TARIFNAME YÜKSEK PERFORMANS LASTIK KORDLARI Teknik Alan Çapraz ve radyal pnömatik lastiklerde takviye olarak kullanilan, korddaki kat ipliklerinde bir artik büküme (kord bükümünün zit yönünde kat koruma bükümü) sahip olan iki ya da daha fazla katli tekstil (multifilaman) kordlarla ilgilidir. Önceki Teknik Geleneksel tekstil lastik takviye kordlari hepsi birlikte zit yönde tekrar bükülen (S veya Z yönünde kablo veya kord) bir yönde (Z veya S) önceden bükümlü olan ipliklerden (katlardan) olusmaktadir. Genel olarak, bu kordlar, iplik veya kat bükümlerinin kablo veya kord bükümüne esit oldugu dengeli bir bükümlü yapiya sahiptir. Bu tür kord yapilarinda, kordlardaki artik veya açiga çikan iplik bükümü zit yöndeki kord veya kablo bükülmesi esnasindaki büküm açilmasina bagli olarak sifir olmaktadir. Korddaki sifir bükümlü veya bükümsüz kat iplikleri açik yapiya sahip olan gevsek, paralel filaman demetlerine sahiptir. Bu tür bir kord yapisinin temel avantaji üretiminin basit olmasi ve kord katlarindaki paralel filamanlara bagli olarak kopma dayaniminin yüksek olmasidir. Kopma dayanimi avantaji yalnizca ham veya dip uygulanmamis kord için geçerlidir. Dip uygulama isleminin ardindan, bu kordlar filaman demetlerinin araliklarinin (bos kanallar) arasina yapistirici dip nüfuzuna bagli olarak kopma dayaniminda önemli oranda azalmaya maruz kalmaktadir. US 4.877.073 sayili dokümana göre, birinci ve ikinci katlarin (ipliklerin) birbirinden farkli bükümlere sahip oldugu iki katli naylon 6.6 kord düsük açili kusaküstü takviye olarak önerilmekte olup, yüksek baslangiç uzayabilirligine (düsük modülüs) bagli olarak tek biçimliligi(uniformity) gelistirmektedir. Bu kordlar kaliplama ve kürleme esnasinda asiri siki kord olusumu olmadan yüksek islem genislemesini saglamaktadir, ancak düsük modülüsü nedeniyle yüksek hiz kosullari altinda lastik büyümesini engelleme etkinlikleri zayiftir. Ek olarak, bu kordlar asimetrik yapiya sahip olup, bu da kord katlari arasinda esit olmayan gerilme dagilimina (yük paylasimi) sebep olmaktadir, ayrica erken kord kopmalarina neden olan eksenel baski altinda egilme egilimine sahiptirler. US 6,959,534 sayili dokümana göre, büküm maliyetlerini azaltmak için, iplikler (katlar) kord bükümünden daha düsük seviyelerde bükülmekte (bu da iç kord torklariyla sonuçlanmaktadir) ve lastik kord bezindeki dönüsümlü S ve Z bükümlü kordlarin kalenderlenmis bezdeki kivrilma ve uçlarin kalkmasi sorunlarini çözdügü ileri sürülmektedir. Bu patente dayanarak, iplik bükümü her zaman kord bükümünden düsüktür ve artik iplik (kat) bükümü de kord bükümü ile ayni yönde olup, yüksek burulma kararsizliklarina neden olmaktadir. Bizim bulusumuzda iplik bükümü her zaman kord bükümünden daha yüksektir. Bulusun Kisa Açiklmasi Birkaç yüz tekil paralel filamandan olusan dengeli kat ve kord hükümlerine sahip olan, lastik takviyesi olarak kullanilan geleneksel tekstil kordlar dip uygulama isleminden önce ham formda açik kat yapisina sahiptir. Daha önce açiklandigi gibi, bu kordlar yapistirici (RFL veya ön dip uygulamasi) çözeltide dip uygulanmasi esnasinda korda uygulanan yüksek kord gerilimleri altinda bile kordun her bir katmanindaki filamanlar arasindaki araliklara yüksek seviyelerde dip (yapistirici) nüfuzuna maruz birakilmaktadir. Bu yüksek ölçüde dip uygulanmis kordlarin iki temel kusuru ise yüksek bükülme dirençleri ve dip uygulanmasi ve sicak germe islemi uygulanmasindan sonra azalan kopma dayanimidir. Daha yüksek bükülme direncine sahip olan kordlar dönme gerilimi ve baski altinda filaman hasarlarina maruz kalmakta olup, bu da tutulan dayanimda azalmayla sonuçlanmaktadir. Diger yandan, daha az baslangiç kord dayanimi lastikte yeterli patlama dayanimini elde etmek için karkas katmaninda daha yüksek kord yogunlugu (epdm) veya daha kalin kordlar gerektirmektedir. Daha yüksek kord yogunlugu (epdm) lastikte daha düsük 9081.127 korddan korda mesafe (dar aralik alani) alamina gelmekte olup, dinamik kosullar altinda yüksek kayma gerilimlerine bagli olarak kordlar arasinda yüksek çatlak baslatma potansiyeline sahiptir. Diger yandan, daha kalin kordlar yüksek kauçuk içerigi gerektirmekte olup, bu da lastikte artan yuvarlanma direncine neden olmaktadir. Bulus konusu yüksek performansli (HP) tekstil kord yapilari kord bükümünün zit yönünde yeterli bir seviyede artik kat iplik bükümüne sahiptir. Diger bir deyisle, hazirlama adiminda, kat (iplik) bükümü kord bükümünden daha yüksektir, ancak zit yönündedir. Lastik takviye uygulamalarindaki temel tekstil kordlar polyesterler (PET, PEN gibi) ve naylonlardir (naylon 6, naylon 6.6, naylon 4.6 gibi). Bulusa göre, bu polyester ve naylon kord katlarindaki filaman demetleri açik degildir (sifir büküm), ancak artik büküm altinda sikistirilmistir ve kapali demet yapilarina sahiptir. Bulusun Ayrintili Açiklamasi Kord içinde katlar olarak sikistirilmis ve kapali filaman demetlerine sahip olan bu ham kordlarin dip uygulama islemi esnasinda, yapistirici dip çözeltisi (RFL) kord katlarinin derinligine kadar nüfuz edememektedir, ancak kord yüzeyinde birikmektedir, bu da kurutma ve isi ile sertlestirme adimlarindan sonra düsük bükülme direnciyle sonuçlanmakta olup, bu da gelismis yorulma direnci ve kopma dayaniminin korunmasi için önemlidir. Bulus konusu tekstil kordlarin katlarindaki artik büküm seviyeleri birbirine esittir, ancak kord bükümünün zit yönündedir (Sekil 1 ve Sekil 2). Kord katlari arasindaki maksimum artik büküm farki %15iten daha azdir. Bulus konusu yüksek performans tekstil kordlarinin katlari 2 ve 3 katli geleneksel kordlarin hilal seklindeki (Sekil 3 ve 4"teki 6 ve 7) veya üçgen kesitleri yerine gibi, yüksek performansli kordlarin çevresi geleneksel kordlarinkinden çok daha 9081.127 yüksektir. Diger bir deyisle, ayni toplam kord dtex ve kat sayisina sahip olan geleneksel kordlarla kiyaslandiginda, yüksek performansli kordlar lastikte kauçuk matrisiyle çok daha yüksek bir temas yüzeyine (yapistirici ara yüzü) sahiptir. Temas yüzeyindeki bu tür bir artis dinamik kosullar altinda kord katlari ve kauçuk matrisi arasinda daha etkili bir stres transferini saglamakta ve bu da gelismis lastik dayanimi saglamaktadir. Artik büküme sahip olan yüksek performansli kordlarin katlari yanal yöndeki termal büzülmeye bagli olarak isi ile sertlestirme islemi esnasinda daha kapali ve daha siki hale gelmektedir. Bulus konusu kord yapilari ve kat bilesenleri ekli sekillerde gösterilmekte olup, bu sekillerden: Sekil 1 önceki teknikteki ve bulus konusu S bükümlü kordlarin karsilastirmasi olup, burada l-Önceki teknige ait S bükümlü kord (dengeli bükümlü, kat ipliklerinin Z bükümü kordun S bükümüne esittir) 2-Artik Z bükme sahip bulus konusu S bükümlü kord (dengesiz bükümlü, kat ipliklerinin Z bükümü kordun S bükümünden daha büyüktür). Sekil 2 önceki teknikteki ve bulus konusu Z bükümlü kordlarin karsilastirmasi olup, burada 3-Önceki teknige ait Z bükümlü kord (dengeli bükümlü, kat ipliklerinin S bükümü kordun Z bükümüne esittir) 4-Artik S bükme sahip bulus konusu Z bükümlü kord (dengesiz bükümlü, kat ipliklerinin S bükümü kordun Z bükümünden daha büyüktür). Sekil 3 2 katli kordlarin kesit görünüsü olup, burada: -daire sekline sahip olan dengeli bükümlü 2 katli önceki teknige ait kordlar 6- ve 7- hilal seklindeki kord katlari 8- bulus konusu 2 katli kordun kesit görünüsü 9- ve 10- bulus konusu kordda dairesel kesitlere sahip olan artik bükümlü katlar Sekil 4 2 katli kordlarin kesit görünüsü olup, burada: 9081.127 11- bulus konusu 2 katli kordun (yüksek gerilme altinda islem görmüstür) kesit görünüsü 12- ve 13- bulus konusu kordda oval kesitlere sahip olan artik bükümlü katlar Sekil 5 3 katli kordlarin kesit görünüsü olup, burada: 14-daire sekline sahip olan dengeli bükümlü 3 katli önceki teknige ait kord , 16 ve 17 önceki teknige ait üçgen seklindeki katlar 18. bulus konusu 3 katli kordun kesit görünüsü 19, 20 ve 21 bulus konusu kordda dairesel kesitlere sahip olan artik bükümlü Sekil 6 3 katli kordlarin kesit görünüsü olup, burada: 22. bulus konusu 3 katli kordun (yüksek gerilme altinda islem görmüstür) kesit görünüsü 23, 24 ve 25 bulus konusu kordda oval kesitlere sahip olan artik bükümlü katlar Tanimlar: Kord: Iki ya da daha fazla katli ipligin birlikte bükülmesiyle olusturulan takviye elemani Kord kati: Bir kordun temel iplik bilesenleri DteX: 10.000 metre uzunluga sahip olan ipligin gram agirligidir. Dogrusal yogunluk: g/dtex veya g/d (denye) olarak birim uzunlugu basina agirlik Naylon 6.6: Poliheksametilen adipamid Naylon 6: Polikaprolaktam Naylon 4,6: Politetrametilen adipamid PET: polietilentereftalat PEN: Polietilennaftalat POK: poliolefinketon Artik hüküm: Bir kordun kat ipliklerinin açiga çikan bükümü (kat bükümü-kord Toplam dogrusal yogunluk: Kordun kat ipliklerinin nominal dogrusal yogunluklarinin toplami Iki katli kord: Iki katli ipligin birlikte bükülmesiyle hazirlanan kord Üç katli kord: Üç katli ipligin birlikte bükülmesiyle hazirlanan kord Büküm: Metre basina dönüslerin sayisi (t/m veya tpm) Artik hüküm ve hüküm çarpani asagidaki formüllere göre hesaplanabilmektedir: Artik büküm (tpm)= (kat bükümü-kord bükümü) Artik Büküm büküm(tpm)x`] Katipligi dtex'I (2) Çarpani(R.T.M.)= kat ipligindeki artik Tablo 1. 1400 dtex Naylon 6.6 için Artik Büküm Çarpani ve Kat Ipligindeki Büküm Degeri Örnek (1400 dtex naylon 6.6) KAT IPLIGI SIKILIGI Artik Büküm Kat ipligindeki yaklasik bükümler Çarpani (tpm) YÜKSEGE Bulus konusu yüksek performans kordundaki kat iplikleri artik büküm çarpani kord büküm yönünün tersinde lOOO"den daha yüksektir ve 4000,den daha azdir. Bulus konusu yüksek performans kordundaki tercih edilen kat iplikleri artik büküm çarpani kord büküm yönünün tersinde 1500,den daha yüksektir ve 2500,den daha azdir. Bulus konusu yüksek performans kordlarinin toplam dogrusal yogunlugu kord büküm yönünün aksi yönünde 500 dtex,ten daha yüksek ve 8000"den daha azdir. Bulus konusu kord katlarinin dogrusal yogunluklari esittir. Bulus konusu kordun katlari arasindaki maksimum dogrusal yogunluk farki Bulus konusu yüksek performans kordunun kat iplikleri naylon 6.6, naylon 6, naylon 4.6, PET, PEN, POK veya bunlarin karisimlanni içermektedir. Bulus konusu yüksek performans kordlan pnömatik radyal ve çapraz lastiklerde takviye olarak kullanilmaktadir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR