Tarifname MEYVELER VE SEBZELERDE HASAT SONRASI HASTALIKLARIN TEDAVISI VE KONTROLÜ IÇIN YÖNTEM VE söz KONUSU YÖNTEMDE KULLANILMAYA YÖNELIK DOGAL EKSTRELER VE BITKI KUWETLENDIRICI VE/VEYA MANTAR ÖLDÜRÜCÜ FORMÜLASYONLAR IÇEREN BILESIMLER BULUSUN ILGILI OLDUGU ALAN Mevcut bulus, meyve ve sebzelerin hasat sonrasi muameleleri için bilesimlerin ve yöntemlerin gelistirilmesi gibi, kimya endüstrisi sahasina, daha Spesifik olarak tarim kimyasi ve bahçecilik alanina aittir. BULUSUN ÖNCEKI TEKNIGI Meyveler ve sebzeler, özellikle turunçgiller, ama ayni zamanda, digerleri ile birlikte, elmalar, armutlar, seftaliler, tropik meyveler, hasatlarinin ardindan ve ticarilestirme dönemi sirasinda (bu dönem hasat sonrasi olarak bilinmekte olup, ürünün hasattan son tüketiciye ulasmasina kadar geçen süreyi kapsar], çürümeyi engellemek için mantar öldürücü muamelelerin yapilmasini gerektirmektedir, zira söz konusu bu bozulma olgusunun ortaya çikardigi kayiplar, ürünün ticarilestirilmesini olanaksiz kilacaktir. Yillardir uygulanmakta olan mevcut çözüm, hasat sonrasi mantar öldürücü muamelelerin uygulanmasidir. Genellikle uygulanan mantar öldürücü muameleler sentetik kimya ürünlerine dayanmakta Olup, bunlarin en yaygin kullanilanlari, bozulma hadisesini kontrol altina alma amacina yönelik olarak, digerleri ile birlikte, imazalil, tiyabendazol, guazatin ve ortofenilfenoldür. Bugüne kadar, örnegin, hasat sonrasinda ekinleri etkileyen hastaliklari tedavi etmek için meyveleri, kesme çiçekleri veya sebzeleri fitopatojenik mantarlara karsi korumak amaciyla çesitli mantar öldürücü bilesiklerin uygulanmasi ile ilgilidir. Dahasi, bitki ürünlerinin hasat öncesi ve sonrasinda mantar öldürücü ve/veya bakteri öldürücü muameleleri, bitkilerden elde edilen esansiyel yaglara dayanan 29 13177'de açiklandigi sekilde, fosfat iyonuna dayanan bir bilesen de bulunmaktadir. Hasat sonrasi muameleler için bir mantar öldürücü bilesen olarak saf bir halde sinnamaldehidin kullanimi D. Sivakumar et al. (2002): "Control of postharvest di'seases of rambutan using cinnamaldehyde". Crop Protection, vol. 21 (9): 847-852 içinde açiklanmaktadir. Hasat sonrasinda ekinleri etkileyen hastaliklarin genis bir yelpazede bulunuyor olusundan, yukaridaki bütün bu turunçgil ekinlerinden ve muamelelerin dönüsümlü kullanimi gibi uygun önlemleri uygulamanin zorluklarindan veya bunlarin hepsinden ötürü, mantar öldürücülere karsi direnç veya düsük etki olgusunun ortaya çikma riski bulunmaktadir. Eger ilave olarak bazi pazarlarda market zincirlerinin ticari baskisi, uygulanacak muamelelerin [sentetik mantar öldürücülerin] sayisinin giderek daha da sinirlandirilmasina yol açiyorsa, öyle ki pek çok durumda çalismalarin bunlardan yalnizca biri ile (genellikle imazalil ile] sürdürülmesine izin veriliyorsa, bu durum, tüm hastalik spektrumunun kontrol edilememesine yol açmanin yani sira, bunlarin tek baslarina kullanilmasi direnç gelismesine sebep olmaktadir. Bu da yetmezmis gibi, bu dagitim zincirleri, izin verdikleri mantar öldürücülere ait kalintilarin, izin verilen kalinti miktarinin yarisi veya üçte biri kadar olmasini talep etmektedir. Bu durum, ciddi bitki sagligi problemlerinin yani sira, daha uzaktaki üçüncü parti ülkelerin karsisinda ciddi bir dezavantaja ugranmasina yol açmaktadir, zira, meyvelerin nakliye süresi kalintilarin bozunmasina ve azalmasina izin verdigi için, söz konusu bu ülkeler uygun dozlarda muamele yapabilmektedir. Bu etkenlere ek olarak, hasat sonrasinda kullanimina izin verilen çok az aktif madde bulunmakta, dolayisiyla muamelelerin dönüsüm süresi çok kisa olmakta ve diger bitki sagligi pazarlarina kiyasla direnç gelisme ihtimali daha fazla olmaktadir. Dahasi, kabinlerin ve depolama tesislerinin "kapali ortam" kosullarina sahip olmasi, bu sorunlarin katlanarak artmasini kolaylastirmaktadir. Ayrica kapali ortamlardaki uygulama kosullari, temel olarak toksisite açisindan, buradaki muamelelerin, bunlari normal bitki sagligi muamelelerinden ayiran pek çok farkliliklar göstermesine yol açmakta, üstelik burada problemler siddetlenmekte, asagidaki durumlardan ötürü diger bitki sagligi muamelelerinde, örnegin sahadaki hasat öncesi mantar öldürücü muamelelerde de problemler, mesela direnç problemleri, yani kontrole konu olan organizmada etkililik kaybi veya hassasiyet kaybi ortaya çikmaktadir: açik olup, bu durum mantar öldürücülerin etkililigine karsi direnç gelisimi olarak adlandirilir. - kisitli bir pazar olmasindan ötürü, çok az sayida ruhsatli aktif madde bulunmakta, bu yüzden bir önceki madde basligi, kolay bir çözümü olmayan ciddi bir problem olmaktadir. - çürüme olmamasini talep etmek konusunda market zincirleri tarafinda yogun bir baski bulunmasinin yani sira, bu taleple çelisecek sekilde, bazen de hasat sonrasinda ürünlerinin maksimum miktarinin sinirlanmasina yönelik bir baski da bulunmaktadir. Bahsedilen bu sonuncu durum, kullanilabilecek aktif maddelerin maksimum sayisini sinirlandirmakta ve hatta kalinti miktarini yönetmeliklerin izin verdigi degerin belirli bir yüzdesine kadar sinirlandirmaktadir. Bu durum, direnç gelisimini, muamelelerin yetersiz kalmasini ve etkililik yoklugunu kolaylastirmaktadir. - mantar öldürücüler, önemli derecede kirletici madde baskisina tabi tutulmakta, bu da düsük etkililik ve direnç gelisimi problemlerini ortaya çikarmaktadir. Yukarida bütün bu durumlarin sonucu, çürüme problemlerinin giderek artmasi, dirençlerin ortaya çikmasi ve dolayisiyla müsterilerden sikayetlerin gelmesi olup, ayrica bazi pazarlarda meyvelerin mümkün olan en düsük mantar öldürücü kalintisi miktarina sahip olmasi veya mümkün olan en düsük çevresel ve toksikolojik etki tasiyan ürünlerle (örnegin gida takviyeleri, bitki ekstreleri, GRAS adiyla bilinen ürünler, elisitörler, vb.) muamele görmesi yönündeki talepler de giderek artmakta ve bu durum da sentetik mantar öldürücülerin uygulanmasini asgariye indirmektedir. Bu bakimdan, geçmiste bitki ekstrelerinin sulu çözeltiler içindeki uygulamalar veya mumlarla karisim vasitasiyla kullanimi sunulmus olup, bunlar deneylerde makul bir etkililik seviyesi saglamis, ancak etkili dozlarda bunlar, meyvelerin kabuguna zarar veren oksidan Özelliklerinden ötürü açikça fitotoksik bulunmuslardir. Spesifik olarak, bitki ekstresi formülasyonlarinin ortaya çikardigi fitotoksisite problemleri, bu esansiyel ekstrelerin, normal olarak terpenlerin, aldehitlerin veya fenollerin ortaya çikardigi yüksek doku oksidasyonundan ötürü, bu tip dogal ürünlerin sulu uygulamalar (muamele hattinda yagmurlama, banyo veya spreyleme] içinde kullanimini durdurmus veya yavaslatmistir. Asagidaki bölümde görülecegi gibi, mevcut bulusta ortaya koyuldugu sekilde, bu oksidan etkisinin, bitki ekstresi ve bir indirgeyici ajanin kombine kullanimi ile azaltilabilecegi ve böylece sistemik etkililik saglayabilecegi teyit edilmistir. Dolayisiyla, daha önce söz konusu problemlerle birlikte, buluslar yoluyla çözülmesi hedeflenen özel gereklilikler sunlardir: 0 Sentetik mantar öldürücüler minimum düzeyde kullanilirken, çürümeyi kontrol altina alma amaçlarina da ulasilmasi. o Sentetik mantar öldürücülerin, mümkün oldugu durumlarda, direnç ortaya çikmasina yol açmadan ve çürümeyi kontrol altina alacak sekilde kalintilarin seviyesini azaltmak için normalde kullanilandan daha düsük dozlarda kullanilmasi . Uygulama dozlari kabul edilene kiyasla daha düsük oldugunda dahi, kullanilabilecek olan sentetik mantar öldürücülere karsi direnç ortaya çikmasini kontrol altina almak ve inhibe etmek konusunda isbirligi yapilmasi. . Elde edilen etkililigin artmasini ve ayni sekilde dirençlerin ortaya çikmasinin önlenmesini saglayacak sekilde bitki kuvvetlendiricilerin ve/veya elisitörlerin, bitki ekstreleri ihtiva eden konsantre emülsiyon formülasyonlari ile kombine kullaniminin sinerjik etkisinin arastirilmasi. - Bitki ekstresinin fitotoksik etkisinin, indirgeyici özelligi oldugu bilinen bitki kuvvetlendiriciler ve/veya sentetik mantar öldürücüler ile kombine kullanimi vasitasiyla kontrolünün arastirilmasi. Yukaridakiler göz önüne alindiginda, bu bulusun amaci, hasat sonrasi çürümeye karsi, sentetik mantar öldürücülerin kullaniminin düsük oldugu veya hiç olmadigi ya da sentetik mantar öldürücülerin kullanimini azaltmaya yönelik bir kombine muamele olarak ya da normal muamelelerdeki direnç hadiselerinin kontrol altina alinmasi veya inhibe edilmesi için alternatif bir koruma yöntemi elde etmektir. Temel olarak, mevcut bulus, sinerjik etkilere sahip bilesimlerin kombine kullanimi yoluyla meyveler ve sebzelerdeki hasat sonrasi hastaliklarin kontrol altina alinmasi ile ilgili olup, fosfonat familyasindan bir sentetik mantar öldürücü formülasyona veya fosfonik etil asidin alüminyum tuzlarina bir formülasyon olan bir birincil formülasyon ile kombine kullanimini ihtiva eder ve söz konusu ekstre spesifik olarak sinnamaldehittir. Bu formülasyonlarin uygulanmasi islemi bir yagmurlama, banyo veya spreyleme içinde, ayri ayri veya kombine bir sekilde (ayni, tek bir bilesim içinde), meyvelerin ve sebzelerin hasat sonrasi muamelelerinin hazirlik hattinda gerçeklestirilmekte olup, ayrica daha önce atifta bulunulmus olan formülasyonlardan meydana gelen amaçlar için uygun olan bir stabil bilesim elde edilmistir. BULU UNA IKLAMASI Dolayisiyla bu bulusun birincil amaci, istem 1'de açiklanan yöntemdir, yani, meyvelerin ve/veya sebzelerin hasat sonrasi muamelesi ve kontrolü için asagidakilerin, yagmurlama, banyo ve Spreylemeden olusan gruptan seçilen formlardan biri araciligiyla meyveler ve/veya sebzeler üzerinde es zamanli ve kombine bir sekilde uygulanmasini ihtiva eden bir yöntemdir: - toplam formülasyonun her hacminde agirlik olarak asagidaki elementleri ihtiva o bir bitki ekstresi, yani sinnamaldehit: %08-40 w/V o Polisorbat 80: %5-20 w/V ,800 Da molekül agirligina sahip triblok kopolimer: %5-20 w/v o Polietilen glikol 400 dioleat: %10-50 w/v o Çözücü: gerektigi kadar ve ayrica bir su çözeltisi içinde, sinnamaldehidin agirlik/hacim olarak 500 ppm ve 1500 ppm arasindaki fitotoksik olmayan bir konsantrasyonunda uygulanan bir emülsifiye edilebilir konsantrat formunda bir birinci formülasyon; ve - bir emülsifiye edilebilir konsantrat, çözünür sivi veya konsantre süspansiyon formunda olan ve bir sulu çözelti olarak uygulanan bir ikinci formülasyon olup; - sentetik mantar öldürücü olarak fosetil al ihtiva eden bir mantar öldürücü formülasyonudur; ve - söz konusu mantar öldürücü formülasyonun, en az bir fosfit tuzu ihtiva eden bir bitki kuvvetlendirici formülasyon ile bir kombinasyonudur. Mevcut bulusun kapsami dahilinde bitki ekstresi, genel olarak bitkilerden, meyvelerden ve sebzelerden ekstrakte edilen ve genellikle her zaman aldehit, terpen veya fenol tipinde esansiyel yaglar olan aktif maddeler olarak anlasilacaktir. edilmesi için bitki ekstresinin formülasyonlarin geri kalani ile kombinasyon halinde uygulanabilecegi uygun konsantrasyon oldugu anlasilacak olup, ekstrenin bu konsantrasyonunda, uygulandigi meyveler ve/veya sebzelerde herhangi bir anlamli bozulma tespit edilememektedir. Buna bagli olarak, "anlamli bozulma tespit edilmemesi" Ifadesinden, muamelenin asindirici etkisinden ötürü meyvede herhangi bir lekelenme veya yanmanin ortaya çikmadigi bir ekstre konsantrasyonuna esit veya bundan daha düsük olan bir konsantrasyon anlasilacaktir. Uygun doz, formülasyonda kullanilan bitki ekstresine baglidir, dolayisiyla bu miktar bunun bilesimine bagli olarak büyük ölçüde degiskenlik gösterebilir. Örnegin bir tarçin ekstresi için veya sinnamaldehit ihtiva eden baska herhangi bir ekstre için uygun olan doz, 1500 ppm'e esit veya bundan daha azdir. Önceki teknikte bitki ekstrelerine dayali olarak gelistirilen formülasyonlarin, söz konusu bitki ekstrelerinin fizikokimyasal karakteristikleri dikkate alindiginda, emülsifiye edilebilir konsantrat tipinde oldugu teyit edilmistir. Dogal ekstrelerin, bunlarin kimyasal yapisi ve bunlarin baskin kimyasal grubu (aldehitler, fenoller, terpenler...] dikkate alindiginda, anlamli bir mantar öldürücü kapasiteye sahip oldugu bilinmektedir. Ancak ekstrenin kendisinden kaynaklanan agresif fitotoksik karakter, bu kapasiteyi bosa çikarmaktadir. Bu sekilde bitki ekstrelerinin etkili bir dozu fitotoksik olmakta, ancak fitotoksik olmayan doz da düsük etkili veya etkisiz olmaktadir. Bu nedenle yüksek dozdaki dogal ekstrelerden olusan bir formülasyonun yagmurlama, banyo veya spreyleme içinde izole olarak uygulanmasi [etkili oldugu gösterilen dozlar 5000 ppm'dir), turunçgillerin hasat sonrasi hastaliklarinin büyük ölçüde kontrol altina alinmasini saglamaktadir. Ancak dogal ekstrelerin kimyasal yapisindan kaynaklanan oksidan etki, bunlarin ayni zamanda anlamli bir fitotoksisite ortaya çikarmasina yol açmaktadir (bakiniz örnek 1); bu etki bütün bitki ekstrelerinde gözlemlenmektedir. Dolayisiyla, bitki ekstrelerinin izole olarak uygulanmasi, hasat sonrasi muamelelerde gösterdikleri etkililige Ayni sekilde, fitotoksisite risklerini azaltirken ürünün etkililigini artirmak amaciyla düsük dozdaki bitki ekstrelerinin sentetik mantar öldürücülerle kombine bir sekilde kullaniminin da fitotoksisite riskini ortadan kaldirmadigi teyit edilmistir [bakiniz örnek 2). Dolayisiyla bitki ekstresinin, bir indirgeyici (fosfit veya fosfonat) olmadan 1000 ppm'in üzerindeki bir dozda ve guazatin veya prokloraz gibi sentetik mantar öldürücülerle karisim halinde uygulandiginda fitotoksisite ortaya çikardigi teyit edilmistir. Ancak bitki ekstrelerine dayanan birincil formülasyonun, yagmurlama, banyo veya Spreyleme vasitasiyla, elisitör aktivitesine [örnegin fosfit tuzlari) veya mantar öldürücü aktiviteye [fosfonat familyasindan, tercihen etil fosfonik asit tuzlarindan bir sentetik mantar öldürücü] sahip bir veya daha fazla indirgeyici ajan ihtiva eden baska formülasyonlarla kombine kullanimi, asagida tarif edilen uygun muamele dozlarinda kombinasyon halinde kullanildiginda bile uygun etkililik (bakiniz Örnek 4] ve fitotoksisite yoklugu (bakiniz örnek 3] göstermistir. Ancak mevcut bulus vasitasiyla bu problemin çesitli sekillerde çözülmesi için yola çikilmistir. Bunlardan ilki, sinerjik etkililik fitotoksite problemlerinin ortaya çiktigi seviyelere benzer seviyelere ulasacak, ancak bu problemler ortaya çikmayacak sekilde, bitki ekstresi formülasyonunun fitotoksik olmayan konsantrasyonlarda [örnegin minimum %70 sinnamaldehit ihtiva eden tarçin ekstresi için 1500'den az] baska dogal veya elisitör ürünlerle (bitki kuvvetlendiriciler) kombine edilmesidir. Ikincisi ise bitki ekstrelerinin ortaya çikardigi fitotoksisite problemlerinin azaltilmasina izin veren ürünlerin arastirilmasidir. Kullanilan ürünlerin [fenoller, aldehitler, terpenler, vb.) kimyasal karakteristikleri dikkate alindiginda, bu tür fitotoksisite problemleri genellikle oksidasyon ile ortaya çikmaktadir. Digerleriyle birlikte, potasyum fosfit veya kalsiyum fosfit gibi fosfit tuzlari familyasindan elisitörlerin fosfata oksidize olmaya açik oldugu, yani bunlarin indirgeyici bir karakterinin oldugu bilinmektedir. Ayni durum, örnegin etil fosfonik asit tuzlari ve daha spesifik olarak fosetil al gibi fosfonat familyasindan mantar öldürücülerde de meydana gelmektedir. Dolayisiyla bu indirgeyici karakter, dogal ekstre formülasyonlari ile birlikte uygulandiginda son derece faydalidir, zira bunlarin okside olmasi, meyvelerin kabugu üzerinde dogal ekstrelerden kaynaklanan oksidan etkiyi azaltmaktadir. Dolayisiyla bu bulusun amaci, bir dogal ekstre, yani sinnamaldehit ihtiva eden formülasyonlarin ve indirgeyici bir karaktere sahip formülasyonlarin yagmurlama, banyo veya Spreyleme vasitasiyla uygulanmasidir. Elisitörün [fosfit tuzu) ve bitki ekstrelerinin fitotoksik oksidan etkisini azaltan fosfonatlara dayanan bir sentetik mantar öldürücü olan fotosetil al'nin indirgeyici etkisi ile birlikte, kombine ve es zamanli uygulama yoluyla, meyveler ve sebzelere ait hastaliklarin kontrolünde mantar öldürücü etkililige yönelik bir sinerjik etki elde edilmektedir. Dolayisiyla bu bulusun temelinde bilesenlerin kombine kullanimi sonucunda ortaya çikan Sinerji bulunmakta olup, böylece bunlar yeterli mantar öldürücü etkililige sahip olmakta ve bitki ekstrelerinden kaynaklanabilecek olasi bütün fitotoksisite problemleri önlenebilmektedir. Fosfit tuzlarinin yalnizca bitki kuvvetlendirici veya elisitör etkiye (meyvenin kendisine ait mantarlara karsi savunmayi kolaylastirma etkisine] sahip olmadigi, ayni zamanda bunlarin kimyasal olarak da indirgeyici bir karaktere sahip oldugu, yani oksidize olduklari ve böylece oksidanlarin varliginda (dogal ekstrelerin söz konusu oldugu durumlarda oldugu gibi) meyvelerin kabugunu, bunlardan kaynaklanan potansiyel fitotoksisiteden koruyarak her iki bilesen arasinda bir sinerjik etki sagladigi görülmüstür. Benzer sekilde, oldukça benzer bir kimyasal yapiya sahip bir sentetik mantar öldürücü olan etil fosfonik asit tuzlari da bir indirgeyici karaktere sahip olup, bu durum dogal ekstrelerin uygulanmasi sirasinda oksidasyondan kaynaklanan herhangi bir fitotoksik etkinin meydana gelmemesine yardimci olmaktadir. Dolayisiyla mevcut bulus, dogal ekstrelerin, spesifik olarak fosetil al'nin oksidan etkisini azaltmak için bitki kuvvetlendirici fosfit tuzlarinin ve fosfonat familyasindan mantar öldürücü tuzlarin kombine kullanimini tesvik etmektedir. Ayni sekilde söz konusu kombine aksiyon, hasat sonrasi hastaliklarin kontrol altina alinmasinda bir sinerjik etki saglamis, bu da ayni sekilde dogal ekstrelerin uygulama dozunun 5000 yardimci olmus ve böylece fitotoksisite riski iyice azaltilarak iyi bir etkililik elde edilmistir. Örneklerden de görülecegi gibi, bu durum kanitlanmis olup, bu bulusun temelini olusturmaktadir. Yöntemin tercih edilen bir uygulamasinda burada tarif edilen formülasyonlar, bu tipteki yenilebilir ürünler için yaygin sekilde uygulanan kaplamalar ve mumlarla birlikte karisim halinde uygulanabilir. Bu durumda, kaplamalar ve mumlarla karistirilan formülasyon spreyleme yardimiyla uygulanir. Yönteme iliskin bir seçenek, daha önce söz konusu formülasyonlarin tek bir bilesim içinde kombine edilmesinden meydana gelir, böylece söz konusu bilesim bitki ekstresine dayanan formülasyonu, mantar öldürücü formülasyonu ve/veya bitki kuvvetlendirici formülasyonu kapsar. Bu durumda yöntem tek bir bilesimin uygulanmasini ihtiva eder. Sonuç olarak mevcut bulusun bir ikinci amaci, daha önce tarif edildigi sekilde meyveler ve/veya sebzelerdeki hasat sonrasi hastaliklarin kontrolü ve tedavisi için istem 6'da açiklanan bir bilesimdir, yani: - toplam formülasyonun her hacminde agirlik olarak asagidaki elementleri ihtiva o bir bitki ekstresi, yani sinnamaldehit: %0.8-40 w/v o Polisorbat 80: %5-20 w/v ,800 Da molekül agirligina sahip triblok kopolimer: %5-20 w/v o Polietilen glikol 400 dioleat: %10-50 w/v o Çözücü: gerektigi kadar ve ayrica bir su çözeltisi içinde, sinnamaldehidin agirlik/hacim olarak 500 ppm ve 1500 ppm arasindaki fitotoksik olmayan bir konsantrasyonunda uygulanan bir emülsifiye edilebilir konsantrat formunda bir birinci formülasyon; ve - bir emülsifiye edilebilir konsantrat, çözünür sivi veya konsantre süspansiyon formunda olan ve bir sulu çözelti olarak uygulanan bir ikinci formülasyon olup; - sentetik mantar öldürücü olarak fosetil al ihtiva eden bir mantar öldürücü formülasyonudur; ve - söz konusu mantar öldürücü formülasyonun, en az bir fosfit tuzu ihtiva eden bir bitki kuvvetlendirici formülasyon ile bir kombinasyonudur. Önceki tarife göre, meyveler ve sebzelerdeki hasat sonrasi hastaliklarin kontrolüne yönelik bu alternatif vasita bir tarafta, bitki ekstrelerine dayanan bir formülasyon olan bir birinci bilesenin, fosfit tuzlari familyasindan bir bitki kuvvetlendirici (elisitör) olan bir ikinci bilesen ile kombine sinerjik muamelesinden meydana gelir. Diger yandan ise, bu sinerjik muamele, söz konusu, bitki ekstreleri ihtiva eden birinci bileseni ihtiva eden bir bilesimin ve ayrica örnegin fosfonik etil asit tuzlari, spesifik olarak fosetil al gibi fosfonat familyasindan bir mantar öldürücüye dayanan bir formülasyon olan bir ikinci bilesenin kombine olarak uygulanmasinin bir sonucu da olabilir. Bitki ekstresi ihtiva eden bilesen ile birlikte, bilesim içinde hem bitki kuvvetlendirici formülasyonun hem de mantar öldürücü formülasyonun ihtiva edilmesi gerekmekte olup, bu durum bu ikisinin hem muamele edilecek ürün hem de bunlara eslik eden ekstre üzerindeki etkisini kuvvetlendirmektedir. Bilesimde kullanilan ve ilgi konusu olan bu formülasyon, bir tarafta fosfit tuzlari ve fosfonat familyasindan tuzlar, yani fosetil al, turunçgiller gibi meyveler ve/veya sebzelerdeki hasat sonrasi hastaliklarin kontrolünde etkililik sunmakta ve dolayisiyla dogal ekstreler ihtiva eden formülasyonlarin elisitör ve/veya mantar öldürücü formülasyonlarla birlikte kombine kullanimi, her iki probleme, yani etkililik yokluguna ve fitotoksisite problemlerine karsi es Bulusun son bir amaci, herhangi bir formda tanimlanan bilesimin ve bunlarin bilesimlerinin meyveler ve/veya sebzelerdeki hasat sonrasi hastaliklarin tedavisi için kullanilmasidir. Bulusun detayli açiklamasi Meyveler ve/veya sebzelerde hastaliklarin hasat sonrasi tedavisi için asagida tarif edilen varyantlarin herhangi birinde tarif edilen bilesimin uygulama yöntemine atifta bulunulurken, söz konusu uygulama, bir yagmurlama, banyo veya Spreyleme vasitasiyla, hasatin ardindan, muamele edilecek parçalar üzerinde bir veya birden fazla uygulama seklinde gerçeklestirilebilir, ancak en çok tercih edilen duruma göre tek uygulama yeterlidir. Daha tercihen, formülasyonlar hasatin ardindan 48 saat içinde, tercihen hasatin hemen ardindan uygulanmakta olup, formülasyonlarin uygulama süresi 30 saniye ve 1 dakika arasindadir ve daha çok tercih edilen süre 40 saniyedir. Birinci formülasyon bir konsantre emülsiyon formülasyonudur. Tercihen, bitki ekstresini toplam formülasyonun agirligina göre %1 ve %50 arasindaki bir yüzde halinde ihtiva etmekte olup, %30 daha çok tercih edilir. Bitki kökenli aldehitler familyasindan olan bitki ekstresi, tarçin ekstresi gibi, sinnamaldehit yapragindan öjenol de ekstrakte edilmesine karsin, mevcut dokümanda tarçin ekstresinden bahsedildiginde bu, teknik alanda anlasildigi sekilde anlasilacak olup, söz konusu ekstre tarçinin kökünden ekstrakte edilmekte ve kokusunu veren yüksek sinnamaldehit içeriginden ötürü tamamen tarçin kokmaktadir. Tarçin ekstresi, ana bileseni olan sinnamaldehidi %70'in üzerindeki bir konsantrasyonda ihtiva etmektedir. Gerçekte, tarçin ekstresinde ana bilesen, sinnamaldehit olarak bilinen ve endüstride bir parfüm ve aroma verici ajan olarak kullanilan bir aldehittir. Bibliyografiye göre, tarçin ekstresinin %80'den fazlasi, bu dogal aldehitten meydana gelmekte, bilesenlerin geri kalani ise çok daha az bir sekilde timol, öjenol ve diger maddelerdir. Sinnamaldehit, tarçin ekstresinin ana aktif maddesidir ve bu madde endüstride mevcut olan bir sentetik üründür ve gida endüstrisinde yogun olarak kullanilmakta olup, bunun kullanimi, meyve üzerinde etkililik gösteren, fitotoksisite ihtiva etmeyen ve zararli etkileri (örnegin fitotoksisite ortaya çikmasi gibi] olmayan daha az sinerjik bir kullanima sahip konsantrasyonlarin kombinasyonunun belirlenmesi sirasinda büyük bir avantaj saglar. Hasat sonrasi muamele yönteminde kullanilan ve bitki ekstrelerine dayanan birinci formülasyon, tarçin ekstresine iliskin tercih edilen durumda oldugu gibi, %70'ten yüksek bir sinnamaldehit bilesimine sahip bir bitki ekstresi söz konusu oldugunda, bitki ekstresini agirlik/hacim olarak toplam bilesim içinde 1500 ppm sinnamaldehide esit veya bundan az bir miktarda ihtiva eder. Bu son durumda, ana bileseni olarak sinnamaldehit ihtiva eden ppm araligi daha çok tercih edilir. En çok tercih edilen durumda, formülasyon bitki ekstresini 1000 ppm'lik bir spesifik yüzde olarak ihtiva eder. Bu bilesenin miktarinin hem ekstrenin miktarina göre hem de ihtiva ettigi aktif bilesenin, mevcut durumda sinnamaldehidin miktarina göre verilebilecegi dikkate alinmalidir, zira 1500 ppm'lik bir tarçin miktarinin yaklasik 1000 ppm sinnamaldehit ihtiva ettigi bilinmektedir. Ikinci formülasyon da tercihen aktif ajani, yani bitki kuvvetlendirici bileseni veya sentetik mantar öldürücü bileseni, bilesimin agirlik/hacim olarak 1500 ve 2000 ppm [bu miktar dahil) arasindaki bir yüzdesi seklinde ihtiva eder. Bitki kuvvetlendirici formülasyon, daha tercihen agirlik olarak 1600 ve 2000 ppm arasindaki bir yüzde halinde, daha da tercihen 1800 ppm olarak ihtiva edilir. Fosetil a] olan bir sentetik mantar öldürücüye dayanan bir formülasyon söz konusu oldugunda bu, tercihen formülasyon içinde bilesimin agirlik/hacmine göre 1500 ve 2000 ppm (bu miktar dahil] arasindaki bir yüzde olarak ihtiva edilir. Ikinci sulu formülasyonun her iki formülasyondan, yani bitki kuvvetlendirici formülasyon ve mantar öldürücü formülasyondan olustugu durumda, bu formülasyon, söz konusu formülasyonlari, her biri için daha önce ayri ayri belirtilen yüzdelerde ihtiva eder. Birinci formülasyon sürfaktanlar, emülsiyonlastiricilar ve çözücüler gibi baska elementleri ihtiva eder. Bitki ekstresi ile birlikte birinci formülasyon polisorbat 80 gibi polisorbatlari, molekül agirligina sahip bir triblok kopolimer olan Pluronic© gibi kopolimerleri, propilen glikol gibi bir çözücüyü veya polietilen glikol 400 dioleat gibi baska emülsiyonlastiricilari ihtiva eder. Birinci formülasyon toplam formülasyonun hacimce kismi olarak asagidaki elementleri ihtiva eder: Sinnamaldehit: %0.8-40 p/v - Polisorbat 80: %5-20 p/v - Pluronic©: %5-20 p/v - Polietilen glikol 400 dioleat: %10-50 p/v - Çözücü: gerektigi kadar Çözücü; su, etilen glikol ve propilen glikolden olusan gruptan seçilebilecek olup, propilen Polisorbat 80'in kullanimi görünüse göre seçidir, zira teknik literatür, bunun, bitki ekstresinin dokular içine nüfuz etmesine izin verdigini, böylece bunun oksidan etkisini ve netice itibariyle fitotoksisitesini azalttigini göstermektedir. Ancak, örneklerde belirtildigi gibi, etkili dozlardaki fitotoksik etki yagmurlamadaki uygulamada devam etmekte, bu durum mevcut bulus araciligiyla düzeltilmektedir. Bitki kuvvetlendirici veya elisitör formülasyonu açisindan, ihtiva ettigi fosfit tuzu, tercihen potasyum fosfit, kalsiyum fosfit ve sodyum fosfit ve bunlarin herhangi bir kombinasyonundan olusan gruptan seçilir, ancak en çok tercih edilenler potasyum fosfit tuzu ve kalsiyum fosfit tuzudur. Söz konusu bitki kuwetlendirici formülasyon ayrica sürfaktanlar [iyonik ve iyonik olmayan), pH düzenleyiciler, su veya benzeri gibi baska elementleri de ihtiva edebilecek olup, örnegin asagidaki gibi bir spesifik formülasyon ortaya çikmaktadir: - Fosfit tuzlari: %10-60 - iyonik olmayan sürfaktan: %0-10 - PH düzenleyici: %0-10 - Su: gerektigi kadar Mantar öldürücü formülasyona iliskin olarak, fosfonat familyasindan sentetik mantar öldürücü element fosetil al'dir (alüminyum tri[etil) fosfonat). Söz konusu mantar öldürücü formülasyon, sentetik mantar öldürücü ile birlikte iyonik ve iyonik olmayan sürfaktanlar, dagiticilar, kivam vericiler, çözücüler ve baska benzer elementler de ihtiva edebilir. Spesifik bir uygulamada mantar öldürücü formülasyon, toplam formülasyonun hacimce kismi olarak asagidakidir: - Fosetil al: %20-50 - lyonik sürfaktanlar: %0-10 - lyonik olmayan sürfaktanlar: %0-10 - Dagiticilar: %0-10 - Kivam vericiler: %0-1 - Çözücü: gerektigi kadar Çözücü; su, etilen glikol ve propilen glikolden olusan gruptan seçilebilecek olup, propilen Mevcut bulusun bilesenlerinin çesitli kombinasyonlari üzerinde çalisilmis ve istenen özellikler açisindan daha iyi olan kombinasyonun, bir bitki kuvvetlendirici formülasyon olarak bir potasyum fosfit formülasyonunun veya bir mantar öldürücü formülasyon olarak fosetil al formülasyonunun, tarçin ekstresinin bir konsantre emülsiyon formülasyonu ile kombinasyonu oldugu gözlenmis olup, bunun meyveler ve sebzeler üzerinde uygulanmasi, hastaliklarin kontrolünde çok iyi bir netice vermis ve ortaya koyulan örneklerde gösterildigi gibi, sinerjik olarak belirlenen dozlarda fitotoksisiteye yol açmamistir. Açik bir sekilde, tek tek tanimlanan formülasyonlarin kombine bir sekilde uygulanmasinin, mantar ve bakterilerden kaynaklanan hastalik baskisi çok yüksek degilken kombine bir sekilde uygulanmak için yeterli mantar öldürücü özelliklere sahip oldugu kanitlanmis olup, bu baski çok yüksek oldugunda, tamamen burada tarif edilenlerden [fosfonik etil asit tuzlari familyasindan) farkli sentetik mantar öldürücüler ikame edilecektir. Bu kriter, yani hastalik baskisi, ürünün ihracatçisina bagli olan öznel bir durum olsa da, mevcut spesifikasyonun kapsami dahilinde, "çok yüksek degil" olarak anlasilacaktir, zira merkezde tespit edilen günlük çürüme seviyesi, geleneksel bir muamele gerçeklestirildiginde ve bulusun muamelesi ile kontrol edildiginde, merkezdeki yillik ortalama çürümeden daha düsüktür. Buna karsilik, yüksek hastalik baskisi, merkezde belirlenen çürüme seviyesinin, geleneksel bir muamele uygulandiginda, meyvenin kötü kosullarda bulunmasindan veya iklim kosullarindan ötürü merkezdeki yillik çürüme seviyesinden daha büyük oldugu bir durum olarak anlasilacaktir; zira, bulusun muamelesine ilave olarak, hastaliklarin etkililik düzeyi üzerinde baska faktörler de etkili olabilmekte, ilave sentetik mantar öldürücülerin kullanimi yoluyla destek saglanmasi gerekebilmektedir. Dolayisiyla yüksek hastalik baskisinin söz konusu oldugu spesifik durumda, varyantlarin herhangi birinde daha önce tarif edilmis olan mantar öldürücü formülasyonun ayni zamanda hasat sonrasinda yaygin sekilde kullanilan, ancak etil fosfonik asit tuzlari familyasina mensup olmayan ikinci bir sentetik mantar öldürücü [örnegin baskalarinin yani sira tiyabenzadol, imazalil, ortofenilfenol, fludiyoksonil, pirimetanil, propikonazol, tebukonazol, kuaterner amonyum tuzlari, DDAC, DDAKarbonat, guazatin] de ihtiva etmesi mümkündür. Eger bu ikinci mantar öldürücü ilave edilirse, bu islem daha düsük veya normal kullanim dozlarinda gerçeklestirilip (yani ticari ürünün etiketinde belirtilen normal dozun dörtte biri veya yarisi), kaplama kombinasyonunun sinerjik etkisinden faydalanilmasi gerekmekte olup, sentetik mantar öldürücü kalintisi hafifçe artacaktir. Bu durumlarda, fitotoksisite ortaya çikma riskleri oldukça belirgin olsa da, bitki kuvvetlendirici ve mantar öldürücü veya sirasiyla tercihen yalnizca bir fosforlu asit tuzu (potasyum fosfit gibi] veya tercihen bir etil fosfonik asit tuzu [fosetil al) seklinde bir mantar öldürücü ilavesi sayesinde mevcut bulusta ortaya koyulan amaçlari gerçeklestirmek mümkündür. Daha önce de ifade edildigi gibi, fitotoksisiteye karsi bu hassasiyet, meyve ve sebze dokulari üzerindeki agresif oksidanlar olan bitki ekstrelerinin, genel olarak aldehitlerin, terpenlerin ve/veya fenollerin özel karakteristiklerinden kaynaklanmakta olup, bu durum bu uygulamanin zararli fitotoksisite etkisi ortaya çikarma kabiliyetine sahip olmasina yol açmakta ve baska sentetik mantar öldürücülerle karistirildiginda da bu artmaktadir. Ancak, yine daha önce gösterildigi gibi, hastaliklarin kontrol altina alinmasindaki sinerjik aktivitesinin disinda, mevcut bulusun bir baska faydali etkisi, fosfonik asit tuzlarina dayanan bitki kuvvetlendiricinin (tercihen potasyum ve kalsiyum fosfit] veya etil fosfonik asit tuzlarina dayanan sentetik mantar öldürücülerin [fosetil al] indirgeyici karakteri olup, bu durum bu oksidasyon etkisini büyük ölçüde azaltmaktadir. zira indirgeyici ajanlar olarak bu maddeler dokularin okside olmasini önleyerek, bitki ekstrelerinin uygulanmasindan kaynaklanan fitotoksisite problemini azaltmaktadir. Önceki bölümde bahsedildigi gibi, meyve ve/veya sebzelerin hasat sonrasi hastaliklarinin tedavi edilmesine yönelik yöntem iki ana uygulamaya sahiptir: birinci uygulamada formülasyonlar yagmurlama, banyo veya spreyleme vasitasiyla ayri ayri, ama es zamanli bir sekilde uygulanir. Ikinci uygulamada ise, daha önce söz konusu formülasyonlar, bunlarin herhangi bir varyanti olarak, tek bir bilesimin bir parçasini olusturur, yani bunlar, tarif edilen yöntem vasitasiyla hastaliklarin tedavi edilmesi için gelistirilen bir bilesimin Yöntemi tanimlamak için daha önce bahsedilen formülasyonlarin bütün varyantlari, ilgi konusu olan bu bilesime uygulanir, ancak bellidir ki, bu durumda formülasyonlar ürünün birer bilesenidir. Dolayisiyla bu durumda birinci formülasyon, sebze ektresini daha önce belirtilmis olan miktarlar ve yüzdeler halinde ihtiva eden bilesimin birinci bilesenidir. Daha önce tarifedildigi gibi, ikinci formülasyon, bir bitki kuvvetlendirici formülasyon, bir mantar öldürücü formülasyon veya bu ikisinin bir kombinasyonunu ihtiva eden ikinci bileseni meydana getirir. Tercih edilen bir durumda, birinci formülasyon olan birinci bilesen, bitki ekstresini, toplam formülasyonun agirligina göre %1 ve %50 arasindaki bir yüzde halinde ihtiva etmekte olup, Tercihen, hasat sonrasi muamele yönteminde uygulanan bitki ekstresine dayanan birinci bilesen, bitki ekstresini, yani sinnamaldehidi, birinci formülasyonunun toplaminin agirlik/hacmine göre 1500 ppm'e esit veya daha az bir miktarda ihtiva eder. Bu son durumda, agirlikli olarak sinnamaldehit ihtiva eden bitki ekstresi 500 ve 1500 ppm (bu deger dahil] arasi bir oranda mevcut olup, 900-1500 ppm araligi daha çok tercih edilir. Bu en çok tercih edilen durumda, formülasyon bitki ekstresini 1000 ppm'lik bir spesifik yüzde olarak ihtiva eder. Ayrica tercihen, ikinci formülasyon da aktif ajani, yani bitki kuvvetlendirici bileseni veya sentetik mantar öldürücü bileseni, formülasyonun agirlik/hacim olarak 1500 ve 2000 ppm formülasyon, daha tercihen agirlik olarak 1600 ve 2000 ppm arasindaki bir yüzde halinde, daha da tercihen 1800 ppm olarak ihtiva edilir. Fosfonat familyasindan sentetik mantar öldürücü, tercihen formülasyon içinde formülasyonun agirlik/hacmine göre 1500 ve 2000 ppm [bu miktar dahil) arasindaki bir yüzde olarak ihtiva edilmekte olup, 1800-2000 ppm araligi daha çok tercih edilir ve 1800 daha da çok tercih edilir. Ikinci sulu formülasyonun her iki formülasyondan, yani bitki kuvvetlendirici formülasyon ve mantar öldürücü formülasyondan olustugu durumda, bu formülasyon, söz konusu formülasyonlari, her biri için daha önce ayri ayri belirtilen yüzdelerde ihtiva eder. Birinci formülasyon sürfaktanlar, emülsiyonlastiricilar ve çözücüler gibi elementleri ihtiva eder. Bitki ekstresi ile birlikte bu, polisorbat 80 gibi polisorbatlari, molekül agirligina sahip bir triblok kopolimer olan Pluronic© gibi kopolimerleri, propilen glikol gibi bir çözücüyü veya polietilen glikol 400 dioleat gibi baska emülsiyonlastiricilari ihtiva eder. Özellikle, birinci bilesen, bilesen toplaminin hacimce kismi olarak asagidaki elementleri ihtiva eder: - Sinnamaldehit: %0.8-40 p/v - Polisorbat 80: %5-20 p/V - Pluronic©: %5-20 p/v - Polietilen glikol 400 dioleat: %10-50 p/v - Çözücü: (gerektigi kadar] Çözücü; su, etilen glikol ve propilen glikolden olusan gruptan seçilebilecek olup, propilen Ikinci bilesen açisindan, spesifik olarak bitki kuwetlendirici veya elisitör formülasyonu açisindan, ihtiva ettigi fosfit tuzu, tercihen potasyum fosfit, kalsiyum fosfit ve sodyum fosfit ve bunlarin herhangi bir kombinasyonundan olusan gruptan seçilir, ancak en çok tercih edilenler potasyum fosfit tuzu ve kalsiyum fosfit tuzudur. Söz konusu bitki kuvvetlendirici formülasyon ayrica sürfaktanlar (iyonik ve iyonik olmayan), pH düzenleyiciler, su veya benzeri gibi baska elementleri de ihtiva edebilecek olup, örnegin asagidaki gibi bir spesifik formülasyon ortaya çikmaktadir: Fosfit veya fosfonat tuzlari: %10-60 lyonik olmayan sürfaktanlar: %0-10 - PH düzenleyici: %0-10 - Su: gerektigi kadar Ikinci bilesenin mantar öldürücü formülasyonuna iliskin olarak, fosfonat familyasindan sentetik mantar öldürücü element fosetil al'dir (alüminyum tri[etil] fosfonat). Söz konusu formülasyon, sentetik mantar öldürücü ile birlikte iyonik ve iyonik olmayan sürfaktanlar, dagiticilar, kivam vericiler, çözücüler ve baska benzer elementler de ihtiva edebilir. Spesifik bir uygulamada mantar öldürücü formülasyon, bilesen t0plaminin hacimce kismi olarak asagidakidir: - Fosetil al: %20-50 - lyonik sürfaktanlar: %0-10 - lyonik olmayan sürfaktanlar: %0-10 - Dagiticilar: %0-10 - Kivam vericiler: %0-1 - Çözücü: gerektigi kadar Çözücü; su, etilen glikol ve propilen glikolden olusan gruptan seçilebilecek olup, propilen Mevcut bulusun bilesenlerinin çesitli kombinasyonlari üzerinde çalisilmis ve istenen özellikler açisindan en iyi kombinasyonun, bir bitki kuvvetlendirici formülasyon olarak bir potasyum fosfit formülasyonunun veya bir mantar öldürücü formülasyon olarak fosetil al`in, tarçin ekstresinin bir konsantre emülsiyon formülasyonu ile kombinasyonu oldugu gözlenmis olup, bunun meyveler ve sebzeler üzerinde uygulanmasi, hastaliklarin kontrolünde çok iyi bir netice vermis ve ortaya koyulan örneklerde gösterildigi gibi, sinerjik olarak belirlenen dozlarda fitotoksisiteye yol açmamistir. Yüksek hastalik baskisinin söz konusu oldugu spesifik durumda, varyantlarin herhangi birinde daha önce tarif edilmis olan mantar öldürücü formülasyonun ayni zamanda hasat sonrasinda yaygin sekilde kullanilan, ancak etil fosfonik asit tuzlari familyasina mensup olmayan ikinci bir sentetik mantar öldürücü (örnegin baskalarinin yani sira tiyabenzadol, Imazalil, ortofenilfenol, fludiyoksonil, pirimetanil, propikonazol, tebukonazol, kuaterner amonyum tuzlari, DDAC, DDAKarbonat, guazatin) de ihtiva etmesi mümkündür. Eger bu ikinci mantar öldürücü ilave edilirse, bu islem daha düsük veya normal kullanim dozlarinda gerçeklestirilerek (yani ticari ürünün etiketinde belirtilen normal dozun dörtte biri veya yarisi), kaplama kombinasyonunun sinerjik etkisinden faydalanilmasi gerekmekte olup, sentetik mantar öldürücü kalintisi hafifçe artacaktir. Bu durumlarda, fitotoksisite ortaya çikma riskleri oldukça belirgin olsa da, bitki kuvvetlendirici ve/veya sirasiyla tercihen yalnizca bir fosforlu asit tuzu [potasyum fosfit gibi) veya tercihen bir etil fosfonik asit tuzu amaçlari gerçeklestirmek mümkündür. Sekillerin kisa açiklamasi Sekil 1: Örnek 1'e göre yalnizca sinnamaldehide dayanan bir bilesimin uygulanacagi meyvede ortaya çikan siddetli toksisitenin varligini gösteren fotograflar. Sekil 2: Örnek 2'ye göre sentetik mantar öldürücüler ile kombine bir sekilde, bitki ekstresi olarak sinnamaldehide dayanan bir bilesimin uygulanacagi meyvede ortaya çikan fitotoksisiteyi gösteren fotograflar. Örnekler Bulusun daha iyi anlasilmasini saglamak amaciyla ve bunun pratik bir uygulamasina göre, bunun ayrilmaz bir parçasi olarak bu tarifnameye bir dizi örnek eslik edecek olup, burada bulusu tasvir edecek ve sinirlayici olmayacak sekilde, asagidakinin hasat sonrasi meyvelere uygulanmasi ile elde edilen sonuç karsilastirilacaktir: yalnizca bitki ekstresine dayanan bir hasat sonrasi muamele bilesimi (Örnek 1), normal kullanim dozlarinda [ticari] geleneksel sentetik mantar öldürücülere dayanan bir bilesim (Örnek 2 ve 4) ve mevcut bulusa göre bilesimler (Örnek 3). Dolayisiyla, fosfit tuzlarina veya fosfonat familyasindan mantar öldürücülere dayanan bitki kuvvetlendiricilerden, spesifik olarak fosetil al'den olusan sinerjik muamele kombinasyonunun seçimi için, dogal ekstrelerin, örnegin karanfil ekstreleri, tarçin, turunçgil ve diger sebze ve bitkilerin kimyasal yapisi ve bunlarin baskin kimyasal grubu varligi/yoklugu] ayri ayri ve kombine bir sekilde çalisilmis olup, bunlar anlamli bir mantar öldürücü kapasiteye sahiptir. Bütün durumlarda, daha önce gösterildigi gibi, bitki ekstresinin mantar öldürücü kapasitesi, ekstrenin kendisinden kaynaklanan agresif fitotoksik karakter nedeniyle bosa çikmaktadir. Dolayisiyla geçmiste banyo vasitasiyla uygulanmak üzere formülasyonlarin gelistirildigi gösterilmis olup, fitotoksisite problemlerini önlemek için bunlarin dozlarinin modifiye edilmesi gerekmis, ancak bir noktadan sonra söz konusu dozlar etkisiz hale gelmis ve dolayisiyla söz konusu uygulamalar faydali olmayip ortadan kaybolmustur. Bu bulusun amaçlari dogrultusunda, etkili dozlarin kullaniminin fitotoksik oldugu ve buna ilave olarak, fitotoksik olmayan dozlarin ise çok etkili olmadigi veya etkisiz oldugu kesin bir sekilde kanitlanmistir. Daha önce açiklandigi gibi, uygulama sirasina göre yagmurlama, banyo veya spreyleme içinde uygulanmak üzere gelistirilmis olan formülasyonda da ayni durum söz konusu olmustur. Örnek 1: Yüksek dozlarda (1500 DDml %30 sinnamik aldehide davanan bir hasat sonrasi muamele bile iminin etkililik ve fitotoksisitesini belirlemeki in kar ila tirmali test. Muamele edilecek meyve Navelina portakal ve Clemenules mandalindir. Ürün endüstriyel yagmurlama vasitasiyla, saklama merkezinde meyve parçalari üzerine uygulanmis olup, hasattan 24 saat sonra 30 saniye boyunca tek bir hasat sonrasi uygulama ile muamele yapilmistir. Ardindan meyve bir aydan fazla bir süre boyunca ortam sicakliginda bir kabin içine alinmistir. Bütün meyvelerin, az veya çok lekelenme ve fitotoksisite gösterdigi kanitlanmistir. Tablo 1 ve 2`de gözlemlendigi gibi, kullanilan, bitki ekstrelerine dayanan formülasyon, uygulanan dozlarda yagmurlamadaki uygulamada turunç meyvelerinin çürümesini kontrol altina almada etkililik göstermistir. Ancak ortaya çikan fitotoksisite bunun ticari kullanimini olanaksiz kilmaktadir. Tablo 1: Naveli'na portakala ait analiz sonuçlari Ref. Muamele Çürüme Etkililik çürüme Etkililik C KONTROL 14.13 0 b 14.0 0 c Tablo 2: Clemenules mandali'ne ait analiz sonuçlari Ref. Muamele Çürüme Etkililik çürüme Etkililik C KONTROL 9.47 0 b 7.1 0 b Örnek 2: Sentetik mantar öldürücülerle kombine bir ekilde dü ük dozlarda 0 30 sinnamik aldehide dayanan bir hasat sonrasi muamele bilesiminin etkililik ve fitotoksisitesini belirlemek icin (karsilastirmalil test. Örnek 1'de oldugu gibi ayni meyve siniflari üzerinde kullanilan ve sentetik mantar öldürücüler ihtiva eden bütün bitki ekstresi kombinasyonlarinin, Sekil 2'de gösterildigi gibi, fitotoksisite problemleri ortaya çikardigi kanitlanmistir. Örnek 3.' fBulus) Mevcut bulusa aöre bilesi'mler Asagidaki çesitli bilesimler, mevcut bulusta tarif edilenlere göre tarif edilmis olup, bunlar önceki örneklerde oldugu gibi ayni meyve siniflari üzerinde test edilmis, ancak onlarin aksine fitotoksisite göstermemistir. Hasat sonrasi muamele bilesiminde kullanilan aktif maddenin konsantrasyonu parantezler içinde gösterilmektedir: potasyum fosfit) uygulama dozlarinda %50 potasyum ihtiva eden bitki sinnamaldehit] uygulama dozlarinda tarçin ekstresi (%30 sinnamaldehit] olan bitki ekstresi uygulama dozlarinda fosetil asit (%45) ihtiva eden mantar öldürücü formülasyon + birinci formülasyon, önceki bilesim 1 için tarif edildigi sekilde bitki ekstresi olup, tarçin ekstresidir (%30 sinnamaldehit) (500-1000 ppm sinnamaldehit). - Bilesim 3 (Bulus): Ikinci formülasyon: Önceki formülasyonda tarif edildigi sekilde mantar öldürücü formülasyon (1500-2000 ppm fosetil al] + birinci formülasyon, daha önceden tarif edildigi sekilde bitki ekstresi olup, tarçin ekstresidir (%30 Bu muamelelerin hiçbiri, portakallarda, mandalinalarda, satsumalarda, clementvilla'larda, limonlarda ve clemenules'lerde, yani ticari nitelikteki turunç meyvelerinden olusan genis bir numune çesidinde fitotoksisite göstermemistir. Örnek 4: Bir hasat sonrasi muamele bilesiminin fkarsilastirmalil uvgulamasi Bir limon çesidi ile Murcia'da bir tesiste depolanan turunç meyvelerindeki endüstriyel test. Proses sirasinda 20 palet [yaklasik 20 ton limon) herhangi bir muamele ihtiva etmeyen bir sarartma kabinine alinmis, 20 palet %0.2'lik [600 ppm sinnamaldehit) %30 sinnamaldehit ve %0.3'lük (1800 ppm] %50 potasyum ile yagmurlama içinde muamele edilmistir. 7 günlük bir sarartma isleminin ardindan sonuçlar söyle olmustur: - Muamele ihtiva etmeyen kontrol meyvesi: Penici'llium digitatum ile %56 çürüme - Muamele edilen meyve: Penicillium digitatum ile %5 çürüme - Muamelenin etkililigi [Abbott*) = %91 - Muamelenin fitotoksisite sayisi: %0. Sonuçlar: %30 sinnamaldehit ve %50 potasyum fosfitten olusan bir bilesimle yagmurlama içinde kombine muamele, hasat sonrasi limonlarda çürümeyi kontrol altina almada yüksek etkililik göstermis olup, bu durum muamelenin sinerjik etkisini ortaya koymaktadir. Benzer sekilde, kuvvetlendiricinin indirgeyici etkisi, bitki ekstresinden [sinnamaldehit; ayrica sinnamik aldehit olarak da adlandirilmaktadir) kaynaklanan bitki oksidasyonunun kontrol altina alinmasina da izin vermis olup, meyvelerde herhangi bir lekelenme ortaya çikmamistir. TR TR TR TR TR