TARIFNAME BIR GÜÇ ÜRETIMI SISTEMINI ÇALISTIRMAYA YÖNELIK YÖNTEMLER VE SISTEMLER ÖNCEKI TEKNIK Burada aç[lZlanan yaplßndlûnalar genellikle, bir fotovoltaik (PV) güç üretimi sistemi ile ve daha spesifik olarak çoklu degisken girisli tek fazllîlogru akli (DC) güç kaynaklarlßimetrik bir üç fazlßlternatif akli (AC) sebekesine birlestirmeye yönelik sistemlerle ilgilidir. Günes enerjisi, gittikçe çekici bir enerji kaynaglîhaline gelmistir ve temiz, yenilenebilir bir alternatif enerji formu olarak kabul edilmistir. Günes Egllîformunda günes enerjisi, günes pilleri ile elektrik enerjisine dönüstürülebilmektedir. Isfgilîblektrik enerjisine dönüstüren cihazlara yönelik daha genel bir terim, "fotovoltaik pillerdir". Günes [silgllÇl Egil bir alt kümesidir. Bu nedenle günes pilleri, fotovoltaik (PV) hücrelerin günes pilleridir. Bir PV pil, bir çift elektrot ve bunlari aras. yerlestirilen bir @[glüibsorbe eden PV malzemesi içermektedir. PV malzeme, etmek üzere @Benerjisi tarafIdan serbest bÜklIBiaktadlEl Bu nedenle serbest elektronlar ve delikler olusturulmaktadlü Serbest elektronlar ve delikler, etkili bir sekilde ayrHEhaktadlîJ böylelikle elektrik enerjisi sürekli olarak çllîlarüßwaktadlîl Mevcut ticari PV pilleri, bir yarEiletken PV malzeme, genellikle silikon kullanmaktadlE Daha yüksek bir aki ve gerilim elde etmek amaclEa günes pilleri, bir günes modülü olusturmak üzere elektriksel olarak baglanmaktadE Birden çok günes piline ek olarak günes modülü ayrlîh, sensörler, örnegin bir ISlBlIi sensörü, bir slîhklllîlsensörü ve/veya bir güç ölçer içerebilmektedir. Günes modülleri ayrlEla, bir modül dizisi olusturmak için baglanabilmektedir. Genellikle modül dizileri taraflian DC gerilim çllîtllâr, bir sebeke eviriciye, örnegin bir DC ila AC gerilim eviriciye saglanmaktadlEl DC ila AC gerilim eviriciyi, DC gerilimini bir tek veya üç-fazlEl alternatif akli (AC) gerilimine veya ak" dönüstürmektedir. Üç-fazlÜXC çlthlîlJbir elektrik daglElEi sebekesine uygulanan bir üç-fazllÃlüksek gerilimli AC olusturmak için gerilimi artlün bir güç transformatörüne saglanabilmektedir. Elektrik daglfllîii sebekesine uygulanan elektrigin, sebeke baglanabilirlik beklentilerini karsüâmaslîlistenmektedir. Bu gereklilikler, güvenlik meselelerinin yanlilslü güç kalitesi kaygilâr. da deginmektedir. Örnegin sebeke baglanabilirlik beklentileri, geçici bir durumda, örnegin bir güç kaynagEl/eya güç kesintisi durumunda güç üretimi sisteminin sebekeden baglant-I kesilmesini kolaylastlünayEliçermektedir. Bir baska sebeke baglanabilirlik beklentisi, gücün gerilimle ve sebekenin içinden akan elektrigin frekansüile uyusmasIEl saglamak için olusturulan gücün uygun duruma getirilmesidir. Örnegin Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE), yenilenebilir enerji sistemleri dâhil olmak üzere sebekeye bagIIZI daglflßilgüretimi ele alan bir standart yazmlgtlEaEEE 1547-2003). Underwriters Laboratories (UL) ayrlîla, güç üreten bag Iislîlve sebekeye baglijienilenebilir enerji sistemleri için eviricileri, çeviricileri, yükleme kontrol birimleri ve çlKtEkontrol birimlerini belgelemek için bir standart, UL Spesifik olarak sebekeye bagIElbir PV güç üretimi sistemi, alçak gerilimde sebekede kalabilme (LVRT), gerilim regülasyonu ve güç faktörü düzeltimi dâhil olmak üzere kullanIi ara baglantEl gerekliliklerini karsilâmaslgerekmektedir. BULUSUN KISA AÇIKLAMASI Bulus, her biri en az bir PV pil ve bir kolektör tarafIEBek fazlßvirici içeren birden çok PV kolektör ünite içeren bir fotovoltaik (PV) güç üretimi sistemine aittir. Birden çok PV kolektör ünite, çok fazIElbir alternatif akIl (AC) yükünü birlestirmek için yapilând EEwktadE Sistem ayrEla, birden çok PV kolektör ünitenin kolektör taraflEtiek fazlßviriciyi ve yük arasIia birlestirilen bir sebeke taraflEévirici içermektedir. Sistem ayrlîh, birden çok PV kolektör ünitenin her birine iletisim halinde birlestirilen ve birden çok PV kolektör ünitenin çallginasllîlkontrol etmek için yapilândlîllân bir sistem kontrol birimi içermektedir. Sistem kontrol birimi ayrlîia, birden çok PV kolektör ünitesinin ve sebeke taraflßviricinin çallginasIEkoordine etmek; çok fazIDiC yükün her bir faz. uygulanan gerçek ve reaktif gücü ayrüyrükontrol etmek üzere birden çok PV kolektör ünitenin çallgfnasIEkontrol etmek; ve en az bir alçak gerilimde sebekede kalabilme (LVRT) durumu ve bir sililElgerilimde sebekede kalabilme (ZV RT) durumunda birden çok PV kolektör ünitenin çallginaslllontrol etmek için yapllândlEIIB'iaktadlE Bir baska yönde bulus, bir elektrik yüküne iletilmek için dogru akli (DC) gücünü, alternatif akli (AC) gücüne dönüstürmeye yönelik bir yöntem ile ilgilidir, burada DC gücü, birden çok degisken girdi güç kaynag Eile üretilmektedir. Yöntem, her biri en az bir PV pil ve bir kolektör taraflEûek fazlßvirici içeren birden çok fotovoltaik (PV) kolektör ünitesi saglanmaslüçermektedir. Birden çok PV kolektör ünite, bir DC gerilimi üretmek ve DC gerilimini bir tek fazlElAC çil&- dönüstürmek için yapüând lBIBIaktadE Yöntem ayrlEla, bir sebeke tarafi Eviricinin, birden çok PV kolektör ünitenin kolektör tarafIEtek fazllîlaviriciyi ve elektrik yükü arasIa birlestirilmesini içermektedir. Yöntem ayrlîti, en az bir sistem kontrol biriminin, birden çok PV kolektör ünitesine iletisim halinde birlestirilmesini; ve sistem kolektör ünitesinin, en az bir sistem kontrol biriminin, birden çok PV kolektör ünitesinin ve sebeke taraflEéviricinin çallginasIEkontrol etmek için programlanmasüiâhil olmak üzere birden çok PV kolektör ünitenin çallglnasIEikontrol etmek için programlanmas[Elügermektedir, birden çok PV kolektör ünitesinin ve sebeke taraflßviricinin çallglnasIERoordine etmek; çok fazIüC yükün her bir faz. uygulanan gerçek ve reaktif gücü ayrßyrükontrol etmek üzere birden çok PV kontrol ünitenin çallgnasIEIkontrol etmek; ve bir alçak gerilimde sebekede kalabilme (LV RT) durumu ve bir siIJElgerilimde sebekede kalabilme (ZV RT) durumundan en az birinde birden çok PV kolektör ünitenin çalElnasIElkontrol etmek için yapllând iEllBIaktadB Yine bir baska yönde bulus, yukar-ki fotovoltaik (PV) güç üretimi sistemini içeren bir güç dönüsüm sistemi ile ilgilidir, burada birden çok kolektör taraflEllek fazlüvirici, degisken girdi dogru akn (DC) gerilimini almak için ve bir elektrik yüküne simetrik çok fazllîßir alternatif akIi (AC) saglamak için yapilândlîllüwaktadlü SEKILLERIN KISA AÇIKLAMASI Bulusun yapüândlîilnalarü simdi ekli sekillere atit'lia bulunarak yalniîta örnek olarak açiElanacaktE burada: Sekil 1, bilinen bir fotovoltaik (PV) güç üretimi sisteminin bir blok diyagramIB Sekil 2, birden çok kolektör taraflßvirici içeren bir PV güç üretimi sisteminin bir birinci örnek niteligindeki yapilând lElnasII bir blok diyagramIIB Sekil 3, Sekil 2'de gösterilen PV güç üretimi sisteminin bir ikinci örnek niteligindeki yapüând lünasIlEl bir blok diyagramIE Sekil 4, Sekil 2'de gösterilen PV güç üretimi sistemine dâhil edilebilen bir sistem kontrol biriminin örnek niteligindeki bir yapllândlîrlnasII bir blok diyagramIlB Sekil 5, birden çok kolektör taraflEévirici içeren bir PV güç üretimi sisteminin bir birinci alternatif yapllând [ÜnasII bir blok diyagramIlB Sekil 6, birden çok kolektör taraflEbvirici içeren bir PV güç üretimi sisteminin bir ikinci alternatif yaplßnd @nasil bir blok diyagramIE Sekil 7, Sekiller 2-6'da gösterilen PV güç üretimi sisteminin çallginasIEkontrol etmeye yönelik örnek niteliginde bir yöntemin bir aklSisemasIlEl BULUSUN AYRINTILI AÇIKLAMASI Burada açllZIanan yöntemler ve sistemler, simetrik üç fazlEbir elektrik sebekesinde dagiEEJi ve/veya iletim için uygun gücü üretmek amaclsîla birden çok degisken girdi tek fazlIZgüç kaynaklarII kontrol edilmesini kolaylastlElnaktadlEI Burada açlKIanan yöntemler ve sistemler, kararlüiurumda ve geçici simetrinin saglanmasüreaktif gücün kontrol edilmesi, simetrik veya asimetrik bir kaçak akIia karsHJKIverilmesi, bir rampa h-I sekillendirilmesi ve alçak gerilimde sebekede kalabilme (LVRT) özelliklerinin saglanmasüöte yandan sermaye harcamalarÇIgüç dönüsüm kaylülarüie hat kaylülarII en aza indirilmesini içeren ancak bunlarla sIlElilIcblmayan sebeke baglanabilirlik beklentilerini karsilâmaktadlrîl Burada açilZJanan yöntemler ve sistemler ayrlEia, güç üretimi varllKJarII bir bölümünün geçici arlîiasIJeya kalEllozulmasEizsnaleda sebeke simetrisinin desteklenmesini kolaylastlîtnaktadß Burada açlKlanan yöntemlerin ve sistemlerin teknik etkileri, sunlardan en az birini içermektedir: (a) her biri bir PV pil ve bir kolektör taraflEiiek fazlllvirici içeren birden çok fotovoltaik (PV) kolektör ünitelerinin saglanmasÇIburada birden çok PV kolektör ünite, bir DC gerilimi üretmek ve DC gerilimini bir tek fazlü\C çithlgiEb dönüstürmek için yapiiândlîllüraktadlü (b) en az bir sistem kontrol biriminin, birden çok PV kolektör üniteye iletisim halinde baglanmasllîlve (c) birden çok PV kolektör ünitenin çallginasllîkontrol etmek için en az bir sistem kontrol biriminin programlanmasEl Sekil 1, bilinen bir fotovoltaik (PV) güç üretimi sisteminin (10) bir blok diyagramIlE Sistem (10), bir PV toplama cihazEdlZ), bir evirici (14), bir transformatör (16) ve bir elektrik sebekesi (18) Içermektedir. Burada atliîia bulunuldugu üzere elektrik sebekesi (18), elektrigin dagEHBiasEl ve/veya iletilmesi için yapilândlîllân iletkenlerin ve cihazlari bir ag_ Genellikle PV toplama cihazlIÇIIZ), örnegin PV modül dizilerinden DC gerilimlerini toplayan ve bir DC gerilimini (30) çiEtü olarak veren bir DC salt tesisi (Sekil 1'de gösterilmemektedir) tarafIan birlestirilen birden çok PV modül dizisi içermektedir. DC gerilimi (30), eviriciye (14) saglanmaktadiîl Evirici (14), DC gerilimini (30) uygun hale getirmektedir. Örnegin evirici (14), DC gerilimini (30) üç fazIEßir alçak gerilimli AC'ye (32) dönüstürmek için yapIndEllân bir DC/AC gerilim eviriciyi olabilmektedir. Üç fazllâlçak gerilimli AC (32), güç transformatörüne (16) saglanmaktadlEl Transformatör (16), bir yüke, örnegin elektrik sebekesine (18) uygulanan bir üç fazllZyüksek gerilimli AC (34) üretmektedir. Sistem (10), ayrlEla bir sistem kontrol birimi (36) içermektedir. Sistem kontrol birimi (36), eviriciye (14) birlestirilmektedir ve eviricinin (14) kontrol çallglnas- yapllândlEllfnaktadlEl Sekil 2, birden çok PV kolektör ünitesi (102) içeren bir PV güç üretimi sisteminin (100) bir birinci örnek niteligindeki yapilândlElnasII bir blok diyagramIEl Birinci örnek niteligindeki yapllândülnada birden çok PV kolektör ünitesi (102), bir delta konfigürasyonunda birlestirilmektedir. Sekil 3, birden çok PV kolektör ünitesi (102) içeren PV güç üretimi sisteminin (100) bir ikinci örnek niteligindeki yapüândlEinasII bir blok diyagramIIE Ikinci örnek niteligindeki yapilândlElnada birden çok PV kolektör ünitesi (102), ayri& bir y biçimli konfigürasyon da denilen bir y lîlkonfigürasyonunda birlestirilmektedir. Hem birinci yapHândlIilnada hem de ikinci yapüândlîiinada PV güç üretimi sistemi (100) ayrlEla, bir sebeke taraflßvirici (104), bir güç transformatörü (106), ve bir sistem kontrol birimi (108) içermektedir. PV güç üretimi sistemi (100), elektrik sebekesine (18) (Sekil 1'de gösterilmektedir) simetrik üç fazllZlAC saglamaktadlEl Burada elektrik sebekesine (18) AC saglanmasEIseklinde açliZIanmas- ragmen, sistem (100) herhangi bir uygun yüke AC saglayabilmektedir. Örnek niteligindeki yapllândlülnada, birden çok PV kolektör ünitelerinden ( 102) her biri, bir PV toplama cihazlîie bir kolektör taraflßvirici içermektedir. Örnegin bir birinci PV kolektör ünite (120), bir birinci PV toplama cihazlEla (124) birlestirilen bir birinci kolektör taraflßvirici (122) içermektedir. Bir ikinci PV kolektör ünite (126), bir ikinci PV toplama cihaz. (130) birlestirilen bir ikinci kolektör taraflEévirici (128) içermektedir. Bir üçüncü PV kolektör ünite (132), bir üçüncü PV toplama cihazlEh (136) birlestirilen bir üçüncü kolektör taraflßvirici (134) içermektedir. Bir dördüncü PV kolektör ünite (138), bir dördüncü PV toplama cihaz. (142) birlestirilen bir dördüncü kolektör taraflßvirici (140) içermektedir. Bir besinci PV kolektör ünite (144), bir besinci PV toplama cihazlEb (148) birlestirilen bir besinci kolektör taraflßvirici birlestirilen bir altlEtElkolektör tarafllîlavirici (152) içermektedir. Burada altEPV kolektör ünite içerdigi seklinde açiElanmaslüla ragmen sistem (100), sistemin (100) burada açllZlanan sekilde islemesine imkan tanlak için herhangi bir uygun saylHla kolektör ünite içerebilmektedir. PV edilen birden çok PV pil, bir PV modü0ül dizisi olusturmak için monte edilen birden çok PV modülü veya sistemin (100), burada açlKlanan sekilde islemesine imkan tanlýbn herhangi bir baska PV pili konfigürasyonunu içerebilmektedir. Birden çok PV kolektör ünitesinden (102) her biri, bir PV toplama cihazüle bir kolektör tarafllîl evirici içerdigi için birden PV kolektör ünitesinin (102) her biri, yaklasllZl olarak birim güç faktöründe çallgiabilmektedir. Bir birim güç faktörüne yakI çallgllBîaslÇIminimum hat kaybEile sebekeye (18) maksimum gerçek gücün iletilmesini kolaylastlîrlnaktadE AyrlEla birden çok PV kolektör ünitenin (102) her biri ayrlaa, evirici/toplama cihazElkombinasyonu için maksimum bir güçte çalgbbilmektedir. Daha spesifik olarak her bir kolektör taraflllvirici, karsIDEI gelen PV toplama cihazII empedans- uymak ve dolayisiyla maksimum güç noktasIa çallgmak için ayrßyrERontrol edilebilmektedir. Örnegin birinci kolektör taraflßvirici (122), birinci PV toplama cihazEI(124) için maksimum güç noktasIa çallgmak üzere sistem kontrol birimi (108) taraflfitlan kontrol edilmektedir. Birden çok eviricinin her biri, ayrlîbir maksimum güç noktaleUa 148, ve 154) çlElarllBiaktadlEl Sekil 2'de gösterilen birinci örnek niteligindeki yapllândümada, birden çok PV kolektör ünite (, bir üç fazllîtistemin, birinci iletkeni (160), ikinci iletkeni (162) veya üçüncü iletkeni (164) olan üç iletkenden ikisi herhangi ikisi arasIa baglanmaktadIEl Iletkenler (160, 162, ve 164), güç transformatörüne (106) ve sebeke tarafi Eviriciye (104) birlestirilmektedir. Sekil 3'te gösterilen ikinci örnek niteligindeki yapllând Binada, birden çok PV kolektör ünite (102) tarafIan çlEtEblarak verilen alçak gerilimli tek fazlDÄC (158), bir üç fazlEtistemin, birinci iletkeni (160), ikinci iletkeni (162) veya üçüncü iletkeni (164) olan üç iletkenden en az birine birlestirilebilmektedir, böylelikle eviricilerden her birinin bir çlthlElÇI üç iletkenden birine baglanmaktadlEl ve eviricilerin her birinin geri kalan çlEtlgÇl bir nötr iletkene (166) transformatörüne (106) birlestirilmektedir. Güç transformatörü (106), elektrik sebekesine ( 18) (Sekil 1'de gösterilmektedir) uygulamak için bir yüksek gerilimli üç fazlmic (174) üreten bir standart üç fazllîliransformatör olabilmektedir. Örnek niteligindeki yapllândlünada, sebeke taraflüavirici (104), sebekeye (18) iletilen gerilimi dengede tutmaktadIE ve regüle etmektedir. Sistemin (100) kararlEldurumda çallglBlBiaslZl esnasHa, simetrik üç fazlEbir AC, sebeke tarafllîlevirici (104) ile saglanmaktadE Geçici durumlar, örnegin elektrik sebekesi veya LVRT durumlarEliJoyunca güç kaynaklarügibi sebeke durumlarßsnasia, sebeke taraflßvirici (104), örnegin önde gelen veya geciken reaktif gücün sebekeye (18) enjekte edilmesiyle gerilimin bozulmasIlEaptayarak ve telafi ederek LVRT ve siHElgerilimde sebekede kalabilmeyi (ZVRT) kolaylastIEinaktadlEl AyrlEa sebeke tarafllîbvirici (104) ayrlaa, kararlEl durumda çallgna esnasIa güç faktörünün düzeltilmesini saglayabilmektedir. Örnek niteligindeki yapilândlîrlnada sistem kontrol birimi (108), burada açllZlanan fonksiyonlarü gerçeklestirmek için sebeke taraflßviriciye (104) kontrol sinyalleri (176) saglamaktad lEI AyrlEla sistem kontrol birimi (108), bir sebeke durumu saptand IKtan sonra birden çok kolektör ünitenin (102) bir veya daha fazlasIlSle daha spesifik olarak, en az bir kolektör taraflßviriciyi (122, 128, donatmaktadiEl Sistem kontrol birimi (108), gerçek ve reaktif güç komutlarüçeren ortak bir indirmektedir, sistem kontrol birimi (108) üzerindeki taleplerin islenmesini rahatlatmaktadlîlve birden çok PV kolektör ünitenin (102) her birinden daha yüksek güç üretimini kolaylastlEinaktadlE Sistem (100), birden çok kolektör ünitenin (102) her birinin, bireysel bir maksimum güç noktasIda çaliginaslülüolaylastlîiinaktadlü kolektör ünite (102) ve sebeke taraflßvirici (104) arasIda DC kablosunu yok etmektedir ve bir sebeke durumu esnaleUa kolektör ünitelerin (102) hlZiEklîbltüBiasIßaglamaktadE ünitenin (102) bir alt kümesinin geçici bir arlîiasüe/veya kaliEEBozuImasßsnasIia bir sistemin (100), simetrik üç fazlEC gücü saglamasi imkan tanIiaktad lü Örnegin sistem (100), bir veya 146 ve 152) üretiminin kaybÇlüretim sisteminde (100) arzu edilmeyen bir asimetriye neden olursa, DC/AC çevirici (104), gerçek ve reaktif gücün, fazla güç üretimi ile bir Iletkenden çlKlarllâcagÜe bir güç üretimi eksikligi ile bir iletkene saglanacaglîgekilde kontrol edilmektedir. BazEýapilândlîilnalarda sistem (100) ayrlîa, bir kontrollü asimetrik üretim sisteminin, tek fazIEl arßlar veya asimetrik yükler gibi sebeke asimetrilerini dengelemek için elektrik sebekesine (18) sunulacaglîsekilde kontrol edilebilmektedir. Bir baska deyisle sistem (100), iletkenlerden (160, 162, ve 164) her birine uygulanan gerçek ve reaktif güçlerin ayrßyrükontrol edilmesini kolaylastlElnaktadlEl bellek birimi (178) içermektedir. Örnegin bellek birimi (178), kolektör taraflEiaviricinin (122) içinde konumlandIEIlB1aktadlîlveya buna birlestirilmektedir. Bellek birimi (178), kolektör tarafllZl eviricinin (122) çalismasi!] kontrol etmek için kullanllân çalßma parametrelerini depolamaktadlE Daha spesifik olarak, eviricinin (122), bir sebeke durumunda kalabilmesini saglayan çalisma parametreleri, bellek biriminde (178) depolanabilmektedir. Sebeke durumu, sistem kontrol birimi (108) ile tanIilanabiImektedir ve/veya evirici (122) ile tanllanabilmektedir. Örnegin bellek birimi (178), bir esik deger sebeke gerilimi güç komutunu, bir gerilimde sebekede kalabilme geri dönüs komutunu ve/veya bir reaktif güç komutunu depolayabilmektedir. BazEyapHândlElnalarda evirici (122), bir sebeke gerilimi, depolanan bir esik deger sebeke geriliminden daha düsük oldugunda esik deger sebeke gerilimi güç komutuna bagllîdlarak çallSlnaktadlEl Depolanan esik deger sebeke gerilimi, bir alçak gerilimde sebekede kalabilme durumu veya bir sEElEgeriIimde sebekede kalabilme durumunun meydana gelmesini belirtebilmektedir. Gerilimde sebekede kalabilme geri dönüs komutu, sonrasIa eviriciye (122), elektrik sebekesine (18) güç saglamaya baslamasEliçin talimat verildigi önceden belirlenmis bir zaman zarflüçerebilmektedir. Gerilimde sebekede kalabilme geri dönüs komutu ayrlîia, eviriciye (122), elektrik sebekesine (18) güç saglamak için talimat verildigi önceden tanIilanmlg] rampa h-Eiçerebilmektedir. Reaktif güç komutu, eviricinin (122) reaktif güç saglamaslgerektigi durumu içeren eviricinin (122) reaktif güç dit-[kontrol edebilmektedir. Bellek biriminde (178) depolanan çallgina parametrelerine karsiIJKI olarak çalmasüeviricinin (122) otonom kontrolünü kolaylastlElnaktadlEl(yani sistem kontrol biriminden (108) allElnayan çallgina parametrelerine dayanarak eviriciyi (122) kontrol etmektedir). AyrlEh bellek birimi (, flas bellek, bir sabit disk sürücüsü, bir katIZhal sürücü, bir disket, bir flas sürücü, bir kompakt disk, bir dijital video diski ve/veya talimatlarlEl ve/veya verilerin depolanmaslü aIlEh'iasIElve/veya yürütülmesini saglayan herhangi bir uygun bellek gibi bir bilgisayar taraf-an okunabilir ortam içerebilmektedir. AyrlEla sistem kontrol birimi (108), bir sebeke durumunun meydana gelmesinden önce depolanan çallgfna parametrelerini ayarlayabilmektedir. AyrlEia bazljlapllând lünalarda, birden çok PV kolektör ünite (102) cografi olarak dag lîllBiaktadEl Sistem kontrol birimi (108), kolektör ünite (150) ile saglanandan farkIIZElir seviyede reaktif gücü saglamak için kolektör üniteyi (120) kontrol edebilmektedir. Birden çok cografi olarak dag[Ellân PV kolektör ünitenin (102) her biri, PV güç üretimi sisteminin (100) dengeli çallsmasIEl kolaylastlElnak için ve sisteme (100) iç tarafllîcblan sistem kaleiIarIEn aza indirmek için ayrEßir sekilde kontrol edilebilmektedir. Sekil 4, sistem kontrol biriminin (108) (Sekil 1'de gösterilen) örnek niteligindeki bir yapllând lünasII bir blok diyagramllü Bazülapilând lElnalarda sistem kontrol birimi (108), bilgi iletmek için bir veri yolu (180) veya diger baska iletisim cihazügermektedir. Bir veya daha fazla islemci (182), PV kolektör ünitelere (102) dâhil edilen sensörlerden gelen bilgi dâhil olmak üzere bilgileri islemek için veri yoluna (180) birlestirilmektedir. Islemci (182), en az bir bilgisayar içerebilmektedir. Burada kullanI[g]l:üzere bilgisayar terimi, teknikte bir bilgisayar denilen tümlesik devreler ile sIlEllîîlegildir, ayrß büyük ölçüde bir islemci, bir mikro kontrol birimi, bir mikro bilgisayar, bir programlanabilir mantlElkontroI birimi (PLC), bir uygulamaya özgü tümlesik devre ve baska programlanabilir devrelere at[ftla bulunmaktad lElve bu terimler, burada birbirinin yerine kullanilIhaktadE Sistem kontrol birimi ( ve/veya baska depolama cihazlarEl( ve depolama cihaz(lar)l:{186), islemci(ler) (182) tarafIan yürütülecek bilgi ve talimatlarljljepolamak ve aktarmak için veri yoluna ( (ve/veya dâhil edilmesi halinde, depolama cihaz(lar)l)] (186) ayrlEla, islemci(ler) (182) tarafIan talimatlar. yürütülmesi esnasIia geçici degiskenleri veya diger ara bilgileri depolamak için kullanllâbilmektedir. Sistem kontrol birimi (108) ayrlîla, islemciye (182) statik (yani degismeyen) bilgi ve talimatlar saglamak için bir veya daha fazla salt okunur bellek (ROM) (188) ve/veya veri yoluna (180) birlestirilen baska statik depolama cihazlarüiçerebilmektedir. Islemci(ler) (182), klglflhma olmadan Iglîilli sensörlerini ve güç ölçerleri içerebilen birden çok elektrikli ve elektronik cihazdan iletilen bilgiyi islemektedir. Yürütülen talimatlar, klglflhma olmadan yerlesik dönüsümü ve/veya karsllâstlEEEIalgoritmalarEliçermektedir. Talimatlar. dizilimlerinin yürütülmesi, donanIi devresi sistemi ve yazl]]]il talimatlarlEllEl herhangi bir spesifik kombinasyonu ile sIlElllIrllegildir. Sistem kontrol birimi (108) ayrlEla, girdi/çEtEbihaz(Iar)l:(190) içerebilmektedir veya buna birlestirilebilmektedir. Girdi/ç[thl:tihaz(lar)l:(190), sistem kontrol birimine (108) girdi verisi saglamak için ve/veya günes paneli konumland [Etna çithilârEle/veya evirici kontrol çiEtUârlîgibi, ancak bunlarla sIlEllüJImayan çithllâr saglamak için teknikte bilinen herhangi bir türde cihaz içerebilmektedir. Talimatlar, bir veya daha fazla elektronik olarak erisilebilen ortama erisim saglayan kablolu veya kablosuz bir uzaktan baglantßracIIJgWIa örnegin bir manyetik disk, bir salt okunur bellek (ROM), tümlesik devre, CD-ROM ve/veya DVD dâhil olmak üzere depolama cihazIan ( saglanabilmektedir. BazElyapllândlîinalarda sert telli devre sistemi, yazllllîh talimatlarElyerine veya bunlarla birlikte kullanüâbilmektedir. Bu nedenle talimatlarlEl dizilimlerinin yürütülmesi, burada açlKJanan ve/veya gösterilen donanIi devresi sistemi ve yazimîjl talimatlarII herhangi bir spesifik kombinasyonu ile sIlEIlljllegildir. Ayrlîb örnek niteligindeki yapilând Enada girdi/çEtEihaz(lar)E0190), klglîllama olmadan bir fare ve bir klavye (ikisi de Sekil 4'te gösterilmemektedir) gibi bir operatör arayüzüne (örn., bir insan makine arayüzü (HMI)) iliskin bilgisayar donanIilarIE]içerebilmektedir. Ayrüa örnek niteligindeki yapHândlElnada ek çlEtEkanallarÇlörnegin bir operatör arayüz monitörü ve/veya alarm cihazEGikisi de Sekil 4'te gösterilmemektedir) içerebilmektedir. Sistem kontrol birimi (108) ayrlîla, sistem kontrol biriminin (108) sensörlerle iletisim kurmalela imkan tanlýbn bir sensör arayüzü (192) içerebilmektedir. Sensör arayüzü (192), analog sinyallerini, islemci(ler) (182) tarafIan kullanllâbilen saylglal sinyallere dönüstüren bir veya daha fazla analog-ila-saylgal çevirici içerebilmektedir. Sistem kontrol birimi (108) ayrlEb, bir merkezi kontrol ve veri edinimi (SCADA) sistemi gibi harici kontrol sistemlerine, örnegin bir kamu hizmeti sirketi ve/veya bir alt istasyon veya ag kontrol birimine iliskin bir SCADA'ya birlestirilebilmektedir. Sekil 5, birden çok PV kolektör ünitesi (102) içeren bir PV güç üretimi sisteminin bir alternatif yapllând lElnanI (200) bir blok diyagramIlEl Sisteme (100) ortak bilesenler (Sekiller 2 ve 3'te gösterilmektedir) ve sistem (200), özdes referans numaralarElile tanIiIanmaktadlEl Bu yapüând lîilnada PV güç üretimi sistemi (200), sebeke taraflßvirici (104) ve sistem kontrol birimi (108) içermektedir. PV güç üretimi sistemi (200) ayrlîla, bir güç transformatörü (202) içermektedir. Bu yapilând lîilnacla birden çok PV kolektör ünite (102), bir birinci PV kolektör ünite (120), ikinci PV kolektör ünite (126), üçüncü PV kolektör ünite (132) ve dördüncü PV kolektör ünite (138) içermektedir. Birden çok PV kolektör ünitelerinden (102) her biri, bir PV toplama cihazülIe bir tek fazlükolektör tarafllîeyirici içermektedir. Yukarlîlia açilZJand[gil:il'izere birinci PV kolektör ünite (120), birinci PV toplama cihaz. (124) birlestirilen birinci kolektör taraflßvirici (122) içermektedir. Ikinci PV kolektör ünite (126), ikinci PV toplama cihaz. (130) birlestirilen ikinci kolektör taraflüavirici (128) içermektedir. Üçüncü PV kolektör ünite (132), üçüncü PV toplama cihazlEla (136) birlestirilen üçüncü kolektör taraflßvirici (134) içermektedir. Dördüncü PV kolektör ünite (138), dördüncü PV toplama cihazlEb (142) birlestirilen dördüncü kolektör taraflßvirici (140) içermektedir. Bu yapllândlünada PV kolektör ünitelerin (102) her biri, birim güç faktörü dâhil olmak üzere herhangi bir güç faktöründe çallginak üzere yapUândlEllâbilmektedir. AyriEia birden çok PV kolektör ünitenin (102) her biri ayrlîia, evirici/toplama cihazlîilombinasyonu için maksimum bir güçte çalgbilmektedir. Örnegin birinci kolektör taraflllvirici (122), birinci PV toplama cihazlZl (124) için maksimum güç noktasia çallgtnak üzere yapllând lElllBiaktadE Birden çok eviricinin her biri, ayrEbir maksimum güç noktasIa çallgabildigi için bir maksimum güç, PV toplama Yapilândüinada, Sekil 5'te gösterildigi üzere güç transformatörü (202), iki fazlEC'den bir üç fazlDitC'yi çliZtEbIarak vermektedir. Birinci kolektör ünite (120) ve ikinci kolektör ünite (126) birlestirilmektedir ve bir birinci faza sahip bir alçak gerilimli AC (260) saglamaktadlEl Üçüncü kolektör ünite (132) ve dördüncü kolektör ünite (138) birlestirilmektedir ve bir ikinci faza sahip bir alçak gerilimli AC (262) saglamaktadlEl Güç transformatörü (202), bir birinci faza sahip alçak gerilimli AC'yi (260) (yani birinci PV kolektör ünite (120) ve ikinci PV kolektör ünite (126) tarafIan saglanan akltîlve bir ikinci faza sahip alçak gerilimli AC'yi (262) (yani üçüncü PV kolektör ünite (132) ve dördüncü PV kolektör ünite (138) taraflEkjan saglanan akIiD] elektrik sebekesinin (18) (Sekil 1'de gösterilmemektedir) üzerinden Iletmek için dengeli yüksek gerilimli üç fazlElAC'ye (174) bölmektedir. Güç transformatörü (202), bir Scott-T transformatör içerebilmektedir ancak bununla sIlEIllîiegildir. Bu yapüând [Binada ve sisteme (, elektrik sebekesine (18) iletilen gerilimi dengede tutmaktadlîive regüle etmektedir. Sistemin (200) kararllîdurumda çallgtlülhîaslîlesnaslüüa, simetrik üç fazllJJir AC, sebeke tarafllîevirici (104) ile saglanmaktadB Geçici durumlar, örnegin elektrik sebekesi veya LVRT durumlarEI boyunca güç kaynaklarügibi sebeke durumlarßsnasia, sebeke taraflßvirici (104), örnegin önde gelen veya geciken reaktif gücün elektrik sebekesine (18) enjekte edilmesiyle gerilimin bozukluklarIIEaptayarak ve telafi ederek LVRT'yi kolaylastlfilnaktadlü Bu nedenle sebeke taraflEl evirici (104), güç faktörünün düzeltilmesini saglayabilmektedir. Örnek niteligindeki yapllând lElnada sistem kontrol birimi (108), burada açllZlanan fonksiyonlarlgerçeklestirmek için sebeke tarafi @viriciye (104) kontrol sinyalleri (176) saglamaktad lü AyrlEia sistem kontrol birimi (108), bir sebeke durumu saptandllîtan sonra birden çok kolektör ünitenin (102) bir veya daha koordinasyonu en az indirmektedir, sistem kontrol birimi (108) üzerindeki taleplerin islenmesini güç üretimini kolaylastlElnaktadB Sistem (200), birden çok kolektör ünitenin (102), bireysel bir maksimum güç noktasIda çallgtnaslülüolaylastlünaktadlü kolektör ünite (102) ve sebeke taraflßvirici (104) arasIa DC kablosunu yok etmektedir ve bir sebeke durumu esnasIa PV kolektör ünitelerin ( ile karsllâst-@Ia kablo sisteminin karmasilZl [gIEIIIaFzaItmaktadE AyrBa sistem (200), sebeke taraflßviricide (104) gereken güç elektroniklerinin bir miktarlljzaltmaktadlEl Sekil 6, birden çok kolektör ünite (102) içeren bir PV güç üretimi sisteminin bir baska alternatif yapllând Hnanl(300) bir blok diyagramIEl Sisteme (100) ile paylasllân bilesenler (Sekiller 2 ve 3'te gösterilmektedir), sistem (200) (Sekil 4'te gösterilmektedir) ve sistem (300), özdes referans numaralarlîile tanIilanmaktadlEl Bu yapilândlEinada, Sekil 6'da gösterildigi üzere PV güç üretimi sistemi (300), sistem kontrol birimi (108) ve bir güç transformatörü (302) içermektedir. Birden çok PV kolektör ünite (102), bir birinci PV kolektör ünite (310), bir ikinci PV kolektör ünite (312), bir üçüncü PV kolektör ünite (314), bir dördüncü PV kolektör ünite (316), bir besinci PV kolektör ünite (318) ve bir aItIEhÜJ'V kolektör ünite (320) içermektedir. Birden çok PV kolektör ünitelerinden (102) her biri, bir PV toplama cihazlîle bir tek fazlEHolektör tarafi Evirici içermektedir. Birinci PV kolektör ünite (310), birinci PV toplama cihaz. (124) birlestirilen bir birinci kolektör taraflßvirici (330) içermektedir. Ikinci PV kolektör ünite (312), ikinci PV toplama cihaz. (130) birlestirilen bir Ikinci kolektör taraflßvirici (332) içermektedir. Üçüncü PV kolektör ünite (314), üçüncü PV toplama cihazlEla (136) birlestirilen bir üçüncü kolektör taraflßvirici (334) içermektedir. Dördüncü PV kolektör ünite (316), dördüncü PV toplama cihaz. (142) birlestirilen bir dördüncü kolektör taraflßvirici (336) içermektedir. Besinci PV kolektör ünite (318), besinci PV toplama cihaz. (148) birlestirilen bir besinci kolektör taraflEbvirici (338) içermektedir. AItlEtEPV kolektör ünite (320),altlEtl:PV toplama cihazlEb (154) birlestirilen bir altlEtEkoIektör taraflEbvirici (340) içermektedir. Bu yapllând [Binada birden çok PV kolektör ünitenin (102) her biri, birim güç faktörü dâhil olmak üzere herhangi bir genis güç faktöründe çalEmak üzere yapllândlümîaktadlü Birden çok PV kolektör ünite (102), örnegin yaklasiEI olarak -0.9 ila 0.9 birim arasIaki bir güç faktörleri aral[g]lEda çallginak için yapilândlEllâbilmektedir ancak bununla sIlElilîcllegildir. Ayrlîti birden çok PV kolektör ünitenin (102) her biri ayrEh, evirici/toplama cihazEkombinasyonu için maksimum bir güçte çallgbilmektedir. Örnegin birinci kolektör taraflßvirici (330), birinci PV toplama cihazEl (124) için maksimum güç noktasIa çallgnak üzere yapüândlîllîhaktadlü Birden çok eviricinin Gözle görülür biçimde PV güç üretimi sistemi (300), sebeke taraflEleviriciyi (104) 340), elektrik sebekesine (18) (Sekil 1'de gösterilmektedir) iletilen gerilimi dengede tutmak ve regüle etmek için deger biçilmektedir. Sistem kontrol birimi (108), sistemin (300) kararlEl durumda çalgnasßsnasia elektrik sebekesini (18), simetrik üç fazlEC (174) ile donatmak 338, ve 340), örnegin önde gelen veya geciken reaktif gücün elektrik sebekesine (18) enjekte edilmesiyle gerilimin bozukluklarlßaptayarak ve telafi ederek LV RT'yi kolaylastlEinaktad lElve bu nedenle bir güç faktörünün düzeltilmesini saglamaktadlîl Ayrlîa kolektör tarafllîlaviriciler karsiülîl olarak klglaltliâbilmektedir. Sistem (300) ayrlîla, sebeke durumlar. karsilIEl olarak gerçek ve reaktif güç enjeksiyonuna karsimg olarak asimetrik dengesiz bir üretim sistemi olusturmak için kontrol edilebilmektedir. Örnegin sistem kontrol birimi (108), bir sebeke durumu, örnegin bir yük arlîasßaptandilztan sonra kolektör taraflßviricileri (330, 332, 334, 336, 338, ve 340) bir güç faktörü referans sinyali ile donatabilmektedir. Ayrlîb kolektör taraflü kalabilme durumlarEldâhil olmak üzere sebeke durumlarlEb bagIislîl bir sekilde karsiliKl verebilmektedir, Var destegi, frekans düsüs yaniEiIZlve otomatik gerilim regülasyonu saglayabilmektedir. Sistem kontrol birimi (108), kararlEdjurumda çallgma esnasIia sistemin (300) bir yan lîclptimize etmek ve sistem kaylîilarlßn aza indirmek için düsük bir veri h-a kontrol sinyalleri saglamaktadlE Sistem kontrol birimi (108) ayrlEh, bir veri edinim sistemi islevi görmektedir. Sekil 6'da gösterilen yapilândünada, birden çok PV kolektör ünite (102), birinci iletken (160), ikinci iletken (162) veya üçüncü iletken (164) olmak üzere üç iletkenden birine uygulanan bir alçak gerilimli tek fazlllkC'yi (342) çiEtlIcMarak vermistir. Bir örnek olarak birinci evirici (330) ve dördüncü evirici (336), birinci iletken (160) ve ikinci iletken (162) arasIda birlestirilmektedir. birlestirilmektedir. Üçüncü evirici (334) ve altlEhlîavirici (340), üçüncü iletken (164) ve birinci iletken (160) arasIa birlestirilmektedir. Bir delta konfigürasyonu ile gösterilmesine ragmen evirici (338) ve altlEbEvirici (340) ayrIEla, bir yIlîlkonfigürasyonunda birlestirilebilmektedir. transformatörü (106), elektrik sebekesine (18) uygulamak için bir yüksek gerilimli üç fazllSAC'yi (174) çlKtlImIarak vermektedir. çal lglnasllîllontrol etmeye yönelik örnek niteliginde bir yöntemin (410) bir aklglsemasIlB(400). Daha spesifik olarak bulus (410), bir elektrik yüküne, örnegin bir elektrik sebekesine (18) (Sekil 1'de gösterilmektedir) iletilmek için dogru akli (DC) gücünü, alternatif akn (AC) gücüne dönüstürmektedir, burada DC gücü, birden çok degisken girdi tek fazlgüç kaynag Çlörnegin PV yapilând lîrinada yöntem (410), her biri en az bir PV pil ve bir kolektör tarafIEliek fazlßvirici, DC gerilimi üretmek ve DC gerilimini bir tek fazlmC çtth- dönüstürmek için yapllândlîllân birden çok PV kolektör ünite içeren birden çok fotovoltaik (PV) kolektör ünite saglanmasIEl içermektedir (420). Örnegin, PV kolektör üniteler (102) (Sekil 2'de gösterilmektedir) ve 154) ve DC gerilimi tek fazlüC'ye (158) (Sekil 2'de gösterilmektedir) dönüstüren kolektör Örnek niteligindeki yapllândlElnada yöntem (410) ayrlîla, en az bir sistem kontrol birimini, örnegin sistem kontrol birimini (108) (Sekil 2'de gösterilmektedir), birden çok PV kolektör üniteye (102) iletisim halinde birlestirmeyi (422) içermektedir. Yöntem (410) ayrlEla, birden çok PV kolektör ünitenin (102) çallsmaslükontrol etmek için sistem kontrol biriminin (108) programlanmasIEQ424) içermektedir. Yöntem (410) ayrlîb, bir yük arlîasII saptanmasII ard-an sistem kontrol biriminin (108), birden çok PV kolektör üniteden (102) en az birine bir kßltma sinyali iletmek üzere programlanmasIEa426) içerebilmektedir. Yukarlâh açlElanan yapllândlünalar, bir günes enerjisi üretim sisteminin etkili ve uygun maliyetli çallglnasllîkolaylastlîiinaktadlü Burada açiklanan yöntemler ve sistemler, bir elektrik daglElEi) sebekesine iletmek için birden çok günese dayal [Kolektör ünite tarafIan üretilen gücün uygun hale getirilmesini kolaylastlEinaktadlB Elektrik sebekesine iletilen güç, kararlüiurum ve geçici simetri, reaktif güç kontrolü, kaçak akn olusturulmasürampa h-lE] sekillendirilmesi ve sebekede kalabilme dâhil olmak üzere, ancak bunlarla sIlEHEblmadan sebeke baglanabilirlik beklentilerini karsilâmaktadE Sermaye harcamalarÇigüç dönüsüm kayiîilarüle hat kaylplarßn aza indirilmektedir. Burada aç[lZlanan yöntemler ve sistemler, güç üretimi varllElarII bir alt kümesinin geçici arlîialarüleya kallalmzulmasßzsnasia sebeke simetrisinin desteklenmesini kolaylastlEinaktadlEl AyrlEia burada aç[Elanan yapllândlîilnalar, simetrik ve asimetrik kaçak akIiIarmesteklemektedir ve kontrol etmektedir. Bir günes enerjisi üretim sisteminin örnek niteligindeki yapiiândlünalarl: yukar- ayriEtlIIl] sekilde açlEIanmaktadE Yöntemler ve sistemler, buradaki spesifik yapUândlEinalarla sIlEIiEi degildir, bunun yerine sistemlerin bilesenleri ve/veya yöntemlerin ad larÇlburada açlKIanan diger bilesenlerden ve/veya ad lardan bag IisEolarak ve ayrEßir sekilde kullan Hâbilmektedir. Bulusun çesitli yapiiândlEinalarII spesiûk özellikleri, bazßekillerde gösterilmis ve bazHârIa gösterilmemis olsa da, bu yalnlîta kolayl[gil3aglamak amaclgladlEl Bulusun ilkelerine göre, bir seklin herhangi bir özelligine, herhangi bir baska seklin herhangi bir özelligi ile kombinasyonunda atiflia bulunabilmektedir ve/veya iddia edilebilmektedir. Bu yazHJJIhrifname, en iyi mod dâhil olmak üzere bulusu açlKlamak için ve ayrlEh teknikte uzman herhangi bir kisinin, bulusu gerçeklestirmesi için örnekleri kullanmaktadß herhangi bir cihaz. veya sistemin yapUE1asIlZi ve kullanilB1asIEl ve herhangi bir kapsanan yöntemin gerçeklestirilmesini içermektedir. Bulusun patent aI-bilir kapsamüistemlerle açiKIanmaktadlEl ve teknikte uzman kisilerin anlayabildigi diger örnekleri içerebilmektedir. Bu diger örneklerin, istemlerin yaII dilinden farkllEllZl göstermeyen yapEiaI elemanlara sahip olmalarütlurumunda veya istemlerin yalI dilinden küçük farkll]]]ZIara sahip esdeger yaplgial elemanlar içermeleri durumunda istemlerin kapsam. dâhil olmasljâmaçlanmaktadE TR