TARIFNAME RASTGELE ERISIM SIRASINDA UPLINK KARISTIRMA Bulusun Açiklamasi Bulusun Teknik Alani Bulusun teknik alani, mobil radyo iletisimine ve özellikle bir mobil radyo iletisim sisteminde mobil radyo terminallerini içeren uplink iletisimine iliskindir. Bulusla Ilgili Bilinen Hususlar Evrensel Mobil Telekomünikasyon Sistemi (UMTS), Avrupa sistemlerine dayanan Genis Bant Kod Bölmeli Çoklu Erisimde (WCDMA), Mobil Iletisim Için Global Sistemde (GSM) ve Genel Paket Radyo Servisinde (GPRS) çalisan bir 3üncü Kusak (3G) asenkron mobil iletisim sistemidir. UMTS'nin Uzun Süreli Evrimi (LTE), UMTS'yi standartlastirmis olan 3üncü Kusak Ortaklik Projesi (3GPP) tarafindan gelistirilmektedir. 3GPP web sitesinde Gelismis Evrensel Karasal Radyo Erisimi (E-UTRA) ve Gelismis Evrensel Karasal Radyo Erisim Agi (E-UTRAN) ile ilgili birçok teknik spesifikasyon, örnegin 3GPP TS 36.300 barindirilmaktadir. LTE çalismasinin amaci, 3GPP radyo erisim teknolojisinin, yüksek veri hizli, az gecikmeli ve paket optimizasyonlu bir radyo erisim teknolojisine dogru gelisimi için bir çerçeve gelistirmektedir. Özellikle LTE, paket anahtarlamali (PS) alandan saglanan hizmetleri desteklemeyi amaçlamaktadir. 3GPP LTE teknolojisinin Önemli bir hedefi, yaklasik 100 Mbps veya üstünde yüksek hizli paket iletisimi saglamaktir. Sekil 1, bir LTE tipi mobil iletisim sisteminin (10) bir örnegini göstermektedir. Bir E- UTRAN (12), bir radyo ara yüzü üzerinden kullanici donanimi (UE) terminallerine (20) dogru E-UTRA kullanici düzlemi ve kumanda düzlemi protokol sonlandirmalarini saglayan E-UTRAN NodeB'i (eNodeB'ler veya eNB'ler) (18) içerir. Bir eNB, mutlaka olmasa da genellikle bir fiziksel baz istasyonu tarafindan yürütülen bir mantiksal dügüm olmasina ragmen, baz istasyonu terimi, burada genellikle hem mantiksal hem fiziksel dügümleri kapsamak üzere kullanilmistir. Bir UE, bazen bir mobil radyo terminali olarak adlandirilir ve bosta bekleme modunda, servis alanindaki "aday" baz istasyonlari hakkinda bilgilenmek için menzil içindeki eNB'ler tarafindan yayinlanmis sistem bilgisini izler. Bir UE, bir radyo erisim agindaki servislere erisim ihtiyaci duydugumda, bir rastgele erisim kanali (RACH) üzerinden uygun eNB'ye, tipik olarak en elverisli radyo kosullarina sahip bir eNB'ye bir talep gönderir. eNB'ler birbirlerine bir X2 arayüzü vasitasiyla baglidir. eNB'ler, bir Sl ara yüzü vasitasiyla bir Mobilite Yönetimi Antitesini (MME) bir Sl -MME vasitasiyla içeren bir Gelismis Paket Çekirdegine (EPC) (14) ve bir S l-U vasitasiyla bir Gelismis Sistem Mimarisi (SAE) Ag Geçidine de baglidir. MME/SAE Ag Geçidi, bu örnekte tek bir dügüm (22) olarak gösterilmistir. Sl arayüzü, MME / SAE Ag Geçitleri ve eNB'ler arasinda bir çoktan çoga iliskiyi destekler. E-UTRAN (12) ve EPC (14), birlikte bir Karasal Kamu Mobil Agini (PLMN) olusturur. MME'ler/ SAE Ag Geçitleri (22), dogrudan veya dolayli olarak Internete (16) ve baska aglara baglidir. Farkli spektrum tahsislerinde çalismaya olanak saglamak için, örnegin mevcut radyo spektrumunda mevcut hücresel sistemlerden yeni yüksek kapasiteli yüksek veri hizli sistemlere pürüzsüz geçis için esnek bir bant genisliginde, örnegin agdan UE'ye downlink iletimleri için 1,25 MHz ila 20 MHz araliginda bant genislikleri gereklidir. Hem yüksek hizli veri servisleri hem ses gibi düsük hizli servisler desteklenmelidir ve 3G LTE TCP/IP için dizayn edildiginden VolP, büyük olasilikla konusma tasiyan servis olacaktir. LTE Uplink iletimi, Ayrik Fourier Dönüsümü Yayilmis OFDM (DFTS-OFDM) iletimine, düsük-pik ila ortalama güç oranina (PAPR), esnek bant genisligi tahsisine olanak veren tek tasiyicili (SC) iletim semasina ve yalnizca zaman alaninda degil, ama frekans alaninda da dikgen çoklu erisime dayanmaktadir. Dolayisiyla LTE uplink iletim semasi, genellikle Tek Tasiyicili FDMA (SC-FDMA) olarak da adlandirilmaktadir. LTE uplink tasima kanali islemi, Sekil 2'de ana hatlariyla belirtilmistir. Dinamik boyutlu bir tasima bloku, ortam erisim kontrolü (MAC) katmanindan iletilmistir. Baz istasyonu alicisinda hata belirleme için kullanilacak bir döngüsel artiklik kodu (CRC), blok için hesaplanir ve ona ilistirilir. Ardindan uygun herhangi bir kodlama teknigi kullanabilen bir kanal kodlayici tarafindan uplink kanal kodlamasi gerçeklestirilir. LTE'de kod, turbo kodlayicinin bir parçasi olarak blok serpistirme gerçeklestirmek için Ikinci Dereceden Perrnütasyon Polinomu (QPP) bazli bir iç serpistiriciyi içeren bir turbo kod olabilir. LTE uplink karma Otomatik Yeniden Iletim Talebi (ARQ), kanal kodlayicinin ilettigi kodlanmis bitlerin blokundan her iletim/yeniden iletim aninda iletilecek bitlerin kesin setini çikartir. Bir karistirici, girisimi randomize etmek ve böylece kanal kodunun sagladigi islem kazancinin bütünüyle kullanilabilmesini saglamak için LTE uplinkteki kodlanmis bitleri karistirir (örnegin bit seviyesi karistirma). Girisimin bu randomizasyonuna ulasmak için uplink karistirma, mobil tenninale özgüdür, yani farkli mobil tenninaller (UE'ler) farkli karistirma teknikleri kullanir. Tenninale özgü karistirma, görev düzenleyiciye ayni zaman frekans kaynaginda birden fazla kullaniciyi zamanlama özgürlügü saglar ve iletimleri birden fazla kullanicidan ayirmak için baz istasyonu alicisi islemine dayanir. Terminale özgü karistirma, ayni hücrede ayni kaynakta zamanlanmis olan baska mobil terminallerden girisimi randomize eder ve performansi gelistirir. Karistirmadan sonra veriler, kodlanmis/karistirilmis bitlerin bir blokunu, karmasik modülasyon simgelerinin bir blokuna dönüstürmek için modüle edilmistir. LTE uplink örnegi için desteklenmis modülasyon semalannin seti, modülasyon simgesi için iki, dört ve alt bite karsilik gelen sirasiyla QPSK, 16QAM ve 64QAM'i içerir. Ardindan modülasyon simgelerinin bloku, bir DFTS-OFDM modülatörüne uygulanmistir; modülatör, sinyali bir tahsis edilmis radyo kaynagina, örnegin bir frekans alt bandina esler. Modüle edilmis veri simgeleriyle birlikte tahsis edilmis frekans bandina eslenmis sinyal de demodülasyon referans sinyallerini içerir. Referans sinyalleri, hem mobil terminal (UE) hem baz istasyonu (eNodeB) tarafindan bastan bilinmektedir ve kanal tahmini ve veri simgelerinin demodülasyonu için alici tarafindan kullanilirlar. Bir kullanici terminaline farkli referans sinyalleri tahsis edilebilir ve benzer nedenler için, yani birden fazla kullaniciyi ayni zaman-frekans kaynaginda akillica zamanlamak ve böylece çok kullanicili MIMO gerçeklestirmek için temiinale özgü karistirma kodlari kullanilabilir. Çok kullanicili MIMO durumunda, ayni hücrede ayni frekans kaynaginda es zamanli olarak zamanlanmis iki (veya daha faza) UE'den iletilinis sinyallerin ayrilmasi eNodeB'in sorumlulugundadir. Ayni frekans kaynaginda es zamanli zamanlanmis terminallere, eNodeB'nin bu UE'lerin her birine yönelik radyo kanallarini tahmin etinesi için tipik olarak farkli (örnegin dikgen) referans sinyal dizileri tahsis edilir. Herhangi bir hücresel veya baska radyo iletisim sistemi için temel bir gereksinim, bir kullanici terminaline bir baglanti kurulumu talep etme kabiliyeti saglamaktir. Bu kabiliyet, yaygin olarak rastgele erisim olarak bilinmektedir ve LTE'de iki ana amaca, yani baz istasyonu zamanlamasi ile uplink senkronizasyonunun yapilmasina ve bir benzersiz kullanici terminali kimliginin, örnegin LTE'de hem ag hem kullanici terminali tarafindan bilinen, iletisimde kullanici iletisimini baska iletisimlerden ayirt etmekte kullanilan bir hücre radyo agi geçici tanimlayicisinin (C-RNTI) olusturulmasina hizmet eder. Ama (ilk) rastgele erisim prosedürü sirasinda kullanici terminalinden uplink iletimleri, girisimi randoinize etmek için terminale özgü karistirma dizilerini veya referans sayilarini kullanamaz, çünkü kullanici terminalinden ilk rastgele erisim talep mesaji, ag ile iletisim kurmaya henüz baslamistir ve bu kullanici terininaline, ne bir terininale özgü karistirma kodu ne bir terminale özgü referans kodu tahsis edilmemistir. Gerekli olan sey, bir paylasimli uplink kanali üzerinden gönderilen rastgele erisim mesajlarinin, kullanici terminaline, bir terminale özgü karistirma kodu tahsis edilene kadar karistirilmasidir. Rastgele erisim mesajlarini karistirmak için bir neden, hücreler arasi girisimi randomize etmektir; bu, "normal" uplink veri iletimi sirasinda karistirma için de geçerlidir. Sonuncu durumda karistirma, birden fazla UE'nin ayni zaman-frekans kaynaginda zamanlanmasi halinde hücreler arasi girisimi önlemek için de kullanilabilir. Benzer sekilde baz istasyonu alicisinin uplink kanalini tahmin etmesini saglamak için kullanici terminallerinin, rastgele erisim sirasinda bilinen referans sinyallerini iletebilmeleri de istenmektedir. eNodeB'de kanal tahminine ve karsilik gelen uyumlu demodülasyona olanak vermek için hem rastgele erisim mesajlarina hem "normal" uplink veri iletimlerine referans sinyallerinin dahil edilmesi gereklidir. EP 0 565 507 A2 sayili belge, bir rastgele erisim mesaji üretmek için baska radyo istasyonu tarafindan yayinlanmis karistirma kodlarinin bir listesinden, bir karistirma kodunun seçilmesi için araçlara sahip bir mobil istasyonu açiklamaktadir. Bulusun Özet Açiklamasi Asagida açiklanan teknoloji, bir kullanici terminali tarafindan bir radyo baz istasyonuna rastgele erisimi kolaylastirrnaktadir. Bir kullanici terminali, bir birinci tipte uplink karistirma dizilerinden birini belirler ve bir birinci tipte uplink karistirma dizilerinden belirlenmis birini kullanarak bir rastgele erisim inesaji üretir. Vericisi, rastgele erisim mesajini radyo baz istasyonuna iletir. Ardindan kullanici terminali alicisi, baz istasyonundan uplink karistirma dizisinin bir ikinci farkli tipini alir. Terminal, uplink karistirma dizisinin bu ikinci farkli tipini, radyo baz istasyonu ile sonraki iletisim için kullanir. Sinirlayici olmayan örnek bir düzenlemede, uplink karistirma dizilerinin birinci tipi, radyo baz istasyonunun hücre alani ile veya radyo baz istasyonu ile iliskili bir rastgele erisim radyo kanali ile spesifik olarak iliskili olabilir, ama herhangi bir kullanici terminaline spesifik olarak tahsis edilmemistir ve ikinci farkli tipte uplink karistirma dizisi, kullanici terminallerine Spesifik olarak tahsis edilebilen uplink karistirma dizilerinin bir ikinci setinden seçilebilir. Bu iki farkli tipte karistirma dizisinin kullanilmasi, kullanici terminallerinin rastgele erisimi sirasinda uplinkte terininale özgü karistirma kodlari kullanilamasa bile, kullanici terminallerine, uplink sinyal iletimlerini karistirma olanagi Kullanici terminali, bir rastgele erisim kanali radyo kaynagini kullanarak radyo baz istasyonuna bir rastgele erisim baslama ekini içeren bir birinci rastgele erisim talep mesajini iletir. Ardindan radyo baz istasyonundan, bir zamanlama degisikligini, bir tanimlanmis radyo kaynagini ve bir geçici kullanici terminali tanimlayicisini belirten bir ikinci rastgele erisim yanit mesajini alir. Terminal, rastgele erisim yanit mesajinda alinmis bilgi bazinda ve düzeltilmis zamanlama bazinda sinyallerin radyo baz istasyonuna iletilmesi için kullanici terminalinde bir zamanlainayi düzeltir, kullanicinin tam terminal kimligini içeren üretilmis rastgele erisim mesajina karsilik gelen bir üçüncü mesaji, radyo baz istasyonuna tanimlanmis radyo kaynagi üzerinden iletir. Üçüncü mesaj, birinci tipte uplink karistirma dizilerinden belirleninis biri kullanilarak karistirilir, modüle edilir ve bir radyo kanali kaynagina eslenir. Terminal, rastgele erisim prosedürlerini tamamlamak üzere radyo baz istasyonundan bir dördüncü çekisme çözümü mesajini alir ve bunu normal iletisim izler. Sinirlayici olmayan çesitli düzenlemeler, uplink karistirma dizilerinin birinci setini, kullanici terminali ve baz istasyonu tarafindan bilinen baska bir parametreye esler. Örnegin uplink karistirma dizilerinin birinci seti, karsilik gelen rastgele erisim baslama eki dizilerine eslenebilir. Bu durumda uplink baslama eki dizilerinin birinci setinden biri, birinci rastgele erisim talep mesajina ve esleineye dahil edilmis rastgele erisim baslaina eki bazinda seçilebilir. Baska bir örnek, uplink karistirma dizilerinin birinci setini, karsilik gelen kullanici terminali tanimlayicilarina esler ve uplink karistirma dizilerinin birinci setinden birini, ikinci rastgele erisim yanit mesajina ve eslemeye dahil edilmis kullanici terminali tanimlayicisi bazinda seçer. Bir üçüncü örnek, uplink karistirma dizilerinin birinci setini, rastgele erisim talep mesajinin iletilmesinde kullanilan karsilik gelen radyo kaynaklarina esler ve uplink karistirma dizilerinin birinci setinden birini, bir rastgele erisim baslama ekini içeren bir birinci rastgele erisim talep mesajinin, radyo baz istasyonuna gönderilmesinde kullanilan radyo erisim kanali radyo kaynagi ve esleme bazinda seçer. Baz istasyonuna gönderilen uplink rastgele erisim mesajlarina ilistirilmis ve baz istasyonu tarafindan örnegin esitleme amaciyla, Vb. uplink kanalini tahmin etmekte kullanilan referans sinyalleri için de iki tip karistirma dizisi yaklasimi kullanilabilir. Uplink referans dizilerinin bir birinci setinden biri, örnegin bir radyo baz istasyonunun hücre alani veya rastgele erisim kanali ile spesifik olarak iliskili, ama herhangi bir kullanici terminaline spesifik olarak tahsis edilmemis uplink referans dizileri seçilir. Uplink karistirma dizilerinin birinci setinden seçilmis biri ve uplink referans dizilerinin birinci setinden seçilmis biri kullanilarak bir rastgele erisim mesaji üretilir. Kullanici terminali, rastgele erisim mesajini radyo baz istasyonuna iletir. Ardindan baz istasyonu, kullanici terminaline, sonraki uplink iletisimlerinde kullanmak için bir ikinci farkli tipte referans dizisi, örnegin bu kullanici terininaline spesifik olarak tahsis edilmis bir referans sayisi hakkinda bilgi Sinirlayici olmayan bir örnek uygulamada kullanici terminali ve baz istasyonu, bir uzun süreli evrim (LTE) radyo iletisim agi ile iletim kurmak üzere konfigüre edilmistir; burada kullanici terminali, birinci rastgele erisim talep mesajini bir rastgele erisim kanali (RACH) üzerinden ve üçüncü mesaji bir uplink paylasimli kanal (UL-SCH) üzerinden iletir. lkinci mesajda baz istasyonu tarafindan gönderilen kullanici terminali tanimlayicisi, kullanici terminaline bir radyo agi terminal tanimlayicisi (RNTI) tahsis edilene kadar kullanilan bir geçici kullanici terminali tanimlayicisi olabilir. Sekillere Yönelik Özet Açiklama Sekil 1, örnek bir LTE mobil radyo iletisim sistemidir; Sekil 2, bir LTE mobil iletisim sisteminde aga iletim için bir kullanici terminalinin ortam erisim katmanindan iletilmis bir tasima blokunun hazirlanmasina yönelik Sinirlayici olmayan örnek prosedürleri gösteren bir akis diyagramidir; Sekil 3, bir kullanici terminali için radyo agina bir rastgele erisim gerçeklestirmek üzere Sinirlayici olmayan örnek prosedürleri gösteren bir akis diyagramidir; Sekil 4, bir baz istasyonu için bir kullanici terminalinin radyo agina rastgele erisimini almak ve islemek üzere Sinirlayici olmayan örnek prosedürleri gösteren bir akis diyagramidir; Sekil 5A ve 5B, sirasiyla downlinkte ve uplinkte tasima kanallari ve fiziksel kanallar arasindaki bir eslemeyi göstermektedir; Sekil 6, bir kullanici terrninalinin üç temel durumunu gösteren bir diyagramdir; Sekil 7, sinirlayici olmayan örnek bir rastgele erisim prosedürünü gösteren bir sinyal diyagramidir; Sekil 8, bir rastgele erisim baslama eki iletiminin sinirlayici olmayan bir örnegini göstermektedir ve Sekil 9, bir kullanici tenninalinin ve bir eNodeB baz istasyonunun sinirlayici olmayan örnek bir fonksiyon blok diyagramidir. Bulusun Detayli Açiklamasi Asagidaki tarifte sinirlayici olmayan açiklama saglamak amaciyla, özel dügümler, fonksiyonel antiteler, teknikler, protokoller, standartlar, vb. gibi özel detaylar, tarif edilen teknolojinin anlasilmasini saglamak için ortaya koyulmustur. Baska durumlarda bulusun tarifini gereksiz detaylarla anlasilmaz hale getirmemek için iyi bilinen usullerin, cihazlarin, tekniklerin, vb. detayli tarifleri dahil edilmemistir. Sekillerde tekil fonksiyon bloklari gösterilmistir. Teknikte uzinan olanlar, bu bloklarin fonksiyonlarinin, ayri donanim devreleri kullanilarak, uygun sekilde prograinlaninis bir mikroislemei veya genel amaçli bilgisayar ile birlikte yazilim programlari ve veriler kullanilarak, uygulamaya özgü entegre devre (ASIC), programlanabilir mantik dizileri kullanilarak ve/veya bir veya birden fazla dijital sinyal islemcisi (DSP) kullanilarak yürütülebilecegini anlayacaktir. Teknikte uzman kisi için burada açiklanan spesifik detaylardan ayrilan baska düzenlemelerin uygulanabilecegi açiktir. Teknoloji, açiklama için bir örnek ve sinirlayici olmayan baglam saglamak amaciyla LTE gibi bir gelismis 3GPP UMTS sistemi baglaminda tarif edilmistir. Bakiniz örnegin Sekil 1'de gösterilen LTE sistem diyagrami. Bu teknoloji LTE ile sinirli degildir ve herhangi bir modem radyo iletisim sisteminde kullanilabilir. Öte yandan -biri rastgele erisim için ve biri rastgele erisim tamamlandiktan sonra iletim için- iki farkli tipte karistirma dizisinin kullanildigi asagidaki yaklasim, (bazen pilot sinyaller olarak adlandirilan) bilinen kanal tahmin referans sinyallerine de uygulanabilir. Ancak detayli açiklama, benzer detaylarin referans sinyalleri için geçerli oldugu bilgisiyle birlikte karistirma dizileri kullanilarak saglanmistir. Açiklama kolayligi için bir kullanici donanimi (UE), genellikle sinirlama olmaksizin bir kullanici terminali veya bir mobil terminal olarak adlandirilmistir. Sekil 3, bir kullanici terminali için özel bir hücrede rastgele erisimli servis isteyen tüm kullanici terminallerinin genellikle kullanimina sunulmus bir uplink karistirma kodu kullanilarak radyo agina bir rastgele erisim gerçeklestirmek üzere sinirlayici olmayan örnek prosedürleri gösteren bir akis diyagramidir. Kullanici terminali, bir birinci tipte uplink karistirma dizilerini, örnegin bir radyo baz istasyonunun hücre alani veya rastgele erisim kanali ile spesifik olarak iliskili, ama herhangi bir kullanici terminaline spesifik olarak tahsis edilmemis uplink karistirma dizilerini belirler (asama Sl). Birinci tipte uplink karistirma dizilerinden seçilmis biri belirlenir (asama SZ) ve birinci tipte uplink karistirma dizilerinden seçilmis biri kullanilarak bir rastgele erisim mesaji üretilir (asama S3). Kullanici terminali, rastgele erisim mesajini radyo baz istasyonuna iletir (asama S4). Rastgele erisim mesajini ilettikten sonra kullanici terminali, radyo baz istasyonundan bir ikinci, farkli tipte uplink karistirma dizisini, örnegin kullanici terrninallerine spesifik olarak tahsis edilebilen uplink karistirma dizilerinin bir ikinci setinden seçilmis bir uplink karistirma dizisini alir (asama SS). Kullanici terminali, ikinci tipte uplink karistirma dizisini, radyo baz istasyonu ile sonraki iletisim için kullanir. Bilinen uplink referans sinyalleri için benzer prosedürler kullanilabilir. Sekil 4, bir baz istasyonu için bir kullanici terminalinin radyo agina rastgele erisimini almak ve islemek üzere sinirlayici olmayan, örnek muadil prosedürleri gösteren bir akis diyagramidir. Agdaki her baz istasyonu, kendi baslama eki dizileri, referans sinyalleri ve terrninale özgü olmayan karistirma kodlari ve dizileri setine sahiptir. Baz istasyonu, bir yayin kanali, örnegin BCH üzerinden dolayli veya açik biçimde kendi baslama ekleri ve uplink karistirma dizileri setini yayinlar (asama SlO). Baz istasyonu, kullanilacak karistirma dizisini açik biçimde yayinlamazsa, karistirma dizisinin kullanilacagi hücrenin kimligi, örnegin dizi ve hücre taniinlayicisi arasinda bir esleine vasitasiyla türetilebilir. Uplink karistirma dizileri, örnegin bir radyo baz istasyonunun hücre alani veya rastgele erisim kanali ile spesifik olarak iliskilendirilebilir ve herhangi bir kullanici terminaline spesifik olarak tahsis edilmez. Ardindan baz istasyonu, bir kullanici terminalinden, baz istasyonunun baslama eklerinden birini içeren bir birinci rastgele erisim talep mesajini almak üzere bekler. Yanit olarak baz istasyonu, bir kullanici terminaline bir zamanlama degisikligini, bir tanimlanmis radyo kaynagini ve bir kullanici terminali tanimlayicisini belirten bir ikinci rastgele erisim yanit mesajini iletir. Kullanici terminali kimligini içeren üretilmis rastgele erisim mesajina karsilik gelen bir üçüncü mesaj, uplink karistirma dizilerinin birinci setinden seçilmis biri kullanilarak çözülür (asama Sl 1). Ardindan baz istasyonu, uplink karistirma dizilerinin bir ikinci setinden, örnegin kullanici terrninallerine spesifik olarak tahsis edilebilen uplink karistirma dizilerinden seçilmis bir ikinci, farkli tipte uplink karistirma dizisini içeren bir dördüncü mesaji kullanici terminaline iletir (asama 812). Kullanici terminali, ikinci uplink karistirma dizisini, radyo baz istasyonu ile sonraki iletisim için kullanir. Bilinen uplink referans sinyalleri için benzer prosedürler uygulanabilir. Asagidaki örnek ve sinirlayici olmayan LTE radyo erisim prosedürünü daha iyi anlamak için sirasiyla downlinkte ve uplinkte tasima kanallari ve fiziksel kanallar arasindaki bir eslemeyi gösteren Sekil 5A ve SB'ye referans verilmektedir. Yayin kanali (BCH), çagri kanali (PCH), downlink paylasimli kanal (DL-SCH) ve çok noktaya yayin kanali (MCH) downlink tasima kanallaridir. BCH, Fiziksel Yayin Kanalina (PBCH) eslenmistir ve PCH ve DL-SCH, Fiziksel Downlink Paylasimli Kanala (PDSH) eslenmistir. Uplink tasima kanallari, rastgele erisim kanalini (RACH) ve uplink paylasimli kanali (UL-SCH) içerir. RACH, Fiziksel Rastgele Erisim Kanalina (PRACH) ve UL-SCH, Fiziksel Uplink Paylasimli Kanala (PUSCH) eslenmistir. Diger mobil radyo iletisim sistemlerinde oldugu gibi LTE'de bir mobil terminal, birkaç farkli çalisma durumunda bulunabilir. Sekil 6, LTE için bu durumlari göstermektedir. Güç verildiginde mobil terminal, LTE_DETACHED durumuna girer. Bu durumda mobil terminal, ag tarafindan taninmamaktadir. Mobil terminal ve ag arasinda herhangi bir baska iletisim gerçeklesmeden önce mobil terminalin, LTE ACTIVE durumuna girmek üzere rastgele erisim prosedürü kullanilarak aga kaydolmasi gereklidir. LTE_DETACHED durumu, esasen güç verildiginde kullanilan bir durumdur. Mobil terminal aga kaydoldugunda, tipik olarak diger durumlardan birindedir: LTE_ATIVE veya LTE_IDLE. LTE ACTIVE, mobil terminal veri iletirken ve alirken aktif oldugunda kullanilan durumdur. Bu durumda mobil terminal, ag içinde spesifik bir hücreye baglidir. Mobil terrninale hem bir veya birkaç Internet Protokolü (IP) veya baska tipte veri paket adresi, hem mobil terminal ve ag arasinda sinyallesme amaciyla kullanilan terminalin bir kimligi, bir Hücre Radyo Agi Geçici Tanimlayicisi (C-RNTI) tahsis edilmistir. LTE_ACTIVE durumu, uplinkin ag ile senkronize olup olmamasina bagli olarak iki alt durumu, kullanici verilerinin uplink iletimleri ve alt katman kumanda sinyallesmesi mümkündür. Belirli bir zaman penceresinde uplink iletimi gerçeklesmemisse uplink, senkronize edilmemis olarak ilan edilir; bu durumda mobil terminal, uplink senkronizasyonunu düzeltmek için bir rastgele erisim prosedürü yürütmek zorundadir. LTE_IDLE, mobil terminalin pil tüketimini azaltmak için çogu zaman uykuda oldugu bir düsük aktivite durumudur. Uplink senkronizasyonu sürdürülmez ve dolayisiyla gerçeklesebilecek tek uplink iletim aktivitesi, LTE_ACTIVE'e geçmek için rastgele erisimdir. Gerektiginde LTE_ACTIVE'e hizla geçmek için mobil terminal, IP adresini (adreslerini) ve diger dahili bilgileri muhafaza eder. Mobil terminalin pozisyonu, ag tarafindan kismen bilinmektedir, böylece ag, en azindan mobil terminalin aramasinin yapilacagi hücrelerin grubunu bilmektedir. Sinirlayici olmayan örnek bir rastgele erisim prosedürü, Sekil 7'de gösterilmistir ve mesaj 1-4 olarak adlandirilan iliskili dört sinyallesme mesajiyla birlikte asama 1-4 olarak adlandirilan dört asamayi içerir. Baz istasyonu, aktif mobil terminallerin düzenli olarak taradigi bir yayin kanali üzerinden düzenli biçimde gönderilen bir yayin mesajinda bu baz istasyonu ile iliskili baslama eklerinin bir setini, RACH kaynak bilgisini ve baska bilgileri iletir. Asama birde kullanici terminali baz istasyonu (eNodeB) tarafindan yayinlanmis bilgileri alir ve kodunu çözer, baz istasyonunun rastgele erisim baslama eklerinden birini seçer ve bunu RACH üzerinden iletir. Baz istasyonu RACH'i izler ve baz istasyonunun, kullanici terminalinin iletim zainanlamasini tahmin etmesine olanak veren baslama ekini belirler. Terrninalin uplink verilerini baz istasyonuna iletmesine olanak vermek için uplink senkronizasyonu gereklidir. Rastgele erisim baslama eki, özel bir baz istasyonuna rastgele erisim amaciyla kullanilabilir bilinen baslama eki dizilerinin bir setinden inobil terminal tarafindan rastgele seçilmis bilinen bir diziyi içerir. Bir rastgele erisim girisimi yürütülürken terminal, terminalin erismeye çalismakta oldugu hücreye tahsis edilmis baslama eki dizilerinin setinden bir baslama eki dizisini rastgele seçer. Baska bir terminal, ayni zaman aninda ayni baslama eki dizisini kullanarak bir rastgele erisim girisiminde bulunmadigi sürece çakisma meydana gelmeyecek ve rastgele erisim talebi, çok büyük olasilikla baz istasyonu tarafindan belirlenecektir. Baslama eki, bir kullanici terminali tarafindan bir radyo kanali kaynagi üzerinden, örnegin rastgele erisim amaciyla tahsis edilmis bir zaman/frekans kaynagi, örnegin bir RACH üzerinden iletilir. Sekil 8, bu belgenin yazildigi sirada LTE spesifikasyonuna göre bir rastgele erisim baslama eki iletiinini kavramsal olarak göstermektedir. Uygun baslama eklerinin üretilmesi için sinirlayici olinayan bir örnek, Zadoff-Chu (ZC) dizilerine ve bunlarin döngüsel kaydirilmis dizilerine dayanmaktadir. Zadoff-Chu dizileri, örnegin kanal tahmini amaciyla her veri çerçevesine dahil edilen uplink referans sinyallerini olusturmak için de kullanilabilir. Bir rastgele erisim girisimini yürüten bir kullanici terminali, baslama ekinin iletilmesinden önce baz istasyonu tarafindan yayinlanmis zamanlama bilgisinin kullanildigi bir hücre arama prosedüründen downlink senkronizasyonu elde etmistir. Ama yukarida açiklandigi gibi uplink zamanlamasi henüz belirlenmemistir. Terminalde bir uplink iletim çerçevesinin baslangici, terminalde downlink iletim çerçevesinin baslangicina göre tanimlanir. Baz istasyonu ve terminal arasindaki yayilma gecikmesinden dolayi uplink iletimi, baz istasyonunda downlink iletim zamanlamasina göre gecikecektir. Baz istasyonu ve terminal arasindaki mesafe bilinmediginden, uplink zamanlainasinda baz istasyonu ve terminal arasindaki mesafenin iki katina karsilik gelen bir belirsizlik mevcuttur. Bu belirsizligi hesaba katmak ve rastgele erisim için kullanilmayan sonraki alt çerçeveler ile girisimi önlemek için bir koruma süresi kullanilir. Sekil 7'de gösterilen ikinci rastgele erisim sinyallesine asamasina geri dönersek, belirlenmis rastgele erisim girisimine yanit olarak baz istasyonu, downlink paylasimli kanaldan (DL-SCH) bir rastgele erisim talebi yanit mesajini (2) iletir. Mesaj (2), baz istasyonunun belirledigi ve kendisi için yanitin geçerli oldugu rastgele erisim baslama eki dizisinin bir indeksini veya baska tanimlayicisini, alinmis rastgele erisim baslama eki islendikten sonra baz istasyonu tarafindan hesaplanan bir zamanlama düzeltme veya zamanlama avansi komutunu, mobil tenninalden baz istasyonuna gönderilmis üçüncü mesajda mesajin iletimi için kullanici terminalinin kullanacagi kaynaklari belirten bir zamanlama onayini ve kullanici terminali ve baz istasyonu arasinda ek iletisim için kullanilmis bir geçici kullanici terminali kimligini içerir. Asama 2 tamamlandiktan sonra kullanici terminali zaman açisindan senkronize edilir. Eger baz istasyonu, (farkli kullanici terminallerinden) birden fazla rastgele erisim girisimi belirlerse, bu durumda birden fazla mobil terminale yönelik rastgele erisim talebi yanit mesajlari (2) tek bir iletimde kombine edilebilir. Dolayisiyla rastgele erisim talebi yanit mesaji (2), DL-SCH'de zamanlanir ve rastgele erisim yaniti için ayrilmis bir ortak kimlik kullanilarak Fiziksel Downlink Kumanda Kanalinda (PDCCH) belirtilir. PDCCH, terminale, DL-SCH'de bu terminale yönelik veri olup olmadigina ve eger varsa, DL-SCH'yi hangi zaman-frekans kaynaklarinda bulacagina iliskin bilgi vermek için kullanilan bir kumanda kanalidir. Bir baslama eki iletmis tüm kullanici terminalleri, baz istasyonu tarafindan tüm rastgele erisim yanitlari için kullanilan önceden tanimli ortak kimlik kullanilarak iletilmis bir rastgele erisim yaniti için PDCCH'yi izler. Üçüncü asamada (3) kullanici terminali, rastgele erisim yanit mesajinda (2) tahsis edilmis ve uplinkte senkronize edilmis zamanlanmis uplink kaynaklarini kullanarak aga, mesaj (3) içinde gerekli bilgileri iletir. Asama 3'te uplink mesajinin, birinci asamada baslama ekine ilistirilmesinin yerine "normal" zamanlanmis uplink verileri ile ayni sekilde, yani UL-SCH üzerinde iletilmesi, birkaç nedenden dolayi faydalidir. Ilk olarak uplink senkronizasyonu yoklugunda iletilen bilgi miktari, büyük koruma süresi ihtiyaci, bu iletimleri nISpeten pahali kildigindan minimize edilmelidir. Ikinci olarak mesaj iletimi için "normal" uplink iletim semasinin kullanimi, onay boyutunun ve modülasyon semasinin örnegin farkli radyo kosullarina ayarlanmasina olanak verir. Üçüncü olarak uplink mesaji için özellikle kapsama alani sinirli senaryolarda degerli olabilen esnek kombinasyonlu karma ARQ'e olanak saglar, çünkü basarili iletim için yeteri kadar yüksek bir olasilik saglamak üzere uplink sinyallesmesi için yeterli enerji toplamak amaciyla bir veya birkaç yeniden iletime dayanilmasina izin verir. Mobil terminal, üçüncü asamada UL-SCH'yi kullanarak aga geçici mobil terminal kimligini, örnegin bir geçici C-RNTI'i iletir. Bu sinyallesinenin kesin içerigi, terminalin durumuna, örnegin ag tarafindan önceden bilinip bilinmedigine baglidir. Rastgele erisimi ayni zamanda gerçeklestirmis terminaller, farkli baslama eki dizileri kullandigi sürece çakisma meydana gelmez. Ama birden fazla terminalin ayni rastgele erisim baslama ekini ayni zamanda kullanmasi durumunda, belirli bir çekisme olasiligi mevcuttur. Bu durumda birden fazla terminal, asama 2'de ayni downlink yanit mesajina tepki gösterir ve asama 3'te bir çatisma meydana gelir. Çatisina veya çekisme çözümü, asama 4'te gerçeklestirilir. Asama 4'te baz istasyonundan terminale DL-SCH üzerinde bir çekisme çözme mesaji iletilir. Bu asama, birden fazla terminalin ayni kaynak üzerinden sisteme erismeye çalismasi durumunda üçüncü asamada hangi terminalin belirlenmis oldugunu tanimlayarak çekismeyi çözer. Asama 1'de ayni baslama ekini kullanan es zainanli rastgele erisim girisimlerini yürüten birden fazla terminal, asama 2'de ayni yanit mesajini dinler ve dolayisiyla ayni geçici kullanici terminali tanimlayicisina sahiptir. Böylece asama 4'te downlink mesajini alan her terminal, mesajdaki kullanici terminali kimligini üçüncü asamada ilettigi kullanici terminali kimligi ile karsilastirir. Yalnizca dördüncü asamada alinmis kimlik ve üçüncü asainanin parçasi olarak iletilmis kimlik arasinda bir eslesme gözlemleyen bir kullanici terminali, rastgele erisim prosedürünü basarili olarak belirler. Eger terininale henüz bir C-RNTI tahsis edilmemisse C-RNTI için ikinci asamanin geçici kullanici kimligi desteklenir; aksi taktirde kullanici terminali, önceden tahsis edilmis C-RNTI'sini korur. Dördüncü asamada alinmis kimlik ile bir eslesme bulmayan terminaller, rastgele erisim prosedürünü yeniden birinci asamadan baslatmak zorundadir. Yukarida açiklandigi gibi mesaj 3'e dahil edilmis kullanici terminali kimligi, dördüncü asamada çekisme çözme mekanizmasinin bir parçasi olarak kullanilir. Sinirlayici olmayan LTE ömegiyle devam edildiginde, kullanici terminali LTE_ACTIVE durumundaysa, yani bilinen bir hücreye baglanmissa ve dolayisiyla tahsis edilmis bir C-RNTl'ye sahipse, bu C-RNTI, uplink mesajinda terminal kimligi olarak kullanilir. Aksi taktirde bir çekirdek ag terminal tanimlayicisi kullanilir ve baz istasyonunun, asama üçte uplink mesajina yanit vermeden önce çekirdek agi ise karistirinasi gereklidir. Bu Sinirlayici olmayan LTE örneginde yalnizca birinci asama, spesifik olarak rastgele erisim için dizayn edilmis fiziksel katman islemlerini kullanir. Son üç asama, hem terminalin hem baz istasyonunun yürütülmesini basitlestiren "normal" uplink ve downlink veri iletimi ile ayni fiziksel katman islemlerini kullanir. Veri iletimi için kullanilan iletim semasi, yüksek spektral esneklik ve yüksek kapasite için dizayn edildiginden, bu özelliklerden rastgele erisim mesajlari degis tokus edilirken de faydalanmak istenmektedir. Sinirlayici olmayan örnek LTE baglaminda, CRC, kodlama, HARQ karistirma, modülasyon ve DFT-S-OFDM modülasyonunu içeren Sekil 2'de açiklanmis genel islem asamalari, kullanici terminali tarafindan Sekil 7'deki mesaj 3'e ve bu kullanici terminalinden baz istasyonuna yönelik sonraki uplink iletimlerine uygulanir (asama l'deki ilk uplink rastgele erisim mesajinda karistirma yoktur). Terminalde farkli uplink karistirma dizileri, uplink iletiminin tipine baglidir. Rastgele erisim mesaji 3 için bir birinci tipte karistirma dizisi, örnegin bir hücreye özgü veya rastgele erisim kanalina özgü karistirma kodu kullanilir. Uplinkteki sonraki "normal" veri iletimleri için, yani baz istasyonu terminale bir geçici olmayan kimlik tahsis ettiginde, bir ikinci tipte karistirma dizisi, örnegin bir terminale özgü karistirma kodu kullanilir. Kanal tahmini için baz istasyonu tarafindan kullanilan uplink referans sinyalleri için benzer iki tipli bir yaklasim kullanilabilir: bir birinci tip, örnegin rastgele erisim mesaji 3 için bir hücreye veya rastgele erisime özgü referans sinyali, ardindan sonraki "normal" veri iletimleri için bir ikinci tip, örnegin baz istasyonu tarafindan tahsis edilmis veya baz istasyonu ile iliskili uplink referans sinyal dizisi. Baz istasyonu, mobil terminale bir karistirma dizisini ve/Veya referans dizisini tahsis ettiginde, bu terminale özgü karistirma dizisi ve/veya referans dizisi, bu özel uplink baglanti için sonraki tüm uplink veri iletimlerinde kullanilir. Kullanilacak karistirma dizisi ve/veya referans dizisi, ya mobil terminalde açik biçimde konfigüre edilebilir ya da baz istasyonunun bir mobil terminale tahsis ettigi terminal kimligine (örnegin bir C-RNTI) baglanabilir. Yukarida kullanici terminali, mesaj 3'ü karistirmak için bir hücreye özgü karistirma dizisini kullanir, çünkü rastgele erisim gerçeklestirmeden önce kullanici terminali, baz istasyonunun/hücrenin yayin bilgisinin kodunu çözinüstür ve dolayisiyla erismekte oldugu hücrenin kimligini, bu hücre ile iliskili rastgele erisim baslama eklerini ve hücreye özgü karistirma dizilerini ve/veya referans sayilarini bilmektedir. Ayni anda rastgele erisim yürüten birden fazla terminale, ilgili uplink rastgele erisim mesaji 3 için farkli zaman/frekans kaynaklari tahsis edildigi sürece, bu kullanicilar arasinda girisim yoktur ve kullanicilar arasi randomizasyon eksikligi bir sorun degildir. Sinirlayici olmayan bir düzenlemede, Sekil 7'nin asama 1'inde gönderilmis rastgele erisim talep mesajinda kullanilan rastgele erisim baslama eki dizisi ve asama 3'te gönderilmis rastgele erisim mesajinin karistirilmasinda kullanilmis karistirma dizisi arasina bire bir eslestirme sokulmustur. Mesaj 3'ün iletilmesinden önce hem baz istasyonu, hem kullanici terminali, asama 1'de gönderilmis rastgele erisim talep mesaji için kullanilan baslama ekini bildiginden, her ikisi hangi karistirma dizisinin kullanilacagini bilmektedir. Sinirlayici olmayan baska bir düzenlemede, baz istasyonu, Sekil 7'nin asama 2'sinde iletilen rastgele erisim talep mesajinin bir parçasi olarak (yani mesaj 3'ün iletiminden önce) kullanici terminali için mesaj 3'ün karistirilmasinda kullanilacak karistirma dizisini tahsis eder. Bir örnek olarak bu, mesaj 2'de gönderilen geçici kullanici tanimlayicisi, örnegin bir geçici C-RNTI ve kullanilacak karistirma dizisi arasinda bire bir esleme kurularak yapilabilir. Gene sinirlayici olmayan baska bir düzenleme, kullanici terminali tarafindan mesaj 3'ü karistirmak için kullanilacak karistirma dizisini, kullanici terminali tarafindan rastgele erisim baslama ekini (mesaj 1) iletmek için kullanilan zaman-frekans10 kaynagina (kaynaklarina) baglar. Bu durumda karistirma dizisi, hem baz istasyonu hein kullanici terminali tarafindan bilinecektir, çünkü her ikisi birinci rastgele erisim talep mesaji için kullanilmis zaman-frekans kaynaklarini bilmektedir. Bu düzenleme için karistirma dizisi, bir rastgele erisim talep baslama ekini ayni zaman-frekans kaynaginda (kaynaklarinda) ileten tüm kullanici terminalleri arasinda paylasilacaktir. Ama tüm bu terrninallere, kendi rastgele erisim mesaji 3 için farkli zaman/frekans kaynaklari tahsis edildigi sürece, bu kullanicilar arasinda girisim yoktur ve kullanicilar arasi randomizasyon eksikligi bir sorun degildir. Dört farkli örnek düzenlemeden birinin veya birden fazlasinin kombinasyonlari da kullanilabilir. Gene yukaridaki karistirma dizisi örneginde ve dört düzenlemede açiklanan prensipler, uplink kanal tahmini için kullanilan uplink referans sayilari için de kullanilabilir. Baska bir deyisle uplink rastgele erisim mesaji 3 için referans sayisinin bir genel veya paylasilan tipi kullanilabilir ve baglantili ile iliskili sonraki uplink iletisimleri için baska bir terminale özgü tipte referans sayisi kullanilabilir. Kullanici terminaline daha önceden bir kimlik tahsis edilmis oldugu, ama hala bir rastgele erisim yürütmesinin gerektigi durumlar mevcut olabilir. Bir örnek, terrninalin aga kaydoldugu, ama uplinkte senkronizasyonu kaybettigi ve bunun sonucu olarak uplink senkronizasyonunu yeniden elde etmek için bir rastgele erisim girisimi yürütmesinin gerekli oldugu durumdur. Kullanici terminaline bir kimlik tahsis edilmis olmasina ragmen, bu durumda mesaj 3 için terminale özgü karistirma kullanilamaz, çünkü ag, mesaj 3 alinana kadar terminalin neden rastgele erisim girisim yürüttügünü bilmemektedir. Sonuç olarak gn'incel olmayan bir terininale özgü karistirma dizisinin yerine bir hücre ile iliskili karistirma dizisinin kullanilmasi gereklidir. Buna bagli olarak rastgele erisim prosedürünün fonksiyonalitesini etkilemeden normal veri iletimi için terminale özgü karistirma isleminin faydalari korunmaktadir. Yukarida açiklandigi gibi terminale özgü karistirma islemi, girisimi randomize eder; bu, uplink iletim performansini gelistirir ve zamanlama dizayninda ek esneklik saglar. Çesitli düzenlemeler gösterilmesine ve detayli açiklanmasina ragmen istemler, özel herhangi bir düzenleme veya örnek ile sinirli degildir. Örnegin, öncelikle karistirma dizileri açisindan tarit` edilmesine ragmen, rastgele erisim karistirma dizileri için açiklanan iki tip yaklasim, her uplink çerçevesinde gönderilen ve baz istasyonu alicisi tarafindan uplink kanal tahmini için kullanilan referans sinyali dizilerinin belirlenmesinde de kullanilabilir. Yukaridaki açiklainanin hiçbir kismi, Özel herhangi bir elemanin, asamanin, araligin veya fonksiyonun, istemlerin kapsamina dahil edilmesini gerektirecek sekilde asli olduguna isaret ediyor olarak okunmamalidir. Patent altina alinan konunun kapsami, yalnizca istemler ile tanimlanmistir. TR TR TR TR TR TR TR