RS60169B1 - Dleto sa nosećim elementom sa centrirajućim umetkom - Google Patents

Description

Opis

[0001] Pronalazak se odnosi na sistem alata sa dletom, a naročito dletom sa okruglom šipkom, koje sadrži glavu dleta i šipku dleta, sa nosećim elementom, koji na svojoj donjoj strani sadrži površinu naleganja i centrirajući ispust koji štrči preko površine naleganja, pri čemu centrirajući ispust sadrži centrirajuću površinu koja se pruža koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu, i prelazi direktno ili indirektno u površinu naleganja, pri čemu kroz noseći element duž centralne uzdužne ose prolazi prihvatni otvor sa unutrašnjim prečnikom Diza prihvat šipke dleta, pri čemu držač dleta prihvata šipku dleta, pri čemu držač dleta ima habajuću površinu koja je okrenuta prema nosećem elementu za naleganje površine naleganja i centrirajuće udubljenje za prihvat centrirajućeg ispusta nosećeg elementa.

[0002] Jedno takvo dleto, odn. jedan takav sistem alata su poznati iz DE102014104040A1. Polazeći od reznog elementa, prečnik glave dleta se povećava prema pojasu, na koji se nastavlja šipka dleta. Cilindrično izvedena šipka dleta se pomoću stezne čaure drži u prihvatu dleta u nosećem ispustu držača dleta. Pričvršćivanje pomoću stezne čaure dozvoljava obrtanje dleta oko njegove centralne uzdužne ose, dok je aksijalno pomeranje blokirano. Između glave dleta i nosećeg ispusta je postavljen noseći element, kroz čiji centralni prihvatni otvor je vođena šipka dleta. Prema glavi dleta noseći element sadrži udubljenje, koje je okruženo jednom ivicom, čije dno predstavlja noseću površinu na koju površinom naleganja naleže glava dleta. Prema držaču dleta noseći element obrazuje površinu naleganja koja prema centru nosećeg elementa prelazi u centrirajuću površinu centrirajućeg ispusta koja se pruža koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu dleta. U prelaznoj oblasti između centrirajuće površine i površine naleganja je smešten žljeb, koji u odnosu na površinu naleganja ima dubinu od najmanje 0,3mm. Gornja strana nosećeg ispusta držača dleta je oblikovana prema glavi dleta tako da odgovara donjoj strani nosećeg elementa. Ona ima habajuću površinu na koju naleže površina naleganja nosećeg elementa. Centrirajući ispust nosećeg elementa se vodi radijalno u centrirajućem udubljenju nosećeg ispusta. Usled habanja habajuće površine u toku rada sklopa alata sa dletom na habajućoj površini držača dleta, u području žljeba nosećeg elementa se formira izbočina koja zahvata unutar žljeba. Zbog ovog zahvatanja se ostvaruje dodatno bočno vođenje nosećeg elementa. Istovremeno se zahvaljujući ovom žljebu i izbočini koja zahvata unutar njega bar smanjuje prodiranje iskopanog materijala u području prihvata dleta, zahvaljujući čemu se održava obrtnost dleta i smanjuje se habanje.

[0003] Da bi se obezbedila obrtnost dleta oko njegove centralne uzdužne ose poželjan je aksijalni zazor dleta u držaču dleta. Pri tome je za veće dleto predviđen veći zazor nego za manje dleto. Ukoliko aksijalni zazor pređe visinu centrirajućeg ispusta, tada se gubi bočno vođenje nosećeg elementa pomoću centrirajućeg ispusta. Ovo dovodi do povećanog habanja kako nosećeg elementa, tako i držača dleta.

[0004] Iz DE 60209235 T2 je poznata podloška za obrtno rezno dleto. Podloška na svojoj prednjoj strani, koja je okrenuta prema glavi dleta, sadrži više rebara. Ona mogu imati zakrivljeni oblik i istovremeno mogu biti ravnomerno raspoređena po obodu podloške. Na naspramnoj zadnjoj strani u podlošci mogu biti integralno izvedena ravnomerno raspoređena udubljenja. Prema centralnom prihvatnom otvoru podloške zadnja strana sadrži centrirajući ispust sa nagnutom ivicom koja se pruža koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu podloške. Kada je podloška montirana, ona se pruža unutar odgovarajuće zarubljene ivice, koja je smeštena obodno oko prihvata dleta držača dleta, zahvaljujući čemu se ostvaruje bočno vođenje podloške. Zahvaljujući rebrima i udubljenjima površina naleganja podloške je smanjena, što dovodi do poboljšane obrtnosti podloške.

[0005] I kod ovog sklopa zbog dopuštenog aksijalnog zazora montiranog dleta bočno vođenje podloške pomoću centrirajućeg ispusta se može izgubiti kada je dleto maksimalno podignuto, zahvaljujući čemu se habanje same podloške, kao i držača dleta znatno povećava. Naročito tako omogućeno klateće pomeranje podloške može rezultovati neravnomernim habanjem čeone strane držača dleta, zahvaljujući čemu se ona zakosi, a usled toga i brže haba. Dalje, u slučaju koso pohabane čeone strane obrtnost dleta postaje ograničena ili blokirana, što dovodi do jednostranog i brzog habanja dleta. Radijalno usmerena rebra i udubljenja pri tome ne dovode ni do kakvog dodatnog bočnog vođenja podloške.

[0006] U DE 20 2010 018 061 U1 je opisano dleto sa okruglom šipkom za mašinu za glodanje. Ovo dleto sa okruglom šipkom sadrži glavu dleta i šipku dleta. U području glave dleta se drži vrh dleta, koji obrazuje specifično rezno područje dleta sa okruglom šipkom. Na šipku dleta sa okruglom šipkom je navučena stezna čaura. U području između stezne čaure i glave dleta je postavljen noseći element. Noseći element poseduje površinu naleganja sa donje strane. Ova površina naleganja prelazi u centrirajući obrub preko jednog udubljenja. Centrirajući obrub sa donje strane štrči preko površine naleganja.

[0007] Cilj pronalaska je da se realizuje sistem alata koji se odlikuje poboljšanim ponašanjem u pogledu habanja.

[0008] Cilj pronalaska je ostvaren sistemom alata prema patentnom zahtevu 1.

[0009] Shodno tome, predviđeno je da izmerena centrirajuća visina u smeru centralne uzdužne ose između kraja centrirajućeg udubljenja koji je okrenut suprotno od habajuće površine i habajuće površine ili između kraja centrirajućeg udubljenja i tačke maksimuma ispusta koji štrči preko habajuće površine bude projektovana tako da odnos između unutrašnjeg prečnika Diprihvatnog otvora nosećeg elementa i centrirajuće visine bude manji od 8.

[0010] Zahvaljujući odnosu manjem od 8 između unutrašnjeg prečnika Diprihvatnog otvora nosećeg elementa i centrirajuće visine ostvaruje se dobro bočno vođenje centrirajućeg ispusta koji zahvata unutar centrirajućeg udubljenja. Ako je visina obruba veća od aksijalnog zazora dleta montiranog u držaču dleta, onda se ostvaruje dobro bočno vođenje čak i onda kada je dleto izvučeno iz držača dleta unutar opsega svog maksimalnog dozvoljenog aksijalnog zazora i noseći element se može podesiti u oblasti tako formiranog zazora između glave dleta i držača dleta u aksijalnom smeru. U skladu sa time je predviđena potrebna centrirajuća visina za veće noseće elemente, a time i za veće sisteme alata. Zahvaljujući tome se i kod većih sistema alata sa odgovarajućim većim dozvoljenim aksijalnim zazorom dleta ostvaruje dobro bočno vođenje nosećeg elementa. Istovremeno se pomoću centrirajućeg udubljenja i centrirajućeg ispusta nosećeg elementa, koji zahvata unutar njega, realizuje zaptivni segment lavirintskog tipa koji bar otežava prodiranje stranih čestica u područje uležištenja dleta.

[0011] Kako bočno vođenje, tako i zaptivno dejstvo se poboljšavaju time što noseći element svojom površinom naleganja naleže na habajuću površinu držača dleta i što je najmanje jedan ispust držača dleta koji štrči preko habajuće površine izveden tako da odgovara udubljenju nosećeg elementa koji je integralno izveden u površini naleganja i pruža se unutar njega. Ispust i odgovarajuće udubljenje pri tome mogu biti izvedeni u obliku kanala ili trapeza ili višestepeno na različitim segmentima konture.

[0012] Bočno vođenje i zaptivno dejstvo se mogu dalje poboljšati tako što noseći element sadrži vodeću lamelu, koja štrči preko susedne površine naleganja i što držač dleta sadrži prihvat lamele, koji je integralno izveden u habajućoj površini i odgovara vodećoj lameli, u koji se pruža vodeća lamela. Takođe se mogu osmisliti kombinacije kod kojih kako površina naleganja nosećeg elementa, tako i najmanje jedna vodeća lamela, kao i najmanje jedno udubljenje i habajuća površina, odgovarajuće tome, sadrže najmanje jedan prihvat lamele i najmanje jedan ispust.

[0013] Odgovarajuće jednoj posebno poželjnoj varijanti izvođenja pronalaska može biti predviđeno da se ispust i/ili prihvat lamele na habajućoj površini mogu napraviti pomoću postupka oblikovanja pri proizvodnji držača dleta i da se odgovarajuće udubljenje i/ili odgovarajuća vodeća lamela izvedu u toku rada sistema alata habanjem površine naleganja i/ili da se udubljenje i/ili vodeća lamela naprave na površini naleganja pomoću postupka oblikovanja pri proizvodnji nosećeg elementa i da se odgovarajući ispust i/ili odgovarajući prihvat lamele izvedu u toku rada sistema alata habanjem habajuće površine. U toku proizvodnje samo jedan konstrukcijski element, odnosno držač dleta ili noseći element, profiliše se na odgovarajući način. Profil se onda u toku rada useca u naspramni konstrukcijski element. Proces usecanja se može vršiti putem zamene više dleta. Prvenstveno se profiliše tvrđi konstrukcijski element. Posebno je poželjno da se profilisanje vrši na površini naleganja nosećeg elementa. Odgovarajući ispusti i prihvati lamela se onda u toku rada usecaju u habajuću površinu držača dleta. Usecanje se prvenstveno vrši u toku obrtnog pomeranja nosećeg elementa. Pri tome se noseći element pomoću svog centrirajućeg ispusta vodi radijalno u centrirajućem udubljenju držača dleta.

[0014] Prema pronalasku može biti predviđeno da visina obruba izmerena u smeru centralne uzdužne ose između kraja centrirajućeg ispusta okrenutog suprotno od površine naleganja ili između kraja centrirajućeg ispusta i unutrašnjeg završetka udubljenja koji je oblikovan nasuprot površine naleganja u nosećem elementu bude projektovana tako da odnos između unutrašnjeg prečnika Diprihvatnog otvora nosećeg elementa i visine obruba bude manji od 8 i/ili da visina obruba bude veća od aksijalnog zazora dleta montiranog u držaču dleta. Na držaču dleta postavljena površina naleganja nosećeg elementa naleže na habajuću površinu držača dleta. Pri tome centrirajući ispust zahvata unutar centrirajućeg udubljenja integralno izvedenog u habajućoj površini i dovodi do radijalne stabilizacije položaja nosećeg elementa. Ukoliko je udubljenje integralno izvedeno u površini naleganja, onda ispust držača dleta zahvata unutar njega. Zahvaljujući odnosu manjem od 8 između unutrašnjeg prečnika Diprihvatnog otvora nosećeg elementa i visina obruba se obezbeđuje dovoljno blokiranje bočnog pomeranja nosećeg elementa. Pri tome je prvenstveno visina obruba veća nego maksimalni aksijalni zazor koji se očekuje u toku radnog veka dleta. Zahvaljujući tome, čak i u slučaju kada je dleto izvučeno iz prihvata dleta unutar opsega maksimalnog aksijalnog zazora, centrirajući ispust obezbeđuje bočnu stabilizaciju nosećeg elementa. Zahvaljujući tome se znatno smanjuje habanje nosećeg elementa i habajuće površine držača dleta. Ovo naročito važi pri neravnomernom aksijalnom opterećenju nosećeg elementa. Takvo neravnomerno aksijalno opterećenje u slučaju nedovoljne bočne stabilizacije nosećeg elementa dovodi do asimetričnog, a usled toga i povećanog habanja habajuće površine držača. Zahvaljujući poboljšanom bočnom vođenju nosećeg elementa prema pronalasku vrši se preciznije centriranje dleta vođenog u prihvatnom otvoru nosećeg elementa, zahvaljujući čemu se izbegava asimetrično habanje habajuće površine ili se ono bar smanjuje. Malo habanje nosećeg elementa i habajuće površine, kao i poboljšano centriranje dleta obezbeđuju stabilizaciju obrtnog pomeranja dleta. Ovo izaziva ravnomernije habanje, a time i produženje radnog veka dleta. Centrirajući ispust u sadejstvu sa centrirajućim udubljenjem dovodi do zaptivanja lavirintskog tipa. Zahvaljujući tome je bar smanjeno prodiranje iskopanog materijala i prašine u oblast prihvata dleta i šipke dleta. Zahvaljujući izabranom odnosu manjem od 8 između unutrašnjeg prečnika Diprihvatnog otvora nosećeg elementa i visine obruba obezbeđeno je zadovoljavajuće zaptivanje, tako da nimalo ili samo malo stranih materija dospeva u područje prihvata dleta i šipke dleta i blokira obrtno pomeranje. Zahvaljujući tome je smanjeno habanje dleta. Prvenstveno može biti projektovano da odnos između unutrašnjeg prečnika Diprihvatnog otvora i visine obruba bude manji od 7,5, a prvenstveno da bude manji od 7,0, te posebno poželjno manji od 6,5. Za odnos manji od 7,5 se ostvaruje dobro bočno vođenje čak i kada poprečne sile deluju neposredno na noseći element, na primer, usled udara iskopanog materijala. Za odnos manji od 7,0 se još više poboljšava bočno vođenje, tako da ni istovremeno dejstvo aksijalno usmerenih sila koje se neravnomerno raspodeljuju preko nosećeg elementa i poprečnih sila koje deluju radijalno ne dovodi do klatećeg pomeranja nosećeg elementa praćenog time izazvanim velikim habanjem. Za odnos koji je manji od 6,5 se ostvaruje zadovoljavajuće bočno vođenje prema kraju radnog veka nosećeg elementa i dleta, kada se aksijalni zazor dleta eventualno povećava usled već nastalog habanja.

[0015] Vođenje nosećeg elementa koje deluje radijalno, a shodno tome i dleta uz istovremenu dobru obrtnost nosećeg elementa i dleta se mogu ostvariti tako što su centrirajući ispust i/ili udubljenje smešteni tako da okružuju prihvatni otvor.

[0016] Bočno vođenje nosećeg elementa se može dalje poboljšati tako što je više udubljenja iste ili različite dubine ili najmanje jedno udubljenje koje se pruža spiralno oko centrirajućeg ispusta integralno izvedeno u površini naleganja i što je odnos između unutrašnjeg prečnika Diprihvatnog otvora nosećeg elementa i visine obruba prema jednom od udubljenja ili žljebovima spiralnog udubljenja, a prvenstveno odnos između unutrašnjeg prečnika Diprihvatnog otvora i najveće visine obruba određene u odnosu na udubljenje ili žljeb, manji od 8. Zbog više udubljenja koja su raspoređena radijalno jedno pored drugog i njima odgovarajućih ispusta držača dleta koji zahvataju u udubljenja, zadržava se projektovana površina u aksijalnom smeru, dok se povećava kontaktna površina između držača dleta i nosećeg elementa u radijalnom smeru. Zahvaljujući tome mogu se prihvatiti veće poprečne sile. Istovremeno se povećava kontaktna površina između držača dleta i nosećeg elementa, zahvaljujući čemu se smanjuje pritisak na površine, a kao posledica toga takođe je smanjeno habanje. Zahvaljujući udubljenjima koja leže jedno pored drugog i ispustima koji zahvataju u njih, dalje je znatno poboljšano zaptivno dejstvo protiv prodirućeg iskopanog materijala. Zahvaljujući odnosu manjem od 8 između unutrašnjeg prečnika Diprihvatnog otvora nosećeg elementa i visine obruba takođe se ostvaruje zadovoljavajuće radijalno vođenje nosećeg elementa, a time i dleta, čak i kada je noseći element, unutar opsega aksijalnog zazora, podignut do maksimuma od habajuće površine.

[0017] Dalje poboljšanje bočnog vođenja, kao i zaptivanja, a time i obrtnosti i habanja dleta se može ostvariti tako što se vodeća lamela pruža na rastojanju od centrirajućeg ispusta preko susedne površine naleganja. Pri tome vodeća lamela prvenstveno zahvata unutar prihvata lamele, koji je uveden u habajuću površinu držača dleta i odgovara vodećoj lameli.

[0018] Centrirajući ispust je prvenstveno prihvaćen u centrirajućem udubljenju koje je integralno izvedeno u držaču dleta i tamo je obrtno uležišten. Vodeća lamela koja je integralno izvedena na površini naleganja nosećeg elementa onda u toku rada dleta struže ravno izvedenu habajuću površinu držača dleta. Da bi se ostvarilo zadovoljavajuće bočno vođenje nosećeg elementa, pre nego što vodeća lamela useče prihvat u držaču dleta, može biti predviđeno udubljenje između centrirajućeg ispusta i vodeće lamele i da centrirajući ispust ima veću visinu u odnosu na susednu površinu naleganja od vodeće lamele.

[0019] Jedan bitan preduslov za malo habanje dleta, nosećeg elementa i držača dleta je laka i slobodna obrtnost nosećeg elementa i dleta oko centralne uzdužne ose dleta. Obrtnost se može poboljšati time što su prelazi između centrirajuće površine, površine naleganja, udubljenja i/ili vodeće lamele pravolinijski ili zaobljeni. Na taj način su izbegnute oštre ivice, koje blokiraju obrtanje.

[0020] Dobro bočno vođenje nosećeg elementa se može ostvariti time što je dubina udubljenja u odnosu na površinu naleganja veća ili jednaka 0,3mm, a prvenstveno je između 0,3mm i 2mm, te posebno poželjno između 0,5mm i 1,5mm. Ako se izabere udubljenje manje od 0,3mm, onda se ne dobija dovoljno isturen ispust za zadovoljavajuću bočnu stabilizaciju nosećeg elementa. Udubljenja sa dubinom do 2mm obezbeđuju dobro zaptivno dejstvo (lavirintsko zaptivanje) između ispusta i udubljenja. Ukoliko se izabere dubina udubljenja između 0,5mm i 1,5mm, onda se ostvaruje dobro kombinovano sadejstvo između zaptivanja i bočnog vođenja.

[0021] Za uobičajene veličine dleta i pripadajuće držače dleta podesni noseći elementi se mogu dobiti tako što noseći element ima prihvatni otvor sa unutrašnjim prečnikom Diod 20mm i visinu obruba veću od 2,5mm i/ili što noseći element ima prihvatni otvor sa unutrašnjim prečnikom Diod 22mm i visinu obruba veću od 2,75mm i/ili noseći element ima prihvatni otvor sa unutrašnjim prečnikom Diod 25mm i visinu obruba veću od 3,125mm i/ili što noseći element ima prihvatni otvor sa unutrašnjim prečnikom Diod 42mm i visinu obruba veću od 5,25mm. Za manja dleta, na primer, za fino glodanje, podesni su noseći elementi sa unutrašnjim prečnikom Diprihvatnog otvora od 20mm ili 22mm i visinom obruba od najmanje 2,5mm, odn. 2,75mm. Za dleta srednje veličine su podesni noseći elementi sa unutrašnjim prečnikom Diprihvatnog otvora 25mm i visinom obruba od 3,125mm. Za velika dleta i pripadajuće držače dleta mogu se koristiti noseći elementi sa unutrašnjim prečnikom Diprihvatnog otvora od 42mm i visinom obruba od najmanje 5,25mm. Za odnos manji od 8 između unutrašnjih prečnika Diprihvatnih otvora nosećih elemenata i odgovarajuće visine obruba za veće noseće elemente su predviđeni odgovarajući veći centrirajući ispusti. Time je obezbeđeno postojanje dovoljno velikog bočnog vođenja nosećih elemenata kod većih dleta sa odgovarajuće većim silama koje se pojavljuju, kao i sa većim aksijalnim zazorom dleta.

[0022] Otkrivanje je detaljnije opisano u nastavku na osnovu primera izvođenja koji je prikazan na slikama nacrta. On prikazuje:

slika 1 bočni izgled sistema alata sa dletom u montiranom položaju na držaču dleta, slika 2 detalj koji je na slici 1 označen sa II,

slika 3 šematski prikaz habanja habajuće površine držača dleta kod poznatog nosećeg elementa,

slika 4 bočne izglede preseka dela nosećeg elementa u prvom primeru izvođenja i slike 5-14 bočne izglede preseka odgovarajućeg dela nosećeg elementa u sledećim primerima izvođenja.

[0023] Slika 1 prikazuje bočni izgled sistema alata koji odgovara stanju tehnike sa dletom 10 u njegovom montiranom položaju na držaču 40 dleta. Dleto 10, koje je izvedeno kao dleto sa okruglom šipkom, sadrži glavu 13 dleta sa vrhom 14 dleta od tvrdog materijala, na primer, tvrdog metala. Sa suprotne strane od vrha 14 dleta je na glavi 13 dleta integralno izveden cilindrični centrirajući segment 12, koji preko suženog segmenta 12.1 prelazi u cilindričnu šipku 11 dleta.

[0024] Držač 40 dleta ima osnovni deo 41, na kome je sa donje strane integralno izveden utični ispust 42, koji štrči sa donje strane. Osnovni deo 41 dalje nosi integralno izvedeni noseći ispust 43, u kome je napravljen prihvat 46 dleta, kao cilindrični otvor. Pri tome je prihvat 46 dleta izveden kao prolazni otvor, koji je otvoren na oba svoja uzdužna kraja. Kraj prihvata 46 dleta koji je okrenut suprotno od utičnog ispusta 42 vodi do cilindričnog segmenta 44 nosećeg ispusta 43. Na spoljašnjem obodu nosećeg ispusta 43 su predviđene oznake 45 habanja u obliku obodnih prstenova.

[0025] Dleto 10 se drži na svojoj šipci 11 dleta pomoću pričvrsne čaure 20 u prihvatu 46 dleta držača 40 dleta. Za ove svrhe pričvrsna čaura 20 sadrži noseće elemente 21, koji zahvataju unutar obodnog žljeba 15 šipke 11 dleta. Dalje, pričvrsna čaura 20 sadrži stezni prorez 23. Ovo omogućava da pričvrsna čaura 20, koja je napravljena od opružnog elastičnog materijala, zbog svog sopstvenog naprezanja bude pritisnuta na omotač prihvata 46 dleta i da na taj način bude pričvršćena na njemu. Zahvaljujući tome dleto 10 se može obrtati oko svoje uzdužne ose, ali se drži aksijalno pričvršćeno u prihvatu 46 dleta. Pri tome aksijalno uležištenje omogućava definisani aksijalni zazor 50 dleta 10, koji je označen dvostrukom strelicom, da bi se obezbedila laka obrtnost dleta 10.

[0026] Između glave 13 dleta i držača 40 dleta je postavljen noseći element 30 u vidu podloške, kao što je detaljnije prikazano na slici 2, pri čemu spoljašnja kontura nosećeg elementa 30 u vidu podloške sledi neki geometrijski oblik i/ili proizvoljni oblik.

[0027] Pri radu je držač 40 dleta svojim utičnim ispustom 42 montiran u odgovarajućem nosaču na bubnju za glodanje mašine za glodanje, koji nije prikazan. Dleto 10 se pričvršćuje pomoću pričvrsne čaure 20, zajedno sa nosećim elementom 30, na noseći ispust 43 držača dleta 40. U toku rada se dleto 10, zahvaljujući obrtnom pomeranju bubnja za glodanje, vodi kroz iskopani materijal. Pri tome se dleto 10 automatski obrće zahvaljujući silama koje deluju, tako da se ostvaruje ravnomerno radijalno habanje dleta 10.

[0028] Slika 2 prikazuje detalj sistema alata, koji je na slici 1 označen sa II, sa dletom 10 i nosećim elementom 30, i koji odgovara stanju tehnike. Glava 13 dleta se u smeru šipke 11 dleta završava pojasom 13.2, koji obrazuje površinu naleganja 13.1. Ona naleže na noseću površinu 32 nosećeg elementa 30. Noseća površina 32 je izvedena unutar prihvata 31 na gornjoj strani nosećeg elementa 30. Onda je ona odgovarajuće ograničena prema spoljašnjosti pomoću ruba 31.1. Na strani koja se nalazi nasuprot noseće površine 32 noseći element 30 ima površinu naleganja 33, preko koje naleže na habajuću površinu 47 cilindričnog segmenta 44 nosećeg ispusta 43. Noseći element 30 je u suštini izveden obrtno simetrično oko centralne uzdužne ose (M) dleta 10. Površina naleganja 33 preko obodnog udubljenja 35 prelazi u centrirajuću površinu 34.1 centrirajućeg ispusta 34 koja se pruža koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu M. Kao što jasno prikazuje slika 2, centrirajući ispust 34 nosećeg elementa 30 je umetnut u odgovarajuće oblikovano centrirajuće udubljenje 48 držača 40 dleta.

[0029] Duž centralne uzdužne ose (M) noseći element 30 ima prihvatni otvor 39, kojim je formirana vodeća oblast 36 za vođenje dleta 10. U montiranom položaju centrirajući segment 12 šipke 11 dleta je pridružen vodećoj oblasti 36. Na ovaj način između vodeće oblasti 36 i centrirajućeg segmenta 12 nastaje obrtni ležaj. Pri tome ovde treba obratiti pažnju da spoljašnji prečnik cilindričnog centrirajućeg segmenta 12 bude prilagođen unutrašnjem prečniku Diprihvatnog otvora 39 u vodećoj oblasti 36 tako da se zadrži slobodna obrtnost između nosećeg elementa 30 i centrirajućeg segmenta 12. Zazor između oba ova konstrukcijska dela bi trebao da bude izabran tako da nastane najmanje moguće bočno odstupanje (poprečno na centralnu uzdužnu osu dleta (10)). Kao što je već prikazano na slici 1, centrirajući segment 12 preko sužene oblasti 12.1 prelazi u cilindričnu šipku 11 dleta.

[0030] Šipka 11 dleta se pomoću pričvrsne čaure 20 drži u nosećem ispustu 43 držača 40 dleta. Na svom gornjem kraju pričvrsna čaura 20 ima zarubljenu ivicu 22.

[0031] U toku rada dleto 10 se može obrtati oko centralne uzdužne ose. Zahvaljujući slobodnoj obrtnosti je obezbeđeno da se dleto 10 ravnomerno haba po svom obimu. Pri tome se takođe obrće slobodno oslonjeni i od strane centrirajućeg segmenta 12 šipke 12 dleta držani noseći element 30, čime se u celini dalje poboljšava obrtnost dleta 10. Zahvaljujući obrtanju i velikom mehaničkom opterećenju dleta 10 takođe se vrši habanje držača 40 dleta, pretežno u gornjem segmentu 44 nosećeg ispusta 43. Zahvaljujući opterećenju haba se habajuća površina 47. Aktuelno habanje nosećeg ispusta 43 se pri tome može proceniti pomoću oznaka habanja koje su prikazane na slici 1.

[0032] Zahvaljujući relativnom pomeranju između nosećeg elementa 30 i nosećeg ispusta 43 habajuća površina 47 nosećeg ispusta 43, koja je ravna u novom stanju, struže udubljenje 35 nosećeg elementa 30, kao što je prikazano na slici 2. Zahvaljujući ispustu 47.1 koji je izveden tako da odgovara konturi udubljenja 35, noseći element 30 dobija dodatno bočno vođenje, što ima pozitivan efekat na obrtnost nosećeg elementa 30, a time i na dleto 10. Centrirajuća površina 34.1 tangencijalno prelazi u površinu udubljenja 35, tako da se ne formiraju nikakve ivice koje su remetile obrtnost. Shodno tome, površina udubljenja 35 prelazi u površinu naleganja 33 preko jednog zaobljenog segmenta, bez oštrih ivica. Udubljenje 35 se svojim radijalnim spoljašnjim segmentom površine suprotstavlja silama koje deluju na noseći element 30 radijalno prema unutrašnjosti. Silama koje su usmerene radijalno upolje se

1

suprotstavlja radijalni unutrašnji segment površine. Zahvaljujući tome smanjuje se sila koju mora da prihvati centrirajuća površina 34.1, što u ovoj oblasti dovodi do manjeg pritiska na površine, a shodno tome, i do smanjenog habanja. Pored toga, ovaj oslonac se takođe suprotstavlja klatećem pomeranju u ravni podloške nosećeg elementa 30, što dovodi do smanjenja habanja na držaču 40 dleta. Dalje, udubljenje sa svojim naspramnim delom koji je istrugan iz habajuće površine 47 služi kao lavirintska zaptivka. Ova zaptivka sprečava da iskopani materijal, koji se nalazi između površine naleganja 33 i habajuće površine 47, prodre dalje i zato prolazi dalje u područje šipke 11 dleta samo u manjoj meri.

[0033] Slika 3 šematski prikazuje habanje habajuće površine 47 držača dleta 40 kod poznatog nosećeg elementa 30 i kod asimetričnog opterećenja nosećeg elementa 30. Noseći element 30 u obliku podloške je u prikazanom primeru izvođenja ograničen ravnom nosećom površinom 32 i površinom naleganja 33 koja leži nasuprot nje, a koja je isto tako izvedena ravno. Centrirajući ispust 34 je izveden integralno na površini naleganja 33, sa svojom centrirajućom površinom 34.1 koja okružuje centralni prihvatni otvor 39. Prihvatni otvor 39 ima unutrašnji prečnik Di58. Na strani noseće površine 32 prihvatni otvor 39 ima uvodnu zarubljenu ivicu 36.1.

[0034] Asimetrično opterećenje je prikazano sa dve strelice različite dužine, koje simbolizuju prvu silu 55.1 i drugu silu 55.2, koja je veća u poređenju sa njom. Do asimetričnog uvođenja sile može doći, na primer, zahvaljujući položaju držača 40 dleta u odnosu na smer obrtanja bubnja za glodanje. Takvo neravnomerno aksijalno opterećenje pri velikom bočnom pomeranju (radijalnom pomeranju 54) nosećeg elementa 30 dovodi do asimetričnog habanja na habajućoj površini 47 držača dleta 40. Ovo je naznačeno pomoću profila habajuće površine 47 koji je nagnut pod uglom habanja 56 u odnosu na ravan koja se pruža upravno na centralnu uzdužnu osu M. Radijalno pomeranje 54 je omogućeno u slučaju nedovoljnog bočnog vođenja nosećeg elementa 30. Zahvaljujući takvom asimetričnom habanju habajuće površine 47, noseći element 30 koji vodi dleto 10 naleže koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu M na habajuću površinu 47. Zbog toga prihvatni otvor 39 nije precizno poravnat sa centralnom uzdužnom osom M prihvata 46 dleta. Zahvaljujući ovom nepodudaranju može se sprečiti ili otežati laka obrtnost dleta 10.

[0035] Slika 4 prikazuje bočni izgled preseka dela nosećeg elementa 30 prema pronalasku u prvom primeru izvođenja.

[0036] Noseća površina 32 je smeštena u prihvatu 31 radi uležištenja glave 13 dleta. U naspramnoj površini naleganja 33 je na prelazu prema centrirajućoj površini 34.1 centrirajućeg ispusta 34 u nosećoj površini 32 integralno izvedeno udubljenje 35 u vidu žljeba. Udubljenje 35 ima prvi radijus 35.1 u oblasti između 0,5 mm i 6 mm, u predmetnom slučaju on je 1,5 mm. Dubina udubljenja 35 u odnosu na površinu naleganja 33 se prvenstveno nalazi u oblasti između 0,3 mm i 2 mm, a prvenstveno između 0,5 mm i 1,5 mm, u predmetnom slučaju je 1,0 mm. Udubljenje 35 prelazi preko zaobljenog područja sa drugim radijusom 35.2 u površinu naleganja 33. Prelaz od udubljenja 35 prema centrirajućoj površini 34.1 je pravolinijski. Zahvaljujući tome su izbegnute ivice između centrirajuće površine 34.1, udubljenja 35 i površine naleganja 33, zbog čega se poboljšava slobodna obrtnost montiranog nosećeg elementa 30 oko centralne uzdužne ose M.

[0037] Teme 35.5 obrazuje unutrašnji završetak 53 udubljenja 35. Centrirajući ispust 34 se završava krajem 34.2 u vidu lamele sa strane koja je dalja od površine naleganja 33. Visina 52 obruba je označena pomoću dvostruke strelice. Visina 52 obruba u aktuelnom primeru izvođenja predstavlja rastojanje između kraja 34.2 centrirajućeg ispusta 34 i završetka 53 udubljenja 35, izmereno u smeru centralne uzdužne ose M.

[0038] U prikazanom primeru izvođenja udubljenje 35 je integralno izvedeno u površini naleganja 33 nosećeg elementa 30. U montiranom stanju noseći element 30 svojom površinom naleganja 33 naleže na habajuću površinu 47 držača dleta 40, koja je prikazana na slici 2. Ako je habajuća površina 47 do svog prelaza u centrirajuće udubljenje 48 izvedena ravno, tada se ispust 47.1 struže u toku upotrebe sistema alata i nosećeg elementa 30, koji se pri tome obrće oko centralne uzdužne ose M u udubljenju 35. Alternativno tome, takođe može biti predviđeno da ispust 47.1 koji odgovara udubljenju 35 bude već integralno izveden na habajućoj površini 47 pri proizvodnji držača 40 dleta. Pri tome ispust 47.1 može već imati svoju finalnu konturu koja odgovara udubljenju 35. Takođe je moguće da se pri proizvodnji držača 40 dleta ispust 47.1 samo približno prilagodi konturi udubljenja 35. Finalna kontura ispusta 47.1 se onda formira u toku upotrebe sistema alata, u toku koje se ispust 47.1 struže u udubljenju 35. Prema jednoj drugoj mogućnosti izvođenja površina naleganja 33 može biti izvedena bez integralno izvedenog udubljenja 35. Umesto toga, ispust 47.1 je integralno izveden na habajućoj površini 47 držača dleta 40. U toku rada ispust 47.1 sada struže habajuću površinu 33 nosećeg elementa 30 i zahvaljujući tome formira udubljenje 35.

[0039] Spoljašnji prečnik 51 nosećeg elementa 30, kao i unutrašnji prečnik 58 prihvatnog otvora 39 nosećeg elementa 30 su označeni odgovarajućim strelicama. Spoljašnji prečnik 51 odgovara u prikazanom primeru izvođenja spoljašnjem prečniku 57 površine naleganja 33.

[0040] Prema pronalasku je visina 52 obruba projektovana tako da odnos između unutrašnjeg prečnika 58 prihvatnog otvora 39 nosećeg elementa 30 i visine 52 obruba ima vrednost manju od 8. Visina 52 obruba je pri tome prethodno određena aksijalnim dimenzijama centrirajućeg ispusta 34 i udubljenja 35.

[0041] Za odnos manji od 8 između unutrašnjeg prečnika 58 prihvatnog otvora 39 nosećeg elementa 30 i visine 52 obruba je obezbeđeno dobro bočno vođenje nosećeg elementa 30, a time i dleta 10. Pri tome je naročito visina 52 obruba projektovana tako da bude veća od aksijalnog zazora 50 dleta 10, a time i nosećeg elementa 30. Dimenzionisanjem visine 52 obruba u zavisnosti od unutrašnjeg prečnika 58 prihvatnog otvora 39 nosećeg elementa 30 se uzima u obzir veći dozvoljeni aksijalni zazor 52 kod većih sistema alata. Shodno tome, nezavisno od veličine alata uvek je obezbeđeno zadovoljavajuće bočno vođenje nosećeg elementa 30, a time i dleta 10.

[0042] Zahvaljujući centrirajućoj površini 34.1 koja naleže na centrirajuće udubljenje 48 se ostvaruje dobro radijalno vođenje nosećeg elementa 30 i u slučaju maksimalnog klaćenja dleta 10 iz prihvata 46 dleta, u okviri dozvoljenog aksijalnog zazora 50. Pomoću udubljenja 35 i ispusta 47.1 držača dleta 40 koji zahvata unutar njega ostvaruje se dalje bočno vođenje nosećeg elementa 30. Zahvaljujući tome, mogu se pouzdano izbeći bočna pomeranja, odn. klateća pomeranja nosećeg elementa 30. Time se može znatno smanjiti habanje nosećeg elementa 30 i držača 40 dleta. Asimetrično habanje habajuće površine 47 u slučaju neravnomernog opterećenja nosećeg elementa 30, kao što je prikazano na slici 2, može biti sprečeno ili bar znatno minimizirano. Zahvaljujući preostalom ugaonom odstupanju habajuće površine 47 kao površine naleganja nosećeg elementa 30, a time i dleta 10, u odnosu na centralnu uzdužnu osu M, ostvaruje se konzistentno dobro obrtanje dleta 10 i nosećeg elementa 30. Isto tako, precizno bočno vođenje dleta 10 se ostvaruje naslanjanjem njegovog centrirajućeg segmenta 12 šipke 11 dleta na vodeću oblast 36 nosećeg elementa 30. Zahvaljujući preciznom bočnom vođenju nosećeg elementa 30, a time i dleta 10 i usled toga smanjenom habanju nosećeg elementa 30 i držača dleta 40 ostvaruje se stabilizacija obrtnog kretanja kako nosećeg elementa 30, tako i dleta 10. Zahvaljujući tome naročito se može smanjiti habanje dleta 10 i glave 13 dleta.

[0043] Dalje, za odnos manji od 8 između unutrašnjeg prečnika 58 prihvatnog otvora 39 nosećeg elementa 30 i visine 52 obruba se ostvaruje bolje zaptivno dejstvo protiv prodiranja nepoželjnih materija zahvaljujući konturama nosećeg elementa 30 i gornje strane nosećeg ispusta 43 držača dleta 40 koje zahvataju jedne druge nego kod sistema alata sa odnosom većim ili jednakim 8. Shodno tome, na primer, manje iskopanog materijala prodire u područje prihvata 46 dleta, zahvaljujući čemu se smanjuje habanje u ovom području i obezbeđuje se obrtnost dleta 10.

1

[0044] Laka obrtnost nosećeg elementa 30 i dleta 10 se dalje obezbeđuje zahvaljujući zaobljenom ili pravolinijskom prelazu, bez ivica, između centrirajuće površine 34.1, prihvata 35 i površine naleganja 33. Oštri prelazi lako dovode do toga da se noseći element 30 nagne u odnosu na držač 40 dleta i da se spreči obrtanje. Ovo se može izbeći pomoću zaobljenih ili pravolinijskih prelaza.

[0045] Slike 5 do 14 prikazuju šematski bočne izglede preseka odgovarajućeg dela nosećeg elementa 30 u sledećim primerima izvođenja

[0046] Kod primera izvođenja koji su prikazani na slikama 5 do 11, kao i 13 i 14 noseći elementi 30 imaju ravnu noseću površinu 32. Alternativno tome, ipak je moguće da, odgovarajuće primeru izvođenja sa slike 4, na gornjoj strani nosećeg elementa 30 bude predviđen prihvat 31 koji oivičava ivica 31.1. Prihvat 31 onda obrazuje noseću površinu 32, na koju naleže glava 13 dleta svojom površinom naleganja 13.1. Na prelazu od noseće površine 32 ka vodećoj oblasti 36 se nalazi uvodna zarubljena ivica 36.1. Alternativno tome, prelaz takođe može biti izveden zaobljeno.

[0047] Kod primera izvođenja koji odgovaraju slikama 5 do 12 spoljašnji prečnik 51 nosećeg elementa 30 odgovara spoljašnjem prečniku 57 odgovarajuće površine naleganja 33. Kod primera izvođenja koji odgovaraju slikama 13 i 14 presavijena ivica 38 je smeštena tako da okružuje površinu naleganja 33. Spoljašnji prečnik 51 nosećeg elementa 30 je kod ovih primera izvođenja odgovarajuće veći od spoljašnjeg prečnika 57 pridružene površine naleganja 33.

[0048] Kod primera izvođenja nosećeg elementa 30 koji je prikazan na slici 5 vodeća lamela 37 je postavljena na površini naleganja 33. Vodeća lamela 37 se pruža odmaknuto od centrirajućeg ispusta 34. Ona ima trapezastu konturu sa bočnim površinama koje se pružaju nagnuto u odnosu na površinu naleganja 33. Prema držaču 40 dleta vodeća lamela 37 se završava površinom naleganja 33.1. Udubljenje 35 je izvedeno između centrirajućeg ispusta 34 i vodeće lamele 37. Ono takođe ima trapezastu konturu. Završetak 53 udubljenja 35 je formiran pomoću površine naleganja 35.3. U prikazanom primeru izvođenja površina naleganja 35.3 leži u istoj ravni kao i površina naleganja 33, bočno od vodeće lamele 37. Prema centralnoj uzdužnoj osi M površina naleganja 35.3 prelazi u nagnutu centrirajuću površinu 34.1 centrirajućeg ispusta 34. Prema držaču 40 dleta centrirajući ispust 34 se završava svojim krajem 34.2 u obliku lamele.

[0049] Visina 52 obruba je izmerena u smeru centralne uzdužne ose između kraja 34.2 centrirajućeg ispusta 34 i završetka 53 udubljenja 35, kao što je prikazano dvostrukom strelicom. Bira se odnos između unutrašnjeg prečnika 58 prihvatnog otvora 39 nosećeg elementa 30 i visine 52 obruba koji je manji od 8, u predmetnom slučaju manji od 6,5. Zahvaljujući opisanim prednostima se ostvaruje dobro bočno vođenje nosećeg elementa 30, kao i dobro zaptivno dejstvo protiv prodirućih stranih materija. Za odnos manji od 6,5 se ostvaruje zadovoljavajuće bočno vođenje prema kraju radnog veka nosećeg elementa 30 i dleta 10, kada se zbog već nastalog habanja eventualno povećava aksijalni zazor 50 dleta 10.

[0050] Može se osmisliti da visina 52 obruba na centrirajućem ispustu 34 bude izvedena sa pružanjem koje rezultuje odnosom između unutrašnjeg prečnika 58 prihvatnog otvora 39 nosećeg elementa 30 i visine 52 obruba koji je veći od 8. Zahvaljujući ovome se može ostvariti poboljšano naslanjanje centrirajuće površine 34.1 na unutrašnju površinu prihvata 46 dleta i/ili poboljšano naslanjanje spoljašnje površine visine 52 obruba na spoljašnju površinu slobodne oblasti šipke dleta.

[0051] U montiranom stanju vodeća lamela 37 naleže na habajuću površinu 47 držača dleta 40. Usled obrtanja nosećeg elementa 30 ona struže habajuću površinu 47 i tako obrazuje odgovarajući prihvat u vidu lamele u čeonoj površini držača 40 dleta. Zahvaljujući tome znatno se poboljšavaju kako bočno vođenje nosećeg elementa 30, tako i zaptivno dejstvo.

[0052] Za razliku od prikazanog izvođenja prelaz od centrirajuće površine 34.1 prema površini naleganja 35.3 i/ili prelaz od površine naleganja 35.3 prema susednoj bočnoj površini vodeće lamele 37 i/ili prelaz od bočne površine koja leži nasuprot vodeće lamele 37 prema susednoj površini naleganja 33 može biti zaobljen. Isto tako prelazi od bočnih površina prema segmentima 33.1 površine naleganja mogu biti zaobljeni. Na taj način mogu biti izbegnute oštre ivice. Ovo dovodi do poboljšane obrtnosti nosećeg elementa 30.

[0053] Kod nosećeg elementa 30 koji je prikazan na slici 6 isto tako je postavljena trapezasta vodeća lamela 37 na strani nosećeg elementa 30 koja je okrenuta prema držaču 40 dleta. Udubljenje 35 koje je izvedeno između vodeće lamele 37 i centrirajućeg ispusta 34 ima konturu u obliku kanala. Radijus udubljenja 35 je pri tome tako izabran da njegova površina prelazi tangencijalno u centrirajuću površinu 34.1 i susednu bočnu površinu vodeće lamele 37. Visina 52 obruba odgovara rastojanju koje se pruža u smeru centralne uzdužne ose M između kraja 34.2 centrirajućeg ispusta 34 i temena 35.5 udubljenja 35 u obliku kanala. Zahvaljujući kombinaciji centrirajućeg ispusta 34, udubljenja 35 i vodeće lamele 37 koji slede neposredno jedni za drugim, zajedno sa odgovarajuće oblikovanom habajućom površinom 47 držača dleta 40, ostvaruje se dobro zaptivno dejstvo protiv prodirućeg stranog materijala.

[0054] Površina naleganja 33 nosećeg elementa 30 koji je prikazan na slici 7 prelazi neposredno u centrirajuću površinu 34.1 centrirajućeg ispusta 34. U spoljašnjem području

1

površine naleganja 33 u površinu naleganja 33 je uvedeno udubljenje 35 u vidu žljeba. Visina 52 obruba je izmerena duž centralne uzdužne ose M između kraja 34.2 centrirajućeg ispusta 34 i temena 35.5 udubljenja 35 u vidu žljeba. Udubljenje 35 koje je smešteno srazmerno daleko upolje na nosećem elementu 30 obezbeđuje posebno dobru stabilizaciju obrtnog pomeranja nosećeg elementa 30.

[0055] Na slici 8 je prikazan noseći element 30 sa višestepenim izvedenim udubljenjem 35 i vodećom lamelom 37. Centrirajuća površina 34.1 se pruža unutar udubljenja 35 i tamo prelazi u površinu naleganja 35.3, koja je smeštena poprečno na centralnu uzdužnu osu M, a naročito upravno na centralnu uzdužnu osu M. Na površinu naleganja 35.3 se kao sledeće ulegnuće udubljenja 35 nastavlja jedno područje 35.4 u obliku žljeba. Površina područja 35.4 u obliku žljeba tangencijalno prelazi u susednu bočnu površinu vodeće lamele 37. Trapezasta vodeća lamela 37 obrazuje segment 33.1 površine naleganja, koji je preko bočne površine vodeće lamele 37 koja leži najdalje upolje spojena sa površinom naleganja 33. Površina naleganja 35.3, segment 33.1 površine naleganja i površina naleganja 33 koja leži najdalje upolje se pružaju poprečno, a naročito upravno na centralnu uzdužnu osu M. Pri tome je površina naleganja 35.3 u nosećem elementu 30 integralno izvedena dalje od površine naleganja 33. Visina 52 obruba je izmerena između kraja 34.2 centrirajućeg ispusta 34 i temena 35.5 kao završetka 53 područja 35.4 u obliku žljeba udubljenja 35.

[0056] Različite ravni u kojima su smešteni noseća površina 33, segment 33.1 noseće površine i površina naleganja 35.3, dovode kako do dobrog bočnog vođenja nosećeg elementa 30, tako i do dobrog zaptivnog dejstva.

[0057] Kod primera izvođenja nosećeg elementa 30 koji je prikazan na slici 9 su koncentrično raspoređena udubljenja 35 izvedena integralno oko centrirajućeg ispusta 34 u nosećem elementu 30. Na taj način je formirana talasasta kontura, čija površina predstavlja površinu naleganja 33. Za razliku od toga, takođe može biti predviđeno da udubljenja 35 budu izvedena pomoću jednog kanala koji spiralno okružuje centrirajući ispust 34. Visina 52 obruba je izmerena između kraja 34.2 centrirajućeg ispusta 34 i temena 35.5 udubljenja 35 najbližeg unutrašnjosti. Kod susednih udubljenja 35 različitih dubina se visina 52 obruba prvenstveno određuje kod završetka 53 najdubljeg udubljenja 35. Zahvaljujući udubljenjima 35 koja su raspoređena tako da okružuju centrirajući ispust 34 obezbeđena je dobra obrtnost nosećeg elementa 30. Dalje, zahvatanje odgovarajućih ispusta 47.1 držača dleta 40 rezultuje dobrim zaptivnim dejstvom. Zahvaljujući talasastoj konturi, površina koja se projektuje u aksijalnom smeru ostaje ista kao ravna površina, tako da se održava potporno aksijalno dejstvo. Radijalno aktivna površina se znatno povećava zahvaljujući bočnim stranama

1

udubljenja 35. Zahvaljujući tome, mogu se bolje prihvatiti poprečne sile. Zahvaljujući talasastom obliku su povećane kontaktne površine između nosećeg elementa 30 i držača 40 dleta koji je prikazan na slici 1. Zahvaljujući tome se smanjuje pritisak na površinama između nosećeg elementa 30 i držača 40 dleta, što dovodi do smanjenog habanja, kao i do bolje obrtnosti.

[0058] Slika 10 prikazuje noseći element sa ravnom površinom naleganja 33, u kojoj su izvedena dva koncentrična udubljenja 35 u obliku žljebova. Takođe se kod ovog sklopa ostvaruje dobra obrtnost, dobra bočna stabilizacija, kao i dobro zaptivno dejstvo protiv prodirućeg iskopanog materijala.

[0059] Noseći element 30 koji je prikazan na slici 11 ima površinu naleganja 33 koja se pruža pravolinijski, ali koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu M. Pri tome je maksimalna dubina u nosećem elementu 30 izvedena u zaobljenom izvedenom prelaznom području od centrirajuće površine 34.1 prema habajućoj površini 33. Kako centrirajuća površina 34.1, tako i habajuća površina 33, zahvaljujući svom usmerenju koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu M, deluju radijalno stabilizujuće na položaj nosećeg elementa 30. Visina 52 obruba je izmerena od kraja 34.2 centrirajućeg ispusta 34 do završetka 53 u prelaznom području od centrirajuće površine 34.1 prema habajućoj površini 33.

[0060] Kod nosećeg elementa 30 koji je prikazan na slici 12, kako noseća površina 32, tako i površina naleganja 33 se pruža koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu M. Noseća površina 32 i površina naleganja 33 su pri tome prvenstveno smeštene međusobno u paralelnim ravnima. Najveće rastojanje koje je izmereno u smeru centralne uzdužne ose M između kraja 34.2 centrirajućeg segmenta 34 i površine naleganja 33 se pojavljuje prema spoljašnjoj ivici nosećeg elementa 30, tako da ovo rastojanje formira visinu 52 obruba. Takođe i kod ovog primera izvođenja kako centrirajuća površina 34.1, tako i površina naleganja 33 koja je usmerena koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu M deluje radijalno stabilizujuće na noseći element 30.

[0061] Slika 13 prikazuje noseći element 30 sa upolje presavijenom ivicom 38. Centrirajuća površina 34.1 centrirajućeg ispusta 34 prelazi u noseću površinu 33 koja se pruža ravno. Noseća površina 33 je prvenstveno usmerena upravno na centralnu uzdužnu osu M. Spoljašnji prečnik 57 površine naleganja 33 je izabran tako da bude neznatno veći od prečnika habajuće površine 47 držača dleta 40. Presavijena ivica 38, koja je u prikazanom primeru izvođenja izvedena pravougaono, pruža se u smeru držača 40 dleta. U montiranom stanju ona zahvata gornji segment 44 nosećeg ispusta 43 i time dovodi do dodatne bočne stabilizacije nosećeg elementa 30. Dalje, presavijena ivica 38 štiti područje između držača 40

1

dleta i nosećeg elementa 30 od prodirućeg materijala. Da bi se izbeglo iskretanje nosećeg elementa 30, prelazi od centrirajuće površine 34.1 prema površini naleganja 33, odn. od površine naleganja 33 prema presavijenoj ivici 38 mogu biti izvedeni zaobljeno. Visina 52 obruba je označena dvostrukom strelicom, kao rastojanje između kraja 34.2 centrirajućeg segmenta 34 i površine naleganja 33.

[0062] Slika 14 takođe prikazuje noseći element 30 sa presavijenom ivicom 38 koja zahvata noseći ispust 43 držača 40 dleta. Površina naleganja 33 je pri tome izvedena tako da je zakrivljena prema unutrašnjosti. Zahvaljujući tome, u poređenju sa primerom izvođenja koji je prikazan na slici 13, ostvaruje se poboljšano bočno vođenje, kao i poboljšana obrtnost oko centralne uzdužne ose M nosećeg elementa 30. Rastojanje između kraja 34.2 centrirajućeg ispusta 34 i unutrašnjeg završetka 53 površine naleganja 33 odgovara visini 52 obruba.

[0063] Kod svih prikazanih primera izvođenja prema pronalasku je projektovano da odgovarajuća visina 52 obruba bude veća od dozvoljenog aksijalnog zazora 50 dleta 10, a time i nosećeg elementa 30. Zahvaljujući tome se i pri maksimalnom klaćenju dleta 10 iz prihvata 46 dleta ostvaruje dovoljno bočno vođenje nosećeg elementa 30. Pomoću različitih mogućih kontura strane nosećeg elementa 30 koja je okrenuta prema držaču 40 dleta i odgovarajuće tome predviđene gornje strane držača dleta 40 mogu biti zadovoljeni zahtevi u vezi bočnog vođenja i zaptivanja protiv prodirućih stranih čestica. Pri tome je od suštinskog značaja odnos između unutrašnjeg prečnika 58 prihvatnog otvora 39 nosećeg elementa 30 i odgovarajuće visine 52 obruba koji je manji od 8, pošto je, polazeći od ovog odnosa, radijalno pomeranje nosećeg elementa 30 blokirano tako da je isključeno povećano habanje, koje je uzrokovano radijalnim pomeranjima nosećeg elementa 30.

[0064] Testovi podnosioca prijave su otkrili da je, na primer, izvođenje centrirajućeg ispusta 34, vodeće lamele 37 i/ili udubljenja 35 sa diskontinualnim profilom konture, na primer, sa profilom konture u obliku lamele ili više pojedinačnih udubljenja koja su raspodeljena duž profila konture, imalo pozitivan uticaj na svojstva struganja dleta koje se obrće na čeonoj površini držača dleta. Kao rezultat je uočeno da centrirajući ispust 34 koji se struže formira takozvano lavirintsko zaptivanje na čeonoj površini držača dleta, da bi se na ovaj način mogao zaštititi unutrašnji otvor 39 od nepoželjne kontaminacije, odn. da bi se kontaminacije mogle ciljano odvoditi iz šupljine koja se formira između centrirajućeg ispusta 34, vodeće lamele 37 i/ili udubljenja 35 i čeone površine držača dleta zbog aksijalnog pomeranja dleta. Pri tome takvi prekidi mogu biti izvedeni dodatno radijalnom pružanju različitih dužina, da bi se još više poboljšalo odvođenje kontaminacija.

1

[0065] Dalje, može se poboljšati kompenzacija pritiska koji se pojavljuje usled obrtnog pomeranja dleta u držaču.

1

Claims (16)

Patentni zahtevi

1. Sistem alata sa dletom (10) i držačem (40) dleta, pri čemu dleto (10) sadrži glavu (13) dleta i šipku (11) dleta, sa nosećim elementom (30), koji na svojoj donjoj strani sadrži površinu naleganja (33) i centrirajući ispust (34) koji štrči preko površine naleganja (33), pri čemu centrirajući ispust (34) sadrži centrirajuću površinu (34.1) koja se pruža koso u odnosu na centralnu uzdužnu osu (M) dleta (10), i prelazi direktno ili indirektno u površinu naleganja (33), pri čemu kroz noseći element (30) duž centralne uzdužne ose (M) prolazi prihvatni otvor (39) sa unutrašnjim prečnikom Di(58) za prihvat šipke (11) dleta, pri čemu držač (40) dleta prihvata šipku (11) dleta, pri čemu držač (40) dleta ima habajuću površinu (47) koja je okrenuta prema nosećem elementu (30) za naleganje površine naleganja (33) i centrirajuće udubljenje (48) za prihvat centrirajućeg ispusta (34) nosećeg elementa (30),

naznačen time,

što je izmerena centrirajuća visina u smeru centralne uzdužne ose (M) između kraja centrirajućeg udubljenja (48) koji je okrenut suprotno od habajuće površine (47) i habajuće površine (47) ili između kraja centrirajućeg udubljenja (48) i tačke maksimuma ispusta (47.1) koji štrči iznad habajuće površine (47) projektovana tako da je odnos između unutrašnjeg prečnika Di(58) prihvatnog otvora (39) nosećeg elementa (30) i centrirajuće visine manji od 8, što noseći element (30) svojom površinom naleganja (33) naleže na habajuću površinu (47) držača (40) dleta, i što je ispust (47.1) držača (40) dleta koji štrči preko habajuće površine (47) izveden tako da odgovara udubljenju (35) nosećeg elementa (30) integralno izvedenom u površini naleganja (33) i pruža se unutar njega.

2. Sistem alata prema zahtevu 1,

naznačen time,

što noseći element (30) sadrži vodeću lamelu (37), koja štrči preko susedne površine naleganja (33), i što držač (40) dleta sadrži prihvat lamele, koji je integralno izveden u habajućoj površini (47) i odgovara vodećoj lameli (37), u koji se pruža vodeća lamela (37).

3. Sistem alata prema zahtevu 2,

2

naznačen time,

što su ispust (47.1) i/ili prihvat lamele napravljeni na habajućoj površini (47) postupkom oblikovanja pri proizvodnji držača (40) dleta, i što su odgovarajuće udubljenje (35) i/ili odgovarajuća vodeća lamela (37) izvedeni u toku rada sistema alata habanjem površine naleganja (33).

4. Sistem alata prema zahtevu 2,

naznačen time,

što su udubljenje (35) i/ili vodeća lamela (37) napravljeni na površini naleganja (33) postupkom oblikovanja pri proizvodnji nosećeg elementa (30) i što su odgovarajući ispust (47.1) i/ili odgovarajući prihvat lamele izvedeni u toku rada sistema alata habanjem habajuće površine (47).

5. Sistem alata prema jednom od zahteva 1 do 4,

naznačen time,

što centrirajući ispust (34), i/ili udubljenje (35) ima diskontinualni profil konture.

6. Sistem alata prema jednom od zahteva 2 do 5,

naznačen time,

što vodeća lamela (37) ima diskontinualni profil konture.

7. Sistem alata prema zahtevu 5 ili 6,

naznačen time, što prekidi profila konture imaju jedno ili više radijalnih pružanja različite dužine.

8. Sistem alata prema jednom od zahteva 1 do 7,

naznačen time,

što je visina (52) obruba izmerena u smeru centralne uzdužne ose (M) između kraja (34.2) centrirajućeg ispusta (34) okrenutog suprotno od površine naleganja (33) i površine naleganja (33) ili između kraja (34.2) centrirajućeg ispusta (34) i unutrašnjeg završetka (53) udubljenja (35) koji je integralno izveden u nosećem elementu (30) nasuprot površine naleganja (33) koja je projektovana tako da je odnos između unutrašnjeg prečnika Di(58) prihvatnog otvora (39) nosećeg elementa (30) i visine (52) obruba manji od 8 i/ili da je visina (52) obruba veća od aksijalnog zazora (50) dleta (10) montiranog u držaču (40) dleta.

9. Sistem alata prema zahtevu 8,

naznačen time,

što je odnos između unutrašnjeg prečnika Di(58) prihvatnog otvora (39) i visine (52) obruba manji od 7,5, a prvenstveno je manji od 7,0, te je posebno poželjno manji od 6,5.

10. Sistem alata prema jednom od zahteva 1 do 9,

naznačen time,

što su centrirajući ispust (34) i/ili udubljenje (35) smešteni tako da okružuju prihvatni otvor (39).

11. Sistem alata prema jednom od zahteva 8 do 10,

naznačen time,

što je u površini naleganja (33) integralno izvedeno više udubljenja (35) iste ili različite dubine ili najmanje jedno udubljenje (35) koje se pruža spiralno oko centrirajućeg ispusta (34), i što je odnos između unutrašnjeg prečnika Di(58) prihvatnog otvora (39) nosećeg elementa (30) i visine (52) obruba prema jednom od udubljenja (35) ili žljebovima spiralnog udubljenja (35) manji od 8, a prvenstveno je odnos između unutrašnjeg prečnika Di(58) prihvatnog otvora (39) i najveće visine (52) obruba određene u odnosu na udubljenje (35) ili jedan žljeb manji od 8.

12. Sistem alata prema jednom od zahteva 8 do 11,

naznačen time,

što se vodeća lamela (37), odmaknuto od centrirajućeg ispusta (34), pruža preko susedne površine naleganja (33).

13. Sistem alata prema zahtevu 12,

naznačen time,

što je udubljenje (35) izvedeno između centrirajućeg ispusta (34) i vodeće lamele (37) i što centrirajući ispust (34) u odnosu na susednu površinu naleganja (33) ima veću visinu nego vodeća lamela (37).

14. Sistem alata prema jednom od zahteva 8 do 12,

naznačen time,

što se prelazi između centrirajuće površine (34.1), površine naleganja (33), udubljenja (35) i/ili vodeće lamele (37) pružaju pravolinijski ili zaobljeno.

15. Sistem alata prema jednom od zahteva 8 do 14,

naznačen time,

što je dubina udubljenja (35) u odnosu na površinu naleganja (33) veća ili jednaka 0,3mm, a prvenstveno je između 0,3mm i 2mm, te posebno poželjno između 0,5mm i 1,5mm.

16. Sistem alata prema jednom od zahteva 8 do 14,

naznačen time,

što noseći element (30) sadrži prihvatni otvor (39) sa unutrašnjim prečnikom Di(58) od 20mm i visina (52) obruba je veća od 2,5mm ili što noseći element (30) sadrži prihvatni otvor (39) sa unutrašnjim prečnikom Di(58) od 22mm i visina (52) obruba je veća od 2,75mm ili što noseći element (30) sadrži prihvatni otvor (39) sa unutrašnjim prečnikom Di(58) od 25mm i visina (52) obruba je veća od 3,125mm ili što noseći element (30) sadrži prihvatni otvor (39) sa unutrašnjim prečnikom Di(58) od 42mm i visina (52) obruba je veća od 5,25mm.

2