drugi primer je uređaj za izmenu cevi (30) montiran na dno livnog lonca (200) koji služi da se rastopljeni metal koji se nalazi u livnom loncu ispusti u kokilu ili neki alat. On se sastoji od unutrašnje mlaznice (31) usađene u vatrostalnu oblogu dna livnog lonca i izlivne mlaznice (32) koja se proteže izvan livnog lonca. Pošto je radni vek napred pomenutih izlivnih mlaznica generalno kraći od ukupnog trajanja operacije livenja, uređaj za izmenu cevi se često koristi da omogući zamenu izlivnih mlaznica (32) bez prekidanja operacije livenja tako što se nova izlivna mlaznica klizno pomera duž odgovarajućih vođica da izgura i zameni ishabanu izlivnu mlaznicu kako je ilustrovano na Slikama 3 i 4.

Kod opreme za livenje metala od najvećeg značaja je savršena nepropustljivost kontaktnih površina između spojenih elemenata zato što, sa jedne strane, većina rastopljenih metala brzo oksidiše u dodiru sa vazduhom na tako visokim temperaturama i, sa druge strane, zato što protok kroz cilindrični prolaz mlaznice zbog Venturijevog efekta izaziva usisavanje vazduha na svakom spoju koji nije hermetičan. Ovaj problem je naročito osetljiv kod onih elemenata koji tokom rada mogu da se pomeraju a ipak moraju da zadrže potpunu nepropustljivost.

Da bi se sprečilo da vazduh bude usisan u zazore na površinama spoja između elemenata sklopa mlaznica, dva elementa se međusobno spajaju sredstvima za pritezanje kao što su opruge koje primenjuju jake sile da kontaktne površine dva elementa pritisnu jednu uz drugu. Ovo rešenje ima ograničenja zato što bi suviše velike sile stezanja ugrozile međusobno klizanje dva elementa i što nije delotvorno u slučaju da na površinama spajanja ima malih grešaka kao što su lokalne neravnine. Često se koristi gasna zaštita gde se gas, kao što je argon ili azot, ubrizgava kroz kanale predviđene na spojevima ili blizu njih. Međutim, ovo rešenje troši velike količine gasa i ne sprečava unos vazduha u potpunosti. Površine koje su u kliznom kontaktu se često oblažu slojem maziva, kao što je grafit, koji se nalazi u nekom vezivu kao što je tečno staklo ili aditivi kao što su gline, kao bentonit ili slično. Napred pomenuti mazivni slojevi donekle deluju kao zaptivač veze između dve vatrostalne površine ali su uslovi okruženja oko sklopova mlaznica tako ekstremni u pogledu lokalno veoma visokih temperatura i velikih toplotnih gradijenata tako da je zaptivni efekat generalno nedovoljan da obezbedi potpunu hermetičnost sklopa.

Ovaj pronalazak predlaže rešenje kojim se obezbeđuje nepropustljivi spoj između dve vatrostalne površine sklopa mlaznica čak i ako su one međusobno spojene tako da su u kliznom translatornom odnosu. Ovo rešenje ne zahteva nikakvu finu mašinsku obradu kontaktnih površina.

SUŠTINA PRONALASKA

Ovaj pronalazak je određen priloženim nezavisnim patentnim zahtevima. Zavisni patentni zahtevi definišu pretpostavljene primere izvođenja. Konkretno, ovaj pronalazak se odnosi na sklop mlaznica uređaja za livenje metala izabran iz kliznog zatvarača i uređaja za izmenu cevi, gde se napred navedeni mlaznični sklop sastoji od:

- prvog vatrostalnog elementa koji sadrži prvu kontaktnu površinu koja ima otvor prvog cilindričnog prolaza i

- drugog vatrostalnog elementa koji sadrži drugu dodirnu površinu koja ima otvor drugog cilindričnog prolaza gde su prvi i drugi element spojeni tako da su u kliznom translatornom odnosu preko svoje prve, odnosno druge kontaktne površine gde prvi i drugi cilindrični prolaz mogu da se pomere tako da se podudaraju ili da se ne poklapaju da bi i kada su u registru napravili neprekidan cilindrični prolaz za ispuštanje rastopljenog metala od ulaznog otvora za rastopljeni metal do izlaznog otvora za rastopljeni metal gore navedenog sklopa mlaznica,

- zaptivnog elementa između prve i druge dodirne površine prvog i drugog elementa,

naznačen time što zaptivni element je intumescentni zaptivni element koji sadrži termički intumescentni materijal.

U ovom kontekstu, „mlaznični sklop“ definisan je kao sklop koji se sastoji od najmanje jedne mlaznice koja ima cilindrični prolaz koji omogućava izlivanje rastopljenog metala iz posude.

Intumescentni zaptivni element mlazničnog sklopa prema ovom pronalasku pretpostavljeno ima:

- temperaturu inicijalnog širenja, Ti, od najmanje 130°C, pretpostavljeno najmanje 400°C, poželjnije najmanje 600°C i/ili

- maksimalno relativno širenje, Vmax / V20 na temperaturi, Tmax, maksimalnog širenja koja je između Ti i 1400°C, koje u odnosu na njegov volumen meren na 20°C iznosi najmanje 10, poželjno bar 25, poželjnije bar 50, najpoželjnije najmanje 80.

„Termički intumescentan materijal“ je materija koja nabubri usled izloženosti toploti čime povećava zapreminu a smanjuje gustinu. U principu, bubrenje intumescentnog materijala uzrokuje fazna transformacija najmanje jedne komponente pomenutog materijala i jasno se razlikuje od normalnog toplotnog širenja koje se generalno povećava linearno sa temperaturom, DV = a DT gde je a koeficijent toplotnog širenja. Intumescentan materijal pogodan za ovaj pronalazak može da bude sačinjen od slojevitog materijala koji je modifikovan umetanjem drugih materijala između slojeva da bi se izazvalo bubrenje posle izlaganja toploti, kao što su:

- grafit koji može da ekspandira, glina, liskun ili perlit, koji sadrži jedno ili više od sledećeg: sumpornu kiselinu, azotnu kiselinu, fosfornu kiselinu, organske kiseline kao sirćetnu ili fenolnu kiselinu i njihove soli, hlorni i bromni gas umetnut između susednih kristalnih slojeva; pretpostavljen je grafit koji može da ekspandira dopunjen sa jedinjenjem koje sadrži sumpor ili fosfor,

- vermikulit, po mogućstvu u obliku interno uslojenih slojeva vermikulita i biotita.

U jednom primeru izvođenja ovog patenta, intumescentni zaptivni element je sloj čija se neekspandirana debljina kreće između 0,1 i 3,0 mm, poželjnije između 0,2 i 1,0 mm, najpoželjnije između 0,3 i 0,6 mm. Pomenuti sloj presvlake može opciono da bude prekriven finalnim zaptivnim slojem, kao što je na primer standardna grafitna mešavina. Zaptivni element tako može da bude nanet preko znatnog dela, po mogućstvu cele prve i/ili druge kontaktne površine. Alternativno zaptivni element može da se nanese u žleb na prvoj i/ili drugoj kontaktnoj površini koji omeđava barem delom otvor prvog, odnosno drugog cilindričnog prolaza. Ovaj žleb je po mogućstvu dubok bar 0,5 mm, poželjnije bar 1,0 mm, najpoželjnije dubok bar 3,0 mm.

U alternativnom primeru izvođenja, zaptivni element može da bude u obliku zaptivke pretpostavljeno usađene u žleb na prvoj i/ili drugoj kontaktnoj površini koji omeđava barem delimično otvor prvog, odnosno drugog cilindričnog prolaza.

Zaptivni element može da se sastoji od:

- 5-95 tež.% intumescentnog materijala koji sadrži grafit koji može da ekspandira i/ili vermikulit,

- 5-95 tež.% veziva kao što je tečno staklo, po mogućnosti sa primesom jednog ili više od sledećeg: glina, Na2CO3, CaCO3, MgCO3, NaHCO3, Ca(HCO3)2, Mg(HCO3)2, - 0-80 tež.% maziva kao što je (neekspanzioni) grafit,

- 0-20 tež.% antioksidansa kao što je aluminijum, silikon ili molibden,

gde su tež.% mereni kao suva težina čvrste materije u odnosu na ukupnu suvu težinu sastava zaptivnog elementa.

U pretpostavljenom primeru izvođenja, intumescentni materijal je inkapsuliran u mikroomotač koji može da teče, isparava ili se raspadne posle izlaganja datoj temperaturi ili mehaničkim naponima, kao što je smicanje prilikom kliženja jedne kontaktne površine preko druge. Preimućstvo je da su takvi mikroomotači sačinjeni od tečnog stakla, koloidnog silicijuma ili aluminijum fosfata, pretpostavljeno u kombinaciji sa jednim ili više od sledećeg: glina, Na2CO3, CaCO3, MgCO3, NaHCO3, Ca(HCO3)2 ili Mg(HCO3)2, po mogućstvu u količini koja je u rasponu od 0,5-80 tež.%, poželjnije 5-30%. Ovakav sloj zaštitnog omotača može da se:

- nanese na osnovni premaz, koji je pretpostavljeno sačinjen od mešavine fenolne smole i furfurala u težinskom odnosu koji se kreće između 3:8 i 3:1, pretpostavljeno između 1:1 i 3:2, gde se pomenuti osnovni premaz nanosi direktno na intumescentne ljuspice, ili

- prekrije završnim gornjim slojem koji se pretpostavljeno sastoji od mešavine fenolne smole i furfurala.

Ovaj primer izvođenja je posebno pogodan za zamenljive izlivne mlaznice zato što se one često predgrevaju pre nego što se stave u uređaj za izmenu cevi. Inače, inkapsulacija obezbeđuje da intumescentni materijal počne da bubri tek onda kada se prva dodirna površina montira u mlaznični sklop i izloži naponima smicanja posle klizanja i/ili visokim temperaturama kada je u položaju livenja.

Ovaj pronalazak se takođe odnosi na vatrostalni element mlazničnog sklopa za aparaturu za livenje metala, gde napred navedeni vatrostalni element sadrži otvor prvog cilindričnog prolaza na prvoj u suštini ravnoj kontaktnoj površini koja je pogodna da se u kliznom translatornom odnosu spoji sa drugom kontaktnom površinom drugog vatrostalnog elementa, naznačen time što je prva kontaktna površina napred navedenog vatrostalnog elementa snabdevena zaptivnim elementom koji je intumescentni zaptivni element koji sadrži termički intumescentni materijal. Zaptivni element i intumescentni materijal su pretpostavljeno onakvi kako je gore diskutovano. Vatrostalni element ovog pronalaska je pretpostavljeno:

- izlivna mlaznica koja je pogodna za ubacivanje u i izbacivanje iz uređaja za izmenu cevi,

- unutrašnja mlaznice koja se montira u dno posude i pričvršćuje za uređaj za izmenu cevi,

- klizna ploča u kliznom zatvaraču montiranom ispod kazana ili livnog lonca,

- fiksna ploča koja je u kliznom kontaktu sa kliznom pločom (25) kliznog zatvarača montiranog ispod kazana ili livnog lonca.

Ovaj pronalazak se takođe odnosi na postupak za izradu vatrostalnog elementa koji je gore raspravljen koji se sastoji od sledećih koraka:

(a) obezbeđivanje vatrostalnog elementa koji sadrži otvor prvog cilindričnog prolaza (3) na prvoj kontaktnoj površini, gde je prva kontaktna površina pogodna da se u kliznom translatornom odnosu spoji sa drugom kontaktnom površinom drugog vatrostalnog elementa,

(b) nanošenje zaptivnog elementa na prvu kontaktnu površinu tako da pretpostavljeno kružno omeđi otvor cilindričnog prolaza

Zaptivni element može da se stavi na prvu kontaktnu površinu kao:

- premaz koji pokriva celu ili samo deo prve kontaktne površine, koji se nanosi četkom, raspršivanjem, korišćenjem gumene špahtle ili valjka, štampanjem kao što je sito štampa ili bakro štampa,

- premaz kojim se žleb koji je predviđen na prvoj kontaktnoj površini i kružno omeđuje otvor cilindričnog prolaza ispunjava injektiranjem, gumenom špahtlom, izlivanjem, ili - unapred formirana zaptivka koja pasuje u žleb koji je predviđen na prvoj kontaktnoj površini i pretpostavljeno kružno omeđuje otvor cilindričnog prolaza.

Kada se gore navedenim postupkom napravi vatrostalni element koji sadrži intumescentni zaptivni element koji omeđuje otvor cilindričnog prolaza na prvoj kontaktnoj površini vatrostalnog elementa on može da bude: - spojen kliznim pomeranjem navedene prve kontaktne površine preko druge kontaktne površine koja sadrži otvor drugog cilindričnog prolaza drugog vatrostalnog elementa mlazničnog sklopa tako da zaptivni element dodiruje i prvu i drugu kontaktnu površinu i dovođenje otvora prvog i drugog cilindričnog prolaza u ili van registra da, kada su u registru, definišu neprekidan cilindrični prolaz od ulaza rastopljenog metala do izlaza rastopljenog metala; tako spojeni prvi i drugi vatrostalni element onda mogu da se

- zagreju do temperature koja je u svakom slučaju dovoljna da izazove bubrenje intumescentnog materijala zaptivnog elementa.

Tada isticanje rastopljenog metala kroz sklop mlaznica može da se odvija uz mali rizik od unošenja vazduha kroz spoj između prvog i drugog vatrostalnog elementa.

Korak grejanja do temperature koja je u svakom slučaju dovoljna da izazove bubrenje intumescentnog materijala može da se oslanja na toplotu rastopljenog metala koja se prenosi na intumescentni materijal ili da implicira neki drugi izvor toplote kao što je zaseban gorionik ili drugo.

U slučaju da se prvi vatrostalni element i zaptivni element prethodno greju na temperaturi predgrevanja pre spajanja sa drugim vatrostalnim elementom trebalo bi sprečiti da intumescentni materijal dostigne svoje maksimalno širenje pre nego što se montira u odgovarajući sklop mlaznica. Ovo se može postići:

- održavanjem temperature predgrevanja ispod temperature, Tmax, maksimalnog širenja intumescentnog materijala i poželjno ispod temperature inicijalnog bubrenja, Ti, ili - inkapsulacijom intumescentnog materijala u omotače koji se hemijski i/ili mehanički i/ili toplotno raspadaju prilikom kliznog pomeranja vatrostalnog elementa u livni položaj u mlazničnom sklopu i/ili prilikom izlivanja rastopljenog metala.

KRATAK OPIS SLIKA

Na priloženim slikama prikazani su razni primeri izvođenja ovog pronalaska:

Slika 1: šematski prikazuje tipičnu liniju za kontinualno livenje

Slika 2: prikazuje bočni presek prvog (a) i (b) i drugog (c) i (d) primera izvođenja kliznog zatvarača prema ovom pronalasku

Skila 3: prikazuje presek u perspektivi uređaja za izmenu cevi u skladu sa ovim pronalaskom

Slika 4: prikazuje presek u perspektivi alternativnog uređaja za izmenu cevi u skladu sa ovim pronalaskom

Slika 5: prikazuje bočni izgled različitih primera izvođenja kontaktne površine koja sadrži zaptivni element u skladu sa ovim pronalaskom

DETALJAN OPIS PRONALASKA

Ovaj pronalazak na jednostavan i pouzdan način rešava problem sprečavanja da se vazduh usisa u rastopljeni metal koji protiče kroz sklop mlaznica kroz spoj između dva vatrostalna elementa zbog Venturijevog efekta. Ovaj pronalazak je od naročitog preimućstva za zaptivanje veze između dve vatrostalne površine koje su spojene u klizni translatorni odnos kao što je to u kliznom zatvaraču ili u uređaju za izmenu cevi kako je ilustrovano na Slikama 2 do 4. Kada su dva vatrostalna elementa statički spojena nekako je lakše da se zaptije spoj između ta dva dela. Kada su dva elementa dinamički spojena, izazov da se spoj ta dva elementa zaptije se znatno povećava. Ovaj pronalazak rešava ovaj izazovni zadatak.

Kada dva vatrostalna elementa treba da se spoje u klizni translatorni odnos, kao što je to slučaj sa zamenljivom izlivnom mlaznicom (32) u uređaju za izmenu cevi (30) montiranom na dnu livnog lonca kako je ilustrovano na Slikama 3 i 5 ili sa zasunom (25) u kliznom zatvaraču (20) kako je ilustrovano na Slici 2, veoma je teško da se obezbedi potpuna hermetičnost između dve kontaktne površine (1a, 11a) dva vatrostalna elementa. I zaista, sile pritezanja kojima se deluje na dinamički spojene elemente ne mogu da budu tako jake kao između nepokretno spojenih elemenata. Klizanje jedne kontaktne površine preko druge može na spoju da izazove ogrebotine koje lako mogu da se pretvore u prolaze za curenje vazduha. Konačno, takav spoj između dva elementa nije moguće zaptiti izolacionim perlicama koje idu po periferiji napred navedenog spoja zato što bi se perlice slomile kada se jedan element pomera u odnosu na drugi. Sadašnji pronalazak rešava ovaj dugo poznat – mada nikada zadovoljavajuće rešen – problem na veoma jednostavan, jevtin i efikasan način tako što između prve i druge kontaktne površine dva vatrostalna elementa predviđa jedan zaptivni element (2) koji sadrži termički intumescentni materijal. Strogo govoreći, pojam „termički“ je suvišan pošto se intumescentni materijali definišu kao materijali koji bubre kada se izlože toploti ali se smatralo potrebnim da se pojam „termički“ navede da bi se izbeglo svako (neopravdano) proširivanje značenja pojma „intumescentan“ na bubrenje izazvano nekim drugim izvorom, kao što je to izlaganje vodi, što bi bilo neprihvatljivo u slučaju mlazničnog sklopa za livenje tečnog metala.

Postoji široka lepeza intumescentnih materijala sa različitim svojstvima. Oni su u širokoj primeni za svrhe obezbeđivanja vatrootpornosti. U takvim primenama, endotermalno oslobađanje vode od strane hidrata posle izlaganja toploti koju stvara vatra koristi se da temperaturu konstrukcije održava niskom a ugalj koji stvara takav materijal je uglavnom loš provodnik toplote. Ovi materijali se obično koriste u protivpožarnim vratima, prozorima i cevima. Za svrhe ovog pronalaska, bitne odlike intumescentnih materijala su njihove karakteristike širenja. Intumescentni zaptivni element (2) naročito pogodan za ovaj pronalazak trebalo bi da ima temperaturu inicijalnog širenja, Ti, od najmanje 130°C, poželjno bar 400°C, poželjnije barem 600°C. Maksimalno relativno širenje, Vmax V20, na temperaturi, Tmax, maksimalnog širenja koja se kreće između Ti i 1400°C, u odnosu na volumen meren na 20°C, trebalo bi da bude najmanje 10, poželjno bar 25, poželjnije bar 50, najpoželjnije barem 80.

Intumescentni materijali su uglavnom sastavljeni od slojevitog glavnog materijala koji je modifikovan umetanjem nekih drugih materijala između susednih slojeva. Po zagrevanju, materijal umetnut između slojeva menja stanje, uglavnom se pretvara u gas i tako veoma povećava volumen i stvara jak pritisak koji gura susedne slojeve glavnog materijala da se razmaknu. Ovo naglo i ponekad znatno širenje naziva se intumescencijom ili eksfolijacijom. Veličina širenja za dati glavni materijal zavisi od određenog broja parametara. Prvo, priroda umetnutog materijala utiče na magnitudu širenja i temperaturu na kojoj dolazi do širenja. Za dati intumescentni materijal, na stepen širenja materijala može da utiče i veličina čestica glavnog materijala. Brzina zagrevanja intumescentnog materijala takođe može da utiče na njegovo reagovanje na toplotu, spora brzina zagrevanja smanjuje širenje u poređenju sa velikom brzinom zagrevanja. Najzad, inkapsulacija intumescentnog materijala takođe može da uspori bubrenje materijala.

Primeri intumescentnih materijala pogodnih da se koriste u zaptivnom elementu (2) sklopa mlaznica prema ovom pronalasku, uključuju jedan ili mešavinu sledećeg:

1

- grafit koji može da ekspandira, glina, liskun ili perlit, koji sadrži jednu ili više kiselina i njihovih soli, kao što je sumporna kiselina, azotna kiselina, fosforna kiselina, organske kiseline kao što su sirćetna ili fenolna kiselina, kao i halogene, alkalne metale, aluminijum hlorid, ferihlorid, druge metalne halide, arsenpentasulfid, talijumsulfid, hlorni i bromni gas umetnute između susednih slojeva kristalnog grafena,

- vermikulit, po mogućstvu u obliku međuslojevitih slojeva vermikulita i biotita kako je izloženo, na primer, u US5340643 čija se suština ovde uključuje pozivom na isti; između tih materijala, pretpostavljen je grafit koji može da ekspandira.

Zaptivni materijal sadrži najmanje jedan intumescentni materijal, pretpostavljeno u količini između 5 i 95 tež.%. Po mogućstvu se koriste drugi materijali:

- vezivno sredstvo može da se koristi da zajedno veže intumescentne čestice ili za inkapsuliranje tih čestica. Na primer, pogodno vezivno sredstvo je tečno staklo, po mogućnosti sa primesom jednog ili više od sledećeg: glina, Na2CO3, CaCO3, MgCO3, NaHCO3, Ca(HCO3)2, Mg(HCO3)2. Pretpostavljeno, vezivno sredstvo je prisutno u količini od 5-95 tež.%.

- mazivo je naročito korisno da olakša klizanje jedne kontaktne površine preko druge. Primer maziva koji odgovara za ovaj pronalazak je (neekspanzioni) grafit. On je po mogućstvu prisutan u količini koja se kreće između 0 i 80 tež.%, poželjno između 10 i 50 tež.%, poželjnije između 15 i 40 tež.%, najpoželjnije između 20 i 35 tež.%.

- antioksidans se koristi da zaštiti zaptivni materijal koji je izložen ekstremnim termičkim uslovima. Primer oksidansa je aluminijum koji može da bude prisutan u količini od 0’20 tež.%, poželjno između 2 i 10 tež.%.

Tež.% su mereni kao suva težina čvrste materije u odnosu na ukupnu suvu težinu sastava zaptivnog elementa.

Zaptivni element (2) može da bude u obliku premaza na kontaktnoj površini (1a, 11a). Zaptivni element (2) može da bude nanet preko znatnog dela, po mogućstvu cele prve i/ili druge kontaktne površine(1a, 1 b) (vidi Sliku 2, donji deo klizne ploče (25) i Slike 3 i 5(a)). Debljina neekspandirane presvlake može da bude između 0,1 i 3,0 mm, poželjnije između 0,2 i 1,0 mm, najpoželjnije između 0,3 i 0,6 mm. Alternativno intumescentna zaštita može da se nanese u žleb koji omeđava (bar delimično) cilindrični prolaz (3) kako je ilustrovano na Slici 5(b). Ovaj žleb može da bude bar 0,5 mm dubok, po mogućstvu bar 1,0 mm, najpoželjnije bar 3,0 mm dubok i po mogućstvu je ispunjen neekspandiranim intumescentnim materijalom do najmanje 50% njegove dubine, poželjno najmanje 75%. Žleb može da bude i potpuno napunjen zaptivnim materijalom ravno sa spojnom površinom kada je materijal u neekspandiranom stanju.

U alternativnom primeru izvođenja, zaptivni element (2) može da bude formiran u zaptivku (vidi Sliku 2, gornji deo zasuna (25), Sliku 3 i 5(c)). Takva zaptivka može da se postavi u žleb koji omeđuje (bar delimično) cilindrični prolaz (3a) kako je ilustrovano na Slici 5(c).

Da bi se sprečio toplotni šok, vatrostalni elementi se prethodno greju pre nego što se montiraju i dođu u kontakt sa rastopljenim metalom na visokim temperaturama. U nekim slučajevima, predgrevanje se vrši na licu mesta ali se ponekad obavlja u peći koja je odvojena od livne instalacije. To se zove „predgrevanjem izvan linije“. Ovo je tipično slučaj kod uređaja za izmenu cevi (30) gde se nova izlivna mlaznica prethodno zagreva u peći do određene temperature predgrevanja pre nego što se ubaci u uređaj i sklizne u položaj livenja da bi se sprečilo stvaranje pukotina zbog suviše velikog temperaturnog šoka. Kod predgrevanja izvan linije postoji rizik prerane ekspanzije zaptivnog elementa (2) tokom faza predgrevanja i prebacivanja koji bi trebalo izbeći. Ovo veoma jednostavno može da se postigne predgrevanjem izlivne mlaznice do temperature koja je ispod temperature inicijalnog širenja, Ti, ili barem ispod temperature, Tmax, maksimalnog relativnog širenja. U pretpostavljenom primeru izvođenja, intumescentni materijal je u obliku ljuspica koje su inkapsulirane u mikroomotače. Mikroomotač bi trebalo da bude „zatvoren“ tokom faze predgrevanja i tako sprečava širenje intumescentnog materijala a „otvoren“ tokom livenja metala kako bi oslobodio širenje zaptivnog elementa i omogućio mu da postigne svoju najveću zaptivnu funkciju. „Otvaranje“ mikroomotača može da se aktivira na razne načine. Mikroomotači mogu da se naprave od materijala koji je čvrst na temperaturi predgrevanja a topi se, isparava ili se raspada na temperaturi livenja. Pojam „raspad“ može da uključi mehanizam potencijalnog loma zbog činjenice da se sila kojom deluje grafit koji ekspandira povećava se sa temperaturom do one tačke kada je sila dovoljno velika da slomi omotače. Alternativno ili istovremeno sa ovim, mikroomotači mogu mehanički da se slome naponima smicanja koji se stvaraju kliznim pomeranjem spojne površine izlivne mlaznice u uređaj za izmenu cevi. Mikroomotači su pogodno sačinjeni od tečnog stakla, koloidnog silicijuma ili aluminijumfosfata, po mogućnosti u kombinaciji sa jednim ili nekoliko od sledećeg: glina, Na2CO3, CaCO3, MgCO3, NaHCO3, Ca(HCO3)2 ili Mg(HCO3)2, po mogućstvu prisutnih u količini koja se kreće od 0,5’80 tež.%, poželjnije 5-30 tež.%.

Mikroomotači mogu da se sastoje od nekoliko slojeva gde napred navedeni sastav čini zaštitni omotni sloj koji može da se nanese na osnovni premaz prethodno nanet na intumescentne ljuspice i/ili da bude prekriven završnim gornjim premazom. Osnovni premaz je koristan da pojača kvašljivost i prianjanje zaštitnog omotnog sloja za površinu intumescentnih ljuspica, naročito u slučaju materijala koji imaju malu površinsku energiju kao što je to ekspanzioni grafit. Na primer, osnovni premaz može da se sastoji od mešavine fenolne smole i furfurala u odnosu koji se kreće između 3:8 i 3:1, poželjno između 1:1 i 3:2, i on se nanosi direktno na intumescentne ljuspice. Završni gornji premaz može da pomogne da zaštitni omotni sloj bude postojan na hemijsku agresiju iz tečne faze završnog premaza koji se generalno nanosi na vatrostalne komade I tipično sadrži tečno staklo, koloidni silicijum, aluminijumfosfat ili druge materijale. Završni gornji sloj može da se sastoji od mešavine fenolne smole i furfurala.

Grafitna presvlaka može da se sastoji od jednog ili više slojeva. Materijali za presvlaku trebalo bi da budu raspoloživi u obliku disperzije ili rastvora i naneti na intumescentne ljuspice u količini koja se kreće između 1 i 50 tež.%, poželjno 10-20 tež.% rastvora premaza u odnosu na težinu intumescentnih ljuspica, zavisno od veličine i površine intumescentnih ljuspica. Ovaj premaz bi trebalo da bude sposoban da se osuši i stvrdne u tvrd, jak omotač koji sprečava udar kiseonika na intumescentni materijal i tako smanji njegovu tendenciju da eksfolira i da se širi. Omotač bi takođe trebalo da ima dovoljnu mehaničku čvrstinu da se odupre procesu širenja na nižim temperaturama. Prema tome, ekspanzija intumescentnog materijala je sprečena sve dok se ne postigne ona temperatura na kojoj omotač gubi svoju jačinu. Osim mehaničkog sputavanja širenja, druga funkcija mikroomotača je da kiseoniku smanji pristup unutrašnjim slojevima grafita. Ovo ogromno umanjuje širenje. Kada se jednom omotači pokidaju onda vazduh može da uđe i ekspanzija je mnogo veća i snažnija.

Zaptivni element (2) kao što je gore diskutovan može da se primeni na raznim vatrostalnim elementima (1, 11) sklopa mlaznica (20, 30). Konkretno, u uređaju za izmenu cevi (30) koji je montiran na dno posude (100, 200), napred pomenuti zaptivni element može da se nanese na kontaktnu površinu izlivne mlaznice (32) i/ili unutrašnje mlaznice (31). Kao što je ilustrovano na Slici 2, u kliznom zatvaraču (20) koji je montiran na dno kazana (100) ili livnog lonca (200), od kliznog zatvarača i kliznih ploča (25) klizi između dve fiksne ploče klizna ploča (25) koja ima cilindrični prolaz i nalazi se u sendviču između unutrašnje mlaznice (21) i kolektorske mlaznice (22) koja može klizno da se pomeri tako da se cilindrični prolaz podudari ili izmesti van registra sa cilindričnim prolazima

1

unutrašnje i kolektorske mlaznice (uporedi Slike 2(a) i (b) sa Slikama 2(c) i (d)). Postoji nekoliko tipova kliznih zatvarača od kojih su dva najnovija šematski prikazana na Slikama 2(a) i (b) i 2(c) i (d). Unutrašnja mlaznica je usađena u dno posude i spojena za gornju fiksnu ploču kliznog zatvarača. U prvom primeru izvođenja ilustrovanom na slikama 2(a) i (b), kolektorska mlaznica je fiksirana za kliznu ploču (25) i kreće se zajedno sa njom kada ona klizi preko spojne površine gornje fiksne ploče. U drugom primeru izvođenja ilustrovanom na Slici 2(c) i (d), kolektorska mlaznica je spojena sa donjom fiksnom pločom. Zaptivni element (2) može da se nanese na kontaktne površine fiksne ploče i/ili jednu ili obe površine klizne ploče (25) zavisno od vrste kliznog zatvarača. Zaptivna presvlaka (2) naneta na gornju kontaktnu površinu klizne ploče (25) ilustrovana je na Slici 2(c) i (d) a zaptivna ispuna (2) stavljena na gornju i donju površinu klizne ploče (25) ilustrovana je na Slikama 2(a) i (b), odnosno 2(c) i (d).

Vatrostalni element (1) snabdeven intumescentnim elementom (2) shodno ovom pronalasku može da se obradi bez značajne izmene normalne proizvodnje takvih tradicionalnim vatrostalnih elemenata i jedino traži dodatni korak nanošenja premaza na kontaktnu površinu napred pomenutih vatrostalnih elemenata.

Vatrostalni element (1) shodno ovom pronalasku koji sadrži intumescentni zaptivni element (2) koji omeđuje otvor cilindričnog prolaza na prvoj kontaktnoj površini (1a) može da se koristi kako sledi. On može, kao opcija, da se prethodno zagreje do temperature predgrevanja vodeći računa da se tokom ovog opcionog koraka ne aktivira potpuna ekspanzija zaptivnog elementa. Sledeće, vatrostalni element (1) može da se spregne kliznom translacijom napred pomenute prve kontaktne površine (1a) preko druge kontaktne površine (11a) koja sadrži otvor drugog cilindričnog prolaza drugog vatrostalno elementa (11) sklopa mlaznica. Klizno pomeranje kontaktnih površina (1a, 11a) dovodi otvore prvog i drugog cilindričnog prolaza da se podudare ili budu van registra kako bi, kada su u registru, definisali kontinualni prolaz od ulaza rastopljenog metala (13a) do izlaza rastopljeno metala (3b). Kada se izloži temperaturi livenja, zaptivni element (2) bubri i vrši pritisak na kontaktne površine (1a, 11a) dva spojena vatrostalna elementa (1, 11) i tako efikasno zaptiva spoj. Livenje može da se odvija sa malim ili bez rizika od uvlačenja vazduha kroz spoj. Pritisak stvoren bubrenjem zaptivnog elementa (2) je mnogo manji od pritiska stezanja kojim se deluje da se spoje dva vatrostalna elementa (1, 11) i zato ne stvara nikakvo znatno razdvajanje ta dva elementa. Bubrenje zaptivnog materijala obezbeđuje da se bilo koji zazor na spoju adekvatno popuni i livni cilindrični prolaz (3) zaptivanjem zaštiti od okolne sredine.

Kako je gore navedeno, tokom faze predgrevanja, ako ona postoji, širenje intumescentnog materijala bi trebalo da se ograniči da bi se sprečilo da dostigne svoju punu ekspanziju pre nego što se spoji sa drugim vatrostalnim elementom u mlazničnom sklopu. Ovo se može postići:

- održavanjem temperature predgrevanja ispod temperature, Tmax, maksimalnog širenja intumescentnog materijala, po mogućstvu ispod temperature inicijalnog širenja, Ti, ili

- inkapsulacijom intumescentnog materijala u omotače koji se hemijski i/ili mehanički i/ili termički lome

(i) posle kliznog pomeranja prvog vatrostalnog elementa u položaj livenja u mlazničnom sklopu, i/ili

(ii) pošto počne isticanje rastopljenog metala.

Tabela 1 daje pet primera sastava zaptivnih elemenata pogodnih za ovaj pronalazak (EX1-5) i jedan uporedni primer (CEX6). U ovim primerima, grafit koji može da ekspandira dobijen je umetanjem sulfata između slojeva grafena, koji se ponekad zove „grafitni sulfat“. Vermikulit je prah finoće 100 meša sledećeg sastava 37-42% SiO2, 9-17% Al2O3, 11-23% MgO, 5-18% CaO.

Toplotne osobine zaptivnog elementa mogu da se modifikuju prema potrebama. Na primer, dok sastav EX5 potpuno ekspandira na 450°C, onaj EX4 se širi tek na 650°C. Posle ispitivanja u realnim razmerama u uređaju za izmenu cevi proizvodne linije za livenje čelika, pregled SEM-EDX (prim. prev.: skenerska elektronska mikroskopija sa energijsko disperzivnom rentgenskom analizom) izlivne mlaznice čija je kontaktna površina bila presvučena zaptivnim elementom sastava EX1 pokazao je da u suštini nema erozije, sa veoma malo pora na površini koje se mogu uporediti sa poroznošću merenom u masi ploče. Za razliku od ovoga, slična ispitivanja izvršena na nepresvučenim vatrostalnim pločama i na pločama presvučenim sastavom CEX6 pokazala su znatnu eroziju sa porastom površinske poroznosti u poređenju sa zapreminskom poroznošću kao i formaciju debelog reakcionog sloja koji je na erodiranoj površini stvorio oksidisani materijal presvlake CEX6. Na površini ploče, blizu cilindričnog prolaza, otkriveni su tragovi MnO i drugih oksida koji sa vatrostalnim materijalom reaguju i stvaraju materijal niže temperature topljenja koji je metal koji teče postepeno spirao. Imajući u vidu odličnu stabilnost ploče mlaznice presvučene zaptivnim materijalom sastava EX1 prema ovom

1

pronalasku, jasno je da prisustvo intumescentnog materijala bitno povećava hermetičnost spoja ovog pronalaska i tako produžava radni vek vatrostalnih elemenata i poboljšava kvalitet livenog metala.

Ispitivanja zagrevanja vatrom vršena na 1000°C na vazduhu ukazala su da u odsustvu jakog vezivnog sredstva i vermikulit (vidi EX2) i ekspanzioni grafit imaju tendenciju da jako oksidišu i gube celovitost. Dodavanje veziva, kao što je tečno staklo, česticama ekspanzionog vermikulita i grafita poboljšalo je njihovu otpornost na oksidaciju i čvrstinu premaza (vidi EX1, 3-5).

Table 1: Sastav zaptivnih elemenata prema ovom pronalasku (EX1-5) i prema prethodnoj tehnici (CEX6).

Ovaj pronalazak predstavlja prelomni napredak u opremi za livenje metala

1

Ovaj pronalazak predstavlja prelomni napredak u opremi za livenje metala pošto intumescentni zaptivni element (2) nanet na kontaktnu površinu (1 a) vatrostalnog elementa (1) bitno produžava radni vek takvog elementa i obezbeđuje metal boljeg kvaliteta sa manje uključaka oksida stvorenih reakcijom sa infiltriranim vazduhom i sa manje ostataka od mlaznica zbog erozije oslabljenog vatrostalnog materijala nego što je to ikada do danas postignuto.

1

Claims

Patentni zahtevi

1. Sklop mlaznica (20, 30) za aparaturu za livenje metala izabran iz kliznog zatvarača i uređaja za izmenu cevi, gde napred navedeni sklop mlaznica sadrži:

- prvi vatrostalni element (1) koji sadrži prvu kontaktnu površinu (1 a) koja ima otvor prvog cilindričnog prolaza i

- drugi vatrostalni element (11) koji sadrži drugu dodirnu površinu (11 a) koja ima otvor drugog cilindričnog prolaza gde su prvi i drugi element spojeni tako da su u kliznom translatornom odnosu preko svoje prve, odnosno druge kontaktne površine gde prvi i drugi cilindrični prolaz mogu da se pomere tako da se podudaraju ili da se ne poklapaju da bi kada su u registru napravili neprekidan cilindrični prolaz (3, 13) za ispuštanje rastopljenog metala od ulaznog otvora za rastopljeni metal (13a) do izlaznog otvora za rastopljeni metal (13b) gore navedenog sklopa mlaznica,

- zaptivni element (2) između prve i druge kontaktne površine prvog i drugog elementa,

naznačen time što zaptivni element (2) je intumescentni zaptivni element koji sadrži termički intumescentni materijal.

2. Sklop mlaznica shodno zahtevu 1 u kome intumescentni zaptivni element (2) ima:

3. Sklop mlaznica shodno zahtevu 1 ili 2 u kome je intumescentni materijal sačinjen od slojevitog materijala koji je modifikovan umetanjem drugih materijala između slojeva da bi se izazvala intumescencija posle izlaganja toploti i pretpostavljeno izabran da bude od:

- grafita koji može da ekspandira, gline, liskuna ili perlita, koji sadrži jedno ili više od sledećeg: sumpornu kiselinu, azotnu kiselinu, fosfornu kiselinu, organske kiseline kao što su sirćetna ili fenolna kiselina, hlorni i bromni gas umetnut između susednih kristalnih slojeva;

- vermikulit, po mogućstvu u obliku interno uslojenih slojeva vermikulita i biotita, - ili mešavine istih.

4. Sklop mlaznica prema bilo kom od prethodnih zahteva u kome je zaptivni element sloj presvlake čija se neekspandirana debljina kreće između 0,1 i 3,0 mm, poželjnije između 0,2 i 1,0 mm, najpoželjnije između 0,3 i 0,6 mm; napred navedeni sloj presvlake može opciono da bude prekriven finalnim zaptivnim slojem.

5 Sklop mlaznica prema bilo kom od prethodnih zahteva u kome je zaptivni element nanet preko znatnog dela, po mogućstvu cele prve i/ili druge kontaktne površine (1a, 11a) ili je zaptivni element nanet u žleb na prvoj i/ili drugoj kontaktnoj površini (1a, 11a) koji omeđava barem delom otvor prvog, odnosno drugog cilindričnog prolaza, gde je žleb je pretpostavljeno dubok bar 0,5 mm, poželjnije bar 1,0 mm, najpoželjnije bar 3,0 mm dubok.

6. Sklop mlaznica prema bilo kom od zahteva 1 do 3 u kome je zaptivni element u obliku zaptivke pretpostavljeno usađene u žleb na prvoj i/ili drugoj kontaktnoj površini (1a, 11a) koji omeđava barem delimično otvor prvog, odnosno drugog cilindričnog prolaza.

7. Sklop mlaznica prema bilo kom od prethodnih zahteva u kome se zaptivni element sastoji od:

1

- 5-95 tež.% veziva kao što je tečno staklo, po mogućnosti sa primesom jednog ili više od sledećeg: polietilenglikol (PEG), glina, Na2CO3, CaCO3, MgCO3, NaHCO3, Ca(HCO3)2, Mg(HCO3)2,

- 0-80 tež.% maziva kao što je (neekspanzioni) grafit,

- 0-20 tež.% antioksidansa kao što je aluminijum, silikon ili molibden,

8. Sklop mlaznica prema prethodnom zahtevu u kome je intumescentni materijal u obliku ljuspica inkapsuliranih u mikroomotače koji mogu da teku, isparavaju ili se raspadaju po izlaganju datoj temperaturi ili mehaničkim naponima, kao što je smicanje prilikom kliženja jedne kontaktne površine preko druge.

9. Sklop mlaznica prema prethodnom zahtevu u kome mikroomotači sadrže najmanje jedan sloj zaštitnog omotača koji je pretpostavljeno sačinjen od tečnog stakla, koloidnog silicijuma ili aluminijum fosfata, po mogućstvu u kombinaciji sa jednim ili više od sledećeg: glina, Na2CO3, CaCO3, MgCO3, NaHCO3, Ca(HCO3)2 ili Mg(HCO3)2, poželjno u količini koja je u rasponu od 0,5-80 tež.%, poželjnije 5-30%, koji se napred navedeni sloj zaštitnog omotača opciono:

- nanosi na osnovni premaz, koji je pretpostavljeno sačinjen od mešavine fenolne smole i furfurala u težinskom odnosu koji se kreće između 3:8 i 3:1, pretpostavljeno između 1:1 i 3:2, gde se napred navedeni osnovni premaz nanosi direktno na intumescentne ljuspice, i/ili

- prekriva završnim gornjim slojem koji se pretpostavljeno sastoji od mešavine fenolne smole i furfurala.

10. Vatrostalni element (1) sklopa mlaznica za aparaturu za livenje metala, gde navedeni vatrostalni element sadrži otvor prvog cilindričnog prolaza (3) na prvoj u suštini ravnoj kontaktnoj površini (1a) koja je pogodna da se u kliznom translatornom odnosu spoji sa drugom kontaktnom površinom (11a) drugog vatrostalnog elementa (11), u kome je prva kontaktna površina (1a) navedenog vatrostalnog elementa (1) snabdevena zaptivnim elementom (2) koji je intumescentni zaptivni element koji sadrži termalni intumescentni materijal, naznačen time što je prva ravna kontaktna površina (1a)

2

površina koja je:

- kontaktna površina (1a) izlivne mlaznice (32) koja je pogodna za ubacivanje u i izbacivanje iz uređaja za izmenu cevi (30) u kliznom odnosu sa odgovarajućom kontaktnom površinom unutrašnje mlaznice usađene u dno livnog lonca,

- kontaktna površina (1a) unutrašnje mlaznice (31) koja se montira u dno livnog lonca i fiksira za uređaj za izmenu cevi (30) tako da navedena kontaktna površina (1a) stupa u klizni odnos da izlivnom mlaznicom posle uvođenja izlivne mlaznice u navedeni uređaj za izmenu cevi,

- kontaktna površina (1a) klizna ploča u kliznom zatvaraču montiranom ispod kazana ili livnog lonca,

- kontaktna površina (1a) ploče (25) kliznog zatvarača tako da napred navedena kontaktna površina (1a)stupa u klizni odnos sa kontaktnom površinom druge ploče navedenog kliznog zasuna.

11. Vatrostalni element prema prethodnom zahtevu u kome su zaptivni element i intumescentni materijal onakvi kako je definisano u bilo kom od zahteva 2 do 9.

12. Postupak za izradu vatrostalnog elementa (1) shodno zahtevu 10 ili 11 koji se sastoji od sledećih koraka:

- obezbeđivanje vatrostalnog elementa koji sadrži otvor prvog cilindričnog prolaza (3) na prvoj kontaktnoj površini (1a) gde je navedena prva kontaktna površina pogodna da se u kliznom translatornom odnosu spoji sa drugom kontaktnom površinom (11a) drugog vatrostalnog elementa (11),

- nanošenje zaptivnog elementa (2) na prvu kontaktnu površinu (1a) tako da pretpostavljeno kružno omeđi otvor cilindričnog prolaza,

13. Postupak shodno prethodnom zahtevu u kome se zaptivni element stavlja na prvu kontaktnu površinu kao:

- premaz kojim se žleb koji je predviđen na prvoj kontaktnoj površini (1a) i kružno omeđuje otvor cilindričnog prolaza (3) puni ubrizgavanjem, gumenom špahtlom, izlivanjem, ili

- unapred formirana zaptivka koja se ubacuje u žleb koji je predviđen na prvoj kontaktnoj površini (1a) i pretpostavljeno kružno omeđuje otvor cilindričnog prolaza (3).

14. Postupak za spajanje dva vatrostalna elementa (1, 13) sklopa mlaznica (20, 30) za aparaturu za livenje metala izabran od kliznog zasuna i uređaja za izmenu cevi gde navedeni postupak obuhvata sledeće korake:

- obavljanje koraka postupka zahteva 12 ili 13 da bi se dobio vatrostalni element (1) koji sadrži intumescentni zaptivni element (2) koji omeđuje otvor cilindričnog prolaza na prvoj kontaktnoj površini (1a),

- spajanje kliznim pomeranjem napred navedene prve kontaktne površine (1a) preko druge kontaktne površine (11a) koja sadrži otvor drugog cilindričnog prolaza drugog vatrostalnog elementa (11) mlazničnog sklopa tako da zaptivni element (2) dodiruje i prvu i drugu kontaktnu površinu (1a, 11a) i dovođenje otvora prvog i drugog cilindričnog prolaza u ili van registra da, kada su u registru, definišu neprekidan cilindrični prolaz od ulaza rastopljenog metala (13a) do izlaza rastopljenog metala (3b)

- zagrevanje tako spojenih prvog i drugog vatrostalnog elementa do temperature koja je u svakom slučaju dovoljna da izazove bubrenje intumescentnog materijala zaptivnog elementa.

15. Postupak shodno prethodnom zahtevu u kome se prvi vatrostalni element (1) i zaptivni element (2) prethodno greju pre spajanja sa drugim vatrostalnim elementom (11) na temperaturi predgrevanja pod uslovima koji su takvi da sprečavaju da intumescentni materijal dostigne svoje maksimalno širenje ili:

(a) održavanjem temperature predgrevanja ispod temperature, Tmax, maksimalnog širenja intumescentnog materijala, ili

(b) inkapsulacijom intumescentnog materijala u omotače koji se hemijski i/ili mehanički i/ili toplotno raspadaju prilikom kliznog pomeranja prvog vatrostalnog elementa u livni položaj u mlazničnom sklopu i/ili prilikom izlivanja rastopljenog metala.

16. Sastav zaptivača za zaptivanje dodirnog spoja između vatrostalnih elemenata mlazničnog spoja u aparaturi za livenje metala, gde napred navedeni sastav zaptivača sadrži:

- 5-95 tež.% intumescentnog materijala kao što je grafit koji može da ekspandira, - 5-95 tež.% tečnog stakla kao vezivnog sredstva, koje je pretpostavljeno pomešano sa jednim ili više od sledećeg: glina, Na2CO3, CaCO3, MgCO3, NaHCO3, Ca(HCO3)2, Mg(HCO3)2,

- 0-50 tež.% maziva kao što je (neekspanzioni) grafit,

- do 20 tež.% antioksidansa kao što je aluminijum.

17. Upotreba intumescentnog zaptivnog elementa (2) za zaptivanje granice dodira između prve i druge kontaktne površine prvog i drugog vatrostalnog elementa sklopa mlaznica u aparaturi za livenje metala naznačena time što su navedena prva i druga kontaktna površina u kliznom translatornom odnosu.

2