RS56530B1 - Kultivacija leske sa krošnjom koja ima oblik vertikalnog vretena na potpori - Google Patents

Description

Oblast pronalaska

Cilj pronalaska je novi način intenzivne kultivacije leske. Sadnja sadnice leske uglavnom se izvodi u redovima u kojima se na jednom mestu sadi jedna ili više sadnica. Tokom kultivacije od svake sadnice se ostavlja jedan ili više izdanaka koji u daljoj kultivaciji služe kao centralna linija oko koje se formiraju krošnje. Oko svake sadnice podrezivanjem dobijamo krošnje u obliku vertikalnog cilindra, odnosno vretena, koje ima približno isti oblik poprečnog preseka duž cele svoje visine..Linije su visinom vezane na jednom ili više mesta zbog potpore, zbog njihovog oslobađanja i održavanja rastojanja između susednih linija. Prema sedmom izdanju Međunarodne klasifikacije, pronalazak pripada polju tehnike identifikovanom sledećim oznakama:

A01C – Sađenje, sejanje,đubrenje,

A01G – Vrtarstvo; gajenje povrća, cveća, pirinča, voća, vinove loze, hmelja ili algi; šumarstvo; navodnjavanje.

Tehnički problem

Osnovni indikator uspešnosti intenzivne kultivacije drveta leske kao poljoprivredne delatnosti je prinos definisan kao masa ili količina ploda sakupljenog u jednoj berbi po jednom hektaru površine tla na kome je drvo leske zasađeno. Prinos zasada leske zavisi od brojnih faktora kao što su npr. vrsta i sastav zemljišta, klimatski uslovi okoline, sorta leske, priprema i obrada zemljišta i pojačana ishrana. Jedan od važnih faktora je, takođe, kultivacioni oblik krošnje. Sledeće osobine zavise od kultivacionog oblika krošnje: čvrstina skeleta krošnje, prinos i pokrivenost površine po jedinici proizvodnog prostora, upotrebljivost svetlosti u krošnji i proizvodnom prostoru, mogućnost primene mehanizacije, tehnologija formiranja krošnje, ravnomernost prinosa pojedinih delova krošnje i dužina perioda vremena prinosa.

Novi kultivacioni oblik krošnje postignut pronalaskom, kako je definisano u zahtevu 1, rešava tehničke probleme prinosa zasada leske u intenzivnoj kultivaciji.

Stanje tehnike

U modernoj intenzivnoj kultivaciji leske, poznati su mnogi oblici (grupe) kultivacije.

Prvu grupu čini kultivacija leske u obliku žbuna. U kultivaciji u obliku žbuna koristi se jadnostavni žbun kultivisan od jednog zasada ili žbun načinjen od više zasada zasađenih na manjem rastojanju. Zasadi sa jednim žbunom su raspoređeni u obliku ravnokrakog trougla, kvadrata ili u krugu na taj način, da je dobijen slobodan žbun otvoren u sredini radi prodiranja svetlosti u krošnju žbuna. Leska kultivisana u obliku žbuna je bujnog rasta i stoga žbunovi treba da se sade na većem rastojanju. Prinos leske zasađene u obliku žbuna je veći u prvim godinama posle zasada nego u kasnijim godinama zato što sa godinama rasta prinos sa žbuna se smanjuje. Ovaj oblik kultivacije je pogodan za manje, porodične voćnjake u kojima se veći broj kompleksnih tehničkih aktivnosti obavlja ručno.

Druga grupa je kultivacija leske u slobodnom obliku sa različitom debljinom stabala. Stablo može imati razne visine koje mogu biti u rasponu od 0,2 do 0,8 metara iznad koje je rezidbom formirana krošnja obliku vaze. Ovaj oblik kultvacije ima čvrsti skelet, dobru upotrebljvost svetlosti i veliku površinu koja daje prinos. Kultivacijom leske u obliku stabla postignut je veći prinos po jedinici zasađene površine nego kultivacijom u obliku žbuna. Ovaj oblik zasada omogućava primenu mehanizacije i modernih agrotehničkih intervencija uključujući mehanizaciju berbe i stoga je uglavnom primenjen u poljoprivredno razavijenim zemljama.

Treća grupa je kultivacija leske u obliku žive ograde. Ovaj oblik kultivacije je predložio italijanski ekspert Romisondo. Prema njegovom predlogu leska je sađena u linijama na rastojanju od 5 do 6 metara. U jednom redu zasađene su dve sadnice, jedna nasuprot druge na rastvojanju od 0,35 do 0,40 metara, okrenute jedna od druge pod uglom od 35° u pravcu pružanja reda. Parovi kosih sadnica u jednom redu zasađeni su na rastojanju od 2 do 2,5 metara.

U patentnom dokumetnu No. SU1713494 opisana je kultivacija leske slična pomenutoj kultivaciji leske u obliku žive ograde. U pomenutom dokumentu, opisana je kultivacija leske zasađene u paralelnim dvostrukim simetrično raspoređenim redovima na rastojanju 7 do 8 metara jedan od drugog. U jednom redu su, takođe, zajedno zasađene sadnice, jedna nasuprot drugoj na rastojenju od 0,4 do 0,5 metara. Tokom rasta, sadnice se naginju jedna ka drugoj pod uglom od 55° to 60° prema ravni tla u ravni vertikalnoj na pravac pružanja reda. Parovi nagnutih sadnica u jednom redu zasađeni su na rastojanju od 1,5 do 2,0 metra.

Patentni dokument No. UA68095 opisuje kultivaciju visokog i poluvisokog drveta leske zajedno sa srebrnim borom. Ove dve vrste drveća su zasađene i kultivisane u široko udaljenim redovima, tako da su međusobno postavljene u vidu šahovske table.

Kratak pregled pronalaska

Osnovno drvo kultivacionog oblika leske prema pronalasku, u periodu prinosa ima krošnju u obliku vertikalnog cilindra, odnosno vretena. Skelet osnovnog drveta sastoji se od centralne linije bez stabla, i ima na sebi radijalno postavljene grane. Tokom kultivacije, grane su sečene duž cele visine linije, tako da krošnja dobija spoljni izgled vertikalnog vretena ili cilindra. U slučaju kultivacije leske u redovima, krošnje mogu imati oblik prizme sa pavougaonom bazom. Visina osnovnog drveta je mnogo puta veća od najveće dimenzije njegove osnove. Krošnja ima skoro jednolik oblik poprečnog preseka. Spoljašnje zatvorene krive poprečnog preseka krošnje mogu uglavnom imati oblik glatke krive kao što je krug ili elipsa ili izlomljene zatvorene krive kao što je trougao, kvadrat, pravougao ili drugi poligon. Zbog statičke nestabilnosti skeleta, tokom kultivacije linija je na više mesta učvršćena za potporu.

Na jednom mestu sadnje moguće je kultivisati jedno ili više osnovnih drveta iz jedne ili više sadrnica. Iz jedne sadnice zasađene na jednom mestu sadnje, može se kulitivisati jedna, dva ili više osnovnih drveta. Iz dve ili više sadnica zasađenih na jednom mestu sadnje moguće je kultivisati dva, četiri ili više osnovnih drveta.

Oblik osnovnog drveta kutivacionog oblika leske u skladu sa pronalaskom omogućava ekstenzivnu kultivaciju leske na manjioj površini ili intenzivnu kultivaciju leske na velikim površinama. U intenzivnoj kultivaciji leska je zasađena u redovima na koje su stavljene žičane potpore na stubovima za koje su linije pričvršene. Žičana potpora može biti načinjena kao jednoredna ili dvoredna na više nivoa do maksimalne visine osnovnog drveta, što je prikladno za primenu mehanizacije u kultivaciji.

Opis crteža

Crtež 1 je šematski prikaz skeleta osnovne leske sa krošnjom koja ima oblik vertikalnog vretena na potpori u potpuno razvijenom stanju, kulitivisanu iz jedne sadnice.

Crtež 2 je šematski prikaz zasada sa različitim vrstama kultivacije sadnice tokom prvih godina.

Crtež 3 je šematski prikaz kultivacije leske u dvostrukim redovima u kojima osnovno stablo ima oblik vertikalnog vretena sa linijama učvršćenim za žičanu potporu.

Opis pronalaska

Osnovno stablo kultivacionog oblika leske prema pronalasku ima u periodu prinosa krošnju sa listovima u obliku vertikalnoig cilindra odnosno vretena prikazanog na crtežu 1. Skelet osnovnog drveta sastoji sa od jedne centralne linije koja na sebi ima radijalno raspoređene primarne grane 2 i sekundarne ili rodne grane 3. Primarne grane 2 koje rastu direktno iz linije 1 imaju na sebi rodne grane 3. Rodne grane 3, takođe, rastu direktno iz linije (provodmice) 1. Primarne grane 2 sa rodnim granama 3 i rodnim granama 3 koje rastu direktno iz linije 1 su podjednako raspoređene duž celokupne linije 1. Tokom celog životnog veka osnovnog drveta, od zasada do pune starosti od 40 do 50 godina, grane se obrezuju tako da krošnje formirane na liniji mogu da rastu od 3 do 5 metara. Spoljni prečnik vretena krošnje može biti od 0,5 do 1 metra. Dužina primarnih i sekundarnih grana u krošnji može da dostigne visinu od 0,2 do 0,5 metara.

Pri jednom sađenju može se kultivisati jedno ili više osnovnih drveta. Crtež 2 prikazuje pet mesta sadnje sa sadnicama u prvoj godini kultivacije.

Na mestima sadnje A, C i D zasađena je jedna sadnica. Iz jedne sadnice na mestu sadnje A rezidbom je kultivisana jedna linija onovnog drveta. Na mestu sadnje C, od jedne sadnice, rezidbom su kultivisane dve linije tako, što su na visini od 0,2 do 0,3 metra od tla kultivisane dve grane koje služe kao linije dva osnovna drveta. Na mestu sadnje E, rezidbom su kultivisane četiri linije. Moguće je od jedne sadnice kultivisati četiri ili više linija, tako što je neposredno po sađenju sadnica obrezana na visini od 0,1 do 0,15 metara od kojih su sledeće godine ostavljene dve primarne grane koje su skraćene na 0,1 do 0,15 metara. Treće godine, na svakoj primarnoj grani ostavljene su jedna ili dve sekundarne grane, kultivisane sledećih godina kao linije odvojenih osnovnih drveta. Međusobna rastojanja linija kultivisanih od jedne sadnice su 0,5 do 1 metara, tako da na svakoj liniji može da se bez prepreka razvije krošnja.

Na mestima sadnje B i D, kao ilustracija prikazana su mesta sadnje svako sa po dve sadnice na mestu sadnje. Od svake sadnice na ovim mestima sadnje moguće je kultivisati na opisani način jedno, dve ili više osnovnih drveta.

Kultivacioni oblik leske prema pronalasku, prikazan na crtežu 1, pogodan je, takođe, za ekstenzivnu kultivaciju na malim površinama, na kojima se rezidba, priprema zemljišta, berba i druge aktivnosti kultivacije vrše uglavnom ručno, i za intenzivnu kultivaciju na većim površinama, na kojima se obrezivanje, priprema zemljišta, berba i druge aktivnosti kultivacije vrše uglavnom primenom mehanizacije.

U ekstenzivnoj kultivaciji raspored mesta sadnje može biti nasumičan ili u redovima, što takođe može da zavisi od konfiguracije tla na kome je leska kultivisana. Privezivanje linija za potporu u sadnji proizvoljsno je načinjeno na više mesta za stubove pobodene u tlo u neposrednoj blizini linija.

U intenzivnoj kultivaciji najbolji rezultati su postignuti kultivacijom u jednostrukim ili dvostrukim redovima kao što je prikazano na crtežu 3.

Sadnja leske u dvostrukim redovima počinje pravljenjem potporne opreme u redovima sa centrima na međusobnom rastojanju od 3 do 5 metara. Oprema se sastoji od stubova 4 čija je visina iznad tla 3 do 5 metara. Rastojanje između susednih stubova 4 u jednom redu iznosi 5 do 10 metara. Svaki stub 4 ima više horizontalnih prečki 5. Žičana potpora 6, načinjena na više nivoa, razvučena je između oba kraja prečki 5 postavljenih na istom nivou dva susedna stuba 4. Puna potporna oprema ima dva reda žičane potpore 6 koji su na međusobnom rastojanju od 0,5 do 1 metra. Sadnja jedne ili više sadnica na svakom mestu sadnje je izvedena pre razvlačenja žičane potpore 6. Rastojanje između mesta sadnje u jednom redu je 0,5 do 1 metra. Tokom prve godine kultivacije, rezidbom sadnica određen je broj linija na svakoj sadnici. Broj osnovnih drveta na tom mestu zavisi od broja sadnica i broja linija kultivisanih na jednom mestu sadnje. Tokom kasnije kultivacije do pune visine od 3 do 5 meteara, linije na jednom mestu sadnje su orijentisane prema jednom od dva reda žičane potpore 6 za koje su usčvršćene vezama 7.

Tokom celokupnog životnog veka zasada leski čije osnovno drvo ima krošnju u obliku vertikalnog cilindra na potpori, najmanje jednom godišnje grane treba da budu orezivane. Rezidba zasada leski u dvostrukim redovima vrši se ručno zbog gustine zasada u redovima i između redova u liniji drveća. Ručnom rezidbom je moguće načiniti izbor rodnih grana u svakoj krošnji, njihovu dužinu i formiranje krošnje u cilindar.

Rezidba zasada leske u jednostavnijim, pojedinačnim redovima se može izvesti većim učešćem jeftinijih mašinskiha procedura, i jednostavnijim oblikom krošnje osnovnog drveta u obliku vertikalne prizme sa pravougaonom osnovom.

Kultivacijom leski sa krošnjama u obliku vertikalnog vretena na potpori prema pronalasku, sa odgovarajućom tehnikom i agrotehničkim intervencijama omogućena je kontrola potencijalnog prinosa u svim delovima kultivacionog oblika, dobro osvttljavanje i fotosinteza i regularni i dobar prinos ploda visokog kvaliteta.

Claims (5)

Patentni zahtevi

1. Postupak za kultivaciju leske na potpori, sa krošnjom koja ima oblik vertikalog vretena, pri čemu:

- prvih godina kultivacije, na jednom mestu sadnje, jedna ili više linija (1) osnovnih drveta su dobijene orezivanjem jedne ili više sadnica.

- krošnje navedenih osnovnih drveta su orezivane tokom perioda prinosa, tako da one formiraju vertikalni cilindar jednolikog poprečnog preseka, sa visinom mnogo puta većom od prečnika, i

- linije (1) su pričvršćene za potporu.

2. Postupak za kultivaciju leske na potpori, sa krošnjom koja ima oblik vertikalnog vretena u saglasnosti sa zahtevom 1, naznačen time, što je krošnja osnovnog drveta formirana rezidbom tokom perioda prinosa, tako da gradi oblik vertikalnog cilindra jednolikog poprečnog preseka, sa visinom od 3 do 5 metara i prečnikom od 0,5 do 1 m, sa kosturom koji se sastoji od centralne linije (1) koja na sebi ima, duž cele svoje visine, radijalno postavljene primarne grane (2) dužine 0,2 do 0,5 m sa sekundarnim rodnim granama (3) dužine 0,2 do 0,5 m i primarnim rodnim granama (3) dužine 0,2 do 0,8 m, i centralna linija (1) je pričvršćena (7) za potporu (6) na različitim visinama.

3. Postupak kultivacije leske na potpori, sa krošnjom koja ima oblik vertikalnog vretena u saglasnosti sa zahtevima 1 i 2, naznačen time, što su mesta za sadnju sadnica leske postavljena proizvoljno, sa linijma (1) osnovnih stabala privršćenim na više mesta za stubove pobodene u tle, u blizini linija

4. Postupak kultivacije leske na potpori, sa krošnjom koja ima oblik vertikalnog vretena u saglasnosti sa zahtevima 1 i 2, naznačen time, što su mesta sadnje sadnica leske postavljena jednoredno ili dvoredno, pri čemu su njihovi centri na rastojanju od 3 do 5 metara, sa potpornim okvirom u svakom redu, koji se sastoji od stubaca (4) visine od 3 do 5 metara iznad tla i na rastojanju od 5 do 10 metara u jednom redu, sa horizontalnim prečkama (5) na njima, koje nose jedan ili dva vertikalna reda žičanih potpora (6), na rastojanju od 0,5 do 1 m, pri čemu je navedena potpora (6), postavljena na nekoliko visina i rastegnuta između krajeva prečki (5) dva susedna stuba (4), na rastojanju od 0,5 do 1 m između susednih mesta sadnje u jednom redu, i na rastojanju od 0,5 do 1 m između linija (1) na jednom mestu sadnje.

5. Postupak kultivacije leske na potpori, sa krošnjom koja ima oblik vertikalnog vretena u saglasnosti sa zahtevima 1 do 4, naznačen time, što tokom celokupnog životnog ciklusa leske, ručno i/ili mašinsko obrezivanje grana i krošnje je izvedeno najmanje jedanput godišnje.

1