RS62072B1

RS62072B1 - Seizmičko ispitivanje brzom 4d detekcijom

Info

Publication number: RS62072B1
Application number: RS20210838A
Authority: RS
Inventors: Habib Alkhatib
Original assignee: Spotlight
Priority date: 2015-06-04
Filing date: 2016-05-30
Publication date: 2021-07-30
Also published as: EP3101450A1; CY1124400T1; ES2872423T3; US10107927B2; EP3101450B1; US20160356905A1; PL3101450T3; HRP20211103T1; DK3101450T3; HUE054752T2

Description

Opis

STANJE TEHNIKE

OBLAST TEHNIKE

[0001] Načini izvođenja predmeta pronalaska koji je ovde obelodanjen uglavnom se odnose na postupke i sisteme i, naročito, na mehanizme i tehnike za nadzor date geološke potpovršinske strukture na brz i efikasan način.

DISKUSIJA STANJA TEHNIKE

[0002] Akvizicija i obrada kopnenih i morskih seizmičkih podataka generiše sliku geofizičke strukture (potpovršine). Iako ova slika/profil ne pruža preciznu lokaciju prirodnih resursa, ona stručnjacima u oblasti sugeriše prisustvo ili odsustvo ovih resursa. Stoga je obezbeđivanje slike potpovršine visoke rezolucije stalni proces istraživanja prirodnih resursa, uključujući, između ostalog, naftu i/ili gas.

[0003] Tokom procesa prikupljanja morskih seizmičkih podataka, kao što je prikazano na slici 1, brod 110 vuče niz seizmičkih prijemnika 111, smeštenih na strimerima 112 (eng. streamers). Strimeri mogu biti postavljeni horizontalno, tj. položeni na konstantnoj dubini u odnosu na površinu 114 okeana, ili mogu imati prostorne rasporede koji nisu horizontalni, npr. raspored varijabilne dubine. Brod 110 takođe vuče niz seizmičkih izvora 116, konfigurisanih tako da generišu seizmički talas 118. Seizmički talas 118 širi se nadole, prema morskom dnu 120, i prodire u morsko dno dok, na kraju, reflektujuća struktura 122 (reflektor) ne reflektuje seizmički talas. Reflektovani seizmički talas 124 širi se nagore dok ga prijemnik 111 na strimeru 112 ne detektuje. Na osnovu ovih seizmičkih podataka generiše se slika potpovršine. Ako se koristi jedan strimer, slika je dvodimenzionalna (2D). Ako brod istovremeno vuče više plutajućih strimera, slika je 3D.4D slika se dobija kada se izvode dva 3D ispitivanja za isto područje sa datim vremenskim intervalom, obično mesecima ili godinama.

[0004] Alternativno, za snimanje seizmičkih podataka mogu se koristiti kablovi na dnu okeana (eng. Ocean Bottom Cables - OBC) ili čvorovi na dnu okeana (eng. Ocean Bottom Nodes - OBN) i seizmometri (OBS). Slika 2 prikazuje OBC 130 koji uključuje mnoštvo prijemnika 132 raspoređenih na dnu okeana 120. Mnoštvo prijemnika 132 međusobno su povezani kablom 133 koji takođe može biti povezan sa jedinicom 134 za prikupljanje podataka. Različita sredstva (npr. podvodno vozilo) mogu se koristiti za preuzimanje seizmičkih podataka iz jedinice za prikupljanje podataka 134 i njihovo donošenje na brod 110 za obradu.3D slike mogu biti generisane sa ovakvom konfiguracijom.

[0005] Za kopneno seizmičko ispitivanje, sistem 300 za akviziciju 4D seizmičkih podataka uključuje mnoštvo prijemnika 312 (npr. hidrofona, akcelerometra, itd.) postavljenih na području 312a potpovršine koju treba istražiti, a u kontaktu sa površinom 314 na zemlji ili unutar zemlje. Brojni seizmički izvori 316 (npr. vibracioni elementi) takođe su postavljeni na površinu 314 u području 316a u blizini prijemnika 312. Uređaj 318 za snimanje povezan je sa mnoštvom prijemnika 312 i smešten, na primer, u stanicu-kamion 320. Svaki izvor 316 može se sastojati od promenljivog broja vibratora, tipično između 1 i 5, i može sadržati lokalni kontroler 322. Centralni kontroler 324 može biti prisutan radi koordinacije vremena snimanja izvora 316. GPS sistem 326 može se koristiti za vremensku korelaciju snimanja izvora 316 i akvizicije podataka od strane prijemnika 312.

[0006] Sa ovom konfiguracijom, izvori 316 se kontrolišu da generišu seizmičke talase, a mnoštvo prijemnika 312 beleži talase koji se reflektuju u rezervoarima nafte i/ili gasa i drugim strukturama. Seizmička ispitivanja mogu se ponavljati u različitim vremenskim intervalima, npr. u razmaku od više meseci ili godina, da bi se ponovo snimila potpovršina kako bi se utvrdile promene u rezervoarima. Iako je ponovljivost lokacije izvora i prijemnika generalno lakše postići na kopnu, varijacije prouzrokovane promenama blizu površine mogu biti znatno veće od premeštanja fluida rezervoara, čineći izazovnima vremenski sporopromenljivu (eng. time-lapse) 4D seizmičku akviziciju i ponovljivost. U međunarodnoj prijavi WO 2010/077568, obelodanjen je sistem i postupak za izvođenje vremenski sporopromenljivog nadzornog ispitivanja korišćenjem retkih nadzorinh podataka (eng. sparse monitor data). Spominje se da se set retko uzorkovanih nadzornih podataka može dobiti, na primer, primenom manje gustine lokacija izvora i prijemnika u akviziciji seizmičkih podataka nadzornog ispitivanja od one koja se obično koristi za inicijalno osnovno ispitivanje. U Publikaciji američke patentne prijave 2014/0269185 obelodanjen je postupak vremenski sporopromenljivog nadzora zasnovan na teoriji kompresivnog uzorkovanja koji navodi da je moguće da se, ukoliko su ispunjene određene okolnosti, tačno rekonstruišu slike ili signal sa brojem uzoraka daleko manjim nego što su zahtevi Najkvistovog uzorkovanja, a ovaj manji set podataka naziva se „retki podaci“. Ova manja količina podataka omogućava redukciju dimenzija ispitivanja, a samim tim i troškova nadzornog ispitivanja. Set podataka osnovnog ispitivanja se analizira na osnovu jedne ili više karakteristika retkosti, upotrebom jedne ili više transformacija. Ove transformacije mogu biti Furijeova transformacija, linearna Radonova transformacija, parabolična transformacija, transformacija talasićima (eng. wavelets), talasna atom transformacija ili transformacija krivuljama.

[0007] Jedna ili više od gorepomenutih tehnika mogu se koristiti za nadzor produkcionog rezervoara. U ovim slučajevima cilj 4D obrade je utvrđivanje kako i gde se svojstva zemlje menjaju evaluacijom razlika u obrađenim seizmičkim podacima, dobijenim u različito vreme, obično pre (tj. osnovno ispitivanje) i posle (tj. nadzorno ispitivanje) perioda proizvodnje fluida iz rezervoara nafte. Uspešnost 4D obrade zavisi od tačnosti kojom se razlike u akviziciji ili promenama potpovršine koje nisu povezane sa proizvodnjom fluida kompenzuju tokom obrade podataka i snimanja, kako bi se 4D šum (razlika migriranih slika koja nije povezana sa proizvodnjom fluida) održavao razumno niskim. Relevantni izvori 4D šuma uključuju razlike u uzorkovanju talasnog polja, izazvane različitim parametrima akvizicije kod ispitivanja između osnovnog i nadzornog ispitivanja.

[0008] Trenutno, 4D seizmička rešenja usmerena su na to da obezbede ažuriranje potpune 3D strukturne slike potpovršine. Drugim rečima, i osnovna i nadzorna ispitivanja prikupljaju značajnu količinu seizmičkih podataka za generisanje potpune 3D strukturne slike potpovršine u zapremini od interesa. Poređenje potpunog nadzornog ispitivanja sa prethodnim potpunim osnovnim ispitivanjem treba da obezbedi 4D promene izazvane proizvodnjom nafte.

[0009] Međutim, potpuno 3D seizmičko ispitivanje prikuplja veliku količinu seizmičkih podataka, zahteva vreme (nedelje, ako ne i mesece), nedostaje mu tačna ponovljivost i ima visoku cenu koštanja. Svi ovi činioci rade protiv 4D seizmičkog ispitivanja, čineći ovaj alat sporim i skupim, uprkos njegovoj korisnosti.

[0010] Prema tome, postoji potreba za time da se 4D seizmička istraživanja obave brže, jeftinije i sa većom tačnošću.

IZLAGANJE SUŠTINE

[0011] Prema jednom načinu izvođenja datom kao primer, postoji postupak za nadzor potpovršine tokom četvorodimenzionalnog (4D) istraživanja prema patentnom zahtevu 1.

[0012] Prema drugom načinu izvođenja, postoji računarski uređaj za nadzor potpovršine tokom četvorodimenzionalnog (4D) istraživanja prema patentnom zahtevu 11.

KRATAK OPIS SLIKA NACRTA

[0013] Prateći crteži, koji su ugrađeni u i čine deo specifikacije, ilustruju jedan ili više načina izvođenja i, zajedno sa opisom, objašnjavaju ove načine izvođenja. Na crtežima:

Slika 1 je šematski dijagram konvencionalnog sistema za akviziciju morskih seizmičkih podataka;

Slika 2 je šematski dijagram konvencionalnog sistema za akviziciju seizmičkih podataka sa dna okeana;

Slika 3 je šematski dijagram konvencionalnog sistema za akviziciju kopnenih seizmičkih podataka;

Slike 4A-4B ilustruju lajt nadzorno seizmičko ispitivanje;

Slike 5A-5B dalje ilustruju lajt nadzorno seizmičko ispitivanje;

Slike 6A-6B i 7A-7B ilustruju 4D seizmička ispitivanja koja koriste pune strukturne slike potpovršina i slike smanjene rezolucije za istu potpovršinu;

Slika 8 ilustruje 4D sliku sa punim osnovnim i lajt nadzorno seizmičkim ispitivanjima;

Slike 9A-9B ilustruju lokaciju izvora i lokaciju senzora za datu metu u lajt nadzornom ispitivanju;

Slike 10A-10B ilustruju rezoluciju voksela za osnovno ispitivanje i nadzorno ispitivanje; Slika 11 ilustruje morsko seizmičko ispitivanje koje koristi lajt nadzorno ispitivanje;

Slika 12 je dijagram toka postupka za izvođenje 4D ispitivanja sa punim osnovnim i lajt nadzornim seizmičkim ispitivanjima; i

Slika 13 je šematski dijagram računarskog uređanja za implementaciju navedenih postupaka.

DETALJAN OPIS

[0014] Sledeći opis primera načina izvođenja odnosi se na prateće crteže. Iste pozivne oznake na različitim crtežima identifikuju iste ili slične elemente. Detaljan opis koji sledi ne ograničava dati pronalazak. Umesto toga, obim pronalaska je definisan priloženim patentnim zahtevima. Načini izvođenja koji slede razmatraju se, jednostavnosti radi, u odnosu na kopneno ispitivanje. Međutim, načini izvođenja o kojima će se kasnije raspravljati podjednako su primenljivi na ispitivanja kopna, ispitivanja mora, ispitivanja dna okeana ili bilo koju drugu vrstu ispitivanja kojim se nadziru promene jednog ili više parametara u vremenu.

[0015] Upućivanje kroz specifikaciju na "jedan način izvođenja" ili "način izvođenja" znači da je određeno svojstvo, struktura ili karakteristika opisana u vezi sa načinom izvođenja uključena u najmanje jedan način izvođenja predmeta pronalaska koji je obelodanjen. Prema tome, pojavljivanje fraza „u jednom načinu izvođenja“ ili „u načinu izvođenja“ na različitim mestima u specifikaciji ne odnosi se nužno na isti način izvođenja. Dalje, određena svojstva, strukture ili karakteristike mogu se kombinovati na bilo koji podesan način u jednom ili više načina izvođenja.

[0016] Kao što je gore rečeno, dobijanje slike rezervoara je važno za proizvodnju tog rezervoara. Tradicionalno 4D seizmičko ispitivanje daje, u različitim vremenskim intervalima (više meseci do više godina), uzastopne pune strukturne slike rezervoara i njegovog okruženja ponavljanjem istog 3D seizmičkog ispitivanja. Za tipično 4D seizmičko ispitivanje, i osnovna i nadzorna ispitivanja pokušavaju da iskoriste isti broj izvora i senzora koji se nalaze na istim položajima. Ovo znači dugo vreme obrade za generisanje 4D slika, jer je količina seizmičkih podataka koje treba obraditi velika. Na primer, tipično morsko seizmičko ispitivanje može koristiti oko 10,000 senzora raspoređenih duž strimera i svaki senzor može snimati podatke svake 4 ms danima ili mesecima. Isto se dešava i sa kopnenim seizmičkim ispitivanjima ili seizmičkim ispitivanjima dna okeana. Količina seizmičkih podataka sakupljenih u takvim ispitivanjima nalazi se u opsegu terabajta informacija, a obrada traje mesecima na namenskom superračunaru (koji se ovde jednostavno naziva računarski uređaj). Faza akvizicije traje više nedelja do više meseci.

[0017] Kao praktični primeri, 4D tepih snimanje blizu ofseta sa senzorima na vrhu kupole soli u rezervoaru koji leži ispod sloja soli (eng. pre-salt) neće imati značaja. Smanjenje kvaliteta širokopojasne slike (slika za koju su seizmički podaci prikupljeni pomoću strimera promenljive dubine), kako bi se podudarao sa konvencionalnom 3D akvizicijom, takođe je neoptimalno. Kod stalnog nadgledanja rezervoara na moru (eng. permanent reservoir monitoring - PRM, koje je poslednja reč tehnike 4D seizmike), tipična su seizmička merenja tokom perioda od 6 meseci, dok se stvarne promene proizvodnje dešavaju u mnogo kraćem vremenskom okviru, često više dana, nekoliko nedelja, ili jedan mesec.

[0018] Dakle, postoji potreba da inženjer rezervoara ili/i drugi ljudi zaduženi za nadgledanje proizvodnje rezervoara, koji je uspostavljena tehnološka obast, isporuče brži rezultat, relativno jednostavniji za prikupljanje i obradu u vremenskom okviru koji se poklapa sa proizvodnim ciljevima u stvarnom svetu.

[0019] Trenutno postoje dva problema koja treba rešiti kako bi se obezbedile potrebne informacije: 1) kako smanjiti vreme snimanja na vremenski okvir koji se poklapa sa vremenskom skalom proizvodnje za potrebe i zahteve donošenja odluka, i 2) kako emitovati i snimiti pouzdani 4D seizmički signal dovoljan da rasvetli metu od interesa.

[0020] Pronalazač je shvatio da bi potrebama inženjera rezervoara više odgovaralo da, umesto obezbeđivanja rešenja orijentisanog na sliku, što je danas slučaj (tj. svi napori se ulažu u generisanje najbolje moguće slike, kako za osnovno, tako i za nadzorno ispitivanje), obezbedi rešenje orijentisano na informacije (tj. dobiti sliku niže rezolucije za strateški odabrane regije potpovršine). Ovaj koncept je sada istražen detaljnije.

[0021] Konačno, 4D ispitivanja su namenjena tome da smanje nesigurnosti proizvodnje u oblasti. Svaka oblast/rezervoar ima svoja sopstvena područja nesigurnosti u pogledu dinamike protoka tokom proizvodnje. Da bi se rešili ovih nesigurnosti, ljudi zaduženi za proizvodnju grade nekoliko proizvodnih scenarija i/ili mehanizama kako bi pokušali da procene povezane proizvodne rizike. Merenja u bušotini mogu se kombinovati sa 4D seizmičkim informacijama da bi se obezbedile tačnije prognoze proizvodnje validacijom jednog ili više scenarija i/ili proizvodnih mehanizama. U ekstremnim slučajevima nijedan od prognoziranih scenarija i/ili proizvodnih mehanizama ne odgovara merenjima, i novi scenariji i/ili proizvodni mehanizmi moraju biti izgrađeni. Veoma delotvoran i koristan alat za generisanje i/ili validaciju proizvodnih scenarija i/ili proizvodnih mehanizama je 4D seizmičko ispitivanje. Međutim, kao što je gore rečeno, konvencionalna 4D seizmika pruža dugoročna ažuriranja okvira (na primer, šest meseci do godinu dana na PRM, više sa konvencionalnom 4D), a odluke o proizvodnji rezervoara moraju se donositi u kraćem vremenskom opsegu, npr. mesečno ili nedeljno, čak ponekad i svakodnevno.

[0022] Pronalazač je primetio da za datu proizvodnu oblast/rezervoar, model protoka i mehanizam inženjera rezervoara (koji se koristi za upravljanje proizvodnjom bunara) nisu svuda nesigurni. Postoje neka „nesigurna“ područja preko pune zapremine rezervoara i nivo nesigurnosti ovih područja može se razlikovati od jednog do drugog područja. Proizvodni scenariji i/ili proizvodni mehanizmi uzimaju u obzir ove nivoe nesigurnosti. Međutim, da bi se potvrdili ili odbacili neki od ovih scenarija i/ili proizvodnih mehanizama, nije potrebno obezbediti višestruke pune strukturne slike potpovršine, već samo pouzdane 4D informacije, fokusirane na specifična područja nesigurnosti. Drugim rečima, pronalazač je primetio da se dobre informacije o različitim scenarijima mogu dobiti korišćenjem punog 3D seizmičkog ispitivanja (npr. osnovnog ispitivanja) za prikupljanje lajt i fokusiranih podataka, kako bi se detektovale promene u ovim specifičnim strateškim područjima nesigurnosti. U jednoj primeni, nadzorno ispitivanje niže rezolucije „uzorkuje“ odabrane mete, a ne celu oblast/rezervoar, kao što je slučaj sa punim osnovnim ispitivanjem. Nadzorna ispitivanja niže rezolucije rezultiraju sposobnošću da se lako i brzo utvrdi nivo rezervoara ili efekat svojstva koji se odnosi na različite scenarije proizvodnje, što omogućava inženjeru da brzo pregleda ove pristupe.

[0023] Da bismo ilustrovali ovaj koncept, razmotrimo sledeći primer, ilustrovan na slikama 4A-4B. Slika 4A prikazuje područje 400 koje sadrži taložni rezervoar. Očekivano je da rezervoar bude tamo, ali na stvarnoj slici područja 400 on se ne može videti. Dva bunara, 404 i 406, prisutna su iznad taložnog rezervoara. Nafta u taložnom rezervoaru teče iz injektorskog bunara 404 ka proizvodnom bunaru 406. U rezervoaru je prisutan kvar 408. Na osnovu punog osnovnog seizmičkog ispitivanja (puno 3D seizmičko ispitivanje), inženjer rezervoara može definisati tri moguća proizvodna puta 420, 422 i 424, i beskonačan broj scenarija koji će uzeti u obzir svaki mogući kanal doprinosa proizvodnji.

[0024] Inženjer rezervoara uglavnom traži odgovore na sledeća pitanja: 1) Da li protok prolazi kroz sve kanale? 2) Da li je kvar permeabilan? 3) Ako kvar nije permeabilan, kuda ide tok. Za primer ilustrovan na slici 4A, samo su pouzdana merenja daleko od bunara u stanju da pruže dovoljno informacija za izgradnju tačnog proizvodnog scenarija i donošenje pravih proizvodnih odluka. Iako seizmička 4D slika može stvoriti ovu vrstu slike, to će potrajati dugo. Međutim, seizmičke 4D informacije mogu se dobiti mnogo brže i za delić cene koštanja dobijanja pune 4D slike, ako se izvrše samo neka redukovana merenja, kao što je prikazano na slici 4B. Slika 4B prikazuje četiri pločice (lokacije) 430, 432, 434 i 436, koje su uzorkovane seizmičkim talasima za prikupljanje seizmičkih podataka. Rezolucija ovih pločica je mnogo niža od rezolucije tradicionalnog 3D seizmičkog ispitivanja, jer su potrebna samo merenja dovoljna za smanjenje nesigurnosti, a ne i slika u punoj rezoluciji. Slika 4B prikazuje 4D rezoluciju informacija potrebnu za odgovor na nesigurnosti povezane sa pitanjem br. 1 gore. Za ostala pitanja neophodno je više merenja, koja su direktno povezana sa odgovorom na pitanje br. 1. Prema ovom načinu izvođenja, merenja prikazana na slici 4B odgovaraju nadzornom ispitivanju. Broj merenja je u velikoj meri redukovan u odnosu na puno 4D seizmičko ispitivanje koje se trenutno izvodi.

[0025] U jednom načinu izvođenja, izvodi se inicijalno puno osnovno 3D seizmičko ispitivanje, kako bi se rezervoar 402 slikao u potpunosti, kao što je ilustrovano na slici 5A. Na ovoj slici su takođe prikazani kanali o kojima je ranije bilo reči. Da bi se nadzirao protok nafte u rezervoaru, umesto izvođenja još jednog punog 3D ispitivanja, kao što se tradicionalno radi, prema ovom načinu izvođenja vrši se ograničenije nadzorno ispitivanje (ovde nazvano „lajt nadzorno ispitivanje“), kao što je prikazano na slici 5B. Napominjemo da je mnoštvo pločica 530 odabrano da pokriva samo područje/zapreminu gde se očekuje protok nafte, a ove pločice su osvetljene smanjenim brojem izvora, i seizmički podaci se snimaju smanjenim brojem senzora. U zavisnosti od očekivane minimalne rezolucije, neophodne za evaluaciju odgovarajućeg svojstva, svaka pločica može biti osvetljena različitom količinom energije za dobijanje različitih rezolucija. Na primer, slika 5B pokazuje da pločica 530 ima malu rezoluciju, dok pločica 532 ima veću rezoluciju. Što je pločica tamnija, to je rezolucija veća. Čak i sa većom rezolucijom pločice 532, nijedna pločica nije zamišljena tako da ima rezoluciju veliku kao tradicionalno puno 3D seizmičko ispitivanje. U slučajevima kada su zanimljivi samo meseci do više nedelja promena u proizvodnji, inicijalni puni 3D seizmički podaci (kada su prikupljeni godinama pre promena) ne mogu biti korišćeni kao osnovno ispitivanje. U ovom slučaju potrebno je izvršiti novo lajt nadzorno ispitivanje i novo lajt osnovno ispitivanje. Originalno 3D puno ispitivanje i dalje će se koristiti za pronalaženje optimalne lokacije izvora/prijemnika i frekvencija. Takođe napominjemo da se umesto sistema pokretnih senzora i izvora može koristiti trajni ili polutrajni sistem koji kontinuirano detektuje promene. U ovom slučaju, seizmički podaci iz osnovnih i nadzornih ispitivanja treba da budu zamenjeni kontinuiranim seizmičkim podacima, prikupljenim trajnim ili polutrajnim sistemom.

[0026] Na primer, kontinuirani nadzor gornjeg sistema mogao bi se vršiti kada su neizvesnosti kritične. Drugim rečima, ako tradicionalno puno 3D seizmičko ispitivanje postiže datu rezoluciju, rezolucije koje se koriste za nadzore u ovim načinima izvođenja su najmanje za jedan red veličine manje. U nekim načinima izvođenja, rezolucija je najmanje za dva reda veličine manja od tradicionalnog punog 3D seizmičkog ispitivanja. Rezolucija svake pločice se bira na osnovu svojstva(svojstava) koje treba nadzirati.

[0027] Iz ovih primera se primećuje da lajt nadzorno ispitivanje ne nadgleda celokupnu zapreminu kao osnovno ispitivanje, tj. lajt nadzorno ispitivanje je manje po površini u odnosu na osnovno ispitivanje, i/ili je rezolucija lajt nadzornog ispitivanja niža od rezolucije punog osnovnog ispitivanja. Sada se govori o stepenu smanjenja zapremine i/ili smanjenju rezolucije lajt nadzornog ispitivanja u odnosu na osnovno ispitivanje.

[0028] U jednom načinu izvođenja, ako osnovno ispitivanje koristi hiljade prijemnika za beleženje seizmičkih podataka, lajt nadzorno ispitivanje koristi stotine prijemnika. Preciznije, u jednom načinu izvođenja, lajt nadzorno ispitivanje koristi ne više od 100 lokacija za smeštanje izvora i senzora. Na primer, lajt nadzorno ispitivanje može da koristi jednu lokaciju izvora i 99 lokacija senzora. U drugom primeru, lajt nadzorno ispitivanje može da koristi jednu lokaciju izvora i 49 lokacija senzora, na ukupno 50 lokacija izvora i senzora. U još jednom primeru, lajt nadzorno ispitivanje koristi jednu lokaciju izvora i 19 lokacija senzora, na ukupno 20 lokacija izvora i senzora. Odnos lokacija izvora i lokacija senzora može se razlikovati za dati broj ukupnih lokacija. U jednom drugom primeru, nadzorno ispitivanje koristi ukupno 10 lokacija za izvore i senzore. U još jednom načinu izvođenja, nadzorno ispitivanje koristi jednu lokaciju izvora i jednu lokaciju senzora. Ovaj poslednji način izvođenja postiže brza i jeftina merenja, pružajući dovoljno informacija za karakterizaciju jednog svojstva od interesa.

[0029] Na primer, slika 6A prikazuje punu 3D strukturnu sliku modela rezervoara koja je postignuta osnovnim ispitivanjem u trenutku t0. Puno nadzorno ispitivanje kasnije u vremenu prikazano je na slici 7A, i ilustruje promene 700 koje se dešavaju unutar rezervoara tokom perioda od 6 meseci. Međutim, ovo tradicionalno 4D snimanje je skupo i sporo, kao što je gore rečeno. Slika 6B prikazuje nesavršenu sliku modela rezervoara (tj. sliku niske rezolucije dobijenu lajt nadzornim ispitivanjem) u trenutku t0, a slika 7B takođe prikazuje nesavršenu sliku istog rezervoara snimljenu u kasnijem trenutku t1. Slike prikazane na crtežima 6B i 7B mogu biti 150 puta manje precizne od slika prikazanih na crtežima 6A i 7A. Međutim, uzimajući u obzir sliku 6A, razlika između dve slike (npr. prikazano na slikama 6B i 7B) daje dovoljno informacija u vezi sa promenom koja se dogodila u rezervoaru da se potvrdno odgovori na pitanje „da li je ovo područje rezervoara aktivno“, kao što je ilustrovano na slici 8. Zbog slika niske rezolucije prikazanih na crtežima 6B i 7B, što znači manju akviziciju podataka i kraće vreme obrade, vremenska razlika t1-t0 može biti mala, npr. dani ili nedelje umesto meseci.

[0030] Napominjemo da se pod punim seizmičkim ispitivanjem ovde podrazumeva seizmičko ispitivanje koje uključuje hiljade snimaka seizmičkih podataka, dok se za lajt seizmičko ispitivanje smatra da ne uključuje više od stotinu snimaka seizmičkih podataka, a ponekad, u krajnjem slučaju, samo jedno snimanje seizmičkih podataka. Pored toga, lajt seizmičko ispitivanje koristi pristup uskog azimuta, a izvor ili izvori uključeni u takvo istraživanje emituju ograničen frekvencijski opseg, poželjno zakucavanjem (eng. hammering) mono-frekvencija. Ovo znači da se mnoštvo monofrekvencija primenjuje na izvor uzastopnim redosledom, bez pokrivanja punog seizmičkog opsega, kao što to čini sinusni signal konstantne amplitude čija se frekvencija menja u vremenu (eng. sweep signal). Na ovaj način, lajt ispitivanje generiše mali deo (npr. manje od 20%) seizmičkih podataka generisanih punim seizmičkim ispitivanjem. Ov znači da se lajt seizmička ispitivanja mogu izvršiti brzo (npr. za nekoliko sati ili dana), a podaci generisani takvim seizmičkim ispitivanjem mogu se obraditi brzo (npr. za nekoliko sati ili dana). Dakle, rezultati lajt nadzornog ispitivanja mogu se dobiti za nekoliko sati ili dana, što je vrlo korisno za inženjera rezervoara.

[0031] Slike 6B i 7B ilustruju koncept „seizmičkih informacija“, koji zahteva manje akvizicije i obrade od koncepta „seizmičke slike“, koji je ilustrovan na slikama 6A i 7A. Koristeći model protoka ili mehanizam proizvodnje inženjera rezervoara napravljen pomoću informacija istraživanja, inženjeri rezervoara su u stanju da „interpretiraju“ pod-strukturne pouzdane informacije i smanje nesigurnosti korišćenjem informacija dobijenih iz lajt seizmičkog ispitivanja. Čak i da je proizvodna nesigurnost povezana sa idejom da li je sloj aktivan ili ne, konvencionalna 4D seizmika bi snimila ovaj rezervoar sa punom strukturnom rezolucijom (tj. punim ispitivanjem), dajući previše informacija sa dužim vremenom obrade za previsoku cenu koštanja.

[0032] Da bi se dobila 4D seizmika orijentisana na informacije, nisu potrebni široki azimut ili ofseti, pod pretpostavkom da postoji dovoljno ponovljivosti za dobijanje pouzdanih i vrednih informacija. U jednom načinu izvođenja, jedan ofset, jedan azimut i jedna ili nekoliko mono-frekvencijskih akvizicija obezbediće potrebne informacije.

[0033] Prema tome, prema jednom načinu izvođenja, jedna azimut-ofset-mono-frekvencije 4D seizmička akvizicija (ekstra-lajt ispitivanje) smanjuje broj lokacija za snimanje/prijem, i sa time povezane troškove i vreme obrade. Ovo ekstra-lajt ispitivanje je pokrenuto proizvodnjom da bi obezbedilo pouzdane informacije u pravoj rezoluciji i na pravoj lokaciji, smanjujući nesigurnosti proizvodnje. Gore navedeni koncepti su primenljivi na kopnu i u moru.

[0034] Tipično lajt nadzorno ispitivanje je ilustrovano na slici 9A, koja pokazuje metu 900, identifikovanu od strane inženjera rezervoara kao onu koja zahteva dodatno nadgledanje. Poznata zapremina 902 prisutna je iznad mete. Zapremina može biti vulkanska, ispareni ili plitki gasni džepovi, što je već bilo snimljeno punim osnovnim ispitivanjem. Prema tome, na osnovu informacija dobijenih iz punog osnovnog ispitivanja i zahtevane mete (lokacija i očekivane promene, ako su dostupne), može se izračunati optimalna lokacija 904 izvora i optimalna lokacija 906 senzora. Na ovim lokacijama mogu se postaviti jedan ili više izvora i/ili senzora za generisanje i sakupljanje neophodnih seizmičkih podataka. Slika 9B prikazuje iz ptičije perspektive elemente prikazane na slici 9A.

[0035] Dok slike 9A i 9B prikazuju jednu lokaciju izvora i jednu lokaciju senzora, lajt nadzorno ispitivanje može obuhvatiti do 100 lokacija izvora i senzora, pri čemu podela između lokacija izvora i senzora može biti bilo koja. Broj lokacija izvora i senzora diktiran je brojem meta koje treba snimiti, i količinom informacija neophodnih za diskriminaciju scenarija inženjera rezervoara nakon punog 3D snimanja. U jednom načinu izvođenja moguće je imati puno osnovno ispitivanje, praćeno sa par lajt nadzornih ispitivanja, praćenih punim nadzornim ispitivanjem, praćenim drugim lajt nadzornim ispitivanjima. Jedno ili više lajt nadzornih ispitivanja mogu biti zamenjeni ekstra-lajt ispitivanjima. Scenariji/mehanizmi inženjera mogu se potvrditi na osnovu informacija koje obezbeđuje lajt nadzorno ispitivanje umesto punog nadzornog ispitivanja. Iako je postupak razmatran ovde vrlo oskudan, on pruža pouzdane informacije.

[0036] Dizajn 4D seizmičkog ispitivanja orijentisanog na informacije trebalo bi da razmotri prijem dovoljno 4D odnosa signal/šum (eng. signal-to-noise ratio - S/N) da bi se dobile pouzdane informacije sa mnogo manje mernih tačaka. Za ovo treba uzeti u obzir sledeća razmatranja:

- Maksimizirati S/N na meti → Definisati prave lokacije prijemnika/izvora i optimalne frekvencije

- Minimizirati 4D šum → Stacionarni izvor & prijemnik

- Prilagodljivost → Proizvodne nesigurnosti evoluiraju

sa vremenom i prikupljenim merenjima, rešenje bi trebalo da bude u stanju da se brzo prilagodi ovim promenama, kako bi uvek davalo vredne informacije.

[0037] O ovim se razmatranjima sada diskutuje u više detalja. Da bi se maksimalizovao S/N na meti, moraju se utvrditi lokacije prijemnika i izvora. Poznavajući strukturu potpovršine i propagaciju talasnog polja na osnovu punog 3D seizmičkog ispitivanja, moguće je izračunati, znajući lokaciju mete 900 (videti slike 9A i 9B) i očekivane promene kada su dostupne, optimalne lokacije izvora i lokacije senzora. Da bi se to učinilo, može se izvršiti demigracija i/ili inverzno praćenje zraka od mete, korišćenjem punih 3D podataka ispitivanja. Napominjemo da slike 9A i 9B prikazuju jednu lokaciju izvora i jednu lokaciju senzora i jedan optimalni trag zraka. Međutim, višestruke lokacije mogu biti proračunate za lajt nadzorno ispitivanje. Ovi proračuni takođe uzimaju u obzir dinamički model rezervoara (očekivani efekat klase AVO) i potrebnu rezoluciju za položaj mete.

[0038] Pored utvrđivanja lokacija izvora i senzora, proračuni utvrđuju koju frekvenciju ili frekvencije izvor treba da emituje. U jednom načinu izvođenja, određena je jedna frekvencija za dati izvor. U drugom načinu izvođenja, određuje se nekoliko mono-frekvencija. U konvencionalnim 3D ili 4D seizmičkim ispitivanjima, širokopojasni izvorni signal se koristi da bi se dobilo što je moguće više frekvencija za strukturno snimanje. Ovaj opseg ima za cilj da uključi najmanje opseg od nula do 200 Hz. Pod ovim uslovima, X-Y mreža izvora/prijemnika često ograničava X-Y rezoluciju (tj. gustina mreže prijemnika daje X-Y rezoluciju), dok je Z rezolucija definisana Q apsorpcijom visokih frekvencija u zemlji. Konvencionalni 3D i 4D seizmički vokseli (ili kocke) često su anizotropni vokseli, kako je prikazano na slici 10A.

[0039] Za dati sloj rezervoara, seizmičko istraživanje pruža informaciju o seizmičkoj brzini na meti. Ove brzine se koriste za izračunavanje optimalnih mono-frekvencija (ili samo jedne), kako bi se dobile potrebne X-Y i Z rezolucije za smanjenje nesigurnosti, kao što je ilustrovano na slici 10B. Napominjemo da je kocka (u stvarnosti više elipsoid) na slici 10B mnogo veća nego na slici 10A, zato što je neophodna rezolucija mnogo niža. Za svaki slučaj potrebna je jedna lokacija izvora/prijemnika. Optimalne rezolucije X-Y i Z mogu biti različite ako to potpomaže razumevanje rezervoara.

[0040] Sledeći primer je dat za ovaj način izvođenja. Seizmička rezolucija date zapremine varira sa frekvencijom u zavisnosti od seizmičke brzine u zapremini. Pod pretpostavkom seizmičke brzine od 5500 m/s u karbonatu koji leži ispod sloja soli (eng. pre-salt) , može se pokazati da je rezolucija u metrima u odnosu na frekvenciju data u Tabeli 1 (za nulti ofset):

[0041] Prema ovoj tabeli, ako su nesigurnosti proizvodnje povezane sa područjem 400 relevantne za voksel veličine 150x150x150 m na nivou rezervoara, nema razloga da se signal izvora šalje iznad ili ispod 9 Hz. Stoga će slanje monofrekventnog signala izvora od 9 Hz biti optimalno. U jednoj primeni, izvor šalje frekvencijski opseg (sweep) centriran na 9 Hz. Frekvencijski opseg može biti 2, 4, 8 ili 10 Hz.

[0042] Zakucavanje nekoliko mono-frekvencijskih signala izvora za 4D seizmičke informacije (za ekstra-lajt nadzorno ispitivanje) takođe obezbeđuje sledeće prednosti: maksimalizuje energiju izvora za optimalnu frekvenciju, povećava odnos 4D S/N, lakše je ponoviti monofrekventni signal izvora, i olakšava pristup 4D seizmičke obrade, zasnovan na faznom pomeraju. Zakucavanje nekoliko mono-frekvencijskih signala može takođe olakšati preciznost lokalizacije strateškog područja. Na primer, moguće je koristiti šum (eng. ghost) i promeniti dubinu izvora kako bi se izvorima donela određena usmerenost.

[0043] Minimiziranje 4D šuma je naredno razmatranje o kojem se diskutuje u vezi sa (ekstra) lajt nadzornim ispitivanjem. Da bi smanjili nesigurnosti, inženjerima rezervoara potrebne su pouzdane informacije. Smanjenje 4D šuma je u tom smislu neophodno. Svi ponovljivi šumovi tokom sporopromenljivog vremenskog prozora proizvodnje, kao što su aktivne cevi ili unutrašnji umnošci, ne smatraju se 4D šumovima (a mogu se čak koristiti i kao seizmički signal). Treba smanjiti svaki 4D šum koji nije ponovljiv, a ovaj šum uključuje:

- Prijemnici i izvori bi trebalo da mogu da budu postavljeni ili repozicionirani na potpuno isto mesto za svako ispitivanje, što je mnogo lakše sa (ekstra) lajt nadzornim ispitivanjem u kojem se koristi vrlo mali broj izvora i prijemnika;

- Stacionarno rešenje za izvor/prijemnik omogućiće kontinuirano slikanje i snimanje.

Imajući u vidu mali broj izvora i senzora koje koristi lajt nadzorno ispitivanje, npr. jedan izvor i jedan senzor, mnogo je lakše održavati izvor i senzor permanentno na njihovim lokacijama, tako da im se položaji ne menjaju od ispitivanja do ispitivanja;

- Energiju signala izvora treba podesiti tako da maksimalizuje odnos S/N na nivou rezervoara;

- Statičku korekciju treba pažljivo napraviti; i

- Na kopnu, postavljanje izvora i senzora ispod zone površinskog raspadanja (eng.

weathering zone) može biti obavezno.

[0044] Prilagodljivost je sledeće razmatranje o kojem će se diskutovati, s obzirom na lajt nadzorno ispitivanje. Nesigurnosti proizvodnje vremenom evoluiraju, pa bi, prema tome, njihova merenja trebalo takođe da evoluiraju. Lajt nadzorno ispitivanje trebalo bi da bude u stanju da se brzo prilagodi novim nastalim nesigurnostima. Posedovanje jednog ili više izvora sposobnih da prilagođe svoju frekvenciju signala, energiju i položaj da budu u skladu sa novim potrebama ostvaruje neophodnu prilagodljivost. Možda će biti potrebno prilagoditi lokaciju senzora novoj lokaciji; prema tome, okretan senzor će omogućiti takvu fleksibilnost, istovremeno izbegavajući dodatne troškove koji nastaju zbog pokrivenosti prijemnika tepiha.

[0045] Da bi nam jedno ili više ovih razmatranja poslužilo kao primer, razmotrimo sliku 11, koja prikazuje sistem 1100 za akviziciju morskih seizmičkih podataka. Područje 1101 je pregledano pomoću punog osnovnog seizmičkog ispitivanja. Dva bunara, 1104 i 1106, nalaze se iznad rezervoara 1102. Na osnovu strukturne slike, dobijene iz punog osnovnog ispitivanja, identifikovane su različite mete i utvrđene povezane pločice 1110. Neke pločice 1120 su velike (vrlo niske rezolucije), dok su druge pločice 1122 male (veće rezolucije, ali i dalje manje od rezolucije punog osnovnog ispitivanja). Bez obzira na pločice, ovaj način izvođenja prikazuje jedan AUV 1130 po pločici. Dakle, prema ovom načinu izvođenja, moguće je imati zone sa različitim tipovima rezolucije. Kao što je gore rečeno, dok ovaj specifičan način izvođenja prikazuje jedan senzor (AUV) po meti (meta je opisana odgovarajućom pločicom), moguće je imati kombinaciju od do sto lokacija senzora i izvora po meti (ili pločici), i koristiti konvencionalni rekorder (koji nije AUV) ako je dovoljno okretan.

[0046] U pogledu obrade, u jednom načinu izvođenja, tokom obrade se uzimaju u obzir merenja faznog pomeraja na nivou rezervoara. „Fazno zasnovana“ obrada je mnogo brža i lakša od konvencionalne obrade. Pored toga, fazno zasnovana obrada pogoduje redukovanom vremenu obrade. U podzemnim područjima na koja utiče proizvodnja nafte u bunaru, elastična svojstva stena na nivou rezervoara su izmenjena. Ove izmene indukuju promenu seizmičke brzine koja će modifikovati „fazu“ signala na rezervoaru. Upoređivanje trag-po-trag za datu frekvenciju punog osnovnog i lajt nadzornog ispitivanja (u delovima osnovnog ispitivanja koji imaju odgovarajuće tragove u lajt nadzornom) ukazaće na promenu faze na nivou rezervoara samo ako proizvodnja nafte utiče na analizirano područje (meta na slikama 9A i 9B). Takva brza obrada pre će obezbediti prilično „binarne“ informacije o promenama u rezervoaru, nego puno ažuriranje strukturne slike. Međutim, ovo su informacije potrebne inženjeru rezervoara za validaciju njenih ili njegovih scenarija. Prema tome, kombinovanjem lajt nadzornog ispitivanja sa obradom zasnovanom na fazi, inženjer rezervoara mogao bi da prima seizmičke podatke koji ukazuju na promene u rezervoaru gotovo u realnom vremenu, po niskoj ceni.

[0047] Prema jednom načinu izvođenja, postupak za nadziranje podzemnog rezervoara tokom 4D ispitivanja uključuje akviziciju punog osnovnog ispitivanja i jednog ili više lajt nadzornih ispitivanja za dato područje. Tačnije, postupak uključuje, kao što je ilustrovano na slici 12, korak 1200 obezbeđivanja punog ispitivanja rezervoara (npr. izvođenjem ispitivanja ili prijemom seizmičkih podataka iz ispitivanja), korak 1202 generisanja modela protoka ili mehanizma rezervoara (generisanje modela protoka ili produkcioni mehanizam poznati su u stanju tehnihe i ovde nisu opisani) i korak 1204 identifikovanja područja potpovršine, koje treba nadzirati na osnovu informacija iz koraka 1202. Napominjemo da ove korake može da izvodi naftni operater, dok sledeće korake može da izvodi naftna kompanija. Takođe napominjemo da se neki koraci mogu izvršiti kasnije. Postupak takođe uključuje korak 1206 identifikovanja optimalnih lokacija za prijemnike i/ili izvore i frekvencije izvora za područje koje treba nadzirati. Ovaj korak se izvodi na osnovu podataka dobijenih iz punog ispitivanja koristeći, na primer, demigraciju i/ili algoritam praćenja inverznih zraka. Kao rezultat ovog koraka, postupak napreduje do koraka 1208 za izvođenje lajt nadzornog ispitivanja za to područje (npr. ili izvođenjem ispitivanja ili prijemom seizmičkih podataka iz ispitivanja), a lajt osnovno ispitivanje za područje izvodi se u koraku 1212, a ova informacija, zajedno sa informacijom iz koraka 1208, koristi se u koraku 1210 za generisanje slike područja, tj. slika se generiše na osnovu poređenja lajt osnovnog ispitivanja i lajt nadzornog ispitivanja. Prikupljene informacije koriste se, kao što je gore rečeno, za nadzor promena u rezervoaru, kako bi se poboljšala njegova proizvodnja. Puno osnovno ispitivanje koristi preko 100 lokacija izvora i senzora, dok lajt nadzorno ispitivanje koristi manje od 100 lokacija izvora i senzora, a lajt nadzorno ispitivanje se sprovodi kasnije u odnosu na puno osnovno ispitivanje.

[0048] Postupak opciono može uključivati lajt nadzorno ispitivanje koje koristi manje od 50 lokacija izvora i senzora, ili manje od 20 lokacija izvora i senzora, ili manje od 10 lokacija izvora i senzora, ili samo jednu lokaciju izvora i samo jednu lokaciju senzora za područje. U jednoj primeni izvor na lokaciji izvora generiše samo jednu frekvenciju za celokupno lajt nadzorno ispitivanje. U drugoj primeni izvor na lokaciji izvora generiše set mono-frekvencija na način zakucavanja, za celokupno lajt nadzorno ispitivanje. Postupak može takođe uključivati korak izvođenja dodatnog lajt nadzornog ispitivanja, manje od nedelju dana nakon lajt nadzornog ispitivanja, i/ili kontinuirani nadzor.

[0049] Jedan primer reprezentativnog računarskog uređaja, sposobnog za izvođenje operacija u skladu sa primerima gore razmatranih načina izvođenja, ilustrovan je na slici 13. Hardver, firmver, softver ili njihova kombinacija mogu se koristiti za izvođenje različitih koraka i operacija opisanih ovde.

[0050] Računarski uređaj 1300 dat kao primer, pogodan za izvođenje aktivnosti opisanih u primerima načina izvođenja može uključivati server 1301. Takav server 1301 može sadržati centralnu procesorsku jedinicu (eng. Central Processor Unit - CPU) 1302, povezanu sa memorijom 1304 sa slučajnim pristupom (eng. Random Access Memory - RAM) i sa memorijom 1306 samo za čitanje (eng. Read-Only Memory - ROM). ROM 1306 mogu takođe biti i drugi tipovi medija za skladištenje da čuvaju programe, poput programabilnog ROM-a (PROM), izbrisivog PROM-a (EPROM), itd. Procesor 1302 može komunicirati sa drugim unutrašnjim i spoljnim komponentama putem ulazno/izlaznog (I/O) kola 1308 i magistralama 1310 za obezbeđivanje upravljačkih signala i slično. Procesor 1302 izvodi razne funkcije kao što je poznato u stanju tehnike, kako nalažu uputstva za softver i/ili firmver.

[0051] Server 1301 takođe može sadržati jedan ili više uređaja za skladištenje podataka, uključujući hard diskove 1312, CD-ROM uređaje 1314, i drugi hardver sposoban za čitanje i/ili čuvanje informacija, kao što je DVD, itd. U jednom načinu izvođenja, softver za izvršavanje prethodno razmatranih koraka može se čuvati i distribuirati na CD-ROM-u ili DVD-u 1316, prenosnom medijumu 1318, ili drugom obliku medija koji mogu prenosivo čuvati podatke. Ovi mediji za skladištenje mogu se umetnuti u uređaje kao što su CD-ROM drajv 1314, drajv 1312 itd. i čitati na njima. Server 1301 može biti povezan sa displejem 1320, što može biti bilo koji tip poznatog displeja ili prezentacionog ekrana, kao što su LCD ili LED displeji, plazma displeji, katodne cevi (eng. Cathode Ray Tubes - CRT), itd. Obezbeđen je korisnički ulazni interfejs 1322, uključujući jedan ili više mehanizama korisničkog interfejsa kao što su miš, tastatura, mikrofon, podloga osetljiva na dodir, ekran osetljiv na dodir, sistem za prepoznavanje glasa, itd.

[0052] Server 1301 može biti povezan sa drugim računarskim uređajima putem mreže. Server može biti deo veće mrežne konfiguracije, poput mreže globalnog područja (eng. Global Area Network - GAN) kakav je internet 1328.

[0053] Kao što će takođe ceniti stručnjak u oblasti, primeri načina izvođenja mogu biti otelotvoreni u bežičnom komunikacionom uređaju, telekomunikacionoj mreži, kao postupak, ili u proizvodu kompjuterskog programa. Shodno tome, primeri načina izvođenja mogu imati oblik potpuno hardverskog načina izvođenja, ili načina izvođenja koji kombinuje hardverske i softverske aspekte. Dalje, primeri načina izvođenja mogu imati oblik proizvoda kompjuterskog programa uskladištenog na računarski čitljivom medijumu za skladištenje, koji ima računarski čitljive instrukcije oličene u medijumu. Može se koristiti bilo koji pogodan računarski čitljiv medijum, uključujući hard diskove, CD-ROM-ove, digitalne svestrane diskove (eng. Digital Versatile Disc - DVD), optičke uređaje za skladištenje, ili magnetne uređaje za skladištenje, poput diskete ili magnetne trake. Drugi neograničavajući primeri računarski čitljivih medija uključuju memorije tipa fleš, ili druge poznate vrste memorija.

[0054] Obelodanjeni primeri načina izvođenja obezbeđuju uređaj i postupak za brz i efikasan nadzor podzemnog rezervoara tokom 4D ispitivanja. Treba razumeti da ovaj opis nema nameru da ograniči pronalazak. Suprotno tome, primeri načina izvođenja namenjeni su pokrivanju alternativa i modifikacija. Obim pronalaska je definisan priloženim patentnim zahtevima. Dalje, u detaljnom opisu primera načina izvođenja izlažu se brojni specifični detalji, kako bi se obezbedilo sveobuhvatno razumevanje predmetnog pronalaska. Međutim, stručnjaku u oblasti biće jasno da se različiti načini izvođenja mogu praktikovati bez ovih specifičnih detalja.

Claims

Patentni zahtevi

1. Računarski implementiran postupak za nadzor potpovršine tokom četvorodimenzionalnog (4D) ispitivanja, postupak koji sadrži:

dobijanje (1204) punog ispitivanja područja potpovršine koju treba nadzirati;

identifikovanje (1206) lokacija prijemnika i izvora za područje i frekvencija izvora koje će se emitovati u područje tokom lajt ispitivanja, zasnovano na demigraciji ili inverznom praćenju zraka punog ispitivanja;

izvođenje (1212) ili prijem seizmičkih podataka iz lajt osnovnog ispitivanja za područje na osnovu identifikovanih lokacija prijemnika i izvora za područje i frekvencija izvora koje će se emitovati u područje, zasnovano na demigraciji ili inverznom praćenju zraka;

izvođenje (1208) ili prijem seizmičkih podataka iz lajt nadzornog ispitivanja za područje na osnovu istih identifikovanih lokacija prijemnika i izvora za područje i frekvencija izvora koje će se emitovati u područje, zasnovano na demigraciji ili inverznom praćenju zraka kao kod izvođenja lajt osnovnog ispitivanja; i

generisanje (1210) slike područja na osnovu poređenja (i) lajt osnovnog ispitivanja i (ii) lajt nadzornog ispitivanja za to područje;

pri čemu bilo koje od lajt ispitivanja daje znatno manje podataka nego što je dobijeno tokom punog ispitivanja.

2. Postupak prema patentnom zahtevu 1,

pri čemu puno ispitivanje koristi više od 100 lokacija izvora i senzora, dok lajt nadzorno i lajt osnovno ispitivanje koristi manje od 100 lokacija izvora i senzora, i lajt nadzorno ispitivanje se sprovodi kasnije u odnosu na lajt osnovno ispitivanje.

3. Postupak prema patentnom zahtevu 1, pri čemu lajt nadzorno ili lajt osnovno ispitivanje koristi manje od 50 lokacija izvora i senzora.

4. Postupak prema patentnom zahtevu 1, pri čemu lajt nadzorno ili lajt osnovno ispitivanje koristi manje od 20 lokacija izvora i senzora.

5. Postupak prema patentnom zahtevu 1, pri čemu lajt nadzorno ili lajt osnovno ispitivanje koristi manje od 10 lokacija izvora i senzora.

6. Postupak prema patentnom zahtevu 1, pri čemu lajt nadzorno ili lajt osnovno ispitivanje koristi samo jednu lokaciju izvora i samo jednu lokaciju senzora za područje.

7. Postupak prema patentnom zahtevu 6, pri čemu izvor na lokaciji izvora generiše samo jednu frekvenciju tokom celokupnog lajt nadzornog ili lajt osnovnog ispitivanja.

8. Postupak prema patentnom zahtevu 6, pri čemu izvor na lokaciji izvora generiše nekoliko monofrekvencija tokom celokupnog lajt nadzornog ispitivanja.

9. Postupak prema patentnom zahtevu 1, pri čemu izvor na lokaciji izvora lajt nadzornog ili lajt osnovnog ispitivanja generiše nekoliko mono-frekvencija tokom celokupnog lajt nadzornog ispitivanja.

10. Postupak prema patentnom zahtevu 1 dalje sadrži:

izvođenje dodatnog lajt nadzornog ispitivanja, manje od nedelju dana nakon lajt nadzornog ispitivanja, ili kontinuirani nadzor.

11. Računarski uređaj (1300) za nadzor potpovršine tokom četvorodimenzionalnog (4D) ispitivanja, računarski uređaj koji sadrži:

interfejs (1308) konfigurisan za prijem (1204) punog ispitivanja područja potpovršine koja treba da se nadzire;

procesor (1302) povezan na interfejs i konfigurisan da identifikuje (1206) lokacije prijemnika i izvora za područje i frekvencije izvora koje će se emitovati u područje tokom lajt ispitivanja, zasnovano na demigraciji ili inverznom praćenju zraka punog ispitivanja; dobijanje (1212) seizmičkih podataka povezanih sa lajt osnovnim ispitivanjem za područje na osnovu identifikovanih lokacija prijemnika i izvora za područje i frekvencija izvora koje će se emitovati u područje, zasnovano na demigraciji ili inverznom praćenju zraka; dobijanje (1208) seizmičkih podataka povezanih sa lajt nadzornim ispitivanjem za područje na osnovu istih identifikovanih lokacija prijemnika i izvora za područje i frekvencija izvora koje će se emitovati u područje, zasnovano na demigraciji ili inverznom praćenju zraka kao kod izvođenja lajt osnovnog ispitivanja; i

generisanje (1210) slike područja na osnovu poređenja (i) seizmičkih podataka iz lajt osnovnog ispitivanja za to područje i (ii) seizmičkih podataka iz lajt nadzornog ispitivanja za to područje;

12. Računarski uređaj prema patentnom zahtevu 11, pri čemu puno osnovno ispitivanje koristi više od 100 lokacija izvora i senzora, dok lajt nadzorno ili lajt osnovno ispitivanje koristi manje od 100 lokacija izvora i senzora, i lajt nadzorno ispitivanje se sprovodi kasnije u odnosu na lajt osnovno ispitivanje.

13. Računarski uređaj prema patentnom zahtevu 11, pri čemu lajt nadzorno ili lajt osnovno ispitivanje koristi manje od 20 lokacija izvora ili senzora.

14. Računarski uređaj prema patentnom zahtevu 11, pri čemu lajt nadzorno ili lajt osnovno ispitivanje koristi manje od 10 lokacija izvora ili senzora.

15. Računarski uređaj prema patentnom zahtevu 11, pri čemu lajt nadzorno ili lajt osnovno ispitivanje koristi samo jednu lokaciju izvora i samo jednu lokaciju senzora za područje.