TARIFNAME KALIN DUVARLI BORULARI IÇIN BAGLANTI PARÇASI VE ONLARIN URETIMI ILE Bulus, bir borudan ve kalin duvarli borular için bir baglanti parçasindan olusan bir sistem ile ilgilidir ve konu sistemde bir temas alani ve bir pres alani mevcuttur ve konu pres alani boru giris açikligina dönük olan temas alani tarafinda düzenlidir ve burada pres alanindaki duvar kalinligi en azindan temas alanin duvar kalinligindan kismen daha azdir ve konu pres alani temas alanina dönük olmayan tarafinda bir kesme halkasi için en azindan bir mesnete sahiptir ve burada en azindan bir mesnet kesme halkasi için ayrilmistir. Bulus kalin duvarli borularin baglanmasi için sistemin kullanimi ile de ilgilidir. Devaminda bulus kalin duvarli borular için bir baglanti parçali sistemin olusturulmasi için bir yöntem ile ilgilidir ve konu yöntemde kalin duvarli bir boru, boru ucunda düzenli olan bir baglanti parçasi alanina öyle radyal genisletilmektedir ki, baglanti parçasi alaninin iç çapi esasen borunun dis çapina denk düser ve baglanti parçasi alanindaki duvar kalinligi esasen geri kalan borunun duvar kalinligina denk düser ve ayrica konu yöntemde boru ucunda düzenli olan baglanti parçasi alaninin kismi alani öyle radyal genisletilmektedir ki, borunun duvar kalinligi kismi alanda en azindan kismen baglanti parçasi alaninin kismi alanda bulunmayan parçasindaki kalinliktan daha azdir. Sivi maddeleri, örnegin su gibi, büyük mesafelerde tasimak için, teknigin bilinen durumunda tasarruf amaci ile daha ucuz maliyetli alasimlardan olusan borular ya da boru sistemleri kullanilir. Söz konusu bu alasimlar çogunlukla korozyona karsi dayanikli degildirler, öyle ki borular kendi iç taraflarinda onlarin içerisinde yönlendirilen madde ile yavas bir sekilde alansal olarak asinirlar. Böyle bir alansal korozyon için tipik bir malzeme zarari yaklasik olarak yilda 100 ile 150 um arasidir. Korozyona ragmen borularin yeterince ömrünü saglamak için, bilhassa kalin duvarli borular kullanilir, öyle ki boru yillik malzeme zararina ragmen 10 ile 30 yil arasi tipik zaman aralari için sizdirmaz kalir. Böylelikle DIN EN 10255'ya göre 1/2'" degerinde agiz genisligi olan orta sira borular 2,6 mm°lik duvar kalinligina sahiptirler ve 4" degerinde agiz genisligi olan borular 4,5 mmilik bir duvar kalinligina sahiptirler. Alansal korozyonda özellikle madde ile temas haline geçen boru duvarlarinin esit bir kalinliga sahip olmalari önemlidir, çünkü aksi takdirde yerel olarak ince duvarli alanlarda erken bir paslanma ve böylelikle bir sizinti olusumuna yol açilabilir. Bu tür boru sistemlerinin ömrü yani, en ince duvarli, madde ile temas halinde duran tarafin duvar kalinligina baglidir. Ozellikle zayif bir noktayi, borularin baglantisi için kullanilan baglanti parçalari olusturmaktadir. Onlar genellikle ayni sekilde paslanmaya dayanikli olmayan malzemeden olusurlar ve bu nedenle, eger bir paslanma engellenecek ise, ayni sekilde borular gibi kalin duvar kalinliklarina sahip olmalidirlar. Bir baglanti parçasi ile bir boru arasinda sizdirmaz bir baglantiyi olusturmak için 15 ile 108 mm arasi agiz genislikli ince duvarli borularda, baglanti parçasini ince duvarli boru ile preslemek alisilmistir. Bu sekilde baglantinin sürekli bir sizdirmazliginin elde edildigi tespit edilmistir. Bu tür bir baglanti kalin duvarli borular için dezavantajlidir, çünkü kalin duvarli borularin baglantisi için kullanilan baglanti parçasinin büyük duvar kalinligi sebebiyle teknigin bilinen durumundan böyle bir preslenme kalin duvarli baglanti parçasinin yüksek katiligi sebebiyle çok zordur ve sadece yüksek bir güç uygulamasi altinda `özellikle zahmetli ve maliyetli pres aletlerinin kullanimi ile mümkündür. Bu nedenle teknigin bilinen durumunda böyle bir baglanti parçasi kalin duvar boru ile genellikle preslenerek degil de, aksine diger bir sekilde baglanir. Ozellikle DIN EN 10242'e göre vida ve kiskaçlar bazinda vida disi baglayicilar kullanilir. Bu tür baglantilarin kurulumu çok zaman gerektirir ve baglanacak olan boru uçlarinin zahmetli hazirlanmasi ile baglantilidir. Bu tür baglantilarin devaminda preslenmis baglantilarin dayanikliligina yetisememe ve/veya daha zahmetli ve böylelikle daha pahali baglanti parçalarina gerek duyma dezavantaji mevcuttur. DE 198 40 668 C1 bir boru baglantisini açiklar ve konu baglanti sizdirma halkasina sahip olan çikintili bir alani kapsar. Söz konusu bu halka çikintisinin duvar kalinligi ona dayanan silindirik tasarlanmis alanin duvar kalinligindan daha az olabilir. Presleme baglanti parçalari digerlerinin arasinda katilmis çelikten, bakirdan veya C-çelikten üretilmis olabilir. DE 202 19 600 U1 baglanti parçali bir pres baglantisini açiklar ve konu baglanti tutucu elemanli preslenebilen bir kesite sahiptir. Baglanti parçalari soguk sekillendirilebilen bir malzemeden, örnegin çelik, turunç veya bakir gibi metalik malzemelerden olusabilirler. US 3,501,178 A giriste çikintilara sahip olan bir boru baglantisini tarif eder ve konu çikintilar boru baglantisinin sekillenmesi esnasinda bir boruya bastirilarak takilabilirler. Bulusun amaci, bu nedenle kalin duvarli borular için bir baglanti parçasini sunmaktir ve konu parça yukarida bahsi geçen dezavantajlari önler. Söz konusu bu amaç, bulusa göre istem 1'e göre bir sistem ile çözülmektedir. Ilk olarak presleme bu tür bir baglanti parçasi ile presleme alaninda daha ince duvar kalinligi sebebiyle daha az güce ihtiyaç duyar ve bu nedenle örnegin özellikle zahmetli ve maliyetli pres aletlerinden vazgeçilebilir. Ayni zamanda temas alanindaki daha büyük duvar kalinligi ile baglanti parçasinin bu alanda erkenden paslanmamasi saglanir. Presleme alaninin temas alanina dönük olmayan tarafta en azindan kesme halkasi için bir mesnete sahip oldugu için, onun içerisinde bulunan bir kesme halkasi baglanti parçasinin preslenmemis durumunda pozisyonunda tutulur ve baglanti parçasindan düsemez. Devaminda kesme elemani mesnet araciligiyla baglanti parçasinin preslenmis durumunda ilaveten pozisyonunda sabitlenir, öyle ki kesme elemani borunun ve baglanti parçasinin baglantisinin aksiyal güç uygulamasinda da yerinde güvenli bir sekilde kalir. En azindan bir mesnetin kesme halkasi için ayrilmis olmasi ile bunun için ayrica baglanti parçasinin üretimi kolaylastirilmaktadir. Baglanti parçasi yüzeyine su verilmesi için baglanti parçasi üretiminin sonunda bir daldirma banyosunda örnegin çinko ile kaplanabilir. Fazlalik olan kaplama malzemesi o zaman bir sonraki adimda baglanti parçasi yüzeyinden akar. Sürekli bir mesnette fazlalik olan kaplama malzemesinin bir parçasi mesnetin alaninda toplanir, öyle ki akis burunlari olusur. Onlar icabinda ilave bir adimda tekrar çikartilmalidirlar. Bu durum bir ayri duran mesnet ile engellenmektedir, çünkü fazlalik olan kaplama malzemesi mesnetin bölütleri arasinda bulunan serbest alanlardan akabilmektedir. Kalin duvarli bir baglanti parçasi özellikle paslanmanin gecikmesi için kullanildigi için, duvar tercih edilen bir uygulama örneklerinde esasen çelikten olusur, 'Özellikle ama paslanabilen çelikten olusur. Diger tercih edilen bir uygulama seklinde pres alani ve temas alani arasindaki geçis alaninda bir sizdirmazlik elemani, tercihen bir halka sekilli sizdirmazlik elemani öngörülmektedir. Söz konusu bu sizdirmazlik elemani baglanti parçasini, temas alani ve pres alani arasinda sizdirmaz hale getirir. Bu sekilde baglanti parçasinda yönlendirilen maddenin pres alanina ulasmamasi saglanir. Bu sekilde söz konusu bu alanda madde sebebiyle korozyona yol açilmaz, Öyle ki pres alaninda ince duvarin erkenden paslanmasi engellenir. Halka sekilli bir sizdirmazlik elemani burada 'özellikle tercih edilmektedir, çünkü bu sekilde baglanti parçasinin bütün çevresi boyunca maddenin baglanti parçasinin presleme alanina girmesi engellenebilmektedir. Ozellikle güvenilir bir sizdirmazliga ise elastik sizdirmazlik elemani, Örnegin lastik veya plastik ile ulasilir. Ozellikle saglam bir baglantiya baglanti parçasinin diger bir uygulama seklinde pres alaninda bir kesme elemaninin düzenli olmasi ile ulasilir. Kesme elemani baglanti parçasinin preslenmesinde boru ile birlikte borunun dis duvarina gömülür, 'öyle ki boru ani çekme veya baski yüklemelerinde baglanti parçasi ile sabit baglanir ve baglanti böylelikle sizdirmaz sekilde kalir. Bu uygulama sekli özellikle daha önceki uygulama seklinde sizdirmazlik elemani ile kombinasyon seklinde avantajlidir. Kesme elemanlari çogunlukla baglanti parçasinin veya borunun duvarlarindan daha düsük kalinliklara sahip olduklari için, madde araciligiyla yüzey korozyonda kesme elemaninin özellikle hizli bir sekilde paslanmasina yol açilir. Bu duruma maddenin genellikle presleme alanina ve böylelikle kesme elemaninin alanina ulasmamasi ile sizdirmazlik elemani tarafindan engellenir. Diger bir uygulama seklinde kesme elemani halka sekilli bir ana gövdeye ve ana gövdenin üzerinde çevresi boyunca düzenli kesme parçalarina sahiptir ve burada her bir kesme parçasi en azindan bir içe dogru yöneltilmis kesmeye sahiptir ve her bir kesme parçasi halka sekilli ana gövdenin radyal seviyesine ayna simetrik bulunur. Radyal seviye altinda halka sekilli ana gövdenin aksiyal simetrik yönüne dikey cereyan eden bir seviye anlasilmaktadir. Simetrik kesme halkalarinin avantaji kesme elemanina etki eden güçlerin daha esit dagitilmis olmalaridir. Böylelikle kesme halkasinin yerel olarak asiri kullanimi önlenebilir. Baglanti parçalari için halka sekilli kesme elemanlarinin üretiminde içe dogru bakan kesmelerin olusumunda halka sekilli ana gövdenin asimetrik güç uygulamasi sebebiyle çogunlukla kesme halkasinin çekilmesine yol açilir. Bu durum bir uygulama sekli ile öyle önlenmektedir ki ayna simetrigi sebebiyle kesme parçalarinin olusumu simetrik güç uygulamasinda mümkün olur. Devaminda kesme kenarlari presleme alanina daha merkezi düzenlidir ve böylelikle kesme kenarlarinin istenilmeyen egimi ya da kesme halkasinin dönmesi engellenir. Bu tür bir kesme halkasi baglanti parçasina da daha kolay monte edilir. Yukarida tarif edilen kesme elemani daha öncesinde tarif edilen baglanti parçasindan bagimsiz bir bulusu gösterir. Kesme elemaninin üretiminde özellikle simetrik bir güç uygulamasi ve böylelikle özellikle tercih edilen gerdirilmeyen bir kesme elemanina, diger bir tercih edilen uygulama örneginde bütün kesme parçalarinin halka sekilli ana gövdenin tek radyal seviyesine ayna simetrik olmasi ile ulasilir. Diger bir uygulama örneginde kesme parçalarinin her biri iki aksiyal yönde mesafeli kesmelere sahiptir. Aksiyal yön altinda burada halka sekilli ana gövdenin aksiyal simetrik yönü anlasilmaktadir. Bu uygulama örneginin avantaji, bir kesme parçasinin ayna simetrigine bu sekilde özellikle kolay bir sekilde ulasilabilmesidir. Devaminda iki kesmeler ile kesme halkasi ve boru arasinda teker kesmelerden daha güçlü bir baglanti olusturulur. Diger bir uygulama seklinde borunun baglanti parçasina dogru iki aksiyal yönde göreceli hareketlerine karsi emniyet, bir kesme parçasinin her iki kesmesinin birbirlerine karsi çapraz ybneltilmis veya birbirlerinden çapraz mesafeli yöneltilmis olmalari ile saglanmaktadir. Bu sekilde iki kesmeler borunun dis duvarini çapraz keserler, öyle ki aksiyal bir güç uygulamasinda kesmelerden biri dis duvara daha fazla gömülür ve baglantinin stabilitesi saglanir. Bulusun amaci, bir borudan ve bir baglanti parçasindan olusan sistem ile çözülmektedir ve burada baglanti parçasi bulusa göre bir baglanti parçasi olarak tasarlanir ve temas alanindaki duvar kalinligi esasen borudaki duvar kalinligina denk düser. Baglanti parçasinin temas alaninda duvar kalinligi borunun duvar kalinligindan daha az olmadigi için, baglanti parçasinin erkenden paslanmasi ve toplam sistemin sizintili olmasi engellenir. Baglanti parçasinin temas alaninda duvar kalinliginin borunun duvar kalinligindan daha büyük olmadigi için, ayni zamanda baglanti parçasinin agirligi ve malzeme maliyetleri minimize edilir. Baglanti parçasi tercih edilen uygulama seklinde preslenmis veya preslenmemis durumda Bulusun amaci devaminda kalin duvarli borularin baglanmasi için bulusa göre sistemin uygulanmasi ile çözülür. Bulusun amaci, kalin duvarli borular için bir baglanti parçali bulusa göre sistemin üretilmesi için yöntem ile çözülmektedir ve konu yöntemde kalin duvarli bir boru bir boru ucunda düzenli olan baglanti parçasi alanina öyle radyal genisletilir ki, baglanti parçasi alaninin iç çapi esasen borunun dis çapina denk düser ve baglanti parçasi alanindaki duvar kalinligi esasen geri kalan borunun duvar kalinligina denk düser ve konu yöntemde baglanti parçasinin boru ucunda düzenli olan kismi alani 'Öyle radyal genisletilmektedir ki borunun duvar kalinligi en azindan kismen kismi alanda bulunmayan baglanti parçasi alanindan daha Bu yöntem ile bulusa göre baglanti parçalari üretilebilir. Kismi alan burada presleme alanina denk düser ve baglanti parçasi alaninin geri kalan kismi temas alanina denk düser. Yöntemin avantaji pres alanindaki duvar kalinliginin zaten gerdirilerek azaltildigi avantaji Bulusa göre boru ucuna dönük olan kismi alaninin ucunda en azindan bir ayrilmis mesnet sikistirilir. Bu sekilde kolay bir türde kismi alanda düzenli olan kesme elemani için bir mesnet üretilir. Mevcut bulusun diger özellikleri ve avantajlari uygulama örneginin tarifnamesinde daha etraflica anlatilmaktadir ve burada ekteki çizime atifta bulunulur. Çizimdekiler: Sekil 1, bulusa göre baglanti parçasini bir uygulama örnegini kesitte gösterir, Sekil 2, bulusa göre sistemin bir baglanti parçasindan ve bir kalin duvarli borudan olusan sistemini preslenmemis halde kesitte gösterir, Sekil 3, Sekil 2`deki uygulama örnegini üstten görünümde gösterir, Sekil 4, bulusa göre bir baglanti parçasindan ve bir kalin duvarli borudan olusan sistemi preslenmis durumda kesitte gösterir ve Sekil 5, bulusa göre kalin duvarli borular için baglanti parçalarinin üretimi için bir uygulama Sekil 1, bulusa göre baglanti parçasinin (2) uygulama örnegini kesitte gösterir. Baglanti parçasi (2) esasen aksiyal eksene (4) rotasyon simetrik olarak tasarlanmaktadir. Onun bir temas alani (8) ve de bir pres alani (8) vardir. Baglanti parçasinin (2) duvar kalinligi burada pres alaninda (8) temas alanindan (6) daha küçüktür. Böylelikle pres alani (8) daha kolay preslenmektedir. Böylelikle özellikle zahmetli pres aletlerine gerek duyulmaz. Temas alaninda (6) baglanti parçasinin iç çapi boru giris açikligindan (10) geçecek olan borunun dis çapina uyarlanmaktadir. Geçis alaninda (12) temas alani (6) ve pres alani (8) arasinda baglanti parçasinin iç çapi genislemektedir, öyle ki baglanti parçasinin iç çapi pres alaninda (8) girecek olan borunun dis çapindan daha büyüktür. Pres alanina (8) dönük olmayan temas alan (6) tarafinda ise baglanti parçasinin iç çapi bir baglanti parçasi geçisinde girecek olan borunun dis çapindan daha küçük bir çapa indirgenmektedir. Baglanti parçasi geçisi (13) girecek olan boru için mesnet olarak yarayabilir. Baglanti parçasi (2) örnegin paslanabilen çelikten olusmaktadir. Geçis alaninda (12) halka sekilli yuvarlak kesitli birsizdirmazlik elemani (14) düzenlidir. Sizdirmazlik elemaninin (14) kesiti elbette farkli bir sekle de sahip olabilir. Devaminda presleme alaninda (8) bir kesme elemani (16) ve de bir ilave elemani (18) düzenlidir. Kesme elemani (16) halka sekilli bir ana gövdeden (20) olusmaktadir ve konu gövdenin `üzerinde çevresine dagitilmis sekilde kesme elemanlari (22) düzenlidir. Kesme parçalari (22) her biri iki kesmelere (24) sahiptir ve onlar aksiyal yönde birbirlerine dogru yöneltilmistir. Kesme parçalari (22) aksiyal eksene (4) dikey bulunan radyal seviyesine (26) ayna simetrik düzenlidirler. Halka sekilli ilave eleman (18) kesme elemaninin (16) tek tarafli fikslenmesine yaramaktadir. Kesme elemaninin (16) diger tarafi boru giris açikligi (10) alaninda düzenli olan mesnetler (28) ile sabitlenir. Mesnetler (28) daimi degil, aksine ayrilmislardir. Böylelikle mesnetler arasi ara alanlar (30) kalir. Baglanti parçasinin daldirma banyosu araciligiyla galvanize edilmesinden sonra, yani sicak daldirma galvanizinden sonra, fazla çinko bu sekilde ara alanlarin (30) arasindan geçebilir. Mesnetler (28) gösterilen uygulama örneginde boru giris açikligina (10) dönük olan preslenme alani (8) kenarinin basitçe sikistirilmasi ile olusturulmaktadir. Sekil 2, bulusa göre sistemin bir uygulama örnegini preslenmemis durumda gösterir. Sistem (40) sekil 2'de gösterilen baglanti parçasini (2) ve de kalin duvarli bir boruyu (44) kapsar. Baglanti parçasinin (2) yerine alternatif olarak elbette bulusa göre baglanti parçasinin diger bir uygulama sekli de kullanilabilir. Kalin duvarli boru (44) boru giris açikligindan (10) baglanti parçasina (2) ve oradan da baglanti parçasi geçisine (13) kadar takilidir. Baglanti parçasi geçisi (13) bu sekilde boru (44) için mesnet olarak yaramaktadir. Borunun (46) dis duvari ile preslenme alaninin (6) iç duvari (48) arasinda bir aralik (50) olusmaktadir. Presleme alani (8) henüz preslenmemistir. Sizdirmazlik elemani (14) ve kesme elemani (16) borunun (46) dis duvarindan mesafelidir. Sekil 3 sekil 2'deki sistemi 'üstten görünümde gösterir. Aksiyal eksen (4) çizim seviyesine dikey bulunur. Boru (44) merkezi olarak baglanti parçasina (2) takilidir. Kesme elemani (16) borunun (44) dis duvarina mesafelidir. O esit bir sekilde baglanti parçasinin (2) çevresinde baglanti parçasinin (2) pres alaninda ayrisan mesnetlere (28) fikslenir. Sekil 4 bulusa göre sistemi preslenmis halde kesit seklinde gösterir. Gösterilen sistemde (60) örnegin sekil 2'de baglanti parçasinin (2) pres alaninda (8) preslenmesi sonrasinda olusan sistem söz konusudur. Preslenme burada baglanti parçasinin (2) duvar kalinliginin pres alaninda (8) azalmasi ile kolaylastirilmaktadir ve örnegin kolay bir pres kiskaci ile gerçeklestirilebilir. Sistem (60), preslenme alaninda (62) preslenen baglanti parçasina (64) ve boruya (66) sahiptir. Baglanti parçasinin (64) iç tarafinda presleme alaninda (62) düzenli olan kesme elemani (68) boru ile dogrudan temas halindedir ve burada kesme elemani (68) üzerinde düzenli olan kesme parçalarinin kesmeleri borunun (66) dis duvarini keserler. Boru da (66) böylelikle baglanti parçasina (64) sabit bir sekilde fikslenmektedir. Geçis alaninda (72) pres alani (62) ve temas alani (74) arasinda düzenli olan halka sekilli sizdirmazlik elemani (76) baglanti parçasinin (64) preslenmesi ile sekillenir ve böylelikle hem baglanti parçasinin (64) iç tarafinda geçis alaninda (72) hem de borunun (66) dis duvarinda sabit bulunur. Bu sekilde geçis alaninda baglanti parçasi (60) ve boru (66) arasinda sizdirmaz bir baglanti olusmaktadir. Sistemde (60) bir madde (78) yönlendirilir. Burada örnegin su söz konusu olabilir. Borunun baglanti parçasinin (64) iç duvarina baglanti parçasi geçisinin (80) alanina kurulmasi, sizdirmaz bir baglantiyi göstermez, öyle ki madde (80) borunun dis duvari (70) ile baglanti parçasinin iç duvari (84) arasinda temas alaninda (74) ilerleyebilir. Temas alaninin (74) iç duvari (84) böylelikle maddeden (78) dolayi korozyona maruz kalir. Söz konusu duvar kalinligi bu alanda büyük oldugu için, tercihen borunun (66) duvar kalinligi ebadinda oldugu için, baglanti parçasinin öncesinden paslanmamasi saglanmaktadir. Sizdirmazlik elemani (76) ile maddenin (78) pres alanina (62) ulasmasi engellenir. Böylelikle baglanti parçasinin (64) iç duvari maddeden dolayi pres alaninda (62) korozyona maruz kalmaz. Böylelikle baglanti parçasinin pres alanindaki (62) ince duvarda öncesinden paslanmasi engellenir. Sekil 5, kalin duvarli borular için bir baglanti parçasinin üretilmesi için bulusa göre yöntemin bir uygulama seklini gösterir. Kalin duvarli bir boru (90) boru ucu (92) alaninda bir ilk yöntem adiminda (94) radyal olarak genisletilir, öyle ki bir ara ürün (96) olusur. Ara ürün (96) genisletilen baglanti parçasi (98) alaninda bir iç çapa sahiptir ve o esasen genisletilmeyen alaninin (100) dis çapina denk düser. Ikinci bir yöntem adiminda (102) baglanti parçasi alaninin (98) kismi alani gerdirilmektedir, öyle ki bir baglanti parçasi (104) olusur. Baglanti parçasinin (104) gerdirilen kismi alani (106) geregince baglanti parçasi (98) alaninin gerdirilmeyen alanindan (108) daha büyük bir iç çapa sahiptir. Baglanti parçasi (104) opsiyonel olarak diger yöntem adimlarinda (110) devam islenebilir. Böylelikle baglanti parçasi (104) örnegin boru giris açikligi (112) alaninda sikistirilmis olabilir, öyle ki ayri mesnetler olusurlar. Baglanti parçasi (104) kaplanabilir de, yani örnegin galvanize edilebilir. Bu tür 'üretilen bir baglanti parçasi için örnek Sekil 1'de gösterilmektedir. TR