TARIFNAME Çözgülü örme makinelerinde pamuk ipliklerden çözgülü örme kumas elde edilmesi Teknik Alan Bulus, çözgülü örme makinelerinde %100 pamuk ipliklerden çözgülü örme kumas (spacer kumas) elde etme yöntemi ile ilgilidir. Bulus özellikle, farkli konstrüksiyonlarin tasariminda kullanilmak üzere, torsiyonu ve büküm degerleri degistirilerek esnekligi ve kopma mukavemeti arttirilmis %100 pamuk ipliklerden çözgülü örme makinelerinde hav olusturarak veya hav olusturmadan, bukleli veya buklesiz çözgülü örme kumas (spacer kumas) elde etme yöntemi ile ilgilidir. Teknigin Bilinen Durumu Iplikten ilmek olusturulmasi ve bu ilmeklerin birbirine baglanmasi islemine örme, sis, tig, igne gibi özel araçlar kullanilarak olusturulan ilmegin daha önce olusmus ilmeklere baglanmasiyla elde edilen kumaslara da örme veya triko kumaslar denilmekte olup, bahsedilen kumaslar tip, insaat, spor, ambalaj, otomotiv, askeri, giyim vb. oldukça genis kullanim alanina sahiptir. Ipliklerin örülen kumas genisligince ilmek yaptigi sisteme atki örme sistemi, kumas boyunca ilmek yaparak birbirine baglandigi sisteme ise çözgü örme sistemi denmektedir. Atki örme sisteminde kumas tek tek bir ipligin kendi arasinda baglanti kurmasiyla olusmakta iken, çözgülü örme sisteminde kumas çözgü yönünde bir dizi ipligin birbiriyle arasinda baglanmasiyla olusmaktadir. En hizli kumas yapim teknigi olan çözgülü örme tekniginde, dokuyu olusturacak olan iplikler, dokuma makinelerinde oldugu gibi önceden çözgü Ieventlerine sarilarak topluca örme bölgesine sevk edilmektedir. Her bir igneye en az bir adet iplik gelmekte ve ilmegin olusumu için bütün igneler ayni anda topluca yukari kalkarak ilmekler her yatay ve dikey sirada ayni anda olusturulmaktadir. Çözgülü örme makinelerinde tüm igneler igne raylari üzerinde birlikte hareket etmektedir. Çözgülü örme kumaslar genellikle dikey bir iplik akisindan fark edilmektedir ve bu esnada iplikler çogunlukla çözgü Ieventlerinden ve/veya bobin askilarindan beslenmektedir. Genis uygulama yelpazesi ile, düzen ve sayi ile gerekli örgü elemanlari ve iplik besleme sistemleri açisindan birbirinden çok farkli olan çok farkli makinelerde çok sayida uygulama olusturulmaktadir. Çözgülü örme kumaslar, bir çözgü Ievendinden sagilan ipliklerin delikli ignelerden geçirilmek ve ilmek olusturmak üzere örme ignelerinin üzerine verilmesi ile üretilen, boyutsal stabilite açisindan dokuma kumaslara yakin özellikler gösteren kumaslardir. Çözgülü örme kumaslar, atkili örme kumaslara göre daha stabil ve ilmeklerin görünüsleri daha az belirgindir. Çözgülü örme kumaslarin elastikiyetleri oldukça düsüktür. Çözgülü örme kumaslar, atkili örme kumaslardan yüzünün ve tersinin dikkatlice incelenmesi yolu ile ayirt edilebilmektedir. Kumas yüzü; oldukça açik, belirgin düz ilmeklerden olusmakta, ilmekler dikey olarak ve bir kenarindan diger kenara hafif bir açiyla sürmektedir. Kumasin tersi ise, hafif egik yatay çizgilere sahiptir. Bu çizgiler üstten dolanan ve alttan dolanan iplikler olarak adlandirilmakta ve kumasi olusturan çözgü ipliklerinin yanlamasina hareketiyle olusmaktadir. Bu ipliklerin ayrilmasi, çözgülü örmeleri ayirt etmekte en önemli özellik olup, en önemli ayirt edici özellik ise, çözgülü örme kumaslarin sökülememesidir. Orme yüzeyi enine ve boyuna dogru zikzak yaparak baglantili ilmek olusturmasiyla meydana gelmektedir. Bu özelliginden dolayi çözgülü örmede dokunun sökülmesi ve ilmeklerin kaçmasi mümkün olmamaktadir. Ormenin esnekligi de çok düsüktür. Çözgülü örmede kullanilan ilmekler ayak baglanti yapilarina ve yapida verdikleri görüntüye göre açik ilmek, kapali ilmek olmak üzere iki sekilde olusmaktadir. Kapali ilmegin ayak kisimlari çapraz, açik ilmegin ayak kisimlari ise çapraz olmamasi en belirgin özelliktir. Çözgülü örme makineleri; trikot (çözgü otomati) ve raschel olmak üzere iki gruba ayrilmaktadir. Geçmiste trikot makinelerinde esnek uçlu igne, raschel makinelerinde ise kancali uçlu igne kullanilmistir. Bir makinenin igne tipine bakarak trikot veya raschel oldugu anlasilmaktadir. Günümüzde ise her iki ignenin yerini bilesik igne (sürgülü igne) almaktadir. Uretilen kumasin hangi makinede yapildigini anlamada ise kullanilan platin ve platinin ilmek olusumundaki rolü önemli bir yer tutmaktadir. Desenlendirme yatirim raylarinin örücü ignelerin önünde ve arkasinda yaptiklari yanal hareketle tahar düzeninin yani Ieventlerden gelen çözgü ipliklerinin delikli yatirim ignelerinden geçerek olusturulmaktadir. Birbirine dik iki yatagin bulundugu RL-esnek uçlu igne kullanan düz çözgülü örme makinesinde esnek uçlu igneler kullanilmaktadir ve alttaki igne yatagi sadece salinim hareketi yaparken üstteki igne yatagi hem salinim hem de ileri-geri hareket edebilmektedir. Ayrica, makinede örmeye yardimci olarak iplik kilavuzlari bulunmaktadir. Birbirine dik iki yatagin bulundugu RL-dilli igne kullanan düz çözgülü örme makinesinde dilli igneler kullanilmaktadir ve alttaki igne yatagi salinim hareketi ve asagi-yukari hareket ederken üstteki igne yatagi ileri-geri hareket etmektedir. Ormeye yardimci olarak makinede yine iplik kilavuzlari bulunmaktadir. Birbirine dik iki yatagin bulundugu RL-sürgülü igne kullanan düz çözgülü örme makinesinde sürgülü igneler kullanilmaktadir ve alttaki igne yatagi sadece asagi-yukari hareket ederken üstteki igne yatagi hem salinim hem de ileri-geri hareket edebilmektedir. Ormeye yardimci olarak makinede iplik kilavuzlari bulunmaktadir. Birbirine dik iki yatagin bulundugu RL-tek rayli düz çözgülü örme makinesinde (Milan tipi) esnek uçlu igneler kullanilmaktadir ve alttaki igne yatagi sadece asagi-yukari hareket ederken üstteki igne yatagi hem salinim hareketi hem de ileri-geri hareket edebilmekte, ayni zamanda dönüse yakin bir hareket de saglayabilmektedir. Ormeye yardimci olarak bu makinede de iplik kilavuzlari bulunmaktadir. RL-tek rayli düz çözgülü örme makinesi (Sope tipi): Tek ve yatay konumdaki bir igne yataginin bulundugu bu basit makinede esnek uçlu igneler kullanilmakta olup, igneler igne yataginda ileri-geri hareket etmektedir. RR-dilli igne kullanan düz çözgülü örme makinesi (Rasel tipi): Biraz daha karmasik yapilara sahip bu örme makinelerinde diIIi igneler daha fazla sayida igne yataginda daha fazla harekete imkân verilerek hareket ettirilmektedir. Alttaki yataklar düz degil birbirine belli bir açiyla konumlandirilmaktadir. Ayni sekilde kullanilan iplik kilavuzu sayisi da arttirilmaktadir. RR-düz çözgülü örme makinesinde (Simpleks tipi) ise, hem alttaki hem de üstteki yataklar birbirine göre belli bir açi altinda makinede yerlestirilmektedir. Ustteki yataklar salinim hareketi ve ileri-geri hareketler yaparken alttaki yataklar ileri-geri hareket etmektedir. Esnek uçlu igneler kullanilmakta ve iplik kilavuzlari bulunmaktadir. Sandviç tekstiller, iki dis yüzey ve bu iki dis yüzeyi birbirine baglayan bir baglanti tabakasindan olusan üç boyutlu yapiya sahip tekstil yapilaridirlar. Sandviç tekstiller özel yapilari nedeniyle konvansiyonel tekstil yapilari tarafindan karsilanamayacak spesifik özelliklere sahiptirler. Teknolojik açidan sandviç tekstiller çok yeni olmamasina ragmen, son yillarda özel tekstil yapilarina olan talepler, sandviç tekstillere olan ilgiyi arttirmaktadir. Bu nedenle son birkaç yil içerisinde sandviç tekstiller alanindaki arastirma ve gelistirmeler daha çekici hale gelmektedir. Sandviç tekstil konusundaki bu arastirmalar, farkli uygulama alanlarinda kullanilabilecek farkli özelliklere sahip sandviç tekstillerin üretimine olanak saglamaktadir. Sandviç tekstiller, dokuma, atki örme ve çözgülü örme teknikleriyle üretilebilmekte ancak en yaygin olarak çözgülü örme teknigi kullanilmaktadir. Sandviç tekstiller, farkli materyallerin kullanimina izin vermeleri, esnek bir ürün araligina ve üç boyutlu bir yapiya sahip olmalari nedeniyle otomotiv tekstilleri, medikal tekstiller, jeotekstiller, spor giysileri, iç ve dis giysiler, koruyucu tekstiller ve kompozitler gibi birçok alanda kullanilabilmektedirler. Çözgülü örme teknolojisi sandviç tekstillerin (Spacer fabric) üretimi için en yaygin olarak kullanilan teknik olup, çözgülü örme teknigiyle üretilen sandviç tekstillerin fiziksel ve fizyolojik özellikleri, klasik dokuma veya örme kumaslara göre oldukça genis bir araliga sahiptir. Çözgülü örme sandviç tekstiller çift igne rayli Raschel makinelerinde üretilmekte olup, makinedeki her iki igne rayinda iki ayri kumasin üretilmesi ve bu iki kumasin uygun baglama iplikleri sistemiyle birbirine baglanmasi esasina dayanmaktadir. Kumas yüzeylerinin üretimi makinenin ön ve arka igne raylarinda gerçeklesmektedir. Temel yüzeylerin konstrüksiyonu mamul üründen beklenen özelliklere göre seçilmekte ve yatirim ve tahar islemlerinin kombinasyonu ile saglanmaktadir. Çözgülü örme sandviç tekstil üretiminde kullanilan çift igne rayli Raschel makinelerinde 4 adet yatirim rayi bulunmaktadir. 1 ve 4. yatirim raylari sandviç tekstildeki dis yüzeylerin üretimi için kullanilmakta ve istenilen dis yüzey desenine göre taharlanmaktadir. Sekil-2'de çift igne rayli Raschel makinelerinde (20) çözgülü örme sandviç tekstil üretimi prensibinin sematik görünümü verilmektedir. Her bir yatirim rayinda farkli tahar kullanimiyla farkli yüzey konstrüksiyonlari elde edilebilmektedir. 1. yatirim rayi sadece 1. igne rayina, 4. yatirim rayi sadece 2. igne rayina yatirim yapmaktayken 2. ve 3. yatirim raylari her iki igne rayina yatirim yapmaktadir. 2. ve 3. yatirim raylarinin her iki igne rayina yatirim yapmasiyla baglama iplikleri iki temel kumas yüzeyini birlestirmektedir. Mamulün özelliklerine ve mamulden beklenen taleplere göre minimum dört yatirim rayi kullanilmaktadir. Genel olarak ise 5 ile 7 yatirim rayi kullanilabilmektedir. Çift igne rayli Raschel makinelerinde kalinliklari 1,5 mm ile 160 mm arasinda degisen sandviç tekstillerin üretimi saglanabilmektedir. Sandviç tekstilin kalinligi iki igne rayi arasindaki mesafenin istenilen sandviç tekstil kalinligina göre ayarlanmasiyla saglanmaktadir. 20 mm kalinligina kadar sandviç tekstiller Raschel makinesinde herhangi bir modifikasyona gerek kalmaksizin üretilebilmektedir. Ancak, 20 mm'den daha fazla kalinliga sahip olan ve "High Distance (Çok Kalin) çözgülü örme sandviç tekstiller" olarak adlandirilan sandviç tekstillerin üretimi için Raschel makineleri modifiye edilmesi gerekmektedir. Ayrica Raschel makinelerinde nihai ürüne göre makine üzerinde sekillendirilmis sandviç tekstillerin üretimi de mümkün olmaktadir. Sandviç tekstiller, hava, nem ve isi transportu ve geçirgenligi özelliklerinin kombinasyonu nedeniyle iyi bir fizyolojik konfor saglamaktadir. Ayrica sikistirilabilme dayanimi özelligi de bu karakteristigini gelistirmektedir. Tüm bu özellikleri sandviç tekstillere bir mikroklima efekti saglamaktadir. Bu özellikleri sayesinde sandviç tekstiller spor giysilerinde, yataklarda ve medikal alanda kullanilabilmektedir. Basit örgü çevrimlerinde igne çubuklari, yukari ve asagi harekette bagimsiz olarak çalistirilirken, kilavuz çubuklari her çubugun igneleri arasinda dönüsümlü olarak salinmaktadir. Orme yapisinin içerisine çubuk dogrultusunda yerlestirilen iplige ise "çözgü yatirimi" denilmektedir. Mevcut atkili örme makineleri kullanilarak çözgü yatirimi yapilamamaktadir, makine üzerinde bazi degisikliklere gidilmesi gerekmektedir. Çözgü örme sirasinda çok sayida igne kullanilmaktadir ve tüm igneler ayni hareketi ayni zamanda yapmaktadir. Bir ilmek formu elde edebilmek için her çözgü telinin bir igneyi beslemesi gerekmektedir. Çözgü örme makinelerinde kullanilan igneler genellikle bir igne rayi üzerinde düz bir çizgi seklinde siralanmaktadir. Her çözgü teli delikli bir tarak ignesinden geçirilmektedir. Delikli tarak igneleri de bir yatirim rayi (tarak) üzerine dizilmektedir. Taragin hareketinden dolayi, çözgü telleri ignelerin etrafina dolandirilmaktadir. Igne rayinin hareketi çözgü tellerinin es zamanli olarak ilmek formu olusturmasiyla sonuçlanmaktadir. Tarak, yatirim olarak adlandirilan hareketi yapmaktadir. Çünkü bu yatirimla, her delikli tarak ignesi (çözgü teli ile birlikte) ignenin arkasinda (alt yatirim) yanal hareket (siçrama) yapmaktadir. Ardindan delikli tarak igneleri, iki igne arasindan içe salinim hareketi yapmaktadir. Yanal hareket ile çözgü telleri ignelerin gövdelerine yatirilmakta ve komsu iki igne arasindan geçen tarak igneleri, disa salinim hareketi yaparak hareket dizisi tamamlanmis olmaktadir. Disa salinim hareketinden sonra, igne kancalarina iplik yatirilmis olmakta ve ignelerin alçalma hareketiyle birlikte, bu iplikler mevcut ilmeklerin içerisinden geçirilerek yeni ilmek sirasi elde edilmis olmaktadir. Trikot makinesi örme elemanlari ve iplik geometrisi (iplik açisi) diger makine çesitlerinden farklidir. Platin rayi yatay yönde ileri-geri hareket yapmaktadir. Igne rayi sürgülü ignelerle yukari - asagi dogru hareket etmektedir. Ayni hareket bagimsiz olarak igne sürgüsü rayi için de geçerlidir. Delikli tarak ignesinin bulundugu yatirim rayi yatayda ileri- geri ve desene göre saga - sola dogru hareket etmektedir. Orme elemanlarinin yerlesimi yaklasik 90 derecelik bir açida gerçeklesmektedir. Bundan dolayi iplik geometrisine bakildigi zaman igne üzerinde bileske kuvvetlerin yüksek oldugu görülmektedir. Orgü olusumunun baslangicinda sürgülü igne en alt konumdadir ve ignenin bas kisminda bir ilmek bulunmaktadir. Tarak ve buna bagli her bir delikli tarak ignesi alt yatirim yapmaktadir. Bu sirada platin rayi ileri dogru hareketine devam etmekte ve bu sekilde ignenin basindaki ilmegi ve gerisindeki kumasi ileri dogru iterek tutmaktadir. Sürgülü igne (Sürgü hariç) yükselme hareketi yapmaya baslamakta ve bu hareket sirasinda örülmüs ilmek (hali hazirda 'örülmüs kumasa bagli oldugu için) gerilim altinda tutulmaktadir. Böylece kumas igne ile birlikte yükselememekte fakat, ignenin gövdesinde kaymaktadir. Bu sirada yatirim rayi alt yatirim hareketini tamamlamis olmaktadir. Sürgülü igne en üst konumuna yükselmektedir. Sürgü de ayni sekilde yükselmekte fakat ignenin kancasini kapatacak kadar yükselememektedir. Tarak iki sürgülü igne arasindan geçerek içe salinim yapacak sekilde, iki igne arasi bosluk konumuna gelmektedir. Delikli tarak ignesi sürgülü ignenin gövdesine üst yatirim hareketini yapmaktadir. Yatirim ignesi ignelerin arasindan geçerek disa salinim hareketi yapmakta ve bunu yaparken sürgü ignenin bas kismina yeni ilmek yerlestirilmis olmaktadir. (Sikistirma) Igne ve sürgüsü farkli hizlarda alçalma hareketi yapmaktayken (igne hizli, sürgü yavas) sürgü, igne basini kapatmaktadir. Ayni zamanda ilmek üzerindeki gerilim de azalmis olmaktadir. B'oylece ilmek sürgü üzerinden igne gövdesine dogru kayabilir (ilmek asirtma) duruma gelmektedir. Bu sirada delikli tarak igneleri yeni bir alt yatirim yapmaya baslamaktadir. Sürgülü igne alçalma hareketine devam ettigi sirada igne, platinin üzerindeki ilmek asirtma agzinda, igne gövdesine yatirilmis olan ipligi eski ilmegin içerisinden geçirerek yeni 'örgü olusturmaktadir. Böylece yeni beslenen iplik ilmek haline gelmektedir. Platin ray ise tekrar kumas tutma islemine baslamaktadir. Çözgülü örmede, Raschel makine çesidi tek yüzlü örme ve çift yüzlü örme makineleri olarak ayrilabilmektedir. Igne rayi (sürgülü ignelerle donatilmis) düsey yönde yükselme ve alçalma hareketi yapmaktadir ve ayni durum ignenin sürgüsü için de geçerlidir. Ilmek taragi rayi yatay yönde ileri geri hareket yapmaktadir. Ilmek asirtma taragi rayi ise sabittir. Delikli tarak ignelerinin bulundugu yatirim rayi da yatay yönde ileri- geri ve yanal hareket yapmaktadir. Orme elemanlarinin yerlesimi gelen çözgü ipligi ile olusan kumas arasinda yaklasik 170 derecelik açi olusmasina sebep olmaktadir. Iplik geometrisine bagli olarak, igne üzerine etkiyen kuvvetlerin bileskesi, yüksek iplik gerilimine ragmen düsüktür. Tüm çözgülü örme makinelerinde atkilar atki rezerve cihazi vasitasiyla yerlestirilmektedir. Bu yöntemle kumasa dahil edilmesi gereken iplikler öncelikle makinenin arkasinda yer alan bir rezerve de depolanmaktadir. Bu durum, ipliklerin çözgü örme yapisina eklenebilmeleri için gerekli olan uzunlukta ve düz bir sekilde bir araya getirilerek hazir tutulmalari anlamina gelmektedir. Atki rezervi yerlestirme cihazinin çalisma prensibi su sekildedir: Atki iplikleri dönen iki rezerve zinciri arasinda yer alan bir tasiciya sikistirilmaktadir. Bu atki sikistirma islemi, ilmek olusturmadan bagimsiz olarak gerçeklestirilmektedir. Ardindan atki iplikleri hem örme elemanlarina tek tek hem de ilmek sirlariyla ayni dogrultuda beslenebilmektedir. Çözgü örme yapilarinda alt yatirimlar ve igne ilmekleri arasinda bulundugundan kumas yüzeyine oldukça düzgün bir sekilde iç içe geçmektedir. Atki veya yatirim sürekli olarak kumas zeminine yerlestirilen bir iplik uzunlugudur. Iplik herhangi bir ilmek veya aski yapmamaktadir. Çünkü asla igne basina ilmek olarak yatirilmamaktadir. Bir baska deyisle herhangi bir üst yatirim hareketi yapmamaktadir. Bunun yerine sadece alt yatirim konumunda ignenin arkasina yatirilmaktadir. Orme havli kumaslar ise, çözgü örme ve tek yüzlü iplik, elyaf ilmegi veya kesik iplik uçlari içeren ilmek baglama kumaslardir. Bununla birlikte bu hav yapilari yapinin her iki yüzünde olabilmektedir. Orme havli kumas, bir hav cihazi kullanmanin yani sira hav platin taragi, hav kilavuzlari veya hav (pol) taragi gibi farkli yollarla da üretilebilmektedir. Hav cihazi yaygin olarak trikot makinelerindeki hav platin taraginda kullanilmaktadir. Hav platini bilesik platinin üzerinde bulunmakta ve yana dogru yatay hareket yapmaktadir. Çözgü örme sirasinda, bir veya birkaç tarak alt yatirim hareketi sirasinda hav platini yardimiyla hav ilmegi olusturulmaktadir. Hav platini ne kadar yüksek olursa hav ilmegi de o kadar büyük olmaktadir. Kalan taraklardaki iplikler de kumas zeminini olusturmaktadir. Mevcut teknikte atkili düz örme makinesi ile ilgili olarak GB2339803A numarali patent basvurusuna rastlanilmistir. Basvuruda atkili düz örme makinesi üzerinde bazi degisiklikler yapilarak çift yatakli örme yapilarinin içerisine atki veya çözgü yatirimi yerlestirilmistir. Bunun için örme kafalari birbirinden ayrilmakta ve sonsuz zincir mekanizmasi kullanilarak örme kafalarinin beraber ayni yönde ve ayni hizda çalismalari saglanmaktadir. Böylece çözgü yatirim ipliklerinin kilavuzlanabilecegi alan elde edilmis ve örme bölgesine çözgü beslenebilmesi için kilavuzlar yerlestirilebilmektedir. Çözgü kilavuzlari birbirine metal bir levha ile birlestirilmekte ve yine ayni levha yardimiyla konumlari örme bölgesi hizasinda sabitlenmektedir. Çözgü kilavuzlari hareket etmemektedir ve çözgü kilavuzlarinin örme bölgesinin ortasinda bu sekilde konumlanmalari sebebiyle mekiklerin örme kafalariyla konumlanmasinin da gelistirilmesi gerekmektedir, her örme kafasina birer mekik (iplik kilavuzu) sabitlenmektedir ve örme kafalari ön ve arka olmak üzere iki kisma ayrilarak iki sistemli bir makine elde edilmektedir. Böylece bir sira örülürken ön igne yataginin üzerindeki örme kafasi üzerine sabitlenen mekik örme ipligini beslemekte, diger sirada ise arka igne yataginin üzerindeki kafaya sabitlenen mekik örme ipligini beslemektedir. Dolayisiyla örme ipligi bir sirada çözgü yatirimlarinin önünden, diger sirada arkasinda geçerek ilmekleri olusturmaktadir. Böylece çift yatakli bir yapi (örn. ribana) örülmekte ancak her sirasina farkli mekikten iplik beslenmektedir ve örme islemi esnasinda çözgü kilavuzlarindan beslenen iplik ile çözgü yatirimi yapilabilmektedir. Orme esnasinda atki yatirimi yapilabilmesi için kullanilacak mekiklerde bazi degisiklikler disinda makineyle ilgili herhangi bir degisiklik yapilmamistir. Atki yatirim ipliginin düzgün bir sekilde örme bölgesine aktarilmasi için bir tüp içerisinden geçerek iki yatak arasina kumas içerisine düzgün bir sekilde yerlestirilmesi, baski ayaklari kullanilarak saglanmistir. Çözgülü örme makinelerinde igne rayi ile yatirim rayi arasindaki gerginlik çok yüksek oldugundan %100 pamuktan üretilmis iplikler çözgülü örme makinesinde kullanilamamaktadir. Yatirim rayinin sag sola hareketi esnasinda igne rayinin arasindan geçen ipligi gerdirmek gerekmektedir. Bu hareket için yatirim rayinin ipligi degisen kuvvet ve ivmelerde hareket ettirmesi nedeniyle Ieventlerden gelen iplik sürekli koparma hareketine maruz kalmaktadir. Bu nedenle bu makinelerde sentetik veya sentetik karisimli elyaf kullanilmaktadir. %100 pamuk elyafin kopma mukavemet degerlerinin sentetik ipliklerin kopma mukavemet degerlerine göre bir hayli düsük oldugu bilinmektedir. Sonuç olarak yukarida bahsedilen olumsuzluklardan ve eksikliklerden dolayi, ilgili teknik alanda bir yenilik yapma ihtiyaci ortaya çikmistir. Bulusun Amaci Mevcut bulus, yukarida bahsedilen gereksinimleri karsilayan, tüm dezavantajlari ortadan kaldiran ve ilave bazi avantajlar getiren, çözg'ül'ü örme makinelerinde pamuk ipliklerden çözg'ül'u örme kumas elde edilmesi ile ilgilidir. Bulusun amaci, %100 pamuk elyafindan olusturulan iplik torsiyonu ve iplik büküm degerlerini degistirerek ipligin esnekligini ve kopma mukavemetini artirmaktir. Bulusun amaci, farkli açilar ile egrilerek, büküm turuna göre mukavemet kazandirilmis %100 pamuk iplikleri çözg'ül'u örme makinelerinde dokumaktir. Bulusun amaci, %100 pamuk elyafindan olusturulan iplikler kullanarak, çözg'ül'u örme makinelerinde hav olusturarak veya hav olusturmadan bukleli veya buklesiz çözg'ül'ü örme Yukarida anlatilan amaçlarin yerine getirilmesi için bulus, farkli konstrüksiyonlarin tasariminda kullanilmak 'üzere, çözg'ül'ü örme makinelerinde pamuk ipliklerden çözgül'ü örme kumas elde etme yöntemi olup, özelligi; a. iki veya ikiden fazla katli pamuk iplik kullanarak esnekligi ve mukavemeti arttirilan 80/2 Ne pamuk ipliginin çözgü ipligi olarak kullanilmasi b. 0,5 ve 0,5'den ince numaradaki iki veya ikiden fazla katli pamuk ipligin PVA ipligi ile bükülerek mukavemeti arttirilan 16/1 Ne pamuk ipliginin hav ipligi olarak kullanilmasi, c. zemin ipligi olarak iki veya ikiden fazla katli pamuk ipliginden elde edilen_20/2 Ne karde pamuk kullanilmasi ve çözgül'u örme makinesinde kumasin dokunmasi, d. elde edilen kumasin 90 ipligin uzaklastirilmasi, e. ardindan konvansiyonel kasar islemi ve boyama proseslerinin uygulanmasi, Bulusun amaçlarini gerçeklestirmek üzere, 0 islem adiminda bahsedilen çözg'ulü örme makinesine hav platini eklenerek havli ve bukleli çözg'ül'ü örme kumas elde etmektir. Bulusun yapisal ve karakteristik özellikleri ve tüm avantajlari asagida verilen detayli açiklama sayesinde daha net olarak anlasilacaktir ve bu nedenle degerlendirmenin de bu detayli açiklama göz önüne alinarak yapilmasi gerekmektedir. Bulusun Anlasilmasina Yardimci Olacak Sekiller Sekil-1: Çözgül'u örme kumasinin detay görünümüd'ür. Sekil-2: Çözgül'u örme kumasta hav ipligi ve çözg'u ipligi konumunun detay görünümüdür. Sekil-3: Çözgül'u örme kumasta çözg'u ipligi ve zemin ipligi konumunun detay görünümüdür. Sekil-4: Çift igne rayli Raschel makinelerinde çözg'ülü örme kumasin (spacer kumas)üretimi prensibinin sematik görünümüdür. Çizimlerin mutlaka ölçeklendirilmesi gerekmemektedir ve mevcut bulusu anlamak için gerekli olmayan detaylar ihmal edilmis olabilmektedir. Bundan baska, en azindan büyük ölçüde özdes olan veya en azindan büyük ölçüde özdes islevleri olan elemanlar, ayni numara ile gösterilmektedir. Parça Referanslarinin Açiklamasi . Çözg'ül'ü örme kumas 11. Çözg'u ipligi 12. Hav ipligi 13. Zemin ipligi . Çift igne rayli Raschel makinesi 21. 1. yatirim rayi 22. 2. yatirim rayi 23. 3. yatirim rayi 24. 4. yatirim rayi . 1. igne rayi 26. 2. Igne rayi Bulusun Detayli Açiklamasi Bu detayli açiklamada, çözg'ülü örme makinelerinde pamuk ipliklerden çözg'ül'u örme kumas (spacer kumas) (10) elde etme yöntemi, sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik olarak ve hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak sekilde açiklanmaktadir. Bulus, farkli konstrüksiyonlarin tasariminda kullanilmak 'üzere, torsiyonu ve büküm degerleri degistirilerek esnekligi ve kopma mukavemeti arttirilmis %100 pamuk ipliklerden çözgül'ü örme makinelerinde hav olusturarak veya hav olusturmadan bukleli veya buklesiz çözgülü örme kumas (spacer kumas) (10) elde edilmesi ile ilgilidir. Sekil-1*de çözgülü örme kumasinin (10) detay görünümü verilmektedir. Çözgülü örme kumas (10) dokunmasinda, çözgü iplikleri (11) olarak 80/2 Ne penye pamuk, kullanilmaktadir. Sekil-2'de çözgülü örme kumasta (10) hav ipligi (12) ve çözgü ipligi (11) konumunun detay görünümü, sekil-3ite ise, çözgülü örme kumasta (10) çözgü ipligi (11) ve zemin ipligi (13) konumunun detay görünümü verilmektedir. Hav ipligi (12) elde edilirken pamuk iplik PVA (polivinil alkol) ipligi ile ters yönde bükerek olusturulmaktadir. Bulus konusu çözgü örme kumas (10) ham ipliklerle dokunmaktadir ve beyaz top boyama islemine tabi tutulmaktadir. Top boyama islemi esnasinda kasar islemi öncesi kumas asetik asit ile 90 uzaklastirilmaktadir. Sekil-47te çift igne rayli Raschel makinelerinde çözgülü örme kumasin (10) (spacer kumas) üretimi prensibinin sematik görünümü verilmektedir. 0 Iki veya ikiden fazla katli pamuk iplik kullanarak esnekligi ve mukavemeti arttirilmis 80/2 Ne pamuk ipligi, çözgü ipligi (11) olarak kullanilir, . 0,5 ve 0,5iden ince numaradaki iki veya ikiden fazla katli pamuk ipligin, PVA ipligi ile bükülerek mukavemeti arttirilan 16/1 Ne pamuk ipligi, hav ipligi (12) olarak kullanilir, 0 Zemin ipligi (13) olarak iki veya ikiden fazla katli pamuk ipliginden elde edilen 20/2 Ne karde pamuk kullanilir ve çözgülü örme makinesinde kumas dokunur, o Elde edilen kumas 90 uzaklastirilir, o Ardindan konvansiyonel kasar islemi ve boyama prosesleri uygulanarak %100 pamuk kompozisyonuna sahip çözgülü örme kumas (10) elde edilir. Bulusun bir özelligi, elde edilen kumastan PVA ipligin uzaklastirilmasinda, asit olarak asetik asit veya formik asidin kullanilabilmesidir. Bulusun bir özelligi, hav ipligi (12) elde edilme basamaginda bahsedilen PVA ipliginin esnekligi kullanilarak, dokuma esnasinda igne rayi ile yatirim rayi arasinda olusan gerilimin düsürülmesidir. Bulusun bir özelligi de çözg'ülü örme kumasin dokunmasi islem adiminda kullanilan çözgölü örme makinesine hav platini eklenmesiyle havli ve bukleli çözg'ülü örme kumas elde edilebilmesidir. Boyama proseslerinden önce ham kumasin; Gramaji: 380 g/m2 Boyama proseslerinden sonra mamul'ün; Gramaji: 320 g/m2 Ç'özg'ul'ü 'örme makinelerinde pamuk ipliklerden çbzg'ul'u örme kumas elde edilmesi Bulus özellikle, farkli konstrüksiyonlarin tasariminda kullanilmak 'üzere, torsiyonu ve büküm degerleri degistirilerek esnekligi ve kopma mukavemeti arttirilmis %100 pamuk ipliklerden çözgülü örme makinelerinde hav olusturarak veya hav olusturmadan, bukleli veya buklesiz çözgül'ü örme kumas (10) elde etme yöntemi ile ilgilidir. TR