TARIFNAME saglayan sistem ve sistemin gerçeklestirdigi yöntem Teknik Alan Bulus, uç birim olarak kullanilan kullanici istasyonlarinin ayni anda birden fazla kullanici ile çoklu bireysel ve konferans çagrilari kurabilmesini, kullanici istasyonundan konusan abonenin sesinin, kurdugu bütün çagrilara ayni anda iletilmesini ve çagrilarin diger ucunda yer alan abonelerin es zamanli konusmalarinin toplanarak, hedef aboneye toplanmis ses olarak aktarilmasini saglayan, dagitik mimaride ve lP (Internet Protocol) tabanli olarak tasarlanan bir sistem ve yöntem ile ilgilidir. Yapilan incelemelerde bu tip haberlesme ihtiyaçlarina yanit veren sistemlerde merkezi bir yapinin bulundugu ve çoklu bireysel çagri/konferans çagri yönetiminin ve sesin toplanarak islenmesi ve hedef istasyonlara dagitim islemlerinin bu merkezi birim tarafindan gerçeklestirildigi görülmüst'ür. Teknigin Bilinen Durumu Haberlesme sistemleri yaygin olarak, merkezi yönetim birimi ve uç birimlerden olusmaktadir. Merkezi yönetim birimi çagrilarin kurulmasi, ybnetilmesi, ses toplama ve dagitma görevlerini yerine getirmektedir. Uç birimler kullanilarak da, sistem içi (dahili) veya sistem disi (harici) haberlesme gerçeklestirebilir. Bu tür haberlesme sistemlerinde TDM (Time Division Multiplexing-Zaman Bölmeli Çogullama) veya IP teknolojisi kullanildigi görülmüst'ür. TDM teknolojisi kullanilan haberlesme sistemlerinde, merkezi bir yönetim birimi ve uç birimler yer almaktadir. Uç birimler arasinda yapilan bütün çagrilarin yönetimi, merkezi yönetim birimi tarafindan yapilir. Uç birimler arasinda, ayni anda, çok sayida çagri yapilabilmektedir. Yapilan bu çagrilar, uç birimler arasinda olan bireysel çagri veya konferans çagrisi olabilecegi gibi sistem disi olarak telsizlerle yapilan çagrilar da olabilir. Merkezi birimde, ayni anda, birden fazla çagri yapilabildigi için ses toplama islemi yapilmaktadir. Ses toplama islemi, DSP (Digital Signal Processing-Dijital Ses Isleme) içerisinde yapilmaktadir. Böylece, ayni anda, uç birimden birçok çagri dinlenebilmektedir. Bir uç birimden ses aktarimi yapilabilmesi için PTT (Push To Talk- Bas Konus) yapilmasi gerekmektedir. PTT yapan uç birimin gönderdigi ses, çagrisi olan bütün uç birimlere iletilmekte ve ilgili uç birimler tarafindan dinlenmektedir. birimlerine baglidir. Kapali bir ag içerisinde, anahtarlama birimleri kullanilarak, merkezi birimde çagri yönetiminin yapilmasi, ses toplanmasi ve ilgili uç birimlere iletilmesi islemleri gerçeklestirilir. Ilgili sistemlerde, standart VoIP Multicast teknolojisi kullanilir. Uç birimler arasinda iletilen sesler, IP paketlerine dönüstürülerek, ilgili uç birime, merkezi yönetim birimi araciligiyla gönderilir. Alinan paketler, uç birimlerde sese dönüstürülerek, uç birimden dinlenmesi saglanir. Mevcut uygulamalarda, iki yöntemin de kullanilmasi sirasinda, merkezde bir yönetim biriminin bulunmasi, bu birimi bütün sistemin beyni durumuna getirmekte ve olmazsa olmaz olarak konumlandirmaktadir. Böyle bir birimin bulunmasi, yaninda sistemin yedeklenmesi zorunlulugunu da getirmektedir. Bu birimde görülen herhangi bir ariza ile bütün uç birimlerin haberlesmesi kesilmektedir. Yukarida bahsedildigi gibi mevcut uygulamalarda, haberlesme ihtiyaçlarina yanit veren sistemlerde, merkezi bir yapinin bulundugu ve çoklu bireysel çagri/konferans çagri yönetiminin ve sesin toplanarak islenmesi ve hedef istasyonlara dagitim islemlerinin bu merkezi birim tarafindan gerçeklestirilmektedir. Sonuç olarak, yukarida anlatilan olumsuzluklardan dolayi ve mevcut çözümlerin konu hakkindaki yetersizligi nedeniyle ilgili teknik alanda bir gelistirme yapilmasi gerekli kilinmistir. Bulusun Amaci Bulus, mevcut durumlardan esinlenerek olusturulup yukarida belirtilen olumsuzluklari çözmeyi amaçlamaktadir. Bulusun ana amaci, IP tabanli olarak, merkezi birim olmadan, dagitik mimari yapida bulunan uç birimler arasinda çoklu çagri yönetimi gerçeklestirmeyi ve konferans çagrisi yapmayi saglamaktir. Böyle bir sistemde, merkezi yönetim birimin bulunmadigindan dolayi, merkezi birimin yedeklenmesi gerekliligi ortadan kaldirilmaktadir. Sistemin dagitik mimari yapisinda, her bir birim kendi yönetimini kendisi sagladigindan, herhangi bir birimde meydana gelecek sorun sadece o birimi ilgilendirir ve diger birimlerin etkilenmemesi saglanir. Böylece, sistemin haberlesmesinin kesilmesi önlenir. Bulus, lP tabanli standart VoIP Multicast teknolojisi kullanilmakta ve böylece güçlü bir yönetim saglamaktadir. Kullanilan güçlü teknolojik altyapi sayesinde, iletilen sesler temiz ve açik bir sekilde karsi taraftan duyulmakta ve haberlesme esnasinda hiçbir kayip meydana gelmemektedir. Güçlü yönetimi ile ayni anda iletilen çoklu seste herhangi bir bozulma olmadan haberlesme imkâni saglanmakta ve etkin bir haberlesmenin gerçeklestirilmesi mümkün olmaktadir. Bulusun diger bir amaci, dagitik mimari yapida, çagri kurulumu, yönetimi, sesin islenmesi, toplanmasi ve dagitimi için merkezi bir yer olmamasi ve tüm bu fonksiyonlarin, abonelerin kullandigi uç birimler olan kullanici istasyonlari tarafindan gerçeklestirilmesidir. Yukarida bahsedilen amaçlari yerine getirmek üzere, bulus, IP trafiginin yönlendirilmesini saglayan IP yönlendirici, IP yönlendirici ile irtibatlanmayi saglayan Ethernet kablosu ve bilgi alisverisine ve ses iletimine yardimci olan lokal agi içeren, bir abonenin sesinin, kurdugu bütün çagrilara ayni anda iletilmesini ve çagrilarin diger ucunda yer alan abonelerin es zamanli konusmalarinin toplanarak, hedef aboneye toplanan ses olarak aktarilmasini saglayan, dagitik mimaride ve IP tabanli bir sistem - SIP sinyalizasyonunu ve çagri yönetimini gerçeklestiren, sesin tasinmasini saglayan, SIP ve IGMP kullanarak bireysel, çoklu bireysel veya konferans çagrisi yapabilen kullanici istasyonlari, - Ethernet kablosuyla irtibatli oldugu IP yönlendirici vasitasiyla, bahsedilen kullanici istasyonlarina bireysel, çoklu bireysel veya konferans çagri yapma içermektedir. Bulusun yapisal ve karakteristik özellikleri ve tüm avantajlari asagida verilen sekiller ve bu sekillere atiflar yapilmak suretiyle yazilan detayli açiklama sayesinde daha net olarak anlasilacaktir ve bu nedenle degerlendirmenin de bu sekiller ve detayli açiklama göz önüne alinarak yapilmasi gerekmektedir. Bulusun Anlasilmasina Yardimci Olacak Sekiller Sekil 1, bireysel çagri yapisini gösteren akis diyagramidir. Sekil 2, bireysel çagrida kullanici istasyonlari arasindaki mesaj akisini gösteren akis diyagramidir. Sekil 3, konferans çagrisinin gerçeklemesinin gösterildigi akis diyagramidir. Sekil 4, konferans çagrisinda kullanici istasyonlari arasindaki mesaj akisini gösteren akis diyagramidir. Sekil 5, IP tabanli dagitik mimari yapida konferans ve çoklu bireysel çagri yapmayi saglayan sistemin tercih edilen yapilanmasinin blok diyagram görünümüdür. Sekil 6, kullanici istasyonlari içerisindeki yazilim bleklarinin görünümüdür. Parça Referanslarinin Açiklamasi 1. Kullanici istasyonu KI-1. Kullanici istasyonu 1 KI-2. Kullanici istasyonu 2 KI-3. Kullanici istasyonu 3 2. IP yönlendirici 3. Operatör konsolu 4. Ethernet kablosu Lokal ag Çizimlerin mutlaka ölçeklendirilmesi gerekmemektedir ve mevcut bulusu anlamak için gerekli olmayan detaylar ihmal edilmis olabilmektedir. Bundan baska, en azindan büyük ölçüde özdes olan veya en azindan büyük ölçüde özdes islevleri olan elemanlar, ayni numara ile gösterilmektedir. Bulusun Detayli Açiklamasi Bu detayli açiklamada, bulusa konu olan IP tabanli dagitik mimari yapida konferans ve çoklu çagri yapmayi saglayan sistemin ve sistemin gerçeklestirdigi yöntemin tercih edilen yapilanmalari, sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik olarak açiklanmaktadir. Kullanici istasyonlarinin (1) herhangi bir çagri yapabilmesi için, operatör konsolu (3) tarafindan yetki verilmesi gerekmektedir. Operatör konsolunun (3), kullanici istasyonlarina (1) bireysel çagri, konferans çagrisi verebilme yetenegi vardir. Operatör konsolu (3) tarafindan verilen bu yetkiler, IP yönlendirici (2) vasitasiyla, kullanici istasyonlarina (1) dagitilmaktadir. Operatör konsolu (3), IP yönlendiriciye (2) Ethernet kablosu (4) ile baglanmaktadir. Lokal ag (5), gemi içerisinde deniz haberlesme sistemini olusturan cihazlar tarafindan olusturulmus ag sistemidir. Bu ag yüksek hizlari destekleyen yüksek verimlilige sahiptir. Lokal ag (5) kullanici istasyonlari (1) arasinda bilgi alis verisi (uçtan uca bütün mesajlari) ve ses iletimi gibi islevleri desteklemektedir. Sistemde, kullanici istasyonlarinin (1) haberlesmesi, IP tabanli olarak gerçeklestirilir. Çagri yönetimi yapilirken, kullanici istasyonu (1) SIP sinyalizasyonunu gerçeklestirilir. Çagri yönetimi ve ses isleme islemlerini gerçeklestiren kullanici istasyonlari (1) içerisinde G711 ses kodlama gerçeklestirilir ve sesin RTP paketleri ile tasinmasi saglanir. Haberlesme gerçeklestirilirken, asagidaki verilen Sekil Gida gösterilen blok yapidan görüldügü üzere, bir kullanici istasyonundan (1) diger kullanici istasyonuna (1) dogru ses iletimi için PTT yapilmasi gerekir ve PTT'nin yönetimi, kullanici istasyonu (1) tarafindan yapilir. Kullanici istasyonlari (1), 100 Mbit Ethernet ile IGMP v3 destekleyen Kullanici istasyonu (1), diger bir kullanici istasyonu (1) ile karsilikli haberlesebilecegi gibi, ayni anda birden fazla kullanici istasyonu (1) ile de çoklu haberlesme gerçeklestirebilmektedir. Ayni zamanda herhangi bir kullanici istasyonu (1) konferans çagrisi da yapabilmektedir. Bir kullanici istasyonunun (1) ayni anda birden fazla kullanici istasyonu (1) ile çagrisi olabilir. Sekil 1'de verilen bireysel çagri yapisi görüldügü üzere, kullanici istasyonunun (1) sesi, çagrisi olan tüm kullanici istasyonlarina (1) gönderilir ve kullanici istasyonlarinda (1) toplanarak haberlesme gerçeklestirilir. Bireysel çagri kurulumunda SIP kullanilir. Her bir kullanici istasyonunun (1) kendine özgü bir IP adresi bulunur. Çagri yapilmak istenen kullanici istasyonundan (1) çagri yapilan kullanici istasyonuna (1) dogru, "INVITE (davet)" mesaji gönderilir. Bu mesaj alindiktan sonra, mesaji alan kullanici istasyonu (1) mesaji gönderen kullanici istasyonuna (1) "" mesajini gönderir. "200 OK" mesajini alan ve çagriyi baslatan kullanici istasyonu (1), kendisine dogru çagri yapan kullanici istasyonuna (1) Çagri sonlandirma asamasinda ise, çagriyi sonlandiran kullanici istasyonu (1), karsisindaki kullanici istasyonuna (1), "BYE (hosçakal)" mesaji gönderir. "BYE" mesajini alan kullanici istasyonu (1), mesaji atan kullanici istasyonuna (1), '"2000K" mesajini gönderir ve böylece çagri sonlandirilir. Ayni kullanici istasyonu (1) birden fazla kullanici istasyonuna (1) çagri kurmak istediginde ise, ayni mesajlasmalar her bir çagri için gerçeklestirilir. Sistemde, SIP mesajlasmalarinin yani sira IGlVlP (Internet Group Management Protocol) de kullanilmaktadir. Bundan dolayi, her bir kullanici istasyonu (1) için belirlenen özel multicast (çoklu dagitim) IP adresleri bulunur. Böylece TCP/IP'de çoklu dagitim üyeleri yönetilir. Sekil 2*de verilen kullanici istasyonlari (1) arasindaki mesaj akisindan görüldügü üzere, çagri kurulum asamasinda, bir kullanici istasyonu (1) baska bir kullanici istasyonu (1) ile çagri kurarken, IP yönlendiriciye (2) gönderdigi adresine kayit olur. Çagriyi alan kullanici istasyonu (1), çagriya cevap verirken, çagri gönderen kullanici istasyonunun (1) multicast IP adresine kayit olur. Çagri kurulumu sonrasi, konusan kullanici istasyonunun (1) sesinin tasindigi IP paketlerinin varis IP adresine, konusan kullanici istasyonuna (1) ait multicast IP adresi yerlestirilir ve bu paketler IP yönlendirioide (2) multicast edilir. Bir kullanici istasyonu (1), kurulu çagrisi olan kullanici istasyonlarinin sesini (1) ayri multicast grup IP adresleri ile alir. Ornegin, kullanici istasyonu (1), 3 farkli kullanici istasyonu (1) ile konusacak ise, 3 farkli multicast IP adresine kaydolur ve kendi multicast IP adresine, 3 farkli multicast IP adreslerinden seleri alir. Bu sesler gerekli kontroller yapilarak kullanici istasyonunda (1) toplama islemine sokulur ve toplanan ses duyulur. Çagri sonlandirilirken, her bir kullanici istasyonu (1) IP yönlendiriciye (2) IGMP (Leave Report) mesaji atarak bagli oldugu gruptan ayrilir. Bir kullanici istasyonunun (1) ayni anda birden fazla konferans çagrisi olabilir. Her bir konferans çagrisina atanan bir IP multicast adresi vardir. Sekil 3'te verilen konferans çagrisinin gerçeklemesinden görüldügü üzere, konferansa dahil kullanici istasyonu (1) PTT yaptiginda, gönderdigi sesi çogullar ve ilgili konferans grubuna gönderim yapar. Tüm konferans gruplari için ayni ses çogullanarak, ilgili konferans adresine gönderilir. Konferans çagrisi kurulumunda da bireysel çagri kurulumuna benzer bir yapi vardir. Sekil 4ite verilen konferans çagrisi için kullanici istasyonlari (1) arasindaki mesaj akisindan görüldügü üzere, konferansi baslatan kullanici istasyonu (1), ilgili konferansa yetkisi olan bütün kullanici istasyonlarina (1) "INVITE" mesaji gönderir. Her bir konferans çagrisina atanan bir IP multicast adresi bulunur. "INVITE" mesajini atan her bir kullanici istasyonu (1)i konferans grubuna IGMP (Membership Report) mesaji atarak, konferansa kaydolur ve ayni zamanda konferansi olusturur. Diger kullanici istasyonlari (1) "INVITE" mesajini aldiktan sonra konferansa katilir. Böylece ilgili konferans grubuna kayit olunur. "INVITE" mesajlarini alan kullanici istasyonlari (1) baslatan kullanici istasyonu (1) gelen "ZOOOK" mesajlarina "ACK" mesaji ile cevap verir ve konferans çagrisi kurulur. Çagri kurulumu sonrasi, kullanici istasyonunun (1) konusmasinin tasindigi IP paketlerinin varis IP adresine, konferans grubuna ait multicast IP adresi yerlestirilir ve bu paketler IP yönlendiricide (2) ilgili grup üyelerine multicast edilir. Konferans sonlandirilma sirasinda, konferanstaki üyelere "BYE" mesaji gönderilir. "BYE" mesajini alan kullanici istasyonlari (1) "2000K" mesaji ile geri dönüs yaparlar ve böylece konferans sonlandirilir. Ayrica IP yönlendiriciye (2) de IGMP (Leave Report) mesaji gönderilerek, ilgili kullanici istasyonlarinin (1) multicast gruptan ayrilmasi saglanir. Bulus, uç birim olarak kullanilan, SIP sinyalizasyonunu, ses kodlamasini gerçeklestiren ve sesin paketleri ile tasinmasini saglayan en az bir kullanici istasyonunun (1) ayni anda birden fazla kullanici istasyonu (1) ile çoklu bireysel ve konferans çagrilari kurabilmesini, kullanici istasyonundan (1) konusan abonenin sesinin, kurdugu bütün çagrilara ayni anda iletilmesini ve çagrilarin diger ucunda yer alan abonelerin es zamanli konusmalarinin toplanarak, hedef aboneye toplanan ses olarak aktarilmasini saglayan, dagitik mimaride ve IP tabanli bir yöntem olup, - en az bir operatör konsolu (3) tarafindan Ethernet kablo (4) vasitasiyla irtibatli oldugu en az bir IP yönlendirici (2) üzerinden bahsedilen kullanici istasyonuna (1) bireysel ve/veya konferans çagrisi yetkisi vermesi, - bahsedilen kullanici istasyonunun (1) SIP ve IGMP kullanarak bireysel çagri yapmasi ve çagriyi sonlandirmasi durumunda, bahsedilen kullanici istasyonunun (1) çagri yapilmak istenen kullanici istasyonuna (1) davet mesaji göndermesi, bahsedilen kullanici istasyonunun (1) bahsedilen IP yönlendiriciye (2) istasyonunun (1) çoklu dagitim IP adresine kayit olmasi, çagriyi alan bahsedilen kullanici istasyonunun (1), çagriyi yapan bahsedilen kullanici istasyonunun (1) çoklu dagitim IP adresine kayit olmasi, çagri yapilmak istenen bahsedilen kullanici istasyonunun (1) daveti kabul ettigine dair geri mesaj göndermesi, çagri yapan bahsedilen kullanici istasyonunun (1) davetin kabul edildigi mesajina karsilik, mesajin alindigina dair geri mesaj göndermesi, çagrinin baslamasi, bahsedilen kullanici istasyonunun (1) konusmasinin tasindigi IP paketlerinin varis IP adresine, bahsedilen kullanici istasyonuna (1) ait çoklu dagitim IP adresinin yerlestirilmesi, bahsedilen lP paketlerinin bahsedilen IP yönlendiricide (2) çoklu dagitiminin yapilmasi, bahsedilen kullanici istasyonlarinin (1) IP adreslerinden aldiklari sesleri toplama islemine sokmasi ve toplanan seslerin duyulmasi, çagriyi sonlandiran bahsedilen kullanici istasyonunun (1), çagri yapilan bahsedilen kullanici istasyonuna (1) çagrinin sonlanmasini mesajini göndermesi, çagri sonlandirilirken, çagrinin sonlanmasini mesajini alan kullanici istasyonunun (1) IGMP 'üyelikten ayrildigina dair mesaj göndermesi ve gruptan ayrilmasi çagrinin sonlanmasi mesajini alan bahsedilen kullanici istasyonunun (1) çagrinin sonlanmasi mesaji karsilik, kabul ettigine dair geri mesaj göndermesi, çagri sonlandirilirken, çagrinin sonlanmasinin kabul edildigine dair mesaji alan kullanici istasyonunun (1) IGMP 'L'iyelikten ayrildigina dair mesaj göndermesi ve gruptan ayrilmasi çagrinin sonlanmasi, - bahsedilen kullanici istasyonunun (1) SIP ve IGMP kullanarak konferans çagrisi yapmasi ve çagriyi sonlandirmasi durumunda, bahsedilen kullanici istasyonunun (1) konferans grubuna 'Uyelik mesaji atarak konferansi olusturmasi ve konferans çoklu dagitim IP adresine kaydolmasi, bahsedilen kullanici istasyonunun (1), konferansa, bahsedilen operatör konsolu (3) tarafindan yetkisi verilen bahsedilen kullanici istasyonlarina (1) davet mesaji göndermesi, davet mesajini alan bahsedilen kullanici istasyonlarinin (1), konferans grubuna `üyelik mesaji atarak konferans çoklu dagitim lP adresine kaydolmasi, davet mesajini alan bahsedilen kullanici istasyonlarinin (1) davet mesajini atan bahsedilen kullanici istasyonuna (1) daveti kabul ettigine dair mesaj göndermesi, davet mesajini gönderen bahsedilen kullanici istasyonunun (1) davetin kabul edildigi mesajina karsilik, mesajin alindigi bilgisini içeren mesaj göndermesi, çagrinin kurulmasi, bahsedilen kullanici istasyonunun (1) konusmasinin tasindigi IP paketlerinin varis IP adresine, konferansa ait çoklu dagitim IP adresinin yerlestirilmesi, bahsedilen IP paketlerinin bahsedilen IP yönlendiricide (2) ilgili konferans grup 'üyelerine çoklu dagitiminin yapilmasi, konferans çagrisinin sonlanmasi durumunda, konferansa katilan bahsedilen kullanici istasyonlarina (1), konferans çagrisinin sonlandigina dair mesaj gönderilmesi, konferans çagrisinin sonlanmasi mesajini alan bahsedilen kullanici istasyonunun (1) çagrinin sonlanmasi mesaji karsilik, mesaj alindigi bilgisini içeren mesaj göndermesi, TR