TR201909324T4 - Yanmalı motorlarda kullanıma yönelik aşınma karşıtı yağlayıcı bileşimler. - Google Patents

Abstract

Buluş, sülfür içeren yağ katkı maddeleri; ve kıvılcım ateşlemeli gibi yanmalı motorlarda veya Dizel motorlarda aşınmanın azaltılmasına yönelik bir proses ile kombinasyon halinde temelde a) En az bir amonyum fosfat ester; b) En az bir tiyofosforik asit ester; ve c) En az bir tiyofosforik asit türevinden oluşan bir katkı maddesi karışımını içeren bir katkı maddesi bileşimi ile ilgilidir.

Description

TARIFNAME YANMALI MOTORLARDA KULLANIMA YONELIK ASINMA KARSiTi YAGLAYICI BILESIMLER Mevcut bulus, asagidakilerden olusan bir katki maddesi karisimini içeren bir katki maddesi bilesimi olan, yanmali motorlarda kullanima yönelik bir yaglayici bilesim ile ilgilidir a) En az bir amonyum fosfat ester; b) En az bir tiyofosforik asit ester; ve 0) En az bir ditiyofosforik asit türevi.

Bu karisim, sülfür içeren yag katki maddeleri ile birlestirilmektedir. Bulus ayrica yanmali motorlarda asinmanin azaltilmasina yönelik bir proses ile ilgilidir.

Katki maddelerinin, mineral yaglar veya sentetik veya yari sentetik yaglar gibi yaglayicilarin performans özelliklerini gelistirdigi bilinmektedir. Ozellikle, oksidatif bozuiima ürünlerinin olusumunu azaltan ve bir uzun raf ömrünü ve yaglarin yüksek performans stabilitesini arttiran katki maddeleri oldukça arzu edilmektedir. Çinko dialkil-/diarilditiy0fosfatlar (ZnDTP) ilk seçim katki maddeleridir. Mükemmel asinma karsiti ve asiri basinç özelliklerinin yani sira, ZnDTP ayrica etkili antioksidanlar ve hatta metal pasivatörlerdir. Bu çok isleVli özellikler, günümüzde motor yaglarinda, amortisör yaglarinda ve hidrolik sivilarda muazzam miktarlarda kullanilanlari en yaygin maliyetli katki maddesi grubu haline getirmektedir, bkz. Ulimannss Encyclopaedia of industriel Chemistry, Lubricants and Lubrication, Wiley-VCH Verlag, DOI: .1002/14356007.a15_423, Makale Online Yayin Tarihi: 15 Ocak 2002, ve C. G. A. von Eberan-Eberhorst, R. S. Hexter, A. C. Clark, B. O”Connor, R. H. Walsh, Aschegebende Extreme-Pressure- und Verschleißschutz-Additive: W. J. Bartz (ed): Additive tür Schmierstoffe, Expert Verlag, 1994, sayfa 53 - 83.

Avrupa Toplulugu (EC), ABD ve diger ülkelerde çevre devlet kurumlari tarafindan yayinlanan çesitli düzenlemeler, otomatik ateslemeli (Dizel motorlar) veya kivilcim ateslemeli (Otto motorlar) çalisan yanmali inotorlardan yayilan egzoz duinanlarinin bilesimine göre kesin kisitlamalari gerektirmektedir. Mevcut bu egzoz dumanlarinin çevresel düzenlemelerine uymadigi gerçeginden dolayi, egzoz dumani, egzoz dumani sonrasi aritma cihazlari kurulmaktadir.

Bu cihazlar, yanmali proses ile üretilen kül partiküllerinin formunda arzu edilmeyen yan ürünlerin birikimi ile bozulan gözenekli membranlarindan (partikülat tutucular) veya katalizörün gözenekli desteklerden olusmaktadir. Kati katalizör aktivitesi özellikle kati fosforlu bilesikler, ayrica asidik sülfür bilesikleri ile etkilesim ile azaltilmaktadir. Geiiel olarak kül olarak siniflandirilan bu yan ürünler, motorlu yakitlarda ve yaglarda mevcut yaglayici katki maddelerinin inevcudiyetinden kismen kaynaklanmaktadir.

Yaglayici katki maddelerinin negatif etkisini minimize etmek için, söz konusu düsük SAPS (Sülfatlaninis Kül, Fosfor ve Sülfür) motor yaglari gelistirilmektedir, örnegin Shigekl Takeshima, Nippon Corp., Development and durability of low SAPS diesel engine oils for passenger cars (J SAE 20045277 Sayili Kagit).

Kül üreten deterjan, fosforlu katki maddesi ve ZnDTP miktarinin, güncel olarak gelistirilmis yaglayici bilesimlerde azaltilmasi egiliini mevcuttur. Mevcut bulus bu sekilde, bugüne kadar kullanilan çinko dialkilditiyofosfatlarin iyi antioksidatif ve asininaya karsi korunmasina yaklasimda buluiian düsük sülfür ve fosforlu içeriklere ait büyük ölçüde metalsiz katki maddeleri veya katki maddesi kombinasyonlarini saglama amacina sahiptir.

US. 5 531 911 Sayili Patent Tarifnamesi, fosforlu ve sülfür içeren katki maddesi bilesenlerini içeren çinko içermeyen hidrolik sivilari açiklamaktadir. Bir bilesen, trifeniltiyofosfat tipinde bir tiyofosforik asit esterdir (IRGALUBE TPPT). Bu, IRGALUBE 63 tipinde ditiyofosforik asit esterlerle ve örnegin amonyum sülfonatlar gibi diger tercihe bagli yag katki maddesi bilesenleri ile birlestirilmektedir.

WO 02/053687 Sayili Patent Dökümani, ß-ditiyofosforile edilmis propiyonik asit (A), 3-(0,0- diizopropilditiyofosfori1)-2-metilpr0piy0nik asit, triaril (lrgalube®353), triaril fosfat (B) içeren bir yaglama yagi bilesimini ve mineral yagi ve/Veya sentetik yagi içeren baz yagi tarif etmektedir. EP-A-903 399 Sayili Patent Dokümani, tiyofosforik asit esterleri ve ditiyofosforik asit esterleri veya fosforik asit tiyo esterleri ve poliol kismi eserlerinin, aminleriii ve epoksitlerin grubundan yag katki maddelerini içeren hidrolik sivi bilesimlerini tarif etmektedir.

Sasirtici bir sekilde, istemlere göre bir katki maddesi karisiminin, bir düsük metal içerige sahip olan ve düsük sülfür ve fosforlu içeriklerin gereksinimini karsilayan bir yaglayici bilesimin hazirlanmasi için özellikle kullanisli oldugu kesfedilmistir.

Mevcut bulus, istem l°e göre tanimlanan yanmali motorlarda kullanima yönelik bir yaglayici bilesim ile ilgilidir.

Yukarida belirtilen katki maddesi karisimini içeren bilesimler, ZNDTP içeren ilgili bilesimlerle kiyaslandigi üzere üstün performans ile karakterize edilmektedir. Bu, C&T P-VW 5106 (VW (VAG) tarafindan gelistirilmektedir) ve Basinçli Diferansiyel Tarama Kaloriinetrisi (PDSC) gibi çesitli yaygin olarak kabul edilen testlerde gösterilmektedir.

Mevcut bulusa göre bilesimler özellikle kivilcim ateslemeli içten yanmali motorlar (popüler bir sekilde Otto motorlar olarak bilinmektedir) veya otomatik ateslemeli içten yanmali motorlar (popüler bir sekilde Dizel motorlar olarak bilinmektedir) gibi içten yanmali motorlarda inükemmel antioksidatif özelliklere sahip olan yaglayicilar olarak kullaniin için özellikle uygundur.

Bilesimler, API (Amerikan Petrol Enstitüsü: l l20L Str. NW, Washington DC, ABD), 8- ve C- kategorileri (örn. ASTM D 4485lte açiklandigi gibi SM, CE), ILSAC (API tarafindan yayiiilanan Uluslararasi Yaglama Standardizasyonu ve Onay Komitesi) tarafindan tanimlanan CF- kategorilerinin siniflandirmalarini ve ACEA (Avrupa Otomobil Ureticileri Birligi, Rue du Noyer 211. B-lOOO Brüksel BE) tarafindan yayinlanan A, B, C ve E tarifnameleri karsilayan motor yaglari olarak özellikle uygundur.

Bulusun tercih edilen bir yapilandirmasi, bir yaglayici bilesim ile ilgilidir, burada katki maddesi karisimi A) esasen asagidakilerden olusmaktadir a:) Formülün en az bir amonyum fosfat esteri Fit-O` 4,0 1“ x _ N* (i).

Rz-O OR( g& Burada Ri ve R2 arasindan birisi, hidrojeni temsil etmektedir ve digeri, bir Ci-Czohidrokarbon radikali temsil etmektedir; veya Ri ve R2 arasindan her ikisi, Ci-Czohidrokarbon radikalleri temsil etmektedir; ve Ra, Rb, RC ve Rd birbirlerinden bagimsiz olarak hidrojeni veya C6-C2ohidr0karb0n radikalleri temsil etmektedir; b) Formülün en az bir tiyofosforik asit esteri anlv-e. (ii).

Burada R1, R2 ve R3, C3-C20 hidrokarbon radikalleri temsil etmektedir; ve C) Formülün bir 3-ditiyofosforilpropiyonik asitten olusan gruptan seçilen en az bir ditiyofosforik asit türevi Rîox &5 (iii), “Rs OH R-O R 2 3 Burada R1 ve R2 birbirinden bagimsiz bir sekilde C3-Cis alkil, C5-C12 sikloalkil, Cç-Cio bisikloalkilmetil, Cç-Cio trisikloalkilmetil, fenil veya C7-C24 alkilfenili temsil etmektedir; veya Ri ve R2 birlikte asagidaki grubu temsil etmektedir: CH: CH:- CH 3 CH;- R3, hidrojeni veya inetili temsil etmektedir, Ve formülün bir ditoyofosforik asidinin bir amonyuin tuzunu temsil etmektedir _ s R1, R1 0`~ // li` (IV), / \ - N Rz-o S Rb/'RIRH Burada Ri ve R2, formüle (III) göre tanimlandigi gibidir ve R3, Rh, Rc ve Rd birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojen veya Cö-Czo hidrokarbon radikallerini temsil etmektedir.

Bulusun özellikle tercih edilen bir yapilandirmasi, bir yaglayici bilesim ile ilgilidir, burada katki maddesi karisimi A) esasen asagidakilerden olusmaktadir a) En az bir amonyum fosfat ester (I), burada R1 ve R2 arasindan birisi, hidrojeni temsil etmektedir ve bir digeri, C3-Cig alkili temsil etmektedir; veya Ri ve R2, C3-Cis alkili teinsil etmektedir; ve Ra, Rh, Rc ve Rd birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeni veya C6- C20 alkili temsil etmektedir; b) En az bir tiyofosforik asit ester (II), burada Ri, R2 ve R3 birbirinden bagimsiz bir sekilde fenili veya C7-C24 alkilfenili temsil etmektedir; ve c) Bir 3-ditiyofosforilpropiyonik asitten (lll) olusan gruptan seçilen en az bir ditiyofosforik asit türevi, burada R1 ve R2, Cs-Cisalkili temsil etmektedir ve R3, hidrojeni veya metili ve bir ditiyofosforik asidin (IV) bir amonyum tuzunu temsil etmektedir, burada Ri ve R2, C3- Cigalkili temsil etmektedir ve R,, R1,, RC ve Rd birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeni veya C6-C20alkili temsil etmektedir.

Bulusun yüksek derecede tercih edilen bir yapilandirmasi, bir yaglayici bilesiin ile ilgilidir, burada katki maddesi karisimi A) asagidakilerden olusmaktadir a) En az bir amoiiyum fosfat ester (I), burada Ri ve R2 arasindan birisi, hidrojeni temsil etmektedir ve bir digeri, C3-C9alkili temsil etmektedir; veya Ri ve R2, C3-C9alkili temsil etmektedir; ve R,, Rb, Rc ve Rd birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeni veya Ci2-C20alkili temsil etmektedir; b) En az bir tiyofosforik asit ester (II), burada R1, R2 ve R3 birbirinden bagimsiz bir sekilde fenili veya (Ci-Cgalkil)i-3fenili temsil etmektedir; ve c) Bir 3-ditiy0f0sf0rilpropiyonik asitten (III) olusan gruptan seçilen en az bir ditiyofosforik asit türevi, burada R1 ve R2, 2-metilpr0pili temsil etmektedir ve R3, metili ve bir ditiyofosforik asidin (IV) bir amonyum tuzunu temsil etmektedir, burada Ri ve R2, izopropili temsil etmektedir ve R4, R1,, RC ve Rd birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeni veya Ci2-C20alkili temsil etmektedir.

Bulusun yüksek derecede tercih edilen bir yapilandirmasi, bir yaglayici bilesim ile ilgilidir, burada katki maddesi karisimi A) asagidakilerden olusmaktadir a) En az bir amonyum fosfat ester (I), burada R1 ve R2 arasindan birisi, hidrojeni temsil etmektedir ve bir digeri, C3-C9alkili temsil etmektedir; veya Ri ve R2, C3-C9alkili temsil etmektedir; ve R,, Rh, Rc ve R; birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeni veya C12- Czoalkili temsil etmektedir; b) En az bir tiyofosforik asit ester (ll), burada R1, R2 ve R3, feiiili teinsil etmektedir; veya Ri, R2 ve R3 arasindaii birisi, fenili temsil etinektedir ve R1, R2 ve R3 arasindan ikisi, (Ci- Cc›alkil)i.3 fenili temsil etmektedir; veya Ri, R2 ve R3 arasindan ikisi, fenili temsil etmektedir ve Ri, R2 ve R3 arasindan birisi, (Ci- Cgalkil)i-3feni1i temsil etmektedir; veya Ri , R2 ve R3, (Ci-Cçalkil)i-3fenili temsil etmektedir; ve c) en az bir 3-ditiyofosforilpropiyonik asit (III), burada Ri ve R2, 2-metilpr0pili temsil etmektedir ve R3, metili temsil etmektedir.

Bilesen (A) Bilesende mevcut olan katki maddesi karisimi A) en az üç farkli fosfat, tiyofosfat veya ditiyofosfat katki maddesinden olusmaktadir.

Bu karisimin fosfat bileseni a), yukaridakinin formülü (I) ile temsil edilen gibi bir amonyum fosfat esteridir, burada Ri ve R2 arasindan birisi, hidrojeni temsil etmektedir ve digeri, bir Ci- C20hidr0karb0n radikali temsil etmektedir; veya Ri ve R2, Ci-C2ohidr0karb0n radikalleri temsil etmektedir; ve R2, R1,, RC ve Rd birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeni veya C6- C20hidr0karb0n radikalleri temsil etmektedir.

Tercih edilen bir yapilandirmaya göre, R1 ve R2 arasiiidan birisi, hidrojeni temsil etinektedir ve bir digeri, C3-Cigalkili temsil etmektedir; veya Ri ve R2, C3-Cigalkili temsil etinektedir; ve Ra, Rh, Rc ve Rd birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeiii veya C6'C20'dlklll temsil etmektedir.

Ozellikle tercih edilen bir yapilandirmaya göre, R1 ve R2 arasindan birisi, hidrojeni teinsil etinektedir ve bir digeri, C3-C9alkili temsil etmektedir; veya Ri ve R2, C3-C9a1kili teinsil etmektedir; ve R,, Rh, RC ve R; birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeni veya Ciz-Czoalkili temsil etmektedir.

Bir C1-C20hidr0karbon radikali R1 ve R2 tercihen n-propil, iZOpropil, 11-, izo- veya tert-b'ütil, n- pentil, izoamil. neopentil, 2-etilbütil, n-heksil, l-metilpentil, 1,3-dimetilb'i'itil, n-heptil, izoheptil, n-oktil, 1,4,4-trimetilZ-pentil, 3,4-, 3,5- veya 4,5-dimetil-l-heksil, 3- veya S-metil-l-heptil, 1.1,3,3-tetrametilbütil, 2-etilheksil benzeri metil, etil veya düz Zincirli veya dallanmis C3-C30alkil gibi Ci-C20alkil, bir izobütilen, n-nonil, l,l,3-trimetilheksil dimerinden elde edilen dallanmis oktil, bir tripropilen, l-metilundesil, 2-n-bütil-n-0ktil triinerinden elde edilen dallanmis nonil, izob'i'itilenin bir trimerinden veya propilenin bir tetramerinden elde edilen dallanmis dodesil, propilen, 2-n-heksil-n-desil veya 2-n-0ktil-n-d0desilin bir pentamerinden elde edilen dallanmis pentadesildir.

C6-C20alkil olarak tanimlanan Ra, Rh, RC ve Rd, 6-20 karbon atom alkil grubuna göre yukarida tanimlaiian R1 ve R2 ile ayiii anlamlara sahiptir.

Formül (I) tarafindan temsil edilen amonyum fosfat, bilinen bilesiklerdir ve bilinen yöntemler ile hazirlanabilmektedir. Bunlarin birçogu ticari olarak temin edilebilmektedir, bulusa göre, bilesen a) lrgalube® (Ciba Specialty Chemicals AG ticari markasi) 349 ürünüdür: R3 // / (Roka-IK HN` (Öküz-1 Rh Burada R, C3-Cisalkili temsil etmektedir ve R,, ve R1,, aminler, C11-14-dallanmis alkil, monoheksil ve diheksil fosfatlari olarak adlandirilan ürünler gibi Cb'CZOalklll temsil etmektedir.

Bulusa göre bilesimde mevcut diger amonyum fosfat, Additin® RC 3740, RC 3741 veya RC 3760 ürünleri (alifatik alkollerin amini nötrlestirilmis fosforik asit esteri) gibi Rheinchemie Rheinau GmbH Mannheim Almanya tarafindan ticari olarak temin edilebilmektedir.

Katki maddesi karisiminin tiyofosfat bileseni b), yukaridakinin bir formülü (11) gibi bir tiyofosforik asit esterdir, burada R1, R2 ve R3, C3-C20hidr0karb0n radikalleri temsil etmektedir.

Tercih edilen bir yapilandirinaya göre, R1, R2 ve R3 birbirinden bagimsiz olarak fenili veya C7- C2oalkilfenili temsil etmektedir.

Ozellikle tercih edilen bir yapilandirmaya göre, R1, R2 ve R3 birbirinden bagimsiz olarak fenili veya (C i-Cgalkil)1-3fenili temsil etmektedir.

Yüksek derecede tercih edilen bir yapilandirinaya göre, R1, R2 ve R3 birbirinden bagimsiz olarak fenili temsil etmektedir; veya Ri, R2 ve R3 arasindan birisi, fenili temsil etmektedir; veya Ri, R2 ve R3 arasindan ikisi, (Ci-Cgalkil)i-3fenili temsil etmektedir; veya R1, R2 ve R3 arasindan ikisi, fenili temsil etmektedir; veya bir Ri, R2 ve R3, fenili temsil etmektedir; veya R1, R2 ve R3, (Ci-Cgalkil)i-3fenili temsil etmektedir.

C3-C20Hidr0karb0n radikalleri R1, R2 ve R3, tercihen C3-C20alkil, CÖ-Ci2sikloalkil, C6- Ci2sikloalkil-Ci-C4alkil, fenil, C7-C20alkilfenil, C7-C20alk0ksifenil, naptil ve C7-C9fenilalkildir.

C3-C20Alkil, ömegin n-nonil, 1,1,3-trimetilheksil, n-desil, n-undesil, n-dodesildir, l-metilundesil, n-tridesil, n-tetradesil, n-pentadesil, n-heksadesil, n-heptadesil ve n-oktadesildir. R1, R2 ve R3 için özellikle tercih edileii bir radikal, izopropildir. R1, R2 ve R3”ün anlamlari, ayni veya farkli olabilmektedir.

Formülün (II) tiyofosforik asit esterleri, Örnegin U.S. 5,531,911 Sayili Tarifnameden bilinmektedir. Birçogu ticari olarak temin edilebilmektedir.

Cs-Cizsikloalkil, örnegin siklopentil veya sikloheksildir. Cs-Cizsikloalkil-Ci-C4a1kil, örnegin siklopentilmetil, 2-sik10pentiletil, sikloheksilmetil veya 2-sik10heksiletildir.

C7-C20Alkilfenil, örnegin yukarida açiklanan bir ila üç Ci-C4alkil radikal ile veya bir veya iki C1- Cöalkil radikal veya bir Ci-Ciz alkil radikal ile ikame edilen fenildir.

C7-C20Alk0ksifenil, örnegin bir ila üç Ci-C4-alk0ksi radikal, özellikle metoksi veya etoksi ile veya bir veya iki Ci-Cöalkoksi radikal veya bir C i-C izalkoksi radikal ile ikame edilen fenildir, bu radikaller, yukarida bahsi geçen alkil radikallere analogdur.

C7-C9Fenilalkil, örnegin benzil, l-fenil-l-etil veya 2-fenil-l-etildir.

Bulusun tercih edilen bir yapilandirinasinda, bilesen b), formülün tiyofosforik asit esterlerinin bir karisimindan olusmaktadir: (Ar-OL (Ar-OJY_ P: s (Il'l.

/ (Ar-0)! burada x, 0 ila 2.7 arasindadir, y, 3 - (x + z)”dir, z, 0 ila 3 - (x + y) araligindadir ve x + y + Z = 3>tür ve Ar yukarida tanimlandigi gibi fenil, C7-Cisalkilfenil, C7-Cigalk0ksifeni1, naftil veya C7- Cgfenilalkildir. Bu tiyofosforik asit esterlerin preparasyonu, EP-A-368 803 Sayili Patent Dokümaninda açiklanmaktadir. Formülün (1,) tercih edilen tiyofosforik asit esterler, n-desilfenil- n-nonilfenil-feniltiofosfat, 0-tert-bütil-fenil-o-izopropilfenil-feniltiofosfat veya n-heksilfenil- feniltiofosfat karisimlari gibi maddeleri içeren IRGALUBE 211 tipte triariltiyofosfat karisimlaridir.

Bulusun bir diger tercih edilen yapilandirmasinda, bilesen b), 0,0,0-tris(2(veya4)-C9-lO- izoalkilfenil) fosforotiyoat gibi trifeniltiyofosfat tipinde (IRGALUBE TPPT) bir tiyofosforik asit esterden olusmaktadir.

Katki maddesi karisiminin ditiyofosfat bileseni c), formüller (III) veya (IV) arasindan birisi gibi bir ditiyofosforik asit t'L'ireVidir. Bir bilesikte (Ill), Ri ve R2 birbirinden bagimsiz bir sekilde C3- Cigalkil, C5-Ci2sikloalkil, C9-Ciobisikloalkilmetil, Co-Ciotrisikloalkilinetil, fenil veya C7- C24alkilfenili teinsil etmektedir; veya Ri ve R2 birlikte asagidaki grubu temsil etmektedir: ci-i5 CH,>< CHZ- CH&- : ve R3, hidrojeni veya metili, tercihen hidrojeni temsil etmektedir.

C3-Cigalkil olarak tanimlanan R1 ve R2 tercihen izopropil, izobütil veya 2-etilheksildir. Diger gruplar, n-propil, ii- veya tert-bütil, n-pentil, izoamil, iieopentil, 2-etilbütil, n-heksil, 1- metilpentil, l,3-dimetilbütil, n-heptil, izoheptil, n-oktil, l,4,4-trimetil-2-pentil, 3,4-, 3,5- veya 4,5-dimetil-l-heksil, 3- veya S-metil-l-heptil, l,1,3,3-tetram-etlibütil, bir izobüten, n-nonil, 1,1,3-trimetilheksil diinerden elde edilen dallanmis oktil, bir tripropilen trimerinden elde edilen dallanmis nonili içermektedir.

Cs-Cizsikloalkil, Cg-Ciobisikloalkilmetil, Cg-Ciotrisikloalkilmetil, C7-C24alki1fenil, U.S. ,922,657 Sayili Patent Tarifnamesinde belirtilenlerdir.

Bilesikler (III), örnegin U.S. 5,922,657 sayili tarifnameden bilinmektedir.

Formül (IV)”ün bir ditiyofosforik asidinin amonyum tuzunda, R1 ve R2, formüle (III) göre tanimlandigi gibidir ve R3, Rh, RC ve Rd birbirinden bagimsiz olarak hidrojeni veya C6- Czohidrokarbon radikalleri temsil etmektedir. Ca-Czoalkil olarak tanimlanan Ra, Rh, RC ve R1, amonyum fosfatlara (I) ve 6-20 karbon atom alkil gruba göre yukarida tanimlanan Ra, Rb, RC ve Rd ile ayni anlamlara sahiptir.

Ozellikle tercih edilen bir yapilandirma, formülün ditiyofosforik asidinin amoiiyuin tuzu ile ilgilidir: 0 . >/ \P//s “icnHz7 %0 '/ \ S- H2Nx "3131427 (XPDL 513), örnegin, 0,0-diizopropi1 hidrojen ditiyofosfat alkil amin.

Ozellikle tercih edilen bir yapilandirmaya göre, ditiyofosforik asit türevi, bir 3- ditiyofosforilpropiyonik asitten (111) olusan gruptan seçilmektedir, burada Ri ve R2, C3-C13alklli temsil etmektedir ve R3, hidrojeni veya metili ve bir ditiyofosforik asidin (IV) bir amonyuin tuzunu temsil etmektedir, burada R1 ve R2, C3-Ciga1ki1i temsil etmektedir ve R“, Rt,, RC ve Rd birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeiii veya C6-C20a1ki1i temsil etmektedir.

Yüksek derecede tercih edilen bir yapilandirmaya göre, ditiyofosforik asit türevi, bir 3- ditiyofosforilpropiyonik asitten (III) olusan gruptan seçilmektedir, burada R1 ve R2, C3-Cigalkili temsil etmektedir ve R3, hidrojeni veya inetili ve bir ditiyofosforik asidin (IV) bir amonyum tuzunu temsil etmektedir, burada Ri ve R2, C3-Cigalki1i temsil etmektedir ve R3, Rh, RC ve Rd birbirinden bagimsiz bir sekilde hidrojeni veya Cö-Czoalkili temsil etmektedir.

Yüksek derecede tercih edilen bir yapilandirma, 3-ditiyofosfori1-2-meti1propiy0nik asit (111) ile ilgilidir, bulusa göre bilesik c), 3-[[bis(2-metilpropoksi)fosfin0tiyoi1]tiyo]-2-meti1pr0panoik asittir: /P` /YLOH Y`O 3 Bu bilesik, IRGALUBE 353 ticari markasi altinda ticari olarak temin edilebilmektedir ve piyasaya sürülmektedir.

Bulusun tercih edilen bir yapilandirinasinda, bilesime bagli olarak tanimlanan katki maddesi karisiminda bilesenlerin a), b) ve c) fosforlu içerigi, 800 ppm,den (her milyondaki partikül miktari) daha azdir. Ozellikle tercih edilen bir yapilandirmada, fosforlu içerik, 400 ila 800 ppm araligindadir, Özellikle 300 ila 700 ppm araligindadir. Bulusa göre, agirlik cinsinden bilesen b) ila bilesen c) orani, agirlik cinsinden yaklasik olarak %10: 10 : 80 ve 80 : 10: 10 ila 10 : 80 : 10 araliklari içerisinde degiskenlik gösterebilmektedîr. Bilesimde Bilesenin A) toplam içerigi önemli olmamasina ragmen, bi1esimde bilesenin A) tercih edilen toplam içerigi, bilesimin toplam agirligina bagli o1arak agirlik cinsinden yüzde 1.0 ve 0.001, tercihen 0.1 ve 001 arasinda bir araliktadir, bulusa göre, bilesiinde Ainin toplam içerigi, bilesimde toplam fosforlu içerik ile ifade 12 edildigi gibi %001 ve 0.] arasinda bir araliktadir.

Bilesen (B) Yaninali motorlarda kullanim için uygun bulusa göre yaglayici bilesim, yukarida tanimlanan Bileseni A) içermektedir, esasen asagidakilerden olusan mevcut bir katki maddesi karisimi asagidakilerden olusmaktadir a) En az bir amonyum fosfat ester; b) En az bir tiyofosforik asit ester; ve 0) En az bir ditiyofosforik asit türevi.

Bu katki maddesi karisimi, yag katki maddesini içeren en az bir ek sülfür ile birlestirilmektedir.

Yag katki maddelerini içeren çesitli sülfûrler uygundur. Asagidakilerden olusan gruptan seçilen bir ditiyoglisidil eter tercih edilmektedir OH I 14315**er-CH-z-g-CHîs-ci-iz-co-Nm-izcs-iznosi>z H t'cdöHârs_GHz-ß-CHES_CHE'CO_m@Ol-l H tAC12H2FS_CHî'a'CHZ'S'CI-iz_CO_ ü "CHîCHz-OH 13 H O-S_CH;-g-CH;S-CHê-CO o` K` CF” isi icti-irs-CHZ-g-cnis-P-(mcgyiz H °i t-CJHg-S-Cbq-g-CHîs-P-(O-a), OH i i-c.ri9»s-CH,-g-CM2-s~CH2-CH2CN t-Cwhii-S-Ct'g'ß-wa-S-E? H t.c.,H,,--s mus-a @His-Eng 9 ?H _ acurizg-s-ci-ç-S-cidgs-Igw OH H :use-ci -s-CHrg-cugs-cnîcnî-cuâ-sâeocm, H n-C,H,rS-CI-s-8- CH;S-S-CH;$;C1-lr$-M3ß ,, ?H n-c.H,-s-CH,-g-c1~i;Sosec-C,H, VC OH sec-0414578_GHz-g*CH55-t-C4Hg Bu bilesikler bilinmektedir. Preparasyonlari, yayinlanan 0 166 696 sayili Avrupa Patent Yayininda açiklanmaktadir. Bir diger yapilandirmaya göre, yag katki maddesini B) içeren ek sülfür, formülün polialkillenmis 1,3,4-tiadiazol bilesigidir i, Rfks S"R2 Burada Ri, hidroksi, amino, merkapto, alkiltiyo, 2-hidroksialkiltiyo veya R2-S grubu temsil etmektedir ve R2, kismi formüller ile temsil edilen bir poliolefin kalintisini: CH, R3 ?4 we F5** 91" Rrrc* R3+ß* CH, CH,” OH veya izomerigi temsil etmektedir ve ' burada R3, 50 ila 400 karbon atoma sahip alkili temsil etmektedir ve R4, hidrojeni veya metili temsil etmektedir.

Yukarida açiklanan polialkillenmis 1,3,4-tiyadiazal bilesikleri, biliiien bilesiklerdir.

Preparasyoiilari, yayinlanan 0 406 517 sayili Avrupa Patent Yayininda açiklanmaktadir.

Ozellikle tercih edilen bir bilesik, Hitec® 4313 ticari markasi altinda ticari olarak piyasaya sürülen C9-alkilditiy0tiyadiazoldür. Çesitli devlet kurumlari tarafindan yayinlanan çevre düzenlemeleri, bilesimdeki toplam sülfür miktarinin, agirlik cinsinden %0.3”ten, tercihen %0.2”den daha az oldugunu belirtmektedir.

Yukarida açiklanan kakti maddesi kombinasyonu, agirlik cinsinden sülfûrün %0.10,dan daha az, tercihen %0.05,ten daha az özellikle %001”an daha az bir içeriginin mevcut oldugu yakita ekleninektedir.

Bilesen (C) Bulusa göre bilesim, bilesenler A) ve B) ek olarak en az bir ek geleneksel yag katki maddesini içermektedir. Bu tarz katki maddeleri sunlari içermektedir: diger antioksidanlar, metal pasivatörler, pas önleyiciler, Viskozite endeksi arttiricilar, akma iioktasi baskilayicilar, dagiticilar, deterjanlar ve diger asiri basinç katki maddeleri. Bu tarz katki maddeleri, her birisi için geleneksel miktarlarda ekleninektedir, her bir durumda araligi, agirlik cinsinden yaklasik olarak %001 ila 100, tercihen %0.] ila 1.0 araligindadir. Diger katki maddelerinin örnekleri asagida verilmektedir: l. Fenolik/aminik antioksidanlar: 1.1 Alkillenmis monofenoller: 2,6-di-tert-bütil-4-metilfenol, 2-bütil-4,6-dimetilfenol, 2,6-di-tert- bütil-4-eti1-fen01, 2,6-di-tert-büti1- 4-n-bütilfen01, 2,6-di-tert-büti1-4-i20bütilfen01, 2,6- disiklopentil-4-metilfenol, 2- (a-meti1sikloheksi1)-4,6-dimetilfenol, 2,6-di0ktadesi1-4- metilfenol, 2,4,6-trisikloheksilfenol, 2,6-di-tert-büti]-4-1net0ksimetilfenol, lineer nonilfenoller veya örnegin 2,6-dinonil-4- gibi yan zincir içinde dallanmis nonilfenoller, 2,4- dimetil-6-(1 a-metil-undek-l °-il)-fenol, 2,4-dimeti1-6-(1 a-metilheptadek-l i-i1)-fen01, 2,4- dimetil-6-(1 ,-meti1tridek-1 °-i1)-feiiol ve bunlarin karisimlari Q Alkiltiyometilfenoller: 2,4-dioktiltiometi1-6-tert-büti1fen01, 2,4-dioktiltiometil-6-meti1fen01, 2,4-di0ktiltiometil-ö-etilfenol, 2,6-didiyeti1tiy0metil-4-n0nilfen01 Q Hidroguenonlar ve alkillenmis hidrokinonlar: 2,6-di-tert-bütil-4-met0ksifenol, 2,5-di-tert- bütilhidrokinon, 2,5-di-tert-amilhidrokinon, 2,6-difeni1-4-0ktadesi10ksifen01, 2,6-di- tert- bütilhidrokinon, 2,5-di-tert-bütil-4-hidr0ksianisol, 3,5-di-tert-bütil-4-hidr0ksianisol, 3,5-di- tert-bütil-4-hidr0ksifenil stearat, bis (3,5-di-tert-bütil-4-hidr0ksifeni1)adipat ß Tokoferoller: 0-, [3-, 7- veya ö-tokoferol ve bunlarin karisimlari (Vitamin E) 1+5 Hidroksillenmis tiyofenil eterler: 2,2,-tiy0-bis (6-tert-büti1-4-metilfen01), 2,2”-tiy0-bis(4- oktilfenol), 4,4,-tio-bis(6-tert-bütil-3) -metilfenol), 4,4”-tiyo-bis(6-tert-büti1-2-metilfenol), 4,4”-tiy0-bis(3,6-di-sec-amilfen01), 4,45-bis(2,6-dimetil-4-hidr0ksifenil) disülfit Q Alkiliden bisfenoller: 2,2'-metilen-bis (6-tert-b`ûti1-4-metilfenoD, 2,2”-metilen-bis(6-tert- bütil-4-eti1-fenol), 2,27-metilen-bis [4-metil-6-(a-metilsikloheksi1) fen01], 2,2”-meti1en-bis (4- meti1-6-sikloheksi1-fenol), 2,2°-metilen-bis (6-n0nil-4-metilfenol), 2,2”-metilen-bis (4,6-di- tert-bütilfenol), 2,2”-etiliden-bis (4,6-di-tert-bütilfenol), 2,2”-etiliden-bis (6-tert-bütil-4- izobütilfenol), 2,29-metilen-bis [6-(a-metilben-zi1)-4-n0ni1fenol], 2,2s-meti1en-bis[6-(a,a, dimetilbenzi1)-4-noni1fenol], 4,4Cmetilen-bis(2,6-di-tert-bütilfenol), 4,4”-metilen-bis(6-tert- bütil-Z-metilfenol), 1,1-bis(5-tert- büti1-4-hidr0ksi-2-meti1feiii1) bütan, 2,6-bis(3-tert-büti1-5- metil-2-hidroksibenzil)-4-metilfen01, 1,1,3-tris(5-tert -bütil-4-hidr0ksi-2-metilfenil) bütan, 1,1-bis (5-tert-büti1-4-hidr0ksi-2-metilfeni1) -3-n-d0desilkapt0bûtan, etilen glikol bis[3,3- bis(3”-tert-bütil-4°, hidroksifenil)bütirat], bis(3-tert-bütil-4-hidr0ksi-5- metilfenil)disik10pentadien, bis[2-(3a-tert-bütil-ZChidroksi-S”-metilbenzi1)-6-tert-büti1-4- metilfeni1]tereftalat, 1,`1-bis(3,5-dimetil-Z-hidroksi-fenil)bütan, 2,2-bis(3,5-di-tert-bütil-4- hidroksifeni1)pr0pan, 2,2-bis(5-tert-büti1-4-hidr0ksi-2-metilfeni1)-4-11-dodesil-merkaptobütan, 1,1,5,5-tetra (5 tert-bütil-4-hidr0ksi-2, metilfeni1)pentan U 0-, N- ve S-benzil bilesikler: 3,5,325”-tetra-tert-büti]-4,4°-dihidr0ksidibenzil eter, oktadesil- 4-hidroksi-3,5-dimetilbenzil-merkaptoasetat, tridesil-4-hidr0ksi-3,5-di-tert-bütilbenzil- merkaptoasetat, tris(3,5-di-tert-bütil-4-hidr0ksibenzi1) amin, bis(4-tert-büti1-3-hidroksi-2,6- dimetilbenzi1)diti0terepta1at, bis(3,5-di-tert-bütil-4-hidr0ksibeiizil)sülfî'1r, izookti1-3,5-di-tert- bütil-4-hidroksibenzil-merkaptoasetat 1.8 Hidroksibenzillenmiq malonatlar:dioktadesil-2,2-bis(3,5-di-tert-bütil-2- hidroksibenzi1)1na10nat, diortadesil-2-(3-tert-bütil-4-hidr0ksi-5-metilbenzil)ma]0nat, didodesilmerkaptoetil-2,2-bis (3,5-di-tert-büti1-4-hidr0ksi-benzil)malonat, di[4-(1,1,3 ,3- tetrainetilbüti1)-feni1]-2,2-bis(3,5-di-tert-büti1-4-hidr0ksibenzil) malonat 1.9 Hidroksibenzil aromatik bilesikler: l,3,5-tris(3,5-di-tert-büti1-4-hidroksibenzil)-2,4,6- trimetilbenzen, 1,4-bis(3,5-di-tert-büti1-4-hidr0ksibenzi1)-2,3,5,6-tetrametilbenzen, 2,4,6-tris (3,5-di-tert-büti1-4-hidroksibenziDfenol; 1 .IOTriazin bilesikler: 2,4-bis-0kti1merkapt0-6-(3,5-di-tert-b'ûtil-4-hidr0ksianilino)-1,3,5-triazin, 2-0ktilmerkapt0-4,6-biS(3,5- di-tert-büti1-hidr0ksiani1in0)-1,3,5-triazin, 2-0kti1merkapto-4,6- bis(3,5-di-tert-büti1-4-hidroksi-fenoksi)-1,3,5-triazin, 2,4,6-tris (3,5-di-tert-bütil-4- hidroksifenoksi)-1,2,3-triazin, 1,3,5-tris(3,5-di-tert-büti1) -4-hidr0ksibenzi1)izosiyanürat, 1,3,5-tris(4-tert-bütil-3-hidroksi-2,6-dimetilbenziDizosiyanürat, 2,4,6-tris(3,5-di-tert-bütil)-4- hidroksifeniletil)-1,3,5-triazin, 1,3,5-tris (3,5-di-tert-b`1'1til-4- hidroksifenilpropiyonil)heksahidr0-1,3,5-triazin, 1,3,5-tris (3,5-disikloheksil-4- hidroksibenzil)izosiyanürat 1.11 Asilaminofenoller: 4-hidr0ksilaürik asit anilid, 4-hidr0ksistearik asit anilid, N-(3,5-di-tert- bütil-4-hidroksi-feniD-karbamik asit oktil ester 1.12ß-(3,5-di-tei't-bütil-4-hidroksifenilmropivonik asit esterleri: mono- veya polihidrik alkoller, örn. metanol, etanol, n-oktanol, izoktanol, oktadekanol, 1,6-heksandiol, 1,9-11011andiol, etilen glikol, 1,2-pr0pandi01, neopentil glikol, tiodietilen glikol, dietilen glikol, trietilen glikol, pentaeritritol, tris(hidroksieti1)izosiyanürat, N,N”-bis(hidr0ksieti1)okzalik asit diamit, 3- tiaundekanol, 3-tiyapentadekanol, trimetilheksandiol, tri-metilolpropan, 4-hidr0ksimetil-1- fosfa-Z,6,7-trioksabisik10 [2.2.2]0ktan l.l3ß-(5-ter-bütil-4-hidr0ksi-3-1netilfenil)pr0piv0nik asit esterleri: polihidrik alkollerle, örnegin 1,6-heksanedi01, 1,9-nonandiol, etilen glikol, 1,2-pr0pandiol, neopentil glikol, tiodietilen glikol, dietilen glikol, trietilen glikol, pentaeritritol, tris(hidr0ksietil) izosiyanürat, N,N”-bis ile (hidroksietil)0ksalik asit diamit, 3-tiaundekanol, 3-tiyapeiitadekaiiol, trimetilheksandiol, triinetilolpropan, 4-hidr0ksimetil-1-fosfa-Z,6,7-tri0ksabisik10 [2.2.2]0ktan ile 1.14 ß-(3,5-di-tert-b'ûtil-4-hidr0ksifenil)pr0piv0nik asit esterleri: mono- veya polihidrik alkoller ile, örn. metanol, etanol, oktanol, oktadekanol, 1,6-heksandi01, 1,9-nonandi01, etilen glikol, 1,2-pr0pandi01, neopentil glikol, tiodietilen glikol, dietilen glikol, trietilen glikol, pentaeritritol, tris(hidroksietil)izosiyanürat, N,N°-bis('hidr0ksietil)0ksa1ik asit diamit, 3- tiaundekanol, 3-tiapentadekanol, triinetilheksandiol, trimetilol-propan, 4-hidr0ksimetil-1- fosfa-Z,6,7-tri0ksabisiklo[2.2.2] -oktan ile 1.15 3,5-di-tert-büti1-4-hidr0ksifeni1asetik asit esterleri: mono- veya polihidrik alkoller ile, öm. metanol, etanol, oktanol, oktadekanol, 1,6-heksandi01, 1,9-nonandi01, etilen glikol, 1,2- propandiol, neopentil glikol, tiodietilen glikol, dietilen glikol, trietilen glikol, pentaeritritol, tris(hidr0ksietil)izosiyanürat, N,N”-bis(hidr0ksieti1)0ksa1ik asit diamit, 3-tiaundekan01, 3- tiapentadekanol, trimetilheksandiol, trimetilolpropan, 4-hidr0ksimeti1-1-fosfa-2,6,7- trioksabisik10[2.2.2]-0ktan ile 1.16 ß-(3,5-di-tert-bütil-4-hidr0ksifenil)pr0piy0nik asitin amidleri: N,N°-bis(3,5-di-tert-bûtil-4- hidroksifenilpropioni1)heksametilendiamin,N,N7 -bis(3,5-di-tert-bütil-4 hidroksifenilpropiyonil)triinetilendiainin,N,N”-bis(3,5-di-tert-b`ûtil-4- hidroksifenilpropionil)hidrazin 1.17 Askorbik asit (C Vitamini) 1 . l 8Aminik antioksidaiilar: N,N”-diizopropil-p-feiiileiidiamiii, N,N,-di-sec-bütil-p- fenilendiamin, N,N”-bis(l,4-dimetilpentil)-p-fenilendiamin, N,N”-bis(l-etil-3-metilpentil)-p- fenilendiamin, N,N ,-bis (] -metilheptil)-p-fenilendiamin, N,N ”diksikloheksil-p- fenilendiamin, N,N”-difenil-p-fenilendiamiii, N,Ni-di(naft-2-il)-p-fenilendiamin, N- izopropil-N”-fenil-p-fenilendiamin, N-(l,3-dimetilbi'itiD-N,-fenil-p-fenilendiamin, N-(l- metilheptil)-N°-fenil-p-fenilendiamin, N-sikloheksil-N”-fenil-p-fenilnilendiamin, 4-(p- toli'iensî'ilfoiimid0)-difenilamiii, N,N”-dimetil-N, N”-di-sec-bütil-p-fenilendiamin, difenilamin, N-alilfeiiilamin, 4-izopr0poksi-difenilamin, 4-n-b'1'1tilami110fenol, 4- bütirilaminofenol, 4-n0nan0ilaminofenol, 4-d0dekarioilaminofenol, 4- oktadekanoilaminofenol, di(4-met0ksifenil) amin, 2,6-di-tert-bütil-4-dimetilamin0metil fenol, 2,4,-diamiiiodifeiiilmetan, 4,4”-diamiiiodifenilmetan, N,N,N°,N”-tetrametil-4,4°- diaminodifenilmetan, l,2-di[(2-metilfeni1)amin0]-etan, l,2-di(fenilamin0)pr0pan, (0- tolil)biguanid, di[4-(l 23s-dimetilbütil)-fenil]amin, tert-oktile N-fenil-l-naftilamin, mono ve di-alkillenmis tert-bütil/tert-oktil-difenilamiiilerin karisimi, inono ve di-alkillenmis noniliifenilaminlerin karisimi, mono ve di-alkillenmis dodesildifenilaminleriii karisimi, mono ve di-alkillenmis iZOpropil/izoheksil-difenilaminlerin karisimlari, mono- ve di-alkillenmis tert-bütidifenilaminler, 2,3-dihidr0-3,3-dimetil-4H-l,4-benzatiaziii, feiiotiyazin karisimlari, mono- ve di-alkillenmis tert-bütil/tert-oktil-fenotiazin karisimi, mono- ve di-alkilleninis tert- oktilfenotiyazinler, N-alilfenotiyazin, N,N,N”, N°-tetrafenil-1,4-diaminob`ût-2-en, N,N-bis (2,2,6,6-tetrametilpiperidin-4-i1_)heksametilendiamin, bis (2,2,6,6-tetrametilpiperidin-4-i1) sebakat, 2,2,6,6-tetrametilpiperidin-4-0n, 2,2,6,6- tetrametilpiperidin-4-01 karisimlari 2. Diger Antioksidanlar 2.1 Alifatik veya aromatik fosfitler, tiyodipropiyoiiik asit veya tiodiasetik asit esterleri veya ditiyokarbamik asidin tuzlari, 2,2,12,l2-tetrametil-5,9-dihidroksi-3,7,ll-trithiatridekan ve 2,2,15,15-tetrametil-5,l2-dihidr0ksi-3,7,lO,l4-tetratiaheksadekan 2.2 Sülfûr içeren heterosiklik bilesikler: 2-merkapt0benzotiyazol, 2,5-dimerkapt0-l, 3,4- tiadiazol, 2,5-dimerkaptobenzotiadiazol ve buiilarin türevleri; 3,5 -bis[di(2- etilheksil)amin0metil] -l ,3,4-tiyadiazolin-2-0n 2.3 Amino bilesikleri: salisiliden-propilendiamin, salisililaminoguanidin ve bunlarin tuzlari 3. Korozyon Inhibit'örleri 3.1 Organik asitler, bunlarin esterleri, metal tuzlari, amin tuzlari ve anhidritleri: alkil ve alkenil-süksinik asitler ve bunlarin alkoller, dioller veya hidroksikarboksilik asitler ile kismi esterleri, alkil ve alkenil-süksinik asitlerin kismi amidleri, 4-n0nilfen0ksi asetik asit, dodesiloksiasetik asit, dodesiloksi(etoksi) asetik asit ve bunlarin amin tuzlari gibi alkoksi ve alkoksietoksi-karboksilik asitler ve ayrica N-oleoil-sarkosin, sorbitan monooleat, kursun naftenat, alkenilsüksinik asit anhidritleri, örnegin dodesenilsüksinik asit anhidrit, 2-(2- karboksietil)-l-dodesil-3-metilgliserol ve bunun tuzlari, özellikle bunlarin sodyum ve trietanolamin tuzlari Q Nitro ien içeren bilesikler: 3._.1 Uçüncül alifatik veya sikloalifatik aminler ve organik ve inorganik asitlerin amin tuzlari, örnegin yagda çözünür alkilamonyum karboksilatlar ve l-[N,N-bis(2-hidroksietil)amino]- 3-(4-nonilfenoksi)propan-2-ol Q Heterosiklik bilesikler: ikame edilmis imidazolin ve oksazolin, örnegin 2-heptadesenil-1- (2-hidrokseitel-eti1)-imidazolin M S'ulfûr içeren bilesikler: baryum dinonilnaftalen sülfonatlar, kalsiyum petrol sülfonatlar, alkiltiyo ikameli alifatik karboksilik asitler, alifatik 2-sülf0karboksi1ik asit esterleri ve bunlarin tuzlari ± Viskozite Endeksi Artislari Poliakrilatlar, polimetakrilatlar, Vinilpirrolidon/metakrilat kopolimerler, polivinilpirrolidonlar, polibütenler, olefin kopolimerler, stiren/akrilat kopolimerler, polieterler ; Akma Noktasi Baskilavicilari Poli(met)akrilatlar, etilen/Vinil asetat kopolimerler, alkilpolistirenler, fumarat kopolimerler, alkîllenmis naftalen türevleri Q Dagiticilar/S'i'irfaktantlar Süksinik asit aniitleri veya iinitleri, polibütenilfosfonik asit türevleri, bazik magnezyum, kalsiyum ve baryum sülfonatlar ve fenolatlar 7. Asiri basinçli katki maddeleri Sülfûr ve halojen içeren bilesikler, örnegin klorlu parafinler, sülfürlü olefinler veya bitkisel yaglar (soya fasulyesi yagi, kolza yagi), alkil- veya aril-di- veya -tri-sülfitler, benzotriazoller veya bunlarin türevleri, örnegin bis(2-eti1-heksil) aminometil tolutriazoller, ditiyokarbamatlar, ömegin metilen-bis-dibütilditiokarbamat, 2-merkapt0benzotiazol türevleri, örnegin 1-[N,N- bis(2-etilheksil)aminometil]-2 -merkapto-l H-l ,3-benzotiyazol, 2,5-dimerkapto-l ,3,4-tiadiazol türevleri, 'örnegin 2,5-bis(tert-nonilditiy0)-l ,3,4-tiadiazol g Sürtünme azalticilarin katsayi 'Örnekleri Domuz yagi, oleik asit, don yagi, kolza yagi, sülfurlü yaglar, amitler, aminler. Diger 'Örnekler, EP-A-O 565 487 sayili patent dokümaninda verilmektedir. 2 Özel katki maddeleri Emülsifiye ediciler: petrol sülfonatlar, polioksietile edilmis yag aminler, iyonik olinayan yüzeyi aktif maddeler; tamponlar, örnegin alkanolaminler; biyositler: triazinler, tiazolinonlar, tris- nitroinetan, morfolin, sodyum piridinetil; islem hizi arttiricilar: kalsiyum ve baryum sülfonatlar.

Bilesen C) olarak eklenecek ek katki maddelerinin bir karisiminin bir örnegi asagida verilmektedir: Metal Deterjanlari O.l-15.0 0.2-9.0 Korozyon inhibitörü 0.0-50 0,0-I.5 Metal dihidi'okarbil ditiyofosfat 0. |-6.0 0,1-4.0 Takviye Aiiti-oksidan 0.0-5.0 0.01 - l .5 Akma Noktasi Baskilayicisi 0.01-5.0 0.01-l.5 Köpük Karsiti Madde 0.0-5.0 0.001-0.15 Sürtünme Modifiye Edici 00-50 0.0-1 .5 Viskozite Modifiye Edici 0.01 -6.0 0.0-4.0 Sentetik ve/veya Mineral Yag Bazi Denge Denge Yukarida bahsi geçen katki maddeleri, tek basina, bilinen bir sekilde yukarida bahsi geçen bilesen A) ve B) ile karistirilabilmektedir. Amaçlanan yaglayiciya yönelik çalisma konsantrasyonlarini saglamak üzere seyreltilebilen bir konsantratin veya söz konusu “katki maddesi paketinin“ hazirlanmasi mümkündür. Tercih edilen bir yapilandirmada, bilesen A), B) ve C), koiisaiitratta oda sicakligiiidaki sividir. Konsantrat ayrica Bilesen D)°ye göre baz yaginin eklentisi ile seyreltilebilmektedir.

Bilesen (D) Düsük sülfürlü yaglama Viskoziteli yag, yanmali motor yaglarinin preparasyonu için kullanilabilmektedir. Bulusa göre, düsük sülfür yaginda toplam sülfür içerigi, toplain bilesim agirligina göre, limiti agirlik cinsinden %O.3,ten daha fazla asmamalidir.

Uygun yanmali motor yaglari, örnegin mineral yaglarina, dogal yaglara, sentetik yaglara veya bunlarin karisimlarina baglidir. Bu yaglar, teknikte tecrübe sahibi kisiler tarafindan bilinmektedir ve taninmaktadir ve 'Örnegin Chemistry and Technology of Lubricants; Mortier, R.M. and Orszulik, S.T. (Editörler); 1992 Blackie and Son Ltd. for GB, VCH-Publishers N. Y U.S., ISBN 0-216-92921-0, sayfa 208 ve sonrasindaki sayfalar ve 269 ve sonrasindaki sayfalar; Kirk- Othmer Encyclopedia of Chemical Technology, Dördüncü Bask 1969, J. Wiley & Sons, New York, Vol. 13, sayfa 533 ve sonrasindaki sayfalar (Hydraulic Fluids); Performance Testing of Hydraulic Fluids; R. Tourret ve EP. Wright, Hyden & Son Ltd. GB, Londra Pterol Kuruinu adina, ISBN 0 85501 317 6; Ullmannis Encyclopedia of 1nd. Chem., Besinci Tam Revize Sürüinü, Verlag Chemie, DE-Weinheim, VCH-Publishers U.S., Cilt A 15, sayfa 423 ve sonrasindaki sayfalar (lubricants), Cilt A 13, sayfa 165 ve sonrasindaki sayfalar. (hydraulic fluids) gibi standart referans kitaplarinda açiklanmaktadir.

Yaglama viskozitesinin baz yagi tercihen kütle cinsinden %80 veya daha fazla bir doymus hidrokarbon bileseni içeren bir mineral yagi türevi yaglama baz yagidir. Mineral yagi türevi yaglama baz yaginin üretimine yönelik çesitli yöntemler mevcuttur. Ornegin, yaglama baz yagi, asfalt giderme, solvent artima, örnegin furfural, hidrokraking, solvent veya katalitik vaks giderici ile solvent ekstraksiyonu, 'Örnegin solvent veya katalitik nem alma, hidro-islem, örnegin hidrokraking veya hidrofinleme, kil isleme, örnegin asitle islem görmüs veya aktiflestirilmis kil veya kimyasal aritma gibi yikamalar, örnegin kostik soda veya sülfürik asit ve benzerleri ile yikama gibi aritma proseslerine, ham yagin bir atmosferik veya vakum distilasyonundan türetilen bir yaglama yagi fraksiyonunu tabi tutarak elde edilebilen bir parafin yagi veya bir naftenik yag olabilmektedir. Bu yöntemlerin kombinasyonlari, mineral yagi türevi yaglama baz yagin üretimi için mevcuttur.

Mineral yagi türevi yaglama baz yagin üretimi için tercih edilen yöntemler, asagidaki teknik prosedürlerden olusmaktadir, burada asagidaki yaglar arasindan birisi, hammadde yagi olarak kullanilmaktadir: 1) Bir parafin ham yagin ve/veya bir karisik ham yagin atmosferik distilasyonundan türetilen bir distilat; 2) Bir parafin ham yagin ve/veya bir karisik ham yagin bir bütün vakum gaz yagi (WVGO); 3) l) ve/veya 2),ye göre elde edilen ürünü, hafif hidrokrakinge (MHC) tabi tutarak elde edilen bir yag; 4) 1) ila 3)”e göre elde edilen ürünlerden seçilen iki veya ikiden fazlasinin bir karisimi; ) l), 2), 3) veya 4)”e göre elde edilen ürünlerden bir asfalti alinmis yag (DAO), 6) 5)”e göre elde edilen ürünü, hafif hidrokrakinge tabi tutarak elde edilen bir yag; ve 7) 1) ila 6)'ya göre elde edilen yag grubundan seçilen iki veya ikiden fazla yagin bir karisimi.

Hammadde yagi veya buradan geri kazanilan bir yaglama yagi fraksiyonu, talep edilen bilesimin bileseni a) olarak kullanisli olan bir yaglama yagi fraksiyonunu elde etmek üzere yukarida bahsi geçenler gibi geleneksel aritma prosesleri ile aritilmaktadir. Baz yagi, bir bireysel bilesen olarak bilesimde veya yukarida bahsi geçen iki veya ikiden fazla baz yaginin bir kombinasyonunda mevcut olabilmektedir.

Söz konusu gaz ile gazli hammaddelerden sivi prosesine (GTL yaglari) veya herhangi bir diger prosesten elde edilen baz yaglari, talep edilen yaglayicilarin büyük veya ufak bileseni olarak kullanilabilmektedir.

Yaglama Viskozitesinin diger baz yaglari, örnegin bitkisel ve hayvansal yaglara bagli yaglar, kati yaglar, donyagi, vaks ve bunlarin karisimlari kullanilabilmektedir. Bitkisel ve hayvansal yaglar, kati yaglar, donyaglar ve vaks, örnegin hurma çekirdegi yagi, hurma yagi, zeytin yagi, kolza yagi, kolza yagi, keten tohumu yagi, soya yagi, pamuk yagi, ayçiçegi yagi, hindistancevizi yagi, misir yagi, hint yagi, düsük dereceli zeytinyagi ve bunlarin karisimlari, balik yaglari ve ayrica bunlarin kimyasal olarak modifiye edilmis, örnegin epoksitlenmis ve sülfoksitleninis formlari veya örnegin genetik olarak tasarlanmis soya fasulyesi yagini genetik olarak tasarlayarak üretilen formlaridir.

Sentetik yaglarin örnekleri, alifatik veya aroinatik karboksi esterler, polimerik esterler, polialkilen oksitler, fosforik asit esterler, poli-a-olefinler veya silikonlar, `Örnegin dioktil sebakat veya dinonil adipat gibi bir monohidrik alkole sahip bir divalent asidin diesteri, örnegin trimetilolpropan tripelargonat, bir monovalent aside trimetilolpropan trikaprilat veya bunlarin karisimlari gibi bu asitlerin bir karisimina sahip triinetilolpropanin bir triesteri, bir monovalent aside sahip veya pentaeritritol tetrakaprilat gibi bu asitlerin bir karisimina sahip pentaeritritolün bir tetra esteri veya polihidrik alkollere sahip monovalent ve divalent asitlerin bir kompleks esteri, örnegin kaprilik ve sebasik aside sahip trimetilolpropanin bir kompleks esteri veya bunlarin karisiinlarina bagli yaglayicilari içerebilmektedir. Mineral yaglardan ayri olarak, poli-a- olefinler, ester bazli yaglayicilar, fosfatlar, glikoller, poliglikoller ve polialkilen glikoller ve bunlarin sulu karisimlari `Özellikle uygundur.

Bir organik veya inorganik kalinlastirici (baz yag) ayrica yukarida bahsi geçen yaglayicilara veya bunlarin karisimlarina eklenebilmektedir.

Bulusun bir diger yapilandirmasi, asagidakileri içeren bir katki maddesi bilesimi ile ilgilidir A) Temelde asagidakilerden olusan bir katki maddesi karisimi a) En az bir amonyuin fosfat ester; b) En az bir tiyofosforik asit ester; ve 0) En az bir ditiyofosforik asit türevi: ve B) Sülfûr içeren yag katki maddeleri.

Katki maddesi bilesimi, geleneksel karistirma teknikleri ile hazirlanmaktadir. Bulusa göre bilesimler tercihen, baz yagi bileseninin D) agirligina bagli olarak bilesenleri A) ve B) içeren agirlik cinsinden %001 ila 5.0, 'Özellikle agirlik cinsinden %002 ila 1.0 yukaridaki katki bilesimini içermektedir.

Bulusun bir diger yapilandirmasi, temelde asagidakilerden olusan katki maddesi karisimi ile ilgilidir a) En az bir amonyum fosfat ester; 13) En az bir tiyofosforik asit ester; ve c) En az bir ditiyofosforik asit türevi.

Yaninali motorlarda, özellikle kivilcim ateslemeli veya dizel motorlar için.

Bulusun bir diger yapilandirmasi, yukarida taniinlandigi üzere yaglayici bilesiminin motora eklenmesini içeren, yanmali motorlarda asininanin azaltilmasina yönelik proses ile ilgilidir, burada bu bilesimde toplam sülfür miktari, agirlik insinden %0.3,ten, özellikle %0.2”den daha azdir ve fosforun miktari agirlik cinsinden %0.08”den daha azdir.

Asagidaki örneklerden, örnek 5, bulusu göstermektedir.

Uygulama Ornekleri Test matrisi: Asinma karsiti aktivite. Hedef, bulusa göre Zn içermeyen bilesimlerin, Zn- ditiyofosfati içeren ilgili bilesimler olarak asinmaya karsi ayiii korumaya sahip oldugunu göstermektir.

Claims (2)

ISTEMLER l. Yanmali motorlarda kullanima yönelik bir yaglayici bilesim olup, asagidakileri içermektedir A) asagidakilerden olusan bir katki maddesi karisimi a) Kimyasal yapiya sahip olan en az bir bilesik: (Roi,P\ HN': burada R, C3-Cigalkili temsil etmektedir ve R3i ve R1,, Co-Czo alkili temsil etmektedir; b) bir 0,0,0-tris (2(veya 4)-C9-10-izo-alkilfenil)f0sforotiyoat e) bir 3-[[bis (2-metilpropoksi)fosfinotiyoil]tiy0]-2-meti1propan0ik asit; burada agirlik cinsinden bilesen a) ila bilesen b) ila bilesenin c) orani, 10:10:80 ila toplam A) içerigi, bilesimde toplam fosfor içerigi ile ifade edildigi gibi agirlik cinsinden %001 ve 01 araligindadir; B) En az bir sülfür içeren yag katki maddesi; C) Antioksidanlar, metal pasivat'orler, pas inhibitörleri, viskozite endeksi arttiricilar, akma noktasi baskilayicilar, dagiticilar, deterjanlar ve diger asiri basinç katki maddelerinden seçilen geleneksel krank mili yag katki maddeleri; ve D) Toplam sülfür içeriginin, agirlik cinsinden en fazla %03 oldugu yaglama Viskozitesinin düsük sülfür yagi; bilesimde toplam sülfür miktarinin, agirlik cinsinden %0.3,ten daha az olmasi sarti bulunmaktadir.
1. 2. Istem Ve göre bir yaglayici bilesim olup, 'Özelligi sülfür içeren yag katki maddesinin B), asagidakilerden olusan gruptan seçilen bir ditiyoglisidil eter olmasidir l~C`°HarS~CHî -CH5S-CHz-'CO-NWchHz'OH): t-CmH:,5*5~ GHz-S'Cl-iîS~CH5-CO_H_O_OH i-cui-;zâ- S-CkfTS-CHîs-CHz-CO- H _CHî-CHz-OH O-s-CHz-c-CHz-s-CHE-co-o" K' t-CiHâ-S-CHî-S-CH58~PF(0-I~CJH,JZ n-C_H5-8-CH3-g-CHgs-sec-CAH9 sec-CÂHS- S _GHz-S"CH58-t-CJ-i9 Istem l°e göre bir yaglayici bilesim olup, özelligi sülfür içeren yag katki maddesinin B), formülün bir polialkillenmis 1,3,4-tiyadiazol bilesigi olmasidir Burada R1, hidroksi, amino, merkapto, alkiltiyo,
2. 2-hidr0ksialkiltiy0 veya Rz-S grubunu temsil etmektedir ve R2, kismi formüller ile temsil edilen bir poliolefin kalintisini temsil etmektedir: OH veya CH, CH2 izomerik ve burada R3, 50 ila 400 karboii atomuna sahip alkili temsil etmektedir ve R4, hidrojeni veya metili temsil etmektedir. Istem 1”e göre bir yaglayici bilesim olup, özelligi yaglama Viskozitesinin D) düsük sülfür yaginin, bir mineral yagi, seiitetik yag, dogal yag veya bunlarin bir karisimi olmasidir. Istem 1,6 göre bir yaglayici bilesim olup, özelligi bilesimde toplam sülfür miktarinin agirlik cinsinden %O.2,den daha az olmasidir. Istem l ”e göre yaglayici bilesimin motora eklenmesini içeren yanmali motorlarda asinmanin azaltilmasina yönelik bir proses olup, özelligi bu bilesimdeki toplam sülfür miktarinin, agirlik cinsinden %0.3,ten daha az ve fosforun toplam miktarinin, agirlik cinsinden