RS56199B1 - Višedelno delimično rasprskavajuće lovačko zrno - Google Patents

Description

Opis

[0001] Pronalazak se odnosi na dvodelno ili višedelno, pretežno bezolovno, delimično rasprskavajuće zrno (za metak) bez obloge za vežbanje lova ili jednodelno zrno iz iste porodice, isto po materijalu, spoljašnjem obliku i težini za sportsko vežbanje pucanja. Delimično rasprskavajuće zrno, odnosno projektil, obuhvata jedan unapred određen odsečak za odvajanje odnosno vrh, jedan gledano u smeru pucanja iza njega postavljen neodvojivi deo, naime zadnji deo ili jedan završni valjak i jedan vezni odsečak, koji međusobno povezuje vrh i zadnji deo. Odvojivi odsečak se odvaja nakon ispaljivanja iz oružja odnosno prilikom udara ili prilikom prodiranja u telo cilja. Neodvojivi odsečak zatim prodire u telo cilja. Zrno se može postaviti u uobičajenu čauru da bi se formirao metak.

[0002] Naročito kod uvežbavanja lova izbor zrna, koja danas sve više treba da budu bezolovna, mora biti usaglašen sa rastojanjem cilja i vrstom divljači koja se lovi. Pored komplikovanih i skupih lovačkih zrna za vežbanje gađanja na otvorenom strelištu ili u zatvorenoj streljani potrebno je jednostavnije i jeftinije bezolovno zrno koji uz isti konstruktivni spoljašnji oblik kao i lovačko zrno, isto podešavanje vizira i dolazak do cilja nema za posledicu značajnu promenu tačke pogotka. Na taj način lovac može svoje oružje da primenjuje u istoj meri za vežbanje lova ili sportsko gađanje bez potrebe da menja ili podešava uređaj vizira.

[0003] Za lov se koristi bezolovno zrno koje i pri velikim udaljenostima pucanja, na primer prilikom vežbanja planinskog lova, ima dugu putanju leta i brzo i pouzdano usmrćuje divljač kontrolisanim delimičnim rasprskavanjem.

[0004] Stanje tehnike predstavljaju bezolovna zrna sa oblogom koja se slično ponašaju kao i zrna sa oblogom i sadržajem olova i kao puna zrna. Bezolovna zrna sa oblogom uglavnom imaju jedno ili više jezgra od mekog materijala, kao što je na primer kalaj, koja su većim delom presvučena tankom oblogom koja je izrađena od pločica od tombaka, čelika ili bakar-nikla. Ponekad i ovde može doći do neželjenih deformacija i neželjenog kidanja obloge ili čak do napuklina zrna. Posledice kod veće divljači bi bile slabo dubinsko prodiranje sa delimičnim promašajima i/ili pojačano kidanje mesa divljači.

[0005] Puna zrna, uglavnom od legure bakra i cinka, često imaju udubljenje koje vodi od vrha zrna i otvoren ili prekriven šuplji vrh. Pored toga, spolja su izvedena mesta loma (rasprskavanja) često u obliku žleba ili ureza. Završni valjak se obrazuje tek kada prilikom delovanja dovoljne kompresije dolazi do odvajanja ili rasprskavanja vrha metka. Masa i oblik završnog valjka su pod uticajem karakteristika materijala zrna, oblika vrha zrna i kompresije koja nastaje prilikom prodiranja u telo cilja. Kompresija zavisi od ulazne brzine zrna i karakteristika tela cilja. Poznatim zrnima je često potrebna velika ulazna brzina da bi se ostvarilo željeno dejstvo ili oni imaju željeno dejstvo samo u unapred određenom opsegu brzina. Kod slabe divljači (npr. srna) predavanje energije zrna na telo cilja može samo malo da izostane. Kod jake divljači (npr. crveni jelen, vepar i velika antilopa) često se obrazuju različiti oblici i ostaci težine završnog valjaka koji ne prodiru u telo cilja sa stabilnim pravcem ili prodiru nedovoljno duboko i time ne daju pouzdan pogodak ili daju preslab pogodak. Posledice toga bi bile dugačak put bekstva, kasnija smrt divljači i premalo tragova za hajku na ranjenu životinju. Ekstremno velike brzine pri pogotku često dovode do pucanja organa i velikog krvarenja što dovodi do smanjenja vrednosti lovine (gubitka mesa).

[0006] Količina krhotina ili obrazovanje traga pucnja su po svojoj veličini i količini različiti. Ponekad celo zrno može da se rasprsne i da napravi trag pucnja ili se završni valjak ili čak čitavo zrno mogu u telu cilja izmeniti po obliku.

[0007] Za smanjenje otpora na pritisak na punim ili višedelnim zrnima od legure bakra i cinka u prelaznom konusu u cevi ili za smanjenje trenja prilikom prolaska kroz faze putanje u stanju tehnike su predviđena male ili meke oslone površine na punom zrnu. One su izvedene u obliku vodećih traka, olakšavajućih zareza na vodećoj površini ili nanošenjem mekog materijala preko jezgra metka.

[0008] DE 25 35 704 A1 opisuje patronu za pištolje i puške koja se sastoji od čaure napunjene barutom sa upaljačem i jednim umetnutim zrnom, pri čemu zrno ima približno cilindrično osnovno telo iznad koga je vrh i/ili obimni obod i isturena obimna ivica i na prednjoj stranici obimno rame od relativno tvrdog materijala kao što je gvožđe, tombak ili bakar.

[0009] DE 2 223 212 A1 stavlja na uvid javnosti zrno, naročito lovačko, koje se sastoji od prednjeg rasprskavajućeg dela zrna i zadnjeg nerasprskavajućeg dela udarnog tela, koji su u zajedničkoj oblozi, karakterističan po tome što je u oblozi između prednjeg dela metka i zadnjeg udarnog tela izveden, kao mesto predviđeno za razdvajanje, prstenast ili u suštini obimni zarez.

[0010] Iz DE 200 19 831 se može steći uvid u obrtno, eksplozivno zrno, gde se eksplozija ostvaruje vazduhom pod pritiskom, koje je izvedeno od tri glavna tela, od kojih je jedan izrađen od tvrdog materijala, na primer čelika, i ima zašiljen oblik, dok su dva druga tela, gledano u aksijalnom pravcu, u nastavku ovog tela i povezana su jedno sa drugim aksijalnim vretenom ili navojnim čepom, pri čemu je vreteno istureno izvan zadnjeg dela zašiljenog tvrdog tela i pri čemu je pričvršćivanje izvedeno navrtkom koja se navija na zadnji deo ovog vretena (navojnog čepa) i koja je isturena izvan zadnje površine ili osnovne površine zadnjeg tela, karakterističano po tome, što telo koje obrazuje vrh od tvrdog materijala ima oblik zarubljene kupe i upust prema drugom telu, dok je na završetku vretena navijena pričvrsna navrtka pomoću koje se tri tela međusobno povezuju i ona je pokrivena delom koji služi kao poklopac koji obrazuje završetak zadnjeg dela poslednjeg tela od plastike.

[0011] AT 264322 prikazuje zrno sa oblogom, koje se sastoji od jednog u suštini cilindričnog metalnog jezgra i od cevaste plastične obloge koja ga obujmljuje, karakteristično po tome, što se obloga od plastike na svojoj prednjoj stranici završava masivno izvedenim vrhom zrna, a na svojoj zadnjoj stranici obodom savijenim ka unutrašnjosti i što se metalno jezgro oslanja ka vrhu zrna preko prstenastog oboda svojom čeonom površinom na jedno rame i što se na kraju zrna oslanja na ka unutrašnjosti savijen obod omotača od plastike.

[0012] Iz US 5880 398 se može sagledati višenamenski metak koji se sastoji od termoplastičnog tela, kape i jezgra od presovanog baruta. Metak pri velikim brzinama ispaljivanja može da služi za prodiranje i razaranje velikih količina ljudskog tkiva, a sa malim brzinama ispaljivanja samo za dovođenja do šoka tkiva.

[0013] DE 102 57 590 A1 opisuje zrno za lovačku pušku za lov sa oblogom od bezolovnog, mekog, žilavog materijala i jednog jezgra povezanog sa oblogom od mekšeg materijala u odnosu na oblogu. Zadatak je da se takav lovački metak poboljša pošto obrazuje zaostajuće zaseke i dolazi do topljenja materijala prilikom ulaska zrna i u telu divljači dolazi uz značajno širenje poprečnog preseka do deformacije vrha u oblik pečurke, a zrno se pri tome samo delimično rasprskava i ima veliku krajnju težinu (90% ili više). Ovaj lovački metak ima glavu zrna sa tankom prevlakom i na prelazu obloge od glave zrna na u suštini zadnji deo sa debelom oblogom ima jako izraženu oštru ivicu. Sa unutrašnje strane lovački metak ima obimni zarez izveden u debljini zida omotača i ispunjen materijalom jezgra.

[0014] DE 10317 404 A1 stavlja na uvid javnosti puno zrno bez obloge kao deformabilno zrno ili delimično rasprskavajuće zrno sa identičnim kalibrom i jednim zatvorenim šupljim prostorom u vrhu zrna, kod kojih su radi postizanja iste tačke pogotka zrna u cilj i delovanja izabranog zrna uz isto rukovanje oružjem, isto podešavanjem prema cilju identični položaj, spoljašnja zapremina, težište, masa osnovne legure, tj. legure bakra-cink, a šuplji prostor u vrhu zrna se sastoji od kombinacije cilindričnih i konusnih odsečaka i zajedno sa sastavom materijala zrna je prilagođen dejstvu zrna.

[0015] US2008/0196616 stavlja na uvid javnosti delimično rasprskavajuće zrno prema uvodnom delu zahteva 1.

[0016] Zadatak pronalaska se sastoji u tome da ostvari delimično rasprskavajuće lovačko zrno koje ispunjava zahteve da bude jeftino proizvedeno i da ima besprekorno funkcionisanje.

[0017] Ovaj zadatak je kod u uvodu navedenog višedelnog, delimično rasprskavajućeg zrna rešen tako što je vezni odsečak izveden kao koncentrični kompresioni cilindar sa manjim spoljašnjim prečnikom od vrha i zadnjeg dela zrna i što se može uvući u vrh i/ili zadnji deo zrna. Prema pronalasku se predlaže dvodelno ili višedelno lovačko zrno koje je sastavljeno, gledano u smeru pucanja, od prednjeg i unapred predviđeno razdvojivog odsečka, odnosno vrha i jednog gledano u smeru pucanja zadnjeg i nerasprskavajućeg odsečka odnosno zadnjeg dela ili zadnjeg valjka. Vrh i zadnji deo mogu biti i neposredno povezani jedan sa drugim, dakle bez dodatnih, bitnih, sastavnih međudelova. Spajanje je izvedeno kompresionim cilindrom koji je izveden bilo na vrhu ili zadnjem delu ili na oba navedena dela i gde se ti delovi mogu uvući jedan u drugi ili upresovati jedan u drugi. Pronalaskom se odustaje od toga da se konstruiše zrno od jedinstvenog odnosno celovitog omotača i jezgra koje je obmotano njime. Pronalazak se više drži principa da zrno podeli poprečno u odnosu na njegovu dužinu i da oba dela, naime vrh i zadnji deo, izvede tako da se oni mogu spojiti. Time se ispunjavaju svi zahtevi, kako u vezi sa proizvodnjom, tako i u vezi sa prilagođenošću primeni, proizvodnja se može izvesti na već uobičajenim mašinama, dok se u primeni dobija željeno ponašanje zrna koje se delimično rasprskava i koje obrazuje završni valjak. Naročito razdvajanjem na vrh, s jedne strane, i zadnji deo, s druge strane, oba sastavna dela se mogu dobiti zahvaljujući odvojenoj proizvodnji i različitoj konstrukciji i mogu imati željene, a u osnovi različite karakteristike, pa se vrh i zadnji deo mogu prilagoditi svojim odvojenim zadacima i funkcijama prilikom ispaljivanja, u toku leta, prilikom udara, prilikom prodiranja i prilikom prolaska kroz telo životinje.

[0018] Kompresioni cilindar u suštini ima zadatak da spoji jedan sa drugim vrh i zadnji deo. U tu svrhu on može biti izveden tako da može da se uvuče kako u vrh tako i u zadnji deo. Time se dobija jedno trodelno lovačko zrno. Prema jednom pogodnom izvođenju pronalaska kompresioni cilindar je izveden izjedna na vrhu i može se povezati sa zadnjim delom ili je izveden izjedna na zadnjem delu i može se povezati sa vrhom. U onom drugom sastavnom delu lovačkog zrna sa kojim nije izjedna izveden kompresioni cilindar se može uvući bez promene oblika. Kompresioni cilindar može da predstavlja jedno oblo ili ugaono telo ili da najmanje delimično predstavlja konusno cilindrično telo, sa jednim spojnim delom u odnosu na vrh ili zadnji deo u koji ili kojim on može da bude uvučen ili upresovan. Na taj način on može da spoji vrh i zadnji deo vezom koja se ostvaruje silom i/ili oblikom. Jednodelnim izvođenjem sa vrhom ili zadnjim delom dobija se dvodelno zrno koje je jednostavnije za izradu, jer se mora montirati jedan deo manje.

[0019] Kompresioni cilindar nakon udarca zrna na telo životinje ne sme negativno da utiče na rasprskavanje vrha koje sledi niti na oblik zadnjeg dela koje predstavlja zadnji valjak. Prema jednom sledećem izvođenju pronalaska može se stoga između kompresionog cilindra i vrha ili zadnjeg dela izvesti jedan prstenasti obimni žleb koji služi kao mesto predviđenog loma. Prstenasti obimni žleb na pogodan način se pruža na onom mestu na kome je razlika između spoljašnjeg prečnika vrha odnosno zadnjeg dela, s jedne strane, i kompresionog cilindra, s druge strane. Mesto predviđenog loma se na taj način nalazi u onoj oblasti u kojoj vrh naleže na zadnji deo i time u ravni koja predstavlja površinu razdvajanja ili kontaktnu površinu između vrha i zadnjeg dela. Ukoliko se kompresioni cilindar slomi na mestu predviđenom za lom vrh i zadnji deo su međusobno odvojeni. Ukoliko je kompresioni cilindar izveden izjedna sa vrhom prstenasti žleb leži na skoku prečnika između vrha i kompresionog cilindra. U drugom slučaju prstenasti žleb koji služi kao mesto predviđenog loma leži između kompresionog cilindra i zadnjeg dela. Prstenasti žleb predstavlja mesto pouzdanog odvajanja između vrha i zadnjeg dela nakon udarca zrna u telo životinje tako da u svakom slučaju zadnji deo sa stabilnim oblikom kao cilindrični zadnji valjak može neometano od strane kompresionog cilindra da prodire u telo životinje.

[0020] Prema jednom sledećem pogodnom izvođenju pronalaska kompresioni cilindar je izveden kao šuplje telo. Na taj način on ima cevasti oblik koji je u radijalnom i aksijalnom pravcu veoma stabilan i koji pospešuje delovanje prstenastog žleba kao mesta predviđenog loma. Šuplji odnosno kompresioni cilindar u obliku čaure se na taj način lakše može odvojiti od onog dela zrna sa kojim je izveden izjedna.

[0021] Jedna karakteristika delimično rasprskavajućeg zrna se ogleda u tome što se vrh nakon nailaska na telo životinje rasprskava na jedan unapred određen način i kontrolisano. Prema jednom sledećem pogodnom izvođenju pronalaska vrh može da obuhvata otvoren, delimično pokriven ili potpuno pokriven šuplji šiljak. Otvoren šuplji šiljak može da bude izveden sa prednje strane odnosno na šiljku vrha ili sa zadnje strane, naime od površine za odvajanje i kontakt, kojom vrh naleže na zadnji deo. Jedan delimično pokriven ili potpuno pokriven šuplji šiljak može biti izveden na vrhu sa njegove zadnje strane, na primer bušenjem. Njegov prečnik može da zavisi od kriterijuma za težinu vrha i/ili od željene veličine krhotina i/ili od željene količine krhotina. U svakom slučaju on određuje stabilnost vrha i time njegovo ponašanje prilikom udara delimično rasprskavajućeg zrna u telo životinje. Što je veći prečnik otvora šupljeg šiljka utoliko ranije i lakše, odnosno na manjim brzinama, dolazi do rasprskavanja vrha prilikom udara ili nakon prodora u telo životinje.

[0022] Sledeća odlučujuća prednost pronalaska se naročito sastoji u tome što zadnji deo odnosno zadnji valjak ima unapred određen oblik i masu pri brzinama udara od 600 do 1000 m/s. Tako se na njih skoro ne može uticati ili se može samo neznatno uticati veličinom tela životinje, deformacijom vrha i formiranjem krhotina.

[0023] Iz razloga aerodinamike vrh ima oblik zaobljenog konusa, takozvanu elipsoidnu spoljašnju konturu. Ona je uobičajena kod zrna za puške. Jedan prolazni ili zatvoreni otvor za obrazovanje šupljeg šiljka, nasuprot tome ima pravilnu cilindričnu unutrašnju konturu. Time vrh može da ima debljinu zida koja se povećava prema zadnjem delu što za posledicu ima povećan otpor prilikom udara. To može negativno da utiče na željeno rasprskavanje. Prema jednom sledećem pogodnom izvođenju pronalaska mogu se u vrhu izvesti koncentrični otvori različitih prečnika radi obrazovanja jednog najmanje delimično pokrivenog ili potpuno pokrivenog šupljeg šiljka. Time se ne dobija ujednačena i konstantna debljina zida vrha. Veštom stepenastom promenom prečnika otvora mogu se dobiti debljine zida od definisane minimalne do maksimalne debljine. Time se može osigurati rasprskavanje vrha prilikom udara na unapred određenu veličinu i broj krhotina.

[0024] Prema jednom sledećem pogodnom izvođenju pronalaska vrh može da ima žlebove kao mesta predviđenog loma. Oni, primera radi, mogu da budu prstenasti i obimni i mogu biti izvedeni prvenstveno na prelazu prečnika između različitih veličina prečnika otvora na unutrašnjoj strani vrha. Time se pojačava efekat otvora sa različitim prečnicima i pospešuje unapred definisano rasprskavanje vrha.

[0025] Na sličan način žlebovi mogu alternativno, dodatno ili isključivo da budu pruženi u aksijalnom odnosno uzdužnom pravcu vrha. Takođe i oni mogu biti izvedeni odnosno mogu se pružati na spoljašnjoj strani vrha i/ili unutrašnjoj strani, naime u šupljem šiljku. Njihov raspored na unutrašnjoj strani vrha, dakle u šupljem šiljku, štiti žlebove od prljanja odnosno popunjavanja tako da mogu pouzdano i bez delovanja spoljašnjih uticaja da služe kao mesta predviđenog loma. Spoljašnji žlebovi u principu ne služe za distinkciju jedne određene varijante zrna.

[0026] Ukoliko je kompresioni cilindar izveden na zadnjem delu i uvučen u vrh i on bi trebao da se ciljno i u potpunosti rasprsne. Prema jednom sledećem pogodnom izvođenju pronalaska na kompresionom cilindru stoga može da bude izveden jedan žleb kao mesto predviđenog loma. I on takođe može, gledano odozgo od vrha, da bude prstenast i da se pruža na unutrašnjoj strani šupljeg kompresionog cilindra ili da bude na njegovoj spoljašnjoj strani. Alternativno i/ili dodatno najmanje jedan aksijalni žleb može da bude predviđen za pouzdano rasprskavanje kompresionog cilindra u slučaju udara odnosno prodiranja.

[0027] Prema jednom sledećem pogodnom izvođenju pronalaska vrh može da bude sastavljen od više sastavnih delova koji su izrađeni od različitih materijala. Sastavni delovi se sklapaju na pogodan način od koncentričnih tela u obliku kupe, ploče ili prstena tako da zajedno obrazuju vrh. Različiti materijali su dodatna ili alternativna mogućnost da se vrh rasprsne u iste ili istovrsne krhotine. Granične površine između različitih sastavnih delova i time i između različitih materijala mogu sa svoje strane da služe kao mesta predviđenog loma. Kod odgovarajućeg i pogodnog izvođenja kompresioni cilindar može da služi i za to da različite sastavne delove vrha održava sklopljenim i da ih zajedno povezuje sa zadnjim delom.

[0028] Nakon udara zrna i rasprskavanja vrha zadnji valjak svojom prednjom površinom, po mogućnosti sa oštrim ivicama i stabilnom prednjom stranicom, koja je ranije bila kontaktna površina sa vrhom, treba da prodire u telo životinje stabilnim smerom. Prednja površina zadnjeg valjka treba što je moguće manje da se deformiše i treba da ima obod sa oštrim ivicama koji je povoljan za prodiranje. Ona iza posledicu ima glatku ivicu zasecanja krzna prilikom prodora u telo životinje i zatim i stabilnost pravca prodiranja zadnjeg valjak u telo životinje. Prema jednom sledećem pogodnom izvođenju pronalaska može se između vrha i zadnjeg dela postaviti jedna zasebna kavitaciona ploča, koja obrazuje stabilnu prednju stranicu zadnjeg valjka. Ukoliko je zadnji deo zrna iz razloga proizvodnje ili težine izrađen od mekog materijala kavitaciona ploča od tvrđeg materijala može da mu da stabilnu prednju stranicu. Na taj način prednja stranica ºadnjeg valjka ostaje očuvana i prilikom nailaska na kosti tako da zadnji valjak ne gubi svoje karakteristike prodiranja.

[0029] Radi smanjenja otpora pritisku prodiranja zrna na prelaznom konusu i za smanjenje trenja prodiranja zrna po putanji i poljima cevi na većem obimu odnosno na geometrijskom omotaču zrna mogu se izvesti takozvane vodeće trake. One definišu malu, ali tačnu površinu naleganja i garantuju pri malom povećanju pritiska dobro vođenje zrna i zaptivanje u cevi, čime se ona čuva i ima duži vek trajanja.

[0030] Prema sledećem pogodnom izvođenju pronalaska zrno na spoljašnjoj stranici odnosno na geometrijskom omotaču zadnjeg dela između vodećih traka može da ima jedan obimni nazubljen žleb (žleb za „krimpovanje”). Nazubljen žleb služi, pored održavanja unapred određenog položaja zrna u čauri patrone (dubina naleganja), za čvrsto presovanje materijala čaure u nazubljen žleb čime se dobija čvrsto naleganje zrna. Nazubljen žleb pored osnove žleba nagnute ka vrhu može da ima jedan pravougaoni stepenik, odnosno prelaz pod uglom od 90º prelazi u susednu vodeću traku. Stepenik, odnosno prelaz obrazuje za ulaz u čauru, pri istoj dužini čaure, definisanu ivicu za naleganje tako da se ulaz u čauru ne može pomeriti u pravcu vrha, odnosno da se zrno u toku punjenja i pražnjenja, naročito u toku zatvaranja patrone na oružju sa samopunjenjem ne može utisnuti u ulaz u čauru, nego da dubina naleganja stalno bude ista. Ovo pospešuje ujednačen proces ispaljivanja sa visokom preciznošću.

[0031] Prema sledećem pogodnom izvođenju pronalaska zrno može da obuhvata zadnji deo koji na svojoj prednjoj stranici ima obrazovan kompresioni cilindar, pri čemu zadnji deo ima koncentričan i prstenasti zarez koji se na prednjoj stranici prostire oko kompresionog cilindra. Prstenasti zarez se, dakle, proteže u aksijalnom pravcu i ne prekida prednju površinu zadnjeg dela. Nakon nailaska zrna na telo životinje i nakon željenog rasprskavanja vrha i kompresionog cilindra zarez može da dovede do ravnomernog širenja zadnjeg valjka. Usled mesta predviđenog loma i potpunog rasprskavanja vrha i kompresionog cilindra širenje se odvija bez stvaranja traga i daje zadnjem valjku na njegovoj prednjoj površini prečnik koji je veći od kalibra prvobitnog metka. Zadnji valjak na taj način prilikom prodiranja u telo životinje dobija takozvano povećanje kalibra.

[0032] Prema sledećem pogodnom izvođenju pronalaska vrh i zadnji deo mogu biti izrađeni od različitih materijala. Time se vrh i zadnji deo mogu optimalno prilagoditi svojim različitim zadacima, različitoj obradi i različitoj nameni.

[0033] Princip pronalaska će pomoću slika datih kao primer biti još bliže objašnjen. Slike prikazuju sledeće.

Slika 1 prikazuje spoljašnjost lovačkog zrna.

Slika 2 prikazuje lovačko zrno u delimičnom preseku.

Slike 3 do 8 prikazuju vrh lovačkog zrna 6 u različitim izvođenjima.

Slika 9 prikazuje zadnji deo sa kompresionim cilindrom.

Slika 10 prikazuje detalj sa slike 9.

Slika 11 prikazuje odvojen kompresioni cilindar.

Slike 12 do 14 prikazuju izvođenja zadnjeg dela sa kompresionim cilindrom izvedenim na njemu.

Slika 15 prikazuje detalje zadnjeg dela.

Slika 16 prikazuje konstrukciju zrna i njegovo delimično rasprskavanje.

Slike 17 do 19 prikazuju konstrukciju zrna sa kavitacionom pločom.

Slike 20, 21 prikazuju dvodelnu konstrukciju zrna bez kavitacione ploče.

Slike 22, 23 prikazuju trodelnu konstrukciju zrna.

Slike 24, 25 prikazuju zrno za vežbanje.

Slike 26, 27 prikazuju alternativno izvođenje zrna dvodelne konstrukcije.

[0034] Slika 1 prikazuje spoljašnji izgled zrna 1 prema pronalasku, koje je izvedeno kao uobičajeno zrno za puške i koje je podeljeno na zaobljen, konusni deo odnosno na vrh 2 sa lučnim završetkom i na zadnji deo 3 koji se nalazi iza njega. Vrh 2 se sastoji od poluzašiljenog šiljka 22 konusa i jednog pravilno oblikovanog, zaobljenog zatupljenja 23 konusa, a ove delove jedan od drugog deli prstenasti zarez 21 koji je izveden u obliku prstena na spoljašnjoj površini 20 i koji je poprečan na uzdužnu osu zrna.

[0035] Vrh 2 i zadnji deo 3 se spajaju na kontaktnoj površini 29 čija oblast prostiranja je normalna u odnosu na uzdužnu osu a. Zatim se na zadnji deo 3 nastavlja cilindrični odsečak, koji je izdeljen pomoću šest vodećih traka 8. Vodeće trake obrazuju onaj spoljašnji deo, odnosno element, geometrijskog omotača zrna 1 koji je najviše udaljen od njegove uzdužne ose a. One predstavljaju površine naleganja, odnosno površine kontakta zrna 1 sa cevi oružja (nije prikazana) i služe za delimično naleganje zrna 1, pri čemu se trenje između njega i delova cevi puške može konkretno definisati i eventualno smanjiti.

[0036] Između druge i treće vodeće trake 8, posmatrano u smeru pucanja, nalazi se nazubljen žleb 5. Na njega se ulaz u čauru patrone (nije prikazana) presuje sa zrnom 1 i učvršćuje plastičnom deformacijom.

[0037] Na uglavnom cilindrični odsečak 32 zadnjeg dela 3 se nastavlja sužavajući završetak 33 koji se završava zadnjom stranicom 34.

[0038] Slika 2 u delimičnom preseku prikazuje tačniju konstrukciju zrna 1 prema pronalasku, prema slici ono se sastoji od zadnjeg dela 3 na kome je izjedna izveden kompresioni cilindar 4. Kompresioni cilindar 4 ima malo manji spoljašnji prečnik od zadnjeg dela 3 i pruža se od kontaktne površine 29 prema napred, gledano u smeru pucanja. Uglavnom cilindričnog oblika, kompresioni cilindar 4 je pomoću jednog konusnog unutrašnjeg otvora 10 izveden tako da je šupalj. On na taj način obrazuje takoreći cev koja je izvedena izjedna i koja štrči od zadnjeg dela 3.

[0039] Spoljašnji prečnik b kompresionog cilindra 4 približno odgovara prvom unutrašnjem prečniku c šupljeg vrha 2, koji se odnosi na višestepeni zatvoreni otvor 24 (rupu) u vrhu 2. Time vrh 2 može da se postavi uklapanjem na kompresioni cilindar 4 i da se silama uklapanja spoji sa zadnjim delom 3. Kako na svojoj spoljašnjoj površini tako i svom konusnom unutrašnjem otvoru 10 kompresioni cilindar 4 ima prstenaste žlebove 6 koji su izvedeni na površini njegove dužine i nalaze se u oblasti kontaktne površine 29, to jest na prelazu između kompresionog cilindra 4 i zadnjeg dela 3. Oni obrazuju duboke zareze odnosno zareze za lom i imaju funkciju mesta predviđenog loma.

[0040] Otvor 24 daje vrhu 2 oblik pokrivenog šupljeg vrha. On ima tri prečnika c, d i e koji se smanjuju u smeru od kontaktne površine 29 ka vrhu 22. Na svakom skokovitom prelazu unutrašnjih prečnika otvora 24, dakle na prelazu unutrašnjeg prečnika c na unutrašnji prečnik d i na prelazu unutrašnjeg prečnika d na unutrašnji prečnik e urezani su prstenasti žlebovi 7. Gornji, odnosno prednji žleb 7 na unutrašnjoj stranici vrha 2 po svom položaju odgovara prstenastom zarezu 21 na površini 20 omotača vrha 2.

[0041] Na kontaktnoj površini 29 između vrha 2 i zadnjeg dela 3 leži stepenast ležaj 9 kavitacione ploče u koji se postavlja kavitaciona ploča 13.

[0042] Slike 3 do 8 prikazuju varijante izvođenja vrha 2 jednog delimično rasprskavajućeg zrna prema pronalasku. Slike 3 do 5 prikazuju jednodelni vrh, a slike 6 do 8 dvodelni vrh 2. Varijantama izvođenja prema slikama 3 do 5 je zajednički otvor 24 (sa dnom), koji se sužava sa tri unutrašnja prečnika c, d, e prema vrhu 22 konusa. Na svakom skoku unutrašnjih prečnika c, d, e, je izveden po jedan žleb 7, pri čemu gornji žleb 7 odgovara prstenastom zarezu 21 na površini 20 omotača odgovarajućeg vrha 2. Većih razlika u vezi sa tim na tri varijante izvođenja sa slika 3 do 5 nema.

[0043] Slika 3, kao i slika 2, prikazuju pokriven šuplji vrh, jer se otvor 24 u potpunosti prostire kroz zatupljenje 23 konusa, ali ne i po vrhu 22 konusa. Površina 20 omotača je na vrhu 22 konusa prema slici 3 neprekinuta.

[0044] Suprotno od toga otvor 24 se kod izvođenja prema slici 4 proteže kako na zatupljenje 23 konusa tako i na vrh 22 konusa. Time vrh 2 dobija otvoren šupalj vrh.

[0045] Za razliku od toga otvor 24 na izvođenju prema slici 5 se pruža sve do vrha 22 konusa, ali ne prolazi u potpunosti kroz njega. On se proteže od strance vrha 22 konusa koja je okrenuta ka zatupljenju konusa i ulazi u nju za dve trećine njene dužine. Aksijalno prema njemu je izveden kratak otvor 25 gledano u smeru pucanja i on ima isti unutrašnji prečnik e, ali se ne spaja sa otvorom 24.

[0046] Uporedive principe u vezi sa šupljim vrhom imaju i izvođenja prema slikama 6 do 8. Nasuprot izvođenjima sa slika 3 do 5 na njima otvor 24 ima različite unutrašnje prečnike c i e. Vrh 2 prema izvođenjima sa slika 6 do 8 nema prstenasti zarez 21 koji bi ga po izgledu podelio na vrh konusa i zatupljenje konusa. On je ipak dvodelno izveden i sastoji se od šiljka 26 vrha i zatupljenja 27 vrha, koji su izrađeni od različitih materijala. Na taj način se ciljano može uticati na karakteristike vrha 2 prilikom udara.

[0047] Slika 9 prikazuje zadnji deo 3 sa jednim na njemu izjedna izvedenim kompresionim cilindrom 4. Konstrukcija zadnjeg dela 3 u suštini odgovara konstrukcijama sa slika 1 i 2. Na prikazu se može videti da kompresioni cilindar 4 ne samo da ima prstenaste žlebove 6 na svojoj površini omotača, nego ima više vertikalnih žlebova 41 paralelnih uzdužnoj osi. Takođe i oni kao mesta predviđena za lom služe za predviđeno i kontrolisano rasprskavanje kompresionog cilindra 4.

[0048] Slika 10 omogućava da se jasno vidi da prstenasti žleb 6 na kompresionom cilindru 4 neposredno odnosno odmah pored prolazi iznad kontaktne površine 29 između zadnjeg dela 3 i neprikazanog vrha 2. On je neznatno više urezan od gornjeg žleba 6 i time obrazuje pouzdano mesto loma između kompresionog cilindra 4 s jedne strane i zadnjeg dela 3 s druge strane.

[0049] Odmah iznad donjeg žleba 6 se po obimu oko kompresionog cilindra 4 proteže prstenasti obod 42. On obrazuje ispupčenje za zaglavljivanje kompresionog cilindra 4 u otvor 24 vrha 2 (uporediti sa slikama 3 do 8). Time nastaje naročito stabilna veza između vrha 2 i zadnjeg dela 3 preko kompresionog cilindra 4 kao veznog elementa.

[0050] Na slikama 9 i 10 je kompresioni cilindar 4 prikazan kada je izveden izjedna sa zadnjim delom 3. Kao alternativa tome, prema slici 11, kompresioni cilindar 40 može imati jedan uglavnom cilindrični držač 43 vrha i jedan takođe cilindrični ili eventualno blago konusan držač 44 zadnjeg dela i može da služi kao odvojeni vezni deo jednog u ostalim delovima nepromenjenog vrha 2 i zadnjeg dela 3. Kod odvojene konstrukcije kompresionog cilindra 40 pripadajući zadnji deo 3 takođe ima otvor koji se uklapa sa držačem 44 zadnjeg dela (nije prikazano). Iz toga proizilazi trodelno delimično rasprskavajuće zrno koje se sastoji od vrha 2, zadnjeg dela 3 i odvojenog kompresionog cilindra 4. Uprkos komplikovanijoj montaži ova konstrukcija može da ima prednosti kada za različite sastavne delove 2, 3, 4 treba izabrati različite materijale.

[0051] Slike 12, 13, 14 prikazuju različite varijante izvođenja zadnjeg dela 3 sa obrazovanim kompresionim cilindrom 4 prema principu sa slika 1, 2 i 9, 10. Njima je zajednički spoljašnji oblik zadnjeg dela 3, koji se sastoji od cilindričnog odsečka 32 i sužavajućeg završetka 33. Iznad kontaktne površine 29 se izdiže odnosno na nju se nastavlja kompresioni cilindar 4 izveden izjedna sa zadnjim delom 3. Kod svih izvođenja na slikama 12, 13, 14 on ima jednu uglavnom cilindričnu spoljašnju konturu, ima spolja i iznutra prstenaste žlebove 6 kao mesta predviđenog loma i zbog svog unutrašnjeg konusnog otvora 10 je izveden kao šuplje telo. Za razliku od slika 13 i 14 izvođenje sa slike 12 ima kao dodatak ležaj 9 za kavitacionu ploču. On predstavlja prstenasti stepenik kontaktne površine 29 i ima veći spoljašnji prečnik od spoljašnjeg prečnika kompresionog cilindra 4. Sa navučenom kavitacionom pločom 13 (uporediti sa slikom 2) dobija se jedna kontinualna ravna površina za kontaktnu površinu 29.

[0052] Izvođenje prema slici 14 se razlikuje od oba prethodna izvođenja naročito po dužoj konstrukciji kompresionog cilindra 4 u aksijalnom pravcu. Zbog svoje veće dužine u aksijalnom pravcu on nosi dva dodatna koncentrična prstenasta žleba 6, jedan na spoljašnjoj stranici i jedan na unutrašnjoj stranici kompresionog cilindra 4. On deluje zajednički sa vrhom 2, čija su izvođenja prikazana na slikama 6, 7 i 8, jer on zahteva duži otvor 24 sa unutrašnjim prečnikom c u vrhu 2.

[0053] Slike 15a, 15b objašnjavaju konstrukciju cilindričnog odsečka 32 zadnjeg dela 3 i oblik nazubljenog žleba 5 (žleb za „krimpovanje”). Cilindrični odsečak 32 se pruža od prve do poslednje vodeće trake 8 i nema ravan omotač, nego je izvođenjem vodećih traka 8 i između njih postavljenog nazubljenog žleba 5 valovitog oblika. Svaka vodeća traka 8 se sastoji od jedne cilindrične i prstenaste, u odnosu na osu a (uporediti sa slikom 1) koncentrične površine 80 vodeće trake. Po uzdužnom pravcu se ispred i iza na svaku površinu 80 vodeće trake nastavlja po jedna kosina 81 vodeće trake, gde su kosine sa međusobno suprotnim nagibom. Svaka kosina 81 vodeće trake ima veći prečnik od onoga koji odgovara površini 80 vodeće trake i jedan manji prečnik na koji se nastavlja prstenasta i takođe cilindrična osnova 82 vodeće trake. Nizom više vodećih traka 8 dobija se valovita spoljašnja površina inače cilindričnog odsečka 32. Četiri donje vodeće trake 8 zrna jedan imaju rastojanje od 1,4 mm. Na četvrtu vodeću traku 8 gledano od završetka 33 nastavlja se, umesto sledeće osnove vodeće trake, nazubljeni žleb 5. On ima širinu od približno 1,3 mm i nije cilindričan nego je izveden konusno pri čemu se sužava prema vrhu 2. Time se ka sledećoj vodećoj traci 8 obrazuje prelaz 11 koji je izveden skoro kao pravougaoni stepenik u odnosu na inače valovitu spoljašnju površinu cilindričnog odsečka 32. Na njega se ponovo nastavlja jedna vodeća traka koja ima neznatno skraćenu kosinu 83 vodeće trake i širu površinu 84 vodeće trake i ima veće rastojanje od gledajući prema vrhu poslednje vodeće trake 8.

[0054] Stepenasti prelaz 11 predstavlja ivicu za naleganje za ulaz u čauru jedne patrone napunjene barutnim punjenjem. On sprečava da se ulaz u čauru nakon presovanja sa metkom u nazubljenom žlebu 5 može dalje pomerati u smeru vrha 2, odnosno da se zrno u toku punjenja i pražnjenja, naročito prilikom zatvaranja patrone u oružju koje se samo puni, može potisnuti u ulaz u čauru i da dubina naleganja ostaje stalno ista. Ovo potpomaže ujednačenom procesu ispaljivanja radi veće preciznosti.

[0055] Slika 16 prikazuje u redosledu odozgo na dole oba sastavna dela delimično rasprskavajućeg lovačkog zrna 1 prema pronalasku sa vrhom 2 i zadnjim delom 3 i sa obrazovanim kompresionim cilindrom 4 prema slikama 1 i 2. Tu se može videti sastavljeno zrno 1 kakvo se uvlači u patronu odnosno kakvo napušta cev nakon ispaljivanja. Ispod je shematski prikazano stanje zrna 1 nakon pogotka pri čemu zadnji deo 3 kao zadnji valjak neizmenjen prodire u telo životinje dok se raniji vrh 2 rasprskava u krhotine A, a raniji kompresioni cilindar 4 se rasprskava u krhotine B. Mesta predviđenog loma na vrhu 2, naime žlebovi 7 i 21, kao i na kompresionom cilindru 4, naime žlebovi 6, dovode do željenog i ravnomernog rasprskavanja vrha 2 odnosno kompresionog cilindra 4 u unapred definisane krhotine. Pouzdanim odvajanjem vrha 2 i kompresionog cilindra 4 od zadnjeg dela 3 njemu se osigurava neometano prodiranje unutar tela životinje, koji nije ometan inače poznatim tragom koji ostaje od delimično rasprskavajućih zrna.

[0056] Za putanju stabilnog pravca zadnjeg dela 3 je od velikog značaja pouzdano rasprskavanje vrha 2 i kompresionog cilindra 4. Radi toga su izvedena mesta predviđenog loma, tj. žlebovi 6 i 7 unutar zrna, naime na unutrašnjoj stranici vrha 2, i njima obujmljen kompresioni cilindar 4. Ona se tu ne mogu nehotičnim prljanjem popuniti i time negativno uticati na funkciju. Toj opasnosti je izložen samo prstenasti zarez 21, koji se zbog neznatne veličine odnosno dubine prstenastog zareza 21 može zanemariti.

[0057] Slike 17, 18, 19 prikazuju zrno sa kavitacionom pločom 13. Sva tri izvođenja imaju zadnji deo 3, koji odgovara onome sa slike 12. Izvođenja prema slikama 17 i 18 se inače razlikuju po tome što vrh 2 prema slici 17 ima otvoren šuplji vrh, dok vrh 2 prema slici 18 ima pokriven šuplji vrh. Pored toga slike 17, 18, 19 prikazuju položaj i montažu kavitacione ploče 13, koja je postavljena u oblast kontaktne površine 29 između vrha 2 i zadnjeg dela 3 u ležaj 9 kavitacione ploče. Kavitaciona ploča 13, kao što je gore već objašnjeno, ima veći unutrašnji prečnik od spoljašnjeg prečnika kompresionog cilindra 4. Stoga se prilikom montaže zrna 1 na kompresioni cilindar 4 ono može takoreći nanizati i postaviti u ležaj 9 ploče. On pri tome u potpunosti ispunjava stepenasti ležaj 9 ploče, odnosno zajedno sa kontaktnom površinom 29 obrazuje jednu ravan.

[0058] Slike 20, 21 prikazuju jedno slično zrno 1, ali bez kavitacione ploče. Inače konstrukcija je identična sa izvođenjima sa slika 18, 19. Način funkcionisanja ove konstrukcije je prikazan na slici 16.

[0059] Slike 22 i 23 prikazuju trodelno lovačko zrno 1, čiji zadnji deo 3 je, slično onome sa slike 14 i njegovom vrhu, izveden kao na slici 6. Pošto se vrh 2 sastoji od šiljka 26 vrha i ispod njega odvojeno prikazanog tela 27 vrha, kompresioni cilindar 4 je izveden sa većom dužinom i potpuno ulazi u telo 27 vrha i pruža se sve do šiljka 26 vrha. Time spaja sastavne delove 26, 27 vrha 2 i povezuje ih sa zadnjim delom 3. U sastavljenom stanju gornji prstenasti žlebovi 6 odgovaraju površini odvajanja između šiljka 26 vrha i tela 27 vrha. Time je osigurano funkcionisanje gornjih prstenastih žlebova 6 kao mesta predviđenog loma pošto se dvodelni vrh 2 pod opterećenjem rasprskava u šiljak vrha 26 i telo 27 vrha.

[0060] Slike 24, 25 prikazuju izgled i presek zrna za vežbanje koje je izvedeno jednodelno i po obliku i težini odgovara višedelnom lovačkom zrnu 1. Za razliku od lovačkog zrna 1 zrno za vežbanje prema slikama 24, 25 nema prstenasti zarez 21 na vrhu. Od svog šiljka on, osim toga, ima jednostavni otvor 28 koji se pruža kroz ceo vrh 2 i kroz prvu trećinu zadnjeg dela 3.

[0061] Slike 26, 27 prikazuju jedno sledeće izvođenje lovačkog zrna 1. Nasuprot izvođenjima sa slika 1 i 2 one prikazuju izmenjenu konstrukciju vodećih traka 8. Slično kao nazubljen žleb 5 prema slikama 15a, 15b i ovde je osnova 85 vodeće trake između vodećih traka 8 nagnuta u smeru vrha 2.

[0062] Zašiljena spoljašnja površina vrha 2 se produžava po njemu do prvog odsečka 31 zadnjeg dela 3. Od njega je isturen kompresioni cilindar 50 ka napred, gledano u smeru pucanja, koji ima cilindrični otvor 51. Pri tome otvor 51 ne prolazi samo kroz kompresioni cilindar 50, nego se pruža do prve trećine zadnjeg dela 3. Na ulazu otvor 51 ima konusno proširenje 52. Koncentrično sa kompresionim cilindrom 50 i sa većim prečnikom od njegovog spoljašnjeg prečnika na kontaktnoj površini 29 je izveden prstenasti zarez 53 koji zamenjuje donji prstenasti žleb 6 (uporediti sa slikama 9, 10) kao mesto predviđenog loma između kompresionog cilindra 50 i zadnjeg dela 3. On služi ne samo kao mesto predviđenog loma za odvajanje kompresionog cilindra 50 od zadnjeg dela 3, nego istovremeno i za širenje, odnosno širenje u obliku pečurke, prednje stranice zadnjeg dela 3 preko izvornog kalibra. Time delimično rasprskavajuće lovačko zrno 1 prema pronalasku u telu životinje ima veći poprečni presek delovanja na zadnjem delu 3 i pravi veći prostrelni otvor u telu životinje.

[0063] Prema pronalasku se predlaže dvodelno ili višedelno lovačko zrno (sl.1, 2) koje se sastoji od vrha 2 i zadnjeg dela 3, koji su neposredno povezani, dakle bez korišćenja drugih sastavnih delova između njih. Dodatno se daje jednodelno sportsko zrno (sl.26, 27) koje je po spoljašnjem obliku i težini isto kao lovačko zrno i stoga može da služi u svrhu vežbanja.

[0064] Delimično rasprskavajuće zrno bez omotača za vežbanje lova ima kao zadnji valjak unapred oblikovan zadnji deo 3 zrna, koji prema pronalasku kao čvrsti osnovni vezni element ima obli ili ugaoni ili bar delimično konusni šuplji kompresioni cilindar 4 sa mestima 5 predviđenog loma. Zadnji deo 3 zrna i jednodelni ili višedelni vrh 2 su preko kompresionog cilindra 4 međusobno spojeni vezom ostvarenom oblikom ili silom.

[0065] Za savladavanje otpora vazduha u osnovi se težilo aerodinamičnom obliku zrna. Prilikom prolaska kroz telo životinje potrebno je nasuprot navedenom telo zrna (zadnji valjak) koje je stabilnog ramena i oštrih ivica. Aerodinamički oblik se prvenstveno odnosi na vrh 2 zrna. Ono je potrebno samo do nailaska na telo cilja. Naročito prilikom lova na kopitare ili grabljivice nakon prodora u telo životinje potrebno je da se vrh 2 zrna već kod brzine pucnja od 600 m/s raspadne, kao što je unapred predviđeno, i da oblikovan zadnji valjak sa stabilnim ramenom i oštrim ivicama prodre u telo divljači stabilnim pravcem i da napravi prostrelnu ranu. Kao zadnji valjak služi zadnji deo 3 zrna. On je unapred oblikovan. On ne zavisi od brzine i nije oblikovan kompresijom.

[0066] Zahtevi za delimično rasprskavajuće lovačko zrno:

- Aerodinamički oblik zrna kod različitih oblika vrha 2 i zadnjeg dela 3;

- Manje tolerancije prilikom proizvodnje skidanjem strugotine ili deformacijom;

- Unapred oblikovan zadnji valjak 3 sa kompresionim cilindrom 4 prema pronalasku za povezivanje sa vrhom 2. Kompresioni cilindar 4 može biti izveden jednodelno sa zadnjim delom 3 zrna (uporediti npr. sa sl. 12 do 14, 16 do 25), na vrhu 2 zrna ili potpuno odvojeno (uporediti sa sl. 11);

- Različito formiranje debljine i dužine kompresionog cilindra 4, uporediti sa sl.11 do 14;

- Jednodelni (uporediti sa sl. 3 do 5) ili višedelni vrh 2 zrna, uporediti sa sl. 6 do 8, 24, 25, pri čemu je višedelni vrh 2 eventualno od različitih materijala;

- Različito oblikovanje vrha 2 zrna po dužini i broju unutrašnjih mesta 7 za predviđeni lom i oblikovanje šupljeg šiljka, uporediti sa sl. 3 do 8 (unutrašnje mesta 7 predviđenog loma se ne mogu zaprljati npr. zaglavljenim česticama, čime se izbegava oštećenje cevi);

- Zadnji deo 3 zrna i vrh 2 zrna mogu biti izrađeni od različitih materijala, uporediti sa sl.2; - Manja površina naleganja i veće površine vođenja definisane npr. vodećim trakama 8 radi smanjenja otpora pritisku i trenja u cevi;

- Specijalno izvođenje vodećih traka 8, uporediti sa sl. 15, prilagođeno manjem prostoru zrna u vratu čaure;

- Specijalno obrazovanje nazubljene površine 5 (za „krimpovanje”), uporediti sa sl. 15, koja po potrebi (npr. kod materijala koji sadrži bakar) može biti izvedena na zrnu;

- Sedište odnosno prihvatni deo za kavitacionu ploču 13 da bi se dobila prednja stranica zadnjeg valjka 3 sa oštrim ivicama i stabilnim ramenom kod uobičajenih eventualno mekih materijala.

[0067] Zahtevi za delimično rasprskavajuće zrno za vežbanje:

- Jednodelno zrno od istog materijala kao lovačko zrno da se ne bi negativno uticalo na karakteristike pucnja u cevi;

- Aerodinamički oblik zrna;

- Identičan spoljašnji oblik i težina kao i lovačko zrno;

- Male tolerancije kod proizvodnje skidanjem strugotine ili deformacijom;

- Jeftina proizvodnja;

- Na odgovarajućoj meti ne nastaje metalna prašina štetna za zdravlje i specijalni otpad kontaminiran teškim metalima;

- Nakon udara u metu ostaci materijala rasprskanog zrna za vežbanje se mogu lako odvojiti od materijala mete i koristiti za reciklažu.

[0068] Slike 1 i 2 prikazuju zrno u izgledu i delimičnom preseku. Primere vrha (jednodelnog ili višedelnog) zrna sa različitim mestima 7 predviđenim za lom i pokrivnim ili otvorenim šupljim vrhom prikazuju slike 3 do 5 i sl. 6, sl. 7, sl. 8. Primere zadnjeg dela zrna sa kompresionim cilindrom 4 sa ili bez ležaja 9 za kavitacionu ploču prikazuju slike 9 i 10 i primere sa kompresionim cilindrom 4 koji se uvlači u vrh 2 i zadnji deo 3 prikazuje slika 11.

[0069] Kompresioni cilindar 4 ima konusni unutrašnji otvor 10 i na spoljašnjoj i unutrašnjoj strani u aksijalnom i koaksijalnom pravcu zareze ili kanale 6 za lom koji pospešuju sigurno rasprskavanje. Dodatno postoji lučno ispupčenje za zaglavljivanje drugog sastavnog dela. Kompresioni cilindar 4 može biti čvrsto povezan sa zadnjim delom 3 ili vrhom 2 zrna ili se može proizvoditi kao odvojen vezni element, kao što je prikazano na slici 11 (uporediti sa sl.12, sl. 13, sl. 14).

[0070] Dat je i primer rasporeda vodećih traka sa nazubljenim žlebom. Slika 15 prikazuje izvođenje ivice zrna za čvrsto sedište zrna u vratu čaure. Pri tome je na dužini od 8 mm izvedeno pet vodećih traka 8 i jedan nazubljen žleb 5 sa prelazom 11 od 90º i to koaksijalno u odnosu na ivicu zrna i na prikazanim rastojanjima. U zavisnosti od dubine umetanja zrna u čauru četiri ili

pet od ukupno šest vodećih traka 8 leže na unutrašnjoj stranici vrata čaure. Presovanjem

(„krimpovanjem”) se sprečava neželjena promena dubine smeštanja zrna u čauri kao i čvrstim

naleganjem ulaza u čauru na nazubljen žleb.

[0071] Primer konstrukcije zrna i delimičnog rasprskavanja prikazuje slika 16 na kojoj su A

krhotine vrha 2 zrna i B krhotine kompresionog cilindra 4. Primer višedelne konstrukcije zrna (sa

i bez kavitacione ploče 13) prikazuju slike 17, 18 i 19. Primer dvodelne konstrukcije zrna

prikazuju slike 20 i 21. Primer trodelene konstrukcije zrna (bez kavitacione ploče) prikazuju

slike 22 i 23. Primer zrna za vežbanje sa jednodelnom konstrukcijom zrna prikazuju slike 24 i

25. Zrno za vežbanje je po spoljašnjem obliku i težini isto kao i lovačko zrno. Razlika je u tome

što zrno za vežbanje nema kanale za lom u vrhu zrna.

Lista pozivnih oznaka

[0072]

1 zrno

2 vrh

3 zadnji deo

4 kompresioni cilindar

5 nazubljen žleb

6 prstenasti žleb

7 žleb

8 vodeća traka

9 ležaj kavitacione ploče

10 konusni unutrašnji otvor

11 prelaz

13 kavitaciona ploča

20 površina omotača

21 prstenasti zarez

22 vrh konusa

23 zatupljenje konusa

24 otvor

25 kratak otvor

26 šiljak vrha

27 telo vrha

28 otvor

29 kontaktna površina

32 cilindrični odsečak

33 završetak

34 zadnja stranica

40 kompresioni cilindar

41 vertikalni žleb

42 obod

43 držač vrha

44 držač zadnjeg dela

50 kompresioni cilindar

51 cilindrični unutrašnji otvor 52 proširenje

53 prstenasti zarez

80 površina vodeće trake

81 kosina vodeće trake

82 osnova vodeće trake

83 kosina vodeće trake

84 površina vodeće trake

85 osnova vodeće trake

a uzdužna osa

b spoljašnji prečnik

c, d, e unutrašnji prečnik

A krhotina vrha

B krhotina kompresionog cilindra

Claims (12)

Patentni zahtevi

1. Višedelno delimično rasprskavajuće zrno

- sa jednim odsečkom predviđenim za rasprskavanje, odnosno vrhom (2);

- sa jednim, gledano u pravcu pucanja iza njega postavljenim, nerasprskavajućim odsečkom odnosno zadnjim delom (3);

- sa jednim veznim odsečkom (4), koji međusobno spaja vrh (2) i zadnji deo (3);

- sa jednim koncentričnim kompresionim cilindrom (4) kao veznim odsečkom sa manjim spoljašnjim prečnikom od vrha (2) i zadnjeg dela (3), koji se može uvući ili upresovati u vrh (2) i/ili zadnji deo (3),

naznačeno time, što obuhvata prstenasti obimni žleb (6) između kompresionog cilindra (4) i vrha (2) ili zadnjeg dela (3) koji je mesto predviđenog loma.

2. Zrno prema zahtevu 1, naznačeno time, što je kompresioni cilindar (4) izveden jednodelno sa vrhom (2) i što se može povezati sa zadnjim delom (3).

3. Zrno prema zahtevu 1 ili 2, naznačeno time, što je kompresioni cilindar (4) šupalj.

4. Zrno prema zahtevu 3, naznačeno time, što kompresioni cilindar (4) ima žleb (6) kao mesto predviđeno za lom.

5. Zrno prema jednom od prethodnih zahteva, naznačeno time, što ima otvoren ili (najmanje) (delimično) zatvoren šuplji šiljak (22) u vrhu (2).

6. Zrno prema zahtevu 5, naznačeno time, što je koncentrični otvor (24) izveden sa različitim prečnicima (c, d, e) radi obrazovanja šupljeg šiljka u vrhu (2).

7. Zrno prema zahtevu 5 ili 6, naznačeno time, što ima najmanje jedno mesto (7) predviđeno za lom u vrhu (2).

8. Zrno prema zahtevu od 1 do 7, naznačeno time, što je vrh (2) sastavljen od više sastavnih delova (22, 23), koji su izrađeni od različitih materijala.

9. Zrno prema jednom od gornjih zahteva, naznačeno time, što je između vrha (2) i zadnjeg dela (3) odvojeno postavljena kavitaciona ploča (13).

10. Zrno prema jednom od prethodnih zahteva sa vodećim trakama (8), naznačeno time, što je na spoljašnjoj površini zadnjeg dela (3) između vodećih traka (8) izveden prstenasti obimni nazubljen žleb (5).

11. Zrno prema jednom od zahteva od 2 do 10 sa zadnjim delom (3) i sa kompresionim cilindrom (4) izvedenim na čeonoj površini (29) zadnjeg dela (3), naznačeno time, što na čeonoj površini (29) ima koncentrični i prstenasti zarez (53) koji se pruža oko kompresionog cilindra (4).

12. Zrno prema jednom od prethodnih zahteva, naznačeno time, što su vrh (2) i zadnji deo (3) izrađeni od različitih materijala.