TARIFNAME VAKUM ARTIGINDAN DAMITIK YAKITLAR VE ANOT SINIFI KOK AÇIKLAMANIN ALANI Burada açiklanan düzenlemeler genel olarak, digerlerinin yani sira petrol, katran kumlari, sist yaglari, kömür sivilari, kömür gazlastirma katranlari ve biyolojik ham petrollerden elde edilen vakuin artigi akimlarinin iyilestirilmesi islemlerine iliskindir. Daha özellikle, buradaki düzenlemeler vakum artiklari hidrokarbon hammaddelerinden damitik yakitlarin ve anot sinifi kokun üretilmesi islemlerine iliskindir. Daha da özellikle, burada açiklanan düzenlemeler kaynamali yatakli veya çamurlu hidrokraking (hidrojenle parçalama), geciktirilmis koklastirma ve sabit yatakli katalitik vakum gazyagi iyilestirmesi kullanarak vakum artiklari hammaddelerinin damitik yakit ürünlerine iyilestirilmesi islemlerine iliskindir. BULUSA ILISKIN BILINEN HUSUSLAR hidrokarbon kaynaklarinda bulunan daha agir hidrokarbonlari islemesini mümkün kilar. Genel olarak, isil koklastirma islemlerinde çok agir, düsük degerli artik besleme maddelerinin yüksek degerli düsük kaynama noktali hidrokarbon ürünlere çevrimini maksimuma çikarmak için yüksek siddette, isil parçalama (veya "kraking") kullanilir. Bu koklastirma islemlerine iliskin hammaddeler genellikle ekonomik bakimdan daha fazla damitilamayacak, katalitik kraking yapilamayacak ya da yakit sinifi harman akimlari yapmak için islenemeyecek rafineri islemi akimlarindan olusur. Tipik olarak, bu maddeler kül ve metallerle katalizör kirlenmesi ve/veya etkisizlesmesi nedeniyle katalitik islemler için uygun degildir. Bilinen koklastirma hammaddeleri atmosferik damitma artigi, vakumlu damitma artigi, katalitik kraking cihazi artik yaglari, hidrokraker artik yaglari ve diger rafineri birimlerinden artik yaglari içerir. Ham petrol rafinerilerinde ve iyilestirme tesislerinde agir hidrokarbon fraksiyonlarini daha hafif hidrokarbonlara ve petrol kokuna dönüstürmek için kullanilan üç koklastirma islemi türü geciktirilmis koklastirma, akiskan koklastirma ve fleksi-koklastirmayi içerir. Bu üç koklastirma isleminin hepsinde petrol koku rafineri artiklarinin daha hafif hidrokarbon bilesiklerine daha mükemmel çevrimi bakimindan tolere edilen bir yan ürün olarak kabul edilir. Ortaya çikan hidrokarbonlar ve diger ürünler koklastirma tankindan bir fraksiyonlama donanimina buhar formunda gider. Daha yogun kraking yapilmis sivilar (örnegin gazyaglari) tasit yakiti harman stoklarina dönüstürülmelerini saglayan daha ileri rafineri islemlerinde (örnegin Akiskan Katalitik Kraking Birimleri veya FCCUWar) hammadde olarak yaygin sekilde kullanilir. Ham petrol rafinerileri, daha kolay bulunabilmeleri ve düsük maliyetli olmalari nedeniyle ham petrol harmanlarinda daha agir ham petrollerin kullanimini düzenli olarak artirmistir. Bu daha agir ham petroller büyük bir agir hidrokarbon bilesenler oranina sahiptir, ki bu da koklastirici kapasitesi ihtiyacini artiran bir husustur. Dolayisiyla, koklastirici siklikla rafineri is hacmini sinirlayan bir darbogaz haline gelir. Ayrica, bu agir ham petroller siklikla yüksek konsantrasyonlarda büyük, aromatik yapilari (örnegin asfaltenler ve reçineler) içermekte olup, söz konusu yapilar büyük konsantrasyonlarda kükürt, azot ve agir metaller, örnegin vanadyum ve nikel içerir. Sonuç olarak, koklastirma reaksiyonlari (veya mekanizmalari) büyük ölçüde farklidir ve petrol kokunda ve koklastirici gazyaglarinda istenmeyen kirletici maddelerin daha yüksek konsantrasyonlarda olmasiyla birlikte daha yogun, bilya (süngere göre) kok bir kristal yapisi (veya morfolojisi) ortaya çikarma egilimi gösterir. Maalesef, yukarida bahsedilen sorunlarin (tesis kapasitesi/darbogazlar, hammadde bilesimine iliskin degisiklikler, vb.) üstesinden gelmeye çalisan birçok teknolojik gelisme ortaya çikan petrol kokunun kalitesini önemli ölçüde düsürrnüstür. Teknolojik gelismelerin çogu ve daha agir kükürtlü ham petroller daha yüksek konsantrasyonlarda istenmeyen katiskilarla birlikte petrol kokunun gözenekli sünger koktan bilya koka dönüsmesine yol açar. Kok kalitesinde ortaya çikan kayma kok piyasalarinda temel bir degisimi (örnegin anottan yakit sinifina) gerektirebilir ve kokun degerinde dramatik bir azalmaya yol açabilir. Teknolojideki degisiklikler ve bununla baglantili hammadde degisiklikleri, diger özelliklerin yani sira daha az uçucu maddeye ve üst isil degere sahip düsük kalitede yakit sinifi kok ortaya vakum artiginin bir Çamurlu Hidrokrakere sevkini, damitik SHC fraksiyonlarini ve bir kombine SHC gazyagi/SHC zift akimini geri kazanmak üzere atigin bir atmosferik damitma kolonunda fraksiyonlanmasini, istege bagli olarak SHC gazyagi/SHC zift akiminin orta vakumlu bir hizli ayiriciya sevk edilmesini, SHC gazyagi/SHC zift akiminin bir koklastiriciya sevk edilmesini ve koklastirici atigin frarksiyonlanmaya tabi tutularak damitik koklastirici fraksiyonlarinin ve vakum artigi hammaddesi ile birlestirilen bir dip tortusu ürünün geri kazanilmasini içeren bir islem açiklanmaktadir. HAK TALEP EDILEN DÜZENLEMELERIN ÖZETI Bir yönü itibariyla burada açiklanan düzenlemeler artik hidrokarbon hammaddelerin iyilestirilmesi için bir isleme iliskindir. Islem sunlari içerebilir: bir artik hidrokarbonun ve hidrojenin bir artik hidro-dönüsüm reaktörü sisteminde bir hidro-dönüsüm katalizörü ile temas ettirilmesi; artik hidro-dönüsüm reaktörü sisteminden bir atigin geri kazanilmasi; atigin artik hidro-dönüsüm reaktörü sisteminden ayrilarak en az bir vakum artigi fraksiyonunu ve bir agir vakum gazyagi fraksiyonunu içeren iki veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonunun geri kazanilmasi; agir vakum gazyagi fraksiyonunun en az bir kisminin ve vakum artigi fraksiyonunun en az bir kisminin birlestirilmesiyle bir agir hidrokarbon fraksiyonu karisiminin olusturulmasi; karistirilmis agir hidrokarbon fraksiyonunun en az bir kisminin bir koklastiriciya beslenmesi; koklastiricinin anot sinifi ham kok ve damitik hidrokarbonlar üretecek kosullarda çalistirilmasi; koklastiricidan damitik hidrokarbonlarin geri kazanilmasi; koklastiricidan geri kazanilan damitik hidrokarbonlarin bir hafif damitik fraksiyonu, bir agir koklastirici gazyagi fraksiyonunu ve bir koklastirici geri çevrim fraksiyonunu içeren üç veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonunu geri kazanmak üzere fraksiyonlamaya tabi tutulmasi. Bir baska yönü itibariyla buradaki düzenlemeler artik hidrokarbon hammaddelerin iyilestirilmesi için bir sisteme iliskindir. Sistem sunlari içerebilir: bir artik hidrokarbonun ve hidrojenin bir hidro-dönüsüm katalizörüyle temas ettirilmesi için bir artik hidro- dönüsüm reaktörü sistemi; artik hidro-dönüsüm reaktörü sisteminden geri kazanilan bir atigin en az bir vakum artigi fraksiyonunu ve bir agir vakum gazyagi fraksiyonunu içeren iki veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonuna ayrilmasi için bir fraksiyonlama sistemi; agir vakum gazyagi fraksiyonunun en az bir kisminin ve vakum artigi fraksiyonunun en az bir kisminin birlestirilmesiyle bir agir hidrokarbon fraksiyonu karisiminin olusturulmasi için bir karistirma tertibati; anot sinifi ham kok ve damitik hidrokarbonlar üretmek üzere karistirilmis agir hidrokarbon fraksiyonunun çevrimi için bir koklastirici; koklastiricidan geri kazanilmis damitik hidrokarbonlarin bir hafif dainitik fraksiyonu, bir agir koklastirici gazyagi fraksiyonunu ve bir koklastirici geri çevrim fraksiyonunu içeren üç veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonuna fraksiyonlanmasi için bir fraksiyonlama sistemi. Diger yönler ve avantajlar asagidaki açiklama ve ilisikteki istemlerle anlasilacaktir. SEKILLERE YÖNELIK KISA AÇIKLAMA Sekil 1, artik hidrokarbon haininaddelerin burada açiklanan düzenlemelere göre iyilestirilmesi için bir isleme iliskin basitlestirilmis bir islem akis diyagramidir. Sekil 2, artik hidrokarbon hammaddelerin burada açiklanan düzenlemelere göre iyilestirilmesi için bir isleme iliskin basitlestirilmis bir islem akis diyagramidir. Sekil 3, artik hidrokarbon hammaddelerin buradaki düzenlemelere göre iyilestirilmesi için bir islemin bir kismina iliskin basitlestirilmis bir islem akis diyagramidir. Sekiller boyunca verilen ayni sayilar ayni parçalari temsil eder. BULUSUN AYRINTILI AÇIKLAMASI Bir yönü itibariyla buradaki düzenlemeler genel olarak digerlerinin yani sira petrol, katran kumlari, sist yaglari, kömür sivilari, kömür gazlastirma katranlari ve biyolojik ham petrollerden elde edilen vakum artigi akimlarinin iyilestirilmesi islemlerine iliskindir. Daha özellikle, buradaki düzenlemeler vakum artiklari hidrokarbon hammaddelerinden damitik yakitlarin ve anot sinifi kokun üretilmesi islemlerine iliskindir. Daha da özellikle, burada açiklanan düzenlemeler kaynamali yatakli veya çamurlu hidrokraking, geciktirilmis koklastirrna ve sabit yatakli katalitik vakum gazyagi iyilestirmesi kullanarak vakum artiklari hammaddelerinin damitik yakit ürünlerine iyilestirilmesi islemlerine iliskindir. Burada açiklanan hidro-dönüsüm islemleri artik hidrokarbon hammaddelerin yükseltilmis sicaklik ve basinç kosullarinda hidrojen ve bir veya daha fazla hidro-dönüsüm katalizörü mevcudiyetinde reaksiyona sokulmasi, bu sekilde hammaddenin düsük kirletici madde (kükürt ve/veya azot gibi) seviyelerine sahip düsük molekül agirlikli ürünlere dönüstürülmesinde kullanilabilir. Hidro-dönüsüm islemleri, Örnegin hidrojenlemeyi, kükürt gidermeyi, azot gidermeyi, krakingi, çevrimi, metalsizlestirmeyi ve metallerin temizlenmesini, Conradson Karbon Artiginin (CCR) veya asfaltenlerin temizlenmesini ve benzerini içerebilir. Burada kullanildigi sekliyle artik hidrokarbonlara gönderme yapan artik hidrokarbon fraksiyonlari veya benzeri terimler, yaklasik 340 °C7nin üzerinde kaynama noktalarina veya bir kaynama araligina sahip bir hidrokarbon fraksiyonu olarak tanimlanir ancak tam agir ham petrol islemeyi içerebilir. Burada açiklanan islemlerle kullanilabilecek artik hidrokarbon hammaddeler çesitli rafineri ve diger hidrokarbon akimlarini, örnegin atmosferik veya vakum petrol artiklarini, asfalti ayrilmis yaglari, asfalt ayirici zifti, hidrokraking yapilmis atmosferik kule veya vakum kulesi dip tortularini, direkt damitma ürünü vakuin gazyaglarini, hidrokraking yapilmis vakum gazyaglarini, akiskan katalitik kraking (FCC) yapilmis çamurlu yaglari, kaynamali yatakli bir hidrokraking isleminden elde edilen vakum gazyaglarini, Sist türevi yaglari, kömür türevi yaglari, katran kumlari bitumenini, tall yaglarini, biyolojik kaynaklardan elde edilen ham petrolleri, siyah yaglari ve ayrica diger benzer hidrokarbon akimlarini veya bunlarin bir kombinasyonunu içerebilmekte olup, bunlarin her biri direkt damitma ürünü, isleme tabi tutularak elde edilmis, hidrokraking yapilmis, kismen kükürt giderimi yapilmis ve/veya kismen inetalsizlestirilmis akimlar olabilir. Bazi düzenlemelerde, artik hidrokarbon fraksiyonlari en az 480 °C, en az 524 °C veya en az 565 °C bir normal kaynama noktasina sahip hidrokarbonlari içerebilir. Bazi düzenleinelerde, artik hainmadde yaklasik 100 ppin"den (ag) (agirlikça milyonda pay) daha az nikel ve yaklasik 200 ppm"den daha az vanadyum bir metal içerigine, agirlikça yaklasik yüzde 2.5"ten daha az bir kükürt içerigine ve agirlikça yaklasik yüzde 12aden daha az bir asfalten içerigine sahiptir. Çesitli düzenlemelerde, artik atmosferik veya vakum petrol artiklari, asfalti ayrilmis yaglar, asfalt ayirici zift, hidrokraking yapilmis atmosferik kule veya vakum kulesi dip tortusu, direkt damitma ürünü vakum gazyagi, hidrokraking yapilmis vakum gazyagi, akiskan katalitik kraking yapilmis (FCC) çamur yaglari, kaynamali yatakli bir islemden elde edilen vakum gazyagi, Sist türevi yaglar, kömür türevi yaglar, biyolojik kaynaklardan elde edilen ham petroller, katran kumlari bitumeni, tall yaglari, siyah yaglar arasindan en az birini içerebilir. Örnegin, artik hidrokarbon Arap Agir, Arap Hafif, Arap Orta, Kuveyt Ihraç, Basra Hafif, Rubble, Bahreyn, Umman, Yukari Zakam, REBCO, Kuinkol, Ural, Azeri Hafif, Sibirya Hafif, Sibirya Agir ve Tengiz ham petrollerinin birinden veya daha fazlasindan elde edilebilir. Sist türevi yaglar, ya bir i`m-sim (yerinde) ekstraksiyon isleiniyle ya da yer üstü bitümlü sist imbikleme islemiyle üretilebilir. Kömür gazlastirma yan ürün yaglari sabit yatakli bir gazlastirieidan veya akiskan yatakli bir gazlastiricidan veya hareketli yatakli bir gazlastiricidan elde edilebilir. Kömür türevi yaglar bir piroliz biriminden veya bir hidrotermal sivilastirma biriminden veya bir termal hidro-sivilastirma biriminden veya bir katalitik hidro-sivilastirma biriminden elde edilebilir. Simdi Sekil 1 ,e gönderme yapilarak artik hidrokarbon hammaddelerin iyilestirilmesine dair bir isleme iliskin basitlestirilmis bir islem akis diyagrami açiklanacaktir. Bir artik hidrokarbon fraksiyonu (10) (artik (10) ve hidrojen (12) seri veya paralel halde bir veya daha fazla hidro-dönüsüm reaktörü içeren bir hidro-dönüsüm reaktörü sistemine (13) beslenebilir. Hidro-dönüsüm reaktörü sistemi ( 13) içinde artik ve hidrojen bir hidro- dönüsüm katalizörü ile temas ettirilebilir ve bu sekilde artigin en az bir kismi hafif hidrokarbonlara dönüstürülür, artik içinde bulunan metaller giderilir, Conradson Karbon Artigi temizlenir veya artik kullanisli ürünlere dönüstürülür. Buradaki düzenlemelerde kullanisli hidro-dönüsüm reaktörleri kaynamali yatakli hidro- dönüsüm reaktörlerini veya reaktör sistemlerini ve ayrica çamur fazli hidrokraking reaktörü sistemlerini, sabit yatakli VGO hidrokraking reaktörü sistemlerini ve/Veya akiskan yatakli VGO hidrokraking reaktörü sistemlerini içerebilir. Bazi düzenlemelerde, sabit yatakli fazlasini içerebilir. Artik hidro-dönüsüm reaktörü sisteminde (13) çevrim oranlari bazi düzenlemelerde en az araliginda bir basinçta, yaklasik 0.1 L/h/L ila yaklasik 4.0 L/h/L araliginda bir LHSV7de, m3/m3 ( arasinda bir hidrojen/vakum artigi hammadde oraninda, bir yeni katalizör terkip oraninda çalistirilabilir. Asagida daha ayrintili açiklanacagi üzere hidro-dönüsüm reaktörü sisteminde (13) kullanisli katalizörler gerek desteklenmeden gerek silis, alümin, titanya veya bunlarin kombinasyonlari gibi bir gözenekli substrat üzerinde destekli halde nikel, kobalt, tungsten, molibden ve bunlarin kombinasyonlarindan birini veya daha fazlasini içerebilir. Kaynamali yatakli reaktör sisteminde (13) çevrimin ardindan kismen çevrilmis hidrokarbonlar akis hatti (15) yolundan geri kazanilabilir ve bir fraksiyonlama sistemine (18) beslenerek en az bir vakum artigi fraksiyonunu ve bir agir vakum gazyagi fraksiyonunu içeren iki veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonu geri kazanilabilir. Gösterildigi gibi fraksiyonlama sistemi (18) hafif hidrokarbon gazlar ve hidrojen sülfür (HZS) içeren bir çikis gazinin (20), bir hafif nafta fraksiyonunun (22), bir agir nafta fraksiyonunun (24), bir kerozen fraksiyonunun (26), bir dizel fraksiyonunun (28), bir hafif vakuin gazyagi fraksiyonunun (30), bir agir vakum gazyagi fraksiyonunun (32) ve bir vakum artigi fraksiyonunun (34) geri kazanilmasinda kullanilabilir. Bazi düzenlemelerde, vakum artigi fraksiyonunun (34) bir kismi kaynamali yatakli hidro-dönüsüm reaktörü sisteminde (13) daha fazla islenmek için örnegin akis hatti (37) yoluyla geri dönüstürülebilir. Örnegin, vakum artigi fraksiyonu (34) veya bunun bir kismi agir vakum gazyagi fraksiyonunun (32) en az bir kismi ile birlestirilerek karisik bir agir hidrokarbon fraksiyonu (35) olusturulabilir. Bazi düzenlemelerde, yukari akis kosullari ve besleme oranlari, karisik agir hidrokarbon fraksiyonunun (35) yaklasik 70 ppm"den (ag) daha az bir nikel içerigine, yaklasik 70 ppm3den (ag) daha az bir vanadyum içerigine, 0.7 ila liden daha az, örnegin 0.5/ 1 "den daha az veya 0.3/ 1 ,den daha az bir asfalten/Conradson Karbon artigi (CCR) oranina ve yaklasik 24,000 ppmiden (ag) daha az bir toplam kükürt içerigine sahip olacagi sekilde düzenlenebilir. Karisik agir hidrokarbon fraksiyonu (35) artik anot sinifi ham kok ve damitik hidrokarbonlar üretecek kosullarda çalistirilabilecek bir koklastirici sistemine (36) beslenebilir. Bazi düzenlemelerde, koklastirici sistemi (36) bir veya daha fazla geciktirilmis koklastirma birimi (geciktirmeli koklastiricilar) içerebilir. Koklastirici en az 500 °C, örnegin en az 520 °C bir isitici bobin çikis sicakliginda, yaklasik araliginda bir basinçta çalistirilabilir. Kok olacak sekilde ayarlanabilir. Çesitli düzenlemelerde koklastirma çevrimi sonrasinda kumtma süreleri en az 2 saat, en az 4 saat, en az 6 saat veya en az 8 saat olabilir. Örnegin, kok kazani buhar çikis sicakligi en az 5 saat ve tercihen en az 8 saat kurutma sürelerinde en az 470 °C veya 480 0C veya en az 6 saat veya en az 7 saat bir kurutma süresinde en az 450 °C veya en az 460 °C sicakliklarda olacak sekilde ayarlanabilir; burada kurutma dolu kok kazanindan bir kizgin buhar akimi geçirerek gerçeklestirilir. Damitik hidrokarbonlar koklastirici sistemden (36) akis hatti (40) yoluyla geri kazanilabilir ve bir fraksiyonlama sisteminde (38) fraksiyonlanarak bir hafif damitik fraksiyon (21), bir agir koklastirici gazyagi fraksiyonu (23) ve bir koklastirici geri çevrim fraksiyonu (25) gibi üç veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonu gen' kazanilabilir. Bazi düzenlemelerde, agir koklastirici gazyagi fraksiyonu (23) Ultraviyole Absorpsiyon Spektrofotometresine göre Polisiklik Endekse sahiptir. Bazi düzenlemelerde, karistirilmis agir hidrokarbon fraksiyonu (35) bir koklastirici besleme karisimi (39) olusturmak üzerere koklastirici geri çevrim fraksiyonu (25) ile karistirilabilir. Ortaya çikan kokun özellikleri besleme kalitesinden etkilenebilecegi için koklastirici besleme karisimindaki koklastirici geri çevrim fraksiyonu miktarina sinirlama getirilmesi istenebilir. Bazi düzenlemelerde, koklastirici geri çevrim fraksiyonu koklastirici besleme karisiminin agirlikça yüzde 303undan daha azini, örnegin koklastirici besleme karisiminin agirlikça yaklasik yüzde 15 ila agirlikça yaklasik yüzde 25°ini olusturur. Agir koklastirici gazyagi fraksiyonu (23) ve hidrojen (29) bir veya daha fazla sabit yatakli hidro-dönüsüm reaktörü içerebilecek bir hidro-dönüsüm reaktörü sistemi (94) içinde bir hidro-dönüsüm katalizörü ile temas ettirilerek agir koklastirici gazyagi fraksiyonunun (23) en az bir kisini damitik yakit sinifi hidrokarbonlara dönüstürülür. Hidro-dönüsüm reaktörü sisteminden (94) bir atik (96) geri kazanilabilir ve bir fraksiyonlama sisteminde fraksiyonlanarak iki veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonu olusturulabilir. Örnegin, atik (96) hafif hidrokarbon gazlar içeren bir çikis gazi (99), bir hafif nafta fraksiyonu (100), bir agir nafta fraksiyonu (102), bir kerozen fraksiyonu ( 104), bir dizel fraksiyonu (106), bir hafif vakum gazyagi fraksiyonu (108), bir agir gazyagi fraksiyonu (110) ve bir vakum artigi fraksiyonu (112) seklinde ayrilabilir. Bu fraksiyonlarin biri veya daha fazlasi istege bagli olarak hidro-dönüsüm reaktörü sistemine (13), fraksiyonlama sistemine (38), reaktör sistemine (94) veya koklastirici sisteme (36) geri çevrimlenebilir. Buradaki islemlere uygun üretilen anot sinifi ham kok asagidaki özelliklere sahip olabilir: yaklasik 175 ppin"den daha az nikel; yaklasik 250 ppm9den daha az vanadyum; yaklasik ,000 ppm5den (ag) daha az kükürt; yaklasik `100"den daha az Hardgrove Ögütülebilirlik Endeksi (HGI) ve agirlikça yaklasik %12"den daha az Uçucu Yanabilir Madde. Normal veya "yakit sinifi" petrol koku ile karsilastirildiginda ticari degeri çok daha yüksek buradaki düzenlemelere uygun anot sinifi ham koku yapmak için baslangiç hidro-dönüsüm birimi ve geciktirilmis koklastirma birimi spesifik bir siddet araliginda çalistirilmalidir. Anot sinifi kokun üretilmesi için kaynamali yatakli birim bir Geciktirilmis Koklastirma biriminde çevrimlemek için uygun çevrilmemis bir vakum artigi yagi üretecek dogru siddette çalistirilmalidir, böylece anot sinifi koku üretmek için dogru özelliklere sahip bir ham kok üretilebilecektir. Geciktirilmis Koklastirma siddeti derecesi anot sinifi kok için gereken özellikleri elde edecek sekilde denetlenmelidir. Hem kaynamali yatakli hidrokraking biriminde hem geciktirilmis koklastirma biriminde dogru çalisma siddetleri kombinasyonu kesin olarak olarak bilinmemektedir. Bazi düzenlemelerde, koklastirici sistem (36) sivi hacmi bazinda yeni koklastirici besleme hizi arti koklastirici sivi geri çevrim hizi toplaminin yeni koklastirici besleme hizina bölünmesiyle belirlenen yaklasik 1.25/1 ,den daha az, örnegin yaklasik 1.20/1 ,den daha az veya yaklasik 1.15/1 ,den daha az bir Koklastirici Girdi/Çikti Oraninda çalistirilabilir. Simdi Sekil Z'ye gönderme yapilarak, artik hidrokarbonlarin iyilestirilmesi ve anot sinifi ham kokun üretilmesi için buradaki düzenlemelere uygun islemlere iliskin basitlestirilmis bir islem akis diyagrami gösterilmektedir. Bir artik hidrokarbon fraksiyonu (artik) (10) ve hidrojen (12) seri veya paralel düzenlenmis bir veya daha fazla kaynamali yatakli reaktör içerebilen bir kaynamali yatakli reaktör sistemine (14) beslenebilmekte olup, burada hidrokarbonlar ve hidrojen, attigin en az bir kisminin hidrojenle reaksiyona girmesi, bu sekilde daha hafif hidrokarbonlarin olusturulmasi, artik içinde bulunan metallerin metal özelliklerinin giderilmesi, Conradson Karbon Artiginin temizlenmesi ya da artigin kullanisli ürünlere dönüstürülmesi için bir hidro-dönüsüm katalizörü ile temas ettirilir. Kaynamali yatakli reaktör sistemindeki (14) reaktörler yaklasik 380 °C ila yaklasik 450 °C araligindaki sicakliklarda, yaklasik 7 MPa (70 bara) ila yaklasik 17 MPa (170 bara) araligindaki kismi hidrojen basinçlarinda ve yaklasik 0.2 s'l ila yaklasik 2.0 S'1 araliginda sivinin saatteki hacimsel hizlarinda (LHSV) çalistirilabilir. Kaynamali yatakli reaktörlerde, katalizör geri karistirilabilir ve sivi ürünün yeniden dolasima sokulinasiyla düzensiz devinimde tutulabilir. Bu ilk olarak yeniden dolasima girmis yagin gaz haldeki ürünlerden ayrilmasiyla gerçeklestirilebilir. Daha sonra yag bir harici pompa vasitasiyla veya gösterildigi gibi reaktörün üst basina monte edilmis bir pervaneye sahip pompa ile yeniden dolasima sokulabilir. Kaynamali yatakli reaktör sisteminde (14) hedeflenen çevrimler agirlikça yaklasik %30 ila agirlikça yaklasik %75 araliginda, örnegin yaklasik %507den daha fazla, yaklasik %70'ten daha fazla veya yaklasik %85"ten daha fazla olabilir; burada çevrim çalisma kosullarina ve islenen hammaddenin özelliklerine göre degisebilir. Her durumda, hedef çevrim sediment olusumunun asiri hale geldigi ve dolayisiyla islemlerinin devamliligini engelledigi seviyenin altinda tutulmalidir. Artik hidrokarbonlarin daha hafif hidrokarbonlara dönüstürülmesine ilaveten, kükürt giderimi agirlikça yaklasik %40 ila agirlikça yaklasik olabilir ve Conradson Karbon Artigi (CCR) giderimi agirlikça yaklasik %30 ila agirlikça yaklasik %60 araliginda olabilir. Reaktör siddeti bir veya daha fazla kaynamali yatakli hidrokraking reaktörüne yüklenen katalizörlerin, kaynamali yatakli hidrokraking reaktörlerinin mutlak Bar cinsinden ortalama kismi hidrojen basinci ile çarpilan ve kaynamali yatakli hidrokraking reaktörlerindeki LHSV"ye bölünen Fahrenheit derece üzerinden ortalama katalizör sicakligi olarak tanimlanabilir. Kaynamali yatakli reaktör sisteminin (14) reaktör siddeti yaklasik 105,000 °F-Bara-Hr ila yaklasik 446,000 °F-Bara-Hr araliginda olabilir. Kaynamali yatakli reaktör sisteminde (14) çevrimin ardindan kismen çevrilmis hidrokarbonlar akis hattindan (16) bir karisik buhar/sivi atik seklinde geri kazanilabilir ve bir fraksiyonlama sistemine (18) beslenerek bir veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonu geri kazanilabilir. Gösterildigi gibi fraksiyonlama sistemi (18) hafif hidrokarbon gazlar ve hidrojen sülfür (HZS) içeren bir çikis gazinin (20), bir hafif nafta fraksiyonunun (22), bir agir nafta fraksiyonunun (24), bir kerozen fraksiyonunun (26), bir dizel fraksiyonunun (28), bir hafif vakum gazyagi fraksiyonunun (30), bir agir vakum gazyagi fraksiyonunun (32) ve bir vakum artigi fraksiyonunun (34) geri kazanilmasinda kullanilabilir. Bazi düzenlemelerde, vakum artigi fraksiyonunun (34) bir kismi daha fazla islenmek için kaynamali yatakli hidro-dönüsüm reaktörü sistemi (14) içine örnegin akis hatti (37) yoluyla geri çevrimlenebilir. F raksiyonlama sistemi (18) (ayrintili olarak gösterilmiyor) atik sivilardan atik buharini ayirmak için örnegin bir yüksek basinç/yüksek sicaklik (HP/HT) ayiricisi içerebilir. Ayrilan buhar gaz sogutumuna, saflastirmasina ve geri çevrim gazi sikistirrnasina sevk edilebilir veya önce bir veya daha fazla ilave hidro-dönüsüm reaktörünü içerebilecek bir Entegre Hidrojenle Isleme Reaktörü Sistemi (IHRS) içinde tek basina veya harici damitik maddelerle ve/veya hidrokraking isleminde üretilen damitik maddelerle kombinasyon halinde islenebilir ve ardindan gaz sogutumuna, saflastirmasina ve sikistirmasina sevk edilebilir. HP/HT ayiricisindan ayrilan sivi soklanabilir ve gaz sogutma ve satlastirma bölümünden geri kazanilan damitik ürünlerle birlikte bir atmosferik damitma sistemine sevk edilebilir. Atmosferik kule dip tortulari, örnegin en az yaklasik 340 °C bir baslangiç kaynama noktasina, örnegin yaklasik 340 CC ila yaklasik 427 0C araliginda bir baslangiç kaynama noktasina sahip hidrokarbonlar simdi bir vakumlu damitma sistemiyle ayrica islenerek vakum damitiklari geri kazanilabilir. Vakum kulesi dip tortulari ürünü, en az yaklasik 480 °C bir baslangiç kaynama noktasina, örnegin yaklasik 480 °C ila yaklasik 565 0C araliginda bir baslangiç kaynama noktasina sahip hidrokarbonlar simdi karisik bir koklastirici hammaddesi (35) seklinde agir vakum gazyagi fraksiyonunun (32) bir kismiyla bir koklastirma sistemine (36) sevk edilebilir ve bu sekilde anot sinifi ham kok üretimi saglanir. Koklastirma hammaddesi (35) bir koklastirici fraksiyonlama cihazinin (38) alt kismina sokulabilir ve burada koklastirici buhar akimindan (40) kondanse olmus hidrokarbonlarla birlesir. Daha sonra ortaya çikan karisim (42) bir koklastirici isiticisindan (44) pompalanmakta olup, burada istenilen koklastirma sicakligina, örnegin ve arasi bir sicakliga isitilarak koklastirici hammaddenin kismi buharlasmasi ve hafif krakinge tabi olmasi saglanir. Isitilmis koklastirici hammaddenin (46) sicakligi isiticiya (44) beslenen yakit (52) miktarini düzenlemek için bir kontrol vanasina (50) sinyal gönderen bir sicaklik sensörü (48) kullanarak ölçülebilir ve denetlenebilir. Eger istenirse, borularda (56) kok olusmasini azaltmak için isiticiya buhar veya kazan besleme suyu (54) enjekte edilebilir. lsitilmis koklastirici hammadde (46) koklastirma kazanlarina (58) besleme için bir buhar- sivi karisimi olarak koklastirici isiticisindan (44) geri kazanilabilir. Isletim çevrimi sirasinda kesintisiz islem (kok üretimi, kok geri kazanimi (kokun temizlenmesi), bir sonraki kok üretme çevrimine iliskin hazirlik, tekrar) saglamak için iki veya daha fazla kazan (58) paralel kullanilabilir. Termal kraking ve koklastirma reaksiyonlarinin sonlanmaya dogru ilerleinesini saglamak için koklastirina kazaninda (5 8) yeterli alikonma süresi gerçeklestirilir. Bu sekilde, buhar-sivi karisimi koklastirma kazani (58) içinde termal kraking islemine tabi olur ve buharlasan ve akis hatti (60) yoluyla kok kazanindan çikan daha hafif hidrokarbonlar üretilir. Petrol koku ve bazi artiklar (örnegin kraking islemine tabi olmus hidrokarbonlar) koklastirma kazani (58) içinde kalir. Koklastirma kazani (58) yeterince kokla doldugunda koklastirma çevrimi sona erer. Daha sonra isitilmis koklastirici hammadde (46) birinci koklastirma kazanindan (58) bir paralel koklastirma kazanma geçirilerek koklastirma çevrimi baslatilir. Bu arada birinci koklastirma kazaninda koktan arindirma çevrimi baslar. Koktan arindirma çevriminde koklastirma kazaninin içerigi sogutulur, geriye kalan uçucu hidrokarbonlar temizlenir, kok burgulanir ya da koklastirma kazanindan temizlenir ve koklastirma kazani bir sonraki koklastirma çevrimine hazirlanir. Kokun sogutulmasi normal kosullarda üç ayri asamada olusur. Birinci asamada, kok içinde tutulu olan ya da geriye kalan geri kazanilabilir hidrokarbonlarm temizlenmesini ekonomik açidan maksimuma çikartmak için kok buharla veya bir baska siyirma ortami (62) ile sogutulur ve siyirilir. Ikinci sogutma asamasinda, termal soktan kaçinarak koklastirma kazani sicakligini azaltmak için koklastirma kazanina su veya bir baska sogutma ortami (64) enjekte edilir. Bu sogutma ortamindan buharlasan su ilave buharlasabilir hidrokarbonlarin temizlenmesini daha da tesvik eder. Son sogutma asamasinda, koklastirma kazani su veya bir baska söndürme oitami (66) ile söndürülerek koklastirma kazani sicakliklari hizla güvenli kok temizligi için avantajli kosullara düsürülür. Söndürme tamamlandiktan sonra koklastirma kazaninin (58) alt ve üst basliklari (68, 70) çikartilir. Ardindan anot sinifi ham kok (72) koklastirma kazanindan çikartilir. Kok çikartildiktan sonra koklastirma kazani basliklari (68, 70) yerine konulur, koklastirma kazanina (58) ön isitma yapilir ya da bir sonraki koklastirma çevrimine hazirlanir. Koklastirma kazanindan (58) tepe fraksiyonu (60) olarak geri kazanilan daha hafif hidrokarbon buharlari koklastirici buhar akimi (40) seklinde koklastirici fraksiyonlama cihazina (3 8) aktirilir ve burada iki veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonuna ayrilir ve geri kazanilir. Örnegin, bir agir koklastirici gazyagi (HCGO) fraksiyonu (74) ve bir hafif koklastirici gazyagi (LCGO) fraksiyonu (76) istenilen kaynama sicakligi araliklarinda fraksiyonlama cihazindan geri çekilebilir. HCGO, örnegin araliginda kaynayan hidrokarbonlari içerebilir. L-CGO ise örnegin araliginda kaynayan hidrokarbonlari içerebilir. Bazi düzenlemelerde, koklastirici10 fraksiyonlama cihazindan (38) baska hidrokarbon fraksiyonlari, örnegin HCGO"dan daha agir hidrokarbonlar içerebilecek bir söndürme yagi fraksiyonu (78) ve/veya bir yikama yagi fraksiyonu (80) da geri kazanilabilir. Fraksiyonlama cihazi tepe akimi, koklastirici yas gaz fraksiyonu (82) bir ayiriciya (84) gider ve burada bir kuru gaz fraksiyonuna (86), bir su fraksiyonuna/sulu fraksiyona (88) ve bir nafta fraksiyonuna (90) ayrilir. Nafta fraksiyonunun (90) bir kismi bir geri akis (92) seklinde fraksiyonlama cihazina geri döndüiülebilir. Baska fraksiyonlaina semalari da kullanilabilir ve istenirse hafif petrol gaz fraksiyonlari, koklastirici nafta fraksiyonlari, koklastirici dizel fraksiyonlari ve/Veya baska hidrokarbon fraksiyonlari elde edilebilir. Kok olusturma asamasi ve kurutma asamasi boyunca koklastirma kazani (58) içindeki maddelerin sicakligi kokun kristal yapisinin türünün ve kok içindeki uçucu yanici madde miktarinin denetlenmesinde kullanilabilir. Dolayisiyla akis hatti (60) yoluyla kok kazanindan çikan buharlarin sicakligi koklastirma islemi sirasinda koklastirma kazani (58) içinde bulunan maddelerin sicakligini göstermekte kullanilan önemli bir kontrol parametresidir ve burada açiklanan sekilde düzenlenebilir. Koklastirma kazani tepe buhar fraksiyonu (60) sicakligi koklastirma isleminin ve kok ürün kalitesinin (VCM içerigi, kristal yapisi, vb.) izlenmesinde ve denetlenmesinde kullanilabilir. Bazi düzenlemelerde, koklastirma kazanindan geri kazanilan buhar ürününün sicakligi, örnegin bir dijital kontrol sistemini (DCS) veya baska süreç kontrol sistemlerini kullanarak yaklasik araliginda; baska düzenlemelerde yaklasik araliginda; diger düzenlemelerde yaklasik araliginda; ve yine diger düzenlemelerde araliginda olacak sekilde denetlenebilir. Bazi düzenlemelerde, koklastirici isiticisi çikis sicakligi yaklasik araliginda olabilir. DCS asagida açiklanan sekilde koktan arindirma çevriminin denetlenmesinde de kullanilabilir. Bilya kok olusumunu baslatmak ve/veya istenilen sünger kok olusumunu hizlandirmak için koklastirma islemine çesitli kimyasal ve/Veya biyolojk maddeler ilave edilebilir. Özel düzenlemelerde, bir köpük önleyici madde, örnegin silikon bazli bir katki maddesi ilave edilebilir. Kimyasal ve/veya biyolojik maddeler islemin herhangi bir noktasinda ilave edilebilir. Koklastirici sistemde (36) ve fraksiyonlama sisteminde (38) çevrimi ve fraksiyonlanmayi takiben, agir koklastirici gazyagi fraksiyonu (74) bir veya daha fazla sabit yatakli hidro- dönüsüm reaktörü içerebilecek bir hidro-dönüsüm reaktörü sistemine (94) beslenebilir. Sabit yatakli hidro-dönüsüm reaktörleri (94) hidrokraking, hidrojenle kükürt giderme, hidrojenle azot giderme, olefinlerin satürasyonu, hidrojenle oksijen giderme ve hidrojenle aromatizasyon giderme gibi bir veya daha fazla hidro-dönüsüm reaksiyonuna uygun hale getirilmis hidrojenle islem katalizörleri içerebilir. Bazi düzenlemelerde, sabit yatakli hidro- dönüsüm reaktörleri (94) hidrojenle isleme katalizörlerinin ve hidrokraking katalizörlerinin bir karisimini içerebilir. Kullanilabilecek katalizör örnekleri, bunlarla sinirli kalmamak düzenlemelerde, sabit yatakli hidro-dönüsüm reaktörleri (94) metal giderimi saglamayabilir ve metal giderme katalizörleri gerekli olmayabilir. Reaksiyonu takiben hidro-dönüsüm reaktörü sisteminden (94) geri kazanilan atik (96) atigin iki veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonuna ayrilmasi için bir fraksiyonlama sistemine (98) yollanabilir. Örnegin, atik (96) hafifhidrokarbon gazlar içeren bir çikis gazina (99), bir hafifnafta fraksiyonuna (100), bir agir nafta fraksiyonuna (102), bir kerozen fraksiyonuna (104), bir dize] fraksiyonuna (l06), bir hafif vakum gazyagi fraksiyonuna (108), bir agir gazyagi fraksiyonuna (110) ve bir vakum artigi fraksiyonuna (112) ayrilabilir. Bu fraksiyonlardan biri veya daha fazlasi istege bagli olarak hidro- dönüsüm reaktörü sistemine (14), fraksiyonlama sistemine (3 8), reaktör sistemine (94) veya koklastirioi sisteme (36) geri çevrimlenebilir. Sekil 31te yukarida bahserilen IHRS7nin bir düzenlemesi gösterilmektedir; ancak asagidaki açiklamaya dayanarak teknikte uzman olanlarca baska düzenlemeler de kolaylikla tasarlanabilir. Kaynamali yatakli reaktör sisteminden (14) akis hatti (16) yoluyla geri kazanilan kismen çevrilmis hidrokarbonlar bir isi degistiricide (gösterilmiyor) sogutulabilir ve bir HP/HT V/L ayiricisina (120) beslenebilir; burada normal kaynama noktasinin yaklasik altinda kaynayan hafif ürünleri ve damitik maddeleri içeren bir buhar akimi (122) ve çevrilinemis artik içeren bir sivi akimi (124) ayrilabilir ve asagi akim yönündeki teçhizatta ayri olarak islenebilir. Buhar akimi ( `122) sabit yatakli bir hidrojenle isleme reaktörüne (126) beslenerek hidrojenle isleme, hidrokraking veya bunlarin bir kombinasyonu gerçeklestirilebilir. IHRS sabit yatakli reaktör sistemine (126) ait bir atik baglantili olarak açiklanan çesitli fraksiyonlar geri kazanilir. Sivi akimi (124) bir isi degistiricide (gösterilmiyor) sogutulabilir ve fraksiyonlama sisteminin (18) vakum fraksiyonlama sistemine (18B) beslenmeden önce bir basinç düsürme sisteminde (gösterilmiyor) basinci düsürülerek Sekil 2 ile baglantili olarak açiklanan çesitli fraksiyonlar geri kazanilabilir. Burada açiklanan düzenlemelere uygun hidro-dönüsüm isleminde kullanilan hidro- dönüsüm katalizörü bilesiinleri teknikte uzman olanlarca gayet iyi bilinir ve bir kismi digerlerinin yani sira W.R. Grace & Co., Criterion Catalysts & Technologies ve Albemarlesdan ticari olarak temin edilebilir. Uygun hidro-dönüsüm katalizörleri Elementlerin Periyodik Tablosu içinde Grup 4-127den seçilen bir veya daha fazla elementi içerebilir. Bazi düzenlemelerde, burada açiklanan düzenlemelere uygun hidro-dönüsüm katalizörleri gerek desteksiz halde gerek silis, alümin, titanya veya bunlarin kombinasyonlari gibi bir gözenekli substrat üzerinde desteklenmis halde nikel, kobalt, tungsten, molibden ve bunlarin kombinasyonlarindan birini veya daha fazlasini içerebilir, bunlardan olusabilir veya esas olarak bunlardan olusabilir. Bir imalatçidan tedarik edildigi sekliyle veya bir rejenerasyon isleminden kaynaklandigi haliyle hidro-dönüsüm katalizörleri örnegin metal oksitler formunda olabilir. Bazi düzenlemelerde, hidro- dönüsüm katalizörlerine hidrokraking reaktörüne(reaktörlerine) giris öncesinde ön sülfürleme ve/veya ön kosullama yapilabilir. Kullanisli olabilecek damitik hidroj enle isleme katalizörleri katalitik hidrojenleme etkinligi sagladigi bilinen elementlerden seçilen katalizörü içerir. Genellikle Grup 8-10 elementlerinden ve/veya Grup 6 elementlerinden seçilen en az bir metal bilesen seçilir. Grup 6 elementleri krom, molibden ve tungsteni içerebilir. Grup 8-10 elementleri demir, kobalt, nikel, rutenyum, rodyum, paladyum, ozmiyum, iridyum ve platini içerebilir. Katalizördeki hidrojenleme bileseni(bilesen1eri) miktarinin(miktarlarinin), agirlikça 100 pay toplam katalizöre göre metal oksit(oksitler) seklinde hesaplandiginda agirlikça yaklasik %05 ila yaklasik %10 Grup 8-10 metal bileseni(bilesenleri) ve agirlikça yaklasik burada agirlikça yüzdeler sülfürleme öncesindeki katalizör agirligina dayanir. Katalizördeki hidrojenleme bilesenleri oksitli ve/veya sülfürlü formda olabilir. Eger en az bir Grup 6 ve bir Grup 8 metal bileseninin bir kombinasyonu (karisik) oksitler seklinde mevcut ise, hidrokrakingde dogru kullanim öncesinde bir sülfürleme islemine tabi10 tutulacaktir. Bazi düzenlemelerde, katalizör nikel ve/veya kobalttan bir veya daha fazla bilesen ve molibden ve/veya tungstenden bir veya daha fazla bilesen veya platin ve/veya paladyumdan bir veya daha fazla bilesen içerir. Nikel ve molibden, nikel ve tungsten, platin ve/veya paladyum içeren katalizörler kullanislidir. Kullanisli olabilecek artigi hidrojenle isleme katalizörleri, genellikle bir alümin destek üzerinde desteklenmis olabilecek Grup 6 elementlerinden (molibden ve/veya tungsten gibi) ve Grup 8-10 elementlerinden (kobalt ve/veya nikel gibi) veya bunlarin bir karisimindan seçilen bir hidrojenleme bileseninden olusan katalizörleri içerir. Fosfor (Grup 15) oksit istege bagli olarak bir etkin bilesen olarak mevcuttur. Tipik bir katalizör bir alümin baglayici ile birlikte agirlikça %3 ila %35 hidroj enleme bileseni içerebilir. Katalizör peletleri boyut bakimindan 0.8 mm (1/32 inç) ila 3.1 mm (1/ 8 inç) araliginda ve küresel, çekilmis, üç kisimli veya dört kisimli bir sekilde olabilir. Bazi düzenlemelerde, katalizör bölgesinden geçen besleme maddesi ilk olarak metallerin temizlenmesi için önceden seçilmis bir katalizörle temas eder ancak kükürt, azot ve aromatiklerin bir kisminin temizlenmesi de olusabilir. Kükürt ve azot temizliginde ardisik katalizör tabakalari kullanilabilir, ayrica bunlarin metallerin temizlenmesini ve/veya kraking reaksiyonlarini katalize etmeleri de beklenir. Mevcut olmalari durumunda metal gidermeye iliskin bir ortalama gözenek boyutuna ve 0.5-1.1 cms/g araliginda bir gözenek hacmine sahip katalizörü(katalizörleri) içerebilir. Azot gidermeye/kükürt gidermeye iliskin katalizör ila 190 Angstrom) araliginda bir ortalama gözenek boyutuna sahip katalizörü(katalizörleri) içerebilir. gözenek boyutuna sahip bir hidrojenle isleme katalizörü açiklanmaktadir. Mevcut islemde kullanisli bir metal giderme katalizörü, örnegin 4,976,848 sayili ABD Patent belgesinde açiklanmaktadir. Ayni sekilde, agir akimlarda kükürtün giderilmesinde kullanisli açiklanmaktadir. Hafif damitikta, vakum gazyagi akimlarinda ve nafta akimlarinda kükürt gidermekte kullanisli katalizörler, örnegin 4,990,243 sayili ABD Patent belgesinde açiklaninaktadir. Kullanisli artigi hidrojenleme isleme katalizörleri alümin, silis, fosfor veya bunlarin çesitli kombinasyonlarindan yapilmis gözenekli bir refrakter baza sahip katalizörleri içerir. Artigi hidrojenleme isleme katalizörü olarak bir veya daha fazla katalizör türü kullanilabilir ve iki veya daha fazla katalizör kullanildiginda katalizörler reaktör bölgesinde tabakalar seklinde mevcut olur. Alt tabakadaki(tabakalardaki) katalizörler iyi metal giderme etkinligine sahip olabilir. Katalizörler hidrojenleme ve kükürt giderme etkinligine de sahip olabilir ve maksimum metal temizligi saglamak için büyük gözenek boyutlu katalizörlerin kullanilmasi avantajli olabilir. Bu özelliklere sahip katalizörler Conradson Karbon Artigi ve kükürt temizligi için optimal degildir. Alt tabakadaki veya tabakalardaki katalizörün ortalama gözenek boyutu genellikle en az 6-10'9 m (60 Angstrom) olacaktir ve birçok durumda epey daha büyük olacaktir. Katalizör bir metal veya nikel, molibden veya kobalt gibi metallerin kombinasyonunu içerebilir. Alt tabaka veya tabakalarda kullanisli açiklanmaktadir. Örnegin, 5,472,928 sayili ABD Patent belgesinde açiklanan ve azot araliginda olan katalizörler alt katalizör tabakasinda(tabakalarinda) kullanisli olabilir. Katalizör bölgesinin üst tabakasinda veya tabakalarinda mevcut olan katalizörler alt tabakadaki veya tabakalardaki katalizörlerle karsilastirildiginda daha büyük hidrojenleme etkinligine sahip olmalidir. Sonuç olarak üst tabakada veya tabakalarda kullanisli katalizörler daha küçük gözenek boyutlariyla ve daha fazla Conradson Karbon Artigi giderimi, azot giderimi ve kükürt giderimi etkinligi ile tanimlanabilir. Tipik olarak, katalizörler hidrojenleme etkinligini gelistirmek için örnegin nikel, tungsten ve molibden gibi metalleri içerir. Örnegin, 5,472,928 sayili ABD Patent belgesinde açiklanan ve azot araliginda olan katalizörler üst katalizör tabakalarinda kullanisli olabilir. Katalizörler sekillendirilmis katalizörler veya küresel katalizörler olabilir. Ilaveten, katalizör parçaciklarinin kirilmasini ve parçaciklarin reaktörden geri kazanilan ürüne karismasini asgaride tutmak için yukari akisli sabit katalizör bölgelerinde yogun, daha az kirilgan katalizörler kulanilabilir. Teknikte uzman bir kisi çesitli katalizör tabakalarinin bu tabaka için optimal seviyede metal veya Conradson Karbon Artigi temizligi ve kükürt giderimi elde etmek için sadece tek bir katalizörden yapilmis olmayabilecegini aksine farkli katalizörlerin birbiriyle bir karisimindan olusabilecegini bilecektir. Bölgenin alt kisminda belli ölçüde bir hidrojenleme olussa da, Conradson Karbon Artigi, azot ve kükürt giderimi agirlikli olarak üst tabakada veya tabakalarda gerçeklesebilir. Hiç süphesiz ilave metal giderimi de gerçeklesecektir. Her tabaka için seçilen özel katalizör veya katalizör karisimi, bölgedeki tabakalarin sayisi, her tabaka yataginda oransal hacim ve seçilen özel hidrojenle isleme kosullari birim tarafindan islenen hammaddeye, geri kazanilmasi istenilen ürüne ve ayrica katalizör maliyeti gibi ticari kaygilara bagli olacaktir. Bu parametrelerin tamami petrol aritma sanayisi ile iliskili bir kisinin becerisine girer ve burada daha fazla açiklama yapmaya gerek yoktur. Yukarida ayri fraksiyonlama sistemleriyle (18, 38, 98) iliskili olarak tarif edilmis olsa da, burada açiklanan düzenlemelerde iki veya daha fazla atigin (16, 35, 40, 96) bir ortak fraksiyonlama sisteminde fraksiyonlanmasi da düsünülmektedir. Örnegin, atiklar (16, 96) yukarida açiklandigi gibi bir atmosferik kule ve bir vakum kulesinde daha fazla islenmeden önce bir ortak gaz sogutma, saflastirma ve sikistirma halkasina beslenebilir. Yukarida açiklandigi gibi, buradaki düzenlemeler artik hidrokarbon hammaddelerin iyilestirilmesi için bir sisteme iliskindir. Sistem: bir artik hidrokarbonun ve hidrojenin bir hidro-dönüsüm katalizön'iyle temas ettirilmesi için bir artik hidro-dönüsüm reaktörü sistemini; artik hidro-dönüsüm reaktön'i sisteininden geri kazanilan bir atigin en az bir vakum artigi fraksiyonunu ve bir agir vakuin gazyagi fraksiyonunu içeren iki veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonuna ayrilmasi için bir fraksiyonlama sistemini; agir vakum gazyagi fraksiyonunun en az bir kismini ve vakum artigi fraksiyonunun en az bir kismini birlestirerek bir agir hidrokarbon fraksiyonu karisiminin olusturulmasi için bir karistirma tertibatini; karistirilmis agir hidrokarbon fraksiyonunun anot sinifi ham kok ve damitik hidrokarbonlar üretmek üzere çevrimi için bir koklastiriciyi; ve koklastiricidan geri kazanilan damitik hidrokarbonlarin bir hafif damitik fraksiyon, bir agir koklastirici gazyagi fraksiyonu ve bir koklastirici geri çevrim fraksiyonu içeren üç veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonuna fraksiyonlanmasi için bir fraksiyonlama sistemini içerebilir. Burada açiklanan sistemler karistirilmis agir hidrokarbon fraksiyonunun koklastirici geri çevrim fraksiyonuyla karistirilarak bir koklastirici besleme karisiminin olusturulmasi için bir karistirma teitibatini da içerebilir. Burada kullanisli karistirma tertibati t borular, karistirma t borulari, pompalar, çalkalamali kaplar veya iki (muhtemelen viskoz) sivi akiminin birbirine katilmasi ve iyice karistirilmasi için teknikte bilinen diger tertibati içerebilir. Burada açiklanan sistemler koklastirici geri çevrim fraksiyonunun koklastirici besleme karisiminin agirlikça yüzde 30iundan daha azini olusturmasini, örnegin koklastirici besleme karisimina göre agirlikça yaklasik yüzde 15 ila agirlikça yaklasik yüzde 25 araliginda olmasini denetlemek için bir akis ölçme ve denetleme sistemi de içerebilir. Sistem, agir koklastirici gazyagi fraksiyonunun ve hidrojenin bir hidro-dönüsüm katalizörüyle temas ettirilerek agir koklastirici gazyagi fraksiyonunun en az bir kisminin damitik yakit cinsi hidrokarbonlara çevriini için bir hidro-dönüsüm reaktörünü; ve hidro- dönüsüm reaktöründen çikan bir atigin iki veya daha fazla hidrokarbon fraksiyonu olusturinak üzere fraksiyonlanmasi için bir ayirma sistemini de içerebilir. Burada geçen sistemler, artik hidro-dönüsüm reaktörü sisteminin yaklasik 70 ppmaden (ag) daha az bir nikel içerigine, yaklasik 70 ppm,den (ag) daha az bir vanadyum içerigine, 0.7/1°den daha az ve tercihen 0.5/ 1 "den daha az ve daha tercihen 0.3/1 "den daha az bir asfalten/Conradson Karbon Artigi (CCR) oranina ve yaklasik 24,000 ppm,den (ag) daha az bir toplam kükürt içerigine sahip karistirilmis agir hidrokarbon fraksiyonu üretmesini denetlemek üzere düzenleninis bir isletim sistemini de içerebilir. Isletim sistemi, artik hidro-dönüsüm reaktöiü sisteminde çevrim oraninin en az %50 ve daha tercihen en az %70 ve daha tercihen en az %85 olacak sekilde denetlenmesi; hidro-dönüsüm reaktörü sisteminin yaklasik araligi civarinda bir basinçta, yaklasik 0.1 L/s/L ila yaklasik 4.0 L/s/L araliginda bir LHSV'de, m3/m3 ( arasi bir hidrojen/vakum artigi hammadde oraninda, yaklasik 01 ila yaklasik 0.6 lb/Bbl vakuin artigi hammadde araliginda bir yeni katalizör terkip oraninda isletimi; koklastiricinin en az 500 °C veya en az 520 °C bir isitici bobin çikis sicakliginda, yaklasik 0.1- arasi bir basinçta ve koklastirina çevrimi sonrasi en az 2 saat veya en az 4 saat veya en az 6 saat veya en az 8 saat bir kurutma süresiyle isletimi; söz konusu koklastirma biriminde kok kazani buhar çikis sicakliginin, dolu kok kazanindan bir kizgin buhar akimi geçirerek en az 5 saat ve tercihen en az 8 saat bir kurutma süresi için en az 470 °C veya en az 480 °C veya en az 6 saat veya en az 7 saat bir kurutma süresi için en az 450 0C veya en az 460 °C olacak sekilde isletimi; sivi hacmi bazinda yeni koklastirici besleme hizi arti koklastirici sivi geri çevrim hizi toplaminin yeni koklastirici besleme hizina bölünmesiyle tanimlanan koklastirici Girdi/Çikti Oraninin yaklasik 1.25/1 ,den daha az olacak ve tercihen 1.20/1 ,den daha az olacak ve daha tercihen yaklasik 1.15/1 *den daha az olacak sekilde denetlenmesi hususlarindan birini veya daha fazlasini saglayacak sekilde düzenlenebilir. Yukarida açiklandigi gibi buradaki düzenlemeler agir hidrokarbon hammaddelerin damitik sinifi hidrokarbonlar ve anot sinifi ham kok üretmek için çevrimine iliskindir. Yukarida açiklanan sistemlere ve islemlere bir örnek verilmesi gerekirse, ham petrolün fraksiyonlanmasiyla elde edilen atmosferik artik ve/veya vakum artigi isitilir, hidrojen açisindan zengin islem gaziyla karistirilir ve tek bir reaktörden olusan veya çok sayida paralel ve/veya seri düzenlenmis reaktör kullanabilecek hidrokraking asamasina yüklenir. Burada tipik olarak üzerinde bir kaynama noktasina sahip seklinde tanimlanan artik fraksiyonuna katalizör psia)) kismi hidrojen basinçlarinda, 380 ila 450 °C sicakliklarda hidrokraking yapilir. Kaynamali yataklida katalizör geri karistirilir ve sivi ürünün yeniden dolasimi ile düzensiz devinimde tutulur. Bu, ilk olarak gaz haldeki ürünlerden yeniden dolasima sokulinus yagin ayrilmasiyla gerçeklestirilir. Daha sonra bir harici poinpa veya pervanesi reaktörün alt basina monte edilmis bir pompa vasitasiyla yeniden dolasima sokulur. Hidrokraking asamasindan hedeflenen artik çevrimi islenmekte olan hammaddeye bagli olarak %50 ila %88 araliginda olabilir. Metal gideriminin %80 ila %90 araliginda, kükürt gideriminin %80 ila %90 araliginda ve Conradson Karbon Artigi (CCR) gideriminin %45 ila %65 araliginda olacagi beklenmektedir. Hidrokraking reaktörlerinden gelen sivi ve buhar atigi yüksek basinç yüksek sicaklik ayiricisina (yani HP/HT Ayiricisi) girer. Ayrilmis buhar ya dogrudan bir ortak gaz sogutma, saflastirma ve geri çevrim gazini sikistirma sistemine sevk edilir ya da önce tek basina veya harici damitik maddelerle ve/veya hidrokraking isleminde üretilen damitik maddelerle kombinasyon halinde Entegre Hidrojenle Isleme Reaktörü Sistemi (lHRS) içinde islenir ve ardindan bir ortak gaz sogutma, saflastirma ve sikistirma sistemine sevk HP/HT Ayiricidan ayrilan sivi artik soklanir ve gaz sogutma ve saflastirma bölümünden geri kazanilan damitik ürünlerle birlikte bir Atmosferik Damitma Sistemine sevk edilir. Atmosferik kule dip tortulari, (yani ismen bir Vakumlu Damitma Sistemiyle ayrica islenerek vakum damitiklari geri kazanilir. Bu durumda vakum kulesi dip tortusu ürünü (yani ismen 482 °C ila 565 °C+ kaynamali fraksiyon), ya sicak halde ya da örnegin dogrudan isi degisimi yaparak veya vakum kulesi dip tortusu ürünü içine artik beslemesinin bir kisminin dogrudan enjekte edilmesiyle soguttuktan sonra bir Geciktirilmis Koklastirma Birimine sevk edilir. Ikinci bahsedilen yol vakum kulesi dip tortusu ürününde, tortu olusturmasiyla bilinen dogrudan isi degisimi yapilmasi ihtiyacini ortadan kaldirir. Geciktirilmis Koklastirma Biriminde, çevrilmemis yag ve agir vakum gazyagi normal olarak düzey denetimi altinda ön isi degistiricilerden ana fraksiyonlama cihazinin altina dogru akar. Burada besleme maddesi kok kazani atigindan kondanse olmus dahili geri çevrim sivisiyla (miktari %15 ila %25 yeni besleme araliginda denetlenir) birlesir. Bu birlesmis besleme maddesi ve geri çevrim fraksiyonlama cihazinin alt kismindan, her geçise akis denetimi yapilan koklastirma isiticisina pompalanir. Her isitici geçisine kontrollü bir miktarda yüksek basinçli buhar püskürtülür ve bu sekilde isitici tüplerinde koklasmayi asgaride tutmak için yeterli hiz saglanir. Koklastirma isitiCisinin temel islevi kraking reaksiyonunu isitici tüplerinde vakitsiz kok olusumu gerçeklesmeden baslatmak için besleme maddesini gereken koklastirma sicakligina hizla isitmaktir. Koklastirma isiticisindan çikan atik çok yönlü bir valften iki kok kazanindan birinin alt kismina akar ve burada kok olusturmak üzere tekrar kraking ve ardindan polimerlesme gerçeklesir. Her kazan koklastirma çevrimi sirasinda üretilen kokla güvenilir bir çalisma seviyesinde dolacak sekilde tasarlanir. Köpük, kok tozlari ve ziftin fraksiyonlama cihazina tasinmasini asgariye indirmek için dolum çevriminin son kismi sirasinda kok kazanina köpük önleyici enjekte edilir. Çalismanin sürekliligini korumak için kok kazani çevrimlerle çalistirilmakta olup, bu uygulamada 24 saatlik bir minimum çevrim süresi kullanilir. Her kok kazaninin çalismasi kademelidir. Her çifte ait kazanlardan biri koklastirina isiticisi atigini almak için her zaman çalisir durumdadir. Kok kazanindan gelen buhar kraking ve polimerlesme reaksiyonlarini durdurmak ve böylece kok kazanlarindan fraksiyonlama cihazina giden üst hatlarda kok olusumunu asgaride tutmak için agir gazyagiyla söndürülür. Fraksiyonlama cihazi agir gazyagi geri çekme tepsisi ile iki bölüme ayrilir. Üst bölüm valf tepsilerinden olusur; alt bölüm iki kademeli bir fraksiyonlama cihazi püskürtme odasindan olusan özel iç kisiinlari içerir. Kok kazani buhari püskürtme borularinin alt kismindan fraksiyonlama cihazina girer. Buhar özel olarak tasarlanmis bir kule alt kismindan kisinindan yukari dogru akar ve burada geri akis sivisinin asagi akan damlaciklari ile temas eder ve buharin kizginligini giderir. Bu sekilde yogusan dahili geri çevrim akimi kulenin alt kisminda toplanir ve burada yeni besleme yükü ile karisir. Kulenin alt kismindan çikan buhar agir gazyagi geri çekme tepsisindeki yükselticilerden üst bölüme akar. Bu buhar hafif hidrokarbonlardan, naftadan, kerozenden, hafif ve agir gazyaglarindan, buharlasmis geri akistan ve akimdan olusur. Bu karisim kulenin üst bölümünde fraksiyonlanir. Çevrimin kurutma kismi homojen isi dagilimi saglar ve daha homojen bir kok yapisi ve yogunlugu üretir ve kok kazani içine reaksiyonun önünde reaksiyona girmemis katranin koklastirma reaksiyonunu tamamlamasini saglar. Kok yataginin kurutulmasi kokun mekanik mukavemetini artirir, dolayisiyla kokun sertligi artar (HGPyi gelistirir) ve ana kolona veya blöt` sistemine buharla çikmadan önce ham kokun uçucu yanabilir maddesi (VCM) azalir. Bos bir kok kazani dogru seviyede dolduktan sonra koklastirma isiticisindan gelen atik çok yönlü valf(valfler) araciligiyla bir baska önceden isitilmis bos kok kazanina geçer. Daha sonra dolu kazanin içindekiler kizgin buhar, örnegin koklastirici gazyagi buharlari, koklastirici nafta buhari ve herhangi bir baska uygun kizgin koklastirici olmayan hidrokarbon buhari kullanarak yaklasik 5 ila 8 saat "kurutulur". Kurutma sonrasinda ham anot koku ile dolmus kok kazani ilk olarak ana kolona ve ardindan blöf sistemine buharlanir, ardindan sogutma/söndürme islemi yapilir. Daha sonra kok kazani hidrolik olarak koktan arindirilir. Kizgin kurutma ortami kizgin buhardan veya koklastirici C5+ sivinin koklastirici olmayan kismindan veya koklasma riski olmadan buharlastirilabilecek ve kizdirilabilecek herhangi bir baska hidrokarbon akiinindan üretilen kizgin buharlardan olusabilir. Kurutma ortami kok kazanina besleme girisi hattindan ancak artik yag besleine hattindan ayri bir hattan sokulmalidir. Kizgin buhar sicakligi kok kazanma giriste yaklasik 510 0C civarinda düzenlenir. 470 ila 480 °C arasinda bir kok kazani tepe sicakligi elde edilene ve 4 ila 8 saat kurutma süresi sonrasinda korunana dek ve daha tercihen 4-5 saat 450 ila 460 °C korunana dek kurutma çevrimi sürdürülür. Yüksek girdi/çikti orani modeliyle, örnegin yüksek koklastirici sivilarin geri çevrim hizlariyla karsilastirildiginda koklastirici olmayan bir ortamin kullanilmasi kok üretimini artirmadan ve sivi veriminde kayip olusturmadan isi dagilimini inüinkün kilmaktadir. Yukarida açiklandigi gibi buradaki düzenlemelerde agir hidrokarbon hammaddelerin damitik sinifi hidrokarbonlar ve anot sinifi ham kok üretmek üzere çevrimi için sistemler ve islemler saglanmaktadir. Daha özellikle, burada açiklanan islemlerde vakum artiklari hammaddelerinin damitik yakit ürünlerine iyilestirilmesi için kaynamali yatakli veya çamurlu hidrokraking, geciktirilmis koklastirma ve sabit yatakli katalitik VGO iyilestirme teknolojilerinin kullanildigi islemler saglanmakta olup, bu sekilde koklastirici damitik verimleri maksimuma çikartilir, koklastirici sivilarinda çok yüksek geri çevrim oranlarini kullanma yoluna gitmeden yüksek kaliteli anot sinifi kok beraber üretilir ve örnegin sabit yatakli hidrokraking veya akiskan yatakli katalitik kraking yoluyla asagi akis katalitik VGO°nun damitik yakitlara iyilestirmesi için yüksek kaliteli agir koklastirici gazyagi beslemeleri beraber üretilir. Burada açiklanan islemlerin çesitli avantajlari vardir. Örnegin, burada açiklanan islemler teknigin bilinen duruinuna iliskin mevcut akis semalari ile karsilastirildiginda asagida belirtilen avantajlardan birini veya daha fazlasi içerebilir: koklastirma birimlerinde ve hidrokraking birimlerinde daha yüksek toplam damitik madde verimleri; eszamanli olarak yüksek kaliteli anot kokunun beraber üretilmesi; koklastirici sivilarda yüksek geri çevrim oranlarina ihtiyaç duymadan anot koku kalitesinin elde edilmesi; ve yüksek kaliteli koklastirici gazyaglarinin üretilmesi; artik hammaddelerin çevrimi için hidro-dönüsüm reaktörü sisteminde yüksek çevrimlerden kaynaklanan bir damitik madde verimleri avantaji ve anot sinifi kok yapmak için koklastiricinin nispeten düsük koklastirici sivi geri çevrimi oranlari kullanarak damitik madde verimlerini maksimuma çikartan kosullar altinda çalistirilmasi. Buradaki düzenlemelerde avantajli olarak Koklastirma Birimine giden besleinede asfaltenleri seyreltmek için hafif çözücüler kullanilmamaktadir. Ayrica, buradaki islemler HCGO fraksiyonunda beklenmedik ölçüde düsük bir polinükleer aromatik miktari üretebilmekte olup, ki bu da bir akiskan katalitik kraker yerine sabit yatakli bir hidrokraker içinde etkili ve ekonoinik açidan avantajli yaptigi iyilestirmeyi mümkün kilar.10 Ayrica, Geciktirilmis Koklastirma biriminin kaynamali yatak üst akimi islenmesi gereken vakum artiklari miktarini azaltarak ve ayni zamanda çok daha yüksek degerde bir kok ürünü üreterek Geciktirilmis Koklastirma biriminin darbogaz olmasi sorununu etkili sekilde giderir. Bu kombinasyon olmadan giderek artan sekilde, rafineri maliyetlerini olumsuz etkileyecek düsük degerli kok üretimi olacaktir. Mevcut açiklamanin bir veya daha fazla düzenlemesi, ham ve termal kraking yapilmis artiklarin eszamanli anot sinifi kok ve yüksek damitik madde yerimleri üretebilme kapasiteleri bakimindan sahip olmadiklari esssiz özelliklere sahip, ham vakum artigi hammaddelerinin, örnegin kaynamali yatakli bir hidrokrakerde hidrokraking yapilmasiyla elde edilen hidrojenle islenmis vakum artigi fraksiyonunun bir geciktirilmis koklastirina biriminde kullanimina iliskindir. Söz konusu geciktirilmis koklastinna birimi anot sinifi kok üretimi için ekonomik bakimdan arzu edilen reaksiyon kosullarinda çalisabilecektir. Asagidaki deneysel örnekte bir ham vakum artiginin ve bu bulusa ait hammaddenin bir geciktirilmis koklastirma birimine beslenmesinin karsilastirmali performansi gösterilmektedir. Bir rafineri uzmani asagida Tablo l-l ,de gösterilen sekilde bir ham petrol yaglari karisimini isler. Ham petrol bir atmosferik kule içinde fraksiyonlanarak ham damitik maddeler ve bir atmosferik ham artik fraksiyonu üretilir. Atmosferik ham artik bir vakum kulesinde fraksiyonlanarak vakum gazyagi damitik maddeleri ve bir ham vakum artigi üretilir. Ham Petrol Türü Uçucu Madde %,si Basra Hafif 53 Kuveyt 14 Arap Agir l 1 Yukari Zakam 10 Banoco Arap Orta 7 Toplam 100 Islenmemis vakum artiginin özellikleri asagida Tablo l-2"nin birinci sütununda gösterilmektedir. Açiklama . Koklastiriciya Beslenen Koklastiriciya Giden Karisik Conradson Karbon API Gravitesi 4.1 7.3 Kükürt, % ag 5.1 2.28 Asfaltenler, % ag 12.1 7.7 Nikel, ppm (ag) 41.0 17.0 Vanadyum, ppm (ag) 130.0 18.1 ll. Hammaddeler Islenmemis vakum amgi fraksiyonuna , 1.2 LHSV, 440 °C reaktör dönüsüm katalizöründe kaynamali yatakli hidrokraking yapildi. Geri kazanilan sivi ürünler atmosferik fraksiyonlamaya ve vakumlu fraksiyonlamaya tabi tutuldu ve bu sekilde hidrojenle islenmis bir vakum artigi (HVR) ve hidrojenle islenmis bir vakum gazyagi (HVGO) geri kazanildi. hidrojenle islenmis VGO agirlikça 0.8/ 1 bir oranda hidrojenle islenmis vakum artigiyla harmanlandi. Söz konusu harman koklastiriciya beslenen agir hidrokarbon besleme karisimidir (akim (35), Sekil 1). Söz konusu akimin özellikleri Tablo 1-27nin ikinci sütununda gösterilmektedir. Ham vakum artigi fraksiyonu ortalama kok yatagi sicakliginda, 0.2 MPa (35 psig) kok kazani basincinda ve taze koklastirici beslemesi ve koklastirici sivilari geri çevrim oranlari toplaminin taze koklastirici beslemesi oranina agirlik orani olarak tanimlanan 1.25 bir geri çevrim oraninda geciktirilmis koklastirmaya tabi tutuldu. Kok ürünü asagida Tablo lll-l"de gösterildigi gibi anot sinifi kok özelliklerini karsilamakta basarisiz oldu. Tablo III-1 Özellik Ham Vakum Artigindan Kok Anot Kok Özellikleri Kükürt, % ag 6.7 <3.5 Nikel, ppm (ag) 136 <175 Vanadyum, ppm (ag) 433 <250 Hardgrove Ögütülebilirlik 108 <100 Endeksi Basincinin Etkisi 1.25 koklastirici sivilari geri çevrim oraninda ve ortalama kok yatagi sicakliginda kok kazani basincinin kok kalitesi ve C5+ sivilari yerimleri üzerindeki etkilerini göstermek için bir dizi deney yapildi. Her iki testte de, anot kok sinifi özellikleri karsilandi. Tablo 1V-1 ,de gösterildigi gibi kok kazani basincinin 0.2,den 0.1 Mpaiya (35"ten 20 psig"ye) düsürülmesiyle, kok verimlerinde eszamanli bir azalmayla birlikte toplam C5+ sivi verimlerinde yaklasik 5-6 yüzde puanlik bir artis oldu. Tablo IV-l Çalisma Sayisi 134 135 Kok Kazani Basinci 20 35 Geri Çevrim Orani (FF-Rec)/FF) 1.25 1.25 Toplam C4- Gaz, Ag. % 9.55 10.39 Çalisma Sayisi 134 135 Toplam C5+ Sivi, Ag. % 59.69 54.1 1 Toplam Kok, Ag. % 30.76 35.51 Anot Sinifi Kok Kalitesine Iliskin Önemli Kok Özellikleri Kükürt, Ag. % 3.1 3.2 Nikel, ppm (ag) 66 68 Vanadyum, ppm (ag) 75 68 Hardgrove Ögütülebilirlik Endeksi 61 58 V. Hidroienle Islenmis VGO/VR Karisiminin Koklastirilmasi: Sivi Geri Çevrim Oraninin Etkisi ortalama kok yatagi sicakliginda koklastirici sivi geri çevrim oraninin kok kalitesi ve C5+ sivilari verimleri üzerindeki etkilerini göstermek için bir dizi deney yapildi. Her iki testte de, anot kok sinifi özellikleri karsilandi. Asagida Tablo V-1°de gösterildigi gibi koklastirici sivilari geri çevrim oraninin 1.357ten 1.257te düsürülmesiyle, kok verimlerinde eszamanli bir azalmayla birlikte toplam C5+ sivi verimlerinde yaklasik 4 yüzde puanlik bir artis oldu. Tablo V-l Çalisma Sayisi 134 136 Kok kazani basinci 20 20 Geri Çevrim Orani (FF=Rec)/FF) 1.25 1.35 Toplam C5+ Sivi. % ag 59.69 55.53 Toplam Kok, % ag 30.76 35.29 Anot Sinifi Kok Kalitesine Iliskin Önemli Kok Özellikleri Kükürt, % ag 3.1 3.3 Nikel, ppm (ag) 66 64 Vanadyum, ppm (ag) 75 63 Hardgrove Ögütülebilirlik Endeksi 61 58 Açiklama sinirli bir sayida düzenlemeyi içerse de, teknikte uzman kisiler bu açiklamadan faydalanarak mevcut açiklamanin kapsamindan uzaklasmayan baska düzenlemelerin tasarlanabilecegini takdir edecektir. Dolayisiyla, kapsam sadece ilisikteki istemlerle sinirli olmalidir. TR TR TR TR TR TR TR