TARIFNAME FORM TASLAMA MAKINALARINA ILISKIN BIR YÜKLEME VE TAHLIYE SISTEMI Teknik Alan Bulus, form taslama makinalarina iliskin bir yükleme ve tahliye sistemi ile ilgilidir. Daha belirgin olarak mevcut bulus, özellikle çaplari 2-6 mm, boylari 10-60 mm arasinda olan hassas silindirik is parçalarinin taslama makinasinda islem görmeden önce yüzey kontrolünü saglayarak parçalarin ters veya düz olma durumlarini belirleyen, gelen is parçasinin ters olmasi durumunda döner parça tutucu yardimiyla 180 derece döndürülmesini saglayarak taslama makinasina düz bir sekilde yerlestirilmesini garantileyen, özel magazin yapisi sayesinde parça tutucunun getirdigi parçalarin üst üste dizilmesini ve bir parça tahliye edilirken diger parçanin otomatikman taslama isleminin gerçeklesecegi konuma yüklenmesini saglayan, böylece parçalarin yükleme ve tahliyesini ayni anda gerçeklestirerek yükleme-bosaltma sürelerini minimize eden esnek otomasyonlu bir parça yükleme ve tahliye sistemi ile ilgilidir. Teknigin Bilinen Durumu Geleneksel form taslama makinalarinda ve yöntemlerinde operatörler islenecek parçalari tek tek taslama isleminin gerçeklesecegi konuma yerlestirmektedir. Sevk tasi ve kesme tasi arasinda taslama islemine tutulacak parçanin bu iki tas arasina yerlestirilmesi sirasinda yasanacak herhangi bir dikkatsizlik ve yanlis hareket sonucunda operatörün is kazasi geçirme ihtimali oldukça yüksektir. Ayrica, insan hatasina açik bir sistem ve yöntem oldugundan, parçanin basit bir dikkatsizlik sonucu makinaya ters yerlestirilmesi durumunda makina ve sistemde büyük hasarlar meydana gelebilmektedir. Dahasi, geleneksel form taslama makinalarinda islenen parça tahliye edilirken islenecek parçanin yüklenmesi es zamanli gerçeklesmemektedir. Arada kaybedilen zaman, üretimde verimin düsmesine daha da kötüsü sistemin fazladan çalisarak gereksiz enerji tüketmesine sebep olmaktadir. Bu durum, operatör ile taslama makinasi arasinda dogrudan bir temas gerektirmeyerek yasanabilecek is kazasi ihtimalini minimuma indiren, parçalarin makinaya düz bir sekilde yerlestirilmesini ve yükleme-taliye süresinin minimize edilmesini mümkün kilarak hassas form taslama makinasinin verimindeki artisi garantileyen bir parça yükleme ve tahliye sistemine olan ihtiyaci ortaya koymaktadir. US2859646A nolu patent dokümaninda 'Rulo sekillendirme makinalari için besleme ve bosaltma mekanizmasi' bulus basligi altinda bahsedilen sistemde dikey besleme olugu boyunca is parçalarinin magazinden makinaya beslenmesi saglanmaktadir. Ancak, söz konusu sistem, taslama makinesine uygulanabilecek bir sistem degildir. Içerisindeki mekanizma ile tasin ayni alanda konstrüksiyon edilmesi neredeyse imkansizdir. Sistemin uygulanabilirligi olmasi durumda dahi ek itme çekme manipülatörleri eklenmesi gerekecektir, bu da diger sistemler gibi tezgah verimliligini olumsuz yönde etkileyecektir. Sonuç olarak, operatör ile taslama makinasi arasinda dogrudan bir temas gerektirmeyerek yasanabilecek is kazasi ihtimalini minimuma indirecek, parçalarin makinaya düz bir sekilde yerlestirilmesini ve yükleme-taliye süresinin minimize edilmesini saglayarak hassas form taslama makinasinin verimindeki artisi garantileyecek bir parça yükleme ve tahliye sistemine olan ihtiyaç, mevcut bulus konusu çözümün ortaya çikmasina sebep olmustur. Bulusun Amaci ve Kisa Açiklamasi Mevcut bulusun amaci, özellikle çaplari 2-6 mm boylari 10-60 mm arasinda olan hassas silindirik is parçalarinin taslama makinasinda islem görmeden önce yüzey kontrolünü saglayarak parçalarin ters veya düz olma durumlarini belirleyen, gelen parçanin ters olmasi durumunda döner tutucu yardimiyla 180 derece döndürülmesini saglayarak makinaya düz bir sekilde yerlestirilmesini garantileyen, özel magazin yapisi sayesinde tutucunun getirdigi parçalarin üst üste dizilmesini ve bir parça tahliye edilirken diger parçanin otomatikman taslama isleminin gerçeklesecegi konuma yüklenmesini saglayan, böylece parçalarin yükleme ve tahliyesini ayni anda gerçeklestirerek yükleme-bosaltma sürelerini minimize eden esnek otomasyonlu bir parça yükleme ve tahliye sistemi ortaya koymaktir. Bulusun amaci, yüksek hassasiyetle islenen belli ölçü araliklarindaki silindirik parçalarin üretim proseslerinden biri olan hassas form taslama islem süresini minimum seviyeye indirmeyi saglamaktir. Bulusun bir baska amaci, parçalarin sarsaktan (dizici, dairesel dizici Vibratör) otomatikman makinaya yüklenmesini saglayarak geleneksel yöntemde operatör tarafindan parçalarin tek tek makinaya konmasi durumunda olusan is kazasi yasanma riskinin ortadan kaldirilmasini saglamak, böylece firma içerisinde yasanan is kazalarini minimum düzeye indirmektir. Geleneksel yöntemde operatör her bir parçayi tek tek taslama isleminin gerçeklesecegi konuma yerlestirdiginden makinayla dogrudan bir temas söz konusu olmaktadir. Oysa mevcut bulusumuzda, geleneksel yöntemin aksine operatörün dolayli olarak makinayla temas saglamasi (parçalari sarsak üzerine dökmesi) yeterli olmaktadir. Bulusun bir baska amaci, ters-düz IV kamera ile parçanin düz mü ters mi oldugu kontrol edilerek ve ters olmasi durumunda tutucu ile 180 derece döndürülmesi saglanarak parçanin ters yerlestirme ihtimali sifira indirgenmektedir. Geleneksel yöntemde operatör tarafindan ters konabilecek bir parça makinaya ve teçhizata çok büyük zararlar verebilmektedir. Bulusun bir baska amaci, sarsak içerisine dökülen parçalarin hiçbir sekilde disardan müdahaleye gerek olmaksizin yüklemeden tahliyeye kadar tüm islemleri otomatik olarak bulus ile tamamlamasi, bu sayede zamandan tasarruf saglayip operatörün ayni zamanda birkaç makine ile ilgilenmesine olanak vermesidir. Böylece, firmanin hem zamandan hem de operatörden kazanç saglamasidir. Bulusun bir baska amaci, sisteme entegre edilen özel magazin yapisi sayesinde islenecek parçalarin birinin tahliyesi saglanirken digerinin yüklemesinin es zamanli gerçeklesmesi saglanarak zamandan yüksek oranda tasarruf etmektir. Bulusun bir baska amaci, form taslama sistemine entegre edilen otomatik besleme ve tahliye konveyör sistemleri sayesinde üretim verimliliginde artis saglamaktir. Bulusun bir baska amaci seri üretimde islem yapan her form taslama tezgahina istendigi taktirde beraber çalismasi saglanacak sekilde entegre edilebilir bir yapi sunmaktir. Form taslama makinalarina entegre edilebilen bir parça yükleme ve tahliye sistemi olup, is parçasi yükleme-tahliye sürelerini minimize etmek üzere; yari mamul haldeki is parçalarinin üst üste dizilmesini ve böylece islenen parça tahliye edilirken siradaki islenecek parçanin otomatikman taslama isleminin gerçeklesecegi konuma yüklenmesini saglayan bir magazin yapisi içermektedir. Islem sirasinda operatör ile taslama makinasi arasinda dogrudan bir etkilesim olmasinin önüne geçmek üzere; - besleme konveyörü, parça yokken sarsagin otomatik çalismasini ve bu sayede yeni parçanin gelmesini saglayan birinci parça-varlik sensörü bilesenlerine haiz olan ve sarsaktan gelen is parçalarinin sisteme beslenmesini saglayan bir besleme ünitesi, - bahsedilen besleme ünitesi (10) vasitasiyla gelen parçayi kavrayan bir parça tutucu, bahsedilen parça tutucu ile kavranan is parçasinin istenilen konuma tasinarak bahsedilen magazine yerlestirilmesine olanak veren araba, bahsedilen arabanin x ve 2 eksenlerinde hareket etmesini mümkün kilan kizak ve yükleme pistonu yapilarini içeren bir magazine yükleme ünitesi, - taslama makinasinda form taslama islemi tamamlanan parçanin magazinden uzaklastirilmasini saglayan bir itici pim, bahsedilen itici pimin hareketini saglayan bir tahliye pistonu, magazinden uzaklastirilan islenmis is parçasinin sistemden tamamen tahliyesini bilesenlerini içermektedir. Söz konusu magazin, parça yokken pistonlarin devreye girerek parça tutucu yardimiyla yeni parça alma isleminin gerçeklesmesini saglayan bir ikinci parça-varlik sensörü içermektedir. Form taslama islemi gerçeklesecek silindirik is parçalarinin asimetrik yapilar olmasi durumunda, parçalarin taslama makinasina ters yerlestirilmesini önlemek üzere; - parça tutucu tarafindan kavranan parçanin düz-ters kontrolünü saglayan bir kamera ve - kameradan gelen veriye göre gerektiginde bahsedilen parça tutucunun z ekseni etrafinda 180 derece döndürülmesini saglayan döner pnömatik silindir içermektedir. Sekillerin Kisa Açiklamasi Sekil 1'de bulus konusu parça yükleme ve tahliye sistemine ait bir perspektif görünüm verilmektedir. Sekil 2a'da parça besleme ünitesine ve parça yükleme ünitesine ait bir perspektif bir görünüm verilmektedir. Sekil 2b'de parça besleme ünitesine ve parça yükleme ünitesine ait yakinlastirilmis bir perspektif bir görünüm verilmektedir. Besleme konveyörü üzerinde gelen parçanin magazine tasinmak üzere parça yükleme sistemine ait tutucu tarafindan kavrandigi bir ana iliskindir. Sekil 3a'da parça yükleme ünitesine ve parça tahliye ünitesine ait bir perspektif görünüm verilmektedir. Sekil 3b'de parça yükleme ünitesine ve parça tahliye ünitesine ait yakinlastirilmis bir perspektif görünüm verilmektedir. Besleme konveyöründen alinan parçanin tutucu vasitasiyla getirilip magazine yerlestirildigi bir ana iliskindir. Sekil 4'te tutucunun getirdigi parçalarin üst üste dizilmesini ve bir parça tahliye edilirken diger parçanin otomatikman taslama isleminin gerçeklesecegi konuma yüklenmesini saglayan bir tasarima haiz olan magazine ait bir perspektif görünüm verilmektedir. Referans Numaralari 1. Yükleme ve tahliye sistemi . Besleme ünitesi 11. Besleme konveyörü 12. Birinci parça-varlik sensörü 13. Redüktörlü motor . Kamera . Magazine yükleme ünitesi 31. Parça tutucu 32. Araba 33. Kizak 34. Yükleme pistonu . Darbe emici 40. Magazin 41. Ikinci parça-varlik sensörü 42. Delrin parçasi 43. Arka parça 44. Ön parça 45. Sac parça 50. Taslama makinasi 51. Sevk tasi 52. Kesme tasi 53. Dayama tablasi 70. Tahliye ünitesi 71. Tahliye pistonu 72. Itici pim 80. Is parçasi Bulusun Detayli Açiklamasi Mevcut bulus, özellikle çaplari 2-6 mm boylari 10-60 mm arasinda olan hassas silindirik is parçalarinin (80) taslama makinasinda (50) islem görmeden önce yüzey kontrolünü saglayarak parçalarin ters veya düz olma durumlarini belirleyen, gelen is parçasinin (80) ters olmasi durumunda döner parça tutucu (31) yardimiyla 180 derece döndürülmesini saglayarak taslama makinasina (50) düz bir sekilde yerlestirilmesini garantileyen, özel magazin (40) yapisi sayesinde parça tutucunun (31) getirdigi parçalarin üst üste dizilmesini ve bir parça tahliye edilirken diger parçanin otomatikman taslama isleminin gerçeklesecegi konuma yüklenmesini saglayan, böylece parçalarin yükleme ve tahliyesini ayni anda gerçeklestirerek yükleme-bosaltma sürelerini minimize eden esnek otomasyonlu bir parça yükleme ve tahliye sistemi (1) ile ilgilidir. Bulus konusu sistem ve yöntem sayesinde sarsaklardan gelen yari mamul haldeki silindirik formdaki is parçalarinin (80) form taslama isleminin besleme, yükleme ve tahliye islemlerinin tamami operatör müdahalesi olmadan tamamlanmaktadir. Böylece, insan kaynakli hata ve yetersizlikler (ters yerlestirme, parça tahliyesinden yeni parçanin yüklenmesi arasinda olusan kayip zaman) elimine edilirken ayni zamanda taslama makinasiyla (50) operatör arasinda dogrudan bir temasin olmasi sayesinde is kazasi riski minimize edilmektedir. Bulus konusu, yöntemin uygulandigi sistem ve bilesenleri Sekil 1'de görülmektedir. Imalat sektöründe yaygin sekilde kullanilan üretim proseslerinden biri olan hassas form taslama makinesine (50) adapte edilebilen esnek otomasyonlu bir sistem olarak ortaya konmustur. Sekilden de görüldügü gibi bulus konusu yükleme ve tahliye sistemi (1); - besleme konveyörü (11), parça yokken sarsagin otomatik çalismasini ve bu sayede yeni parçanin gelmesini saglayan birinci parça-varlik sensörü (12), redüktörlü motor (13) içeren ve sarsaktan gelen is parçalarinin sisteme beslenmesini saglayan bir besleme ünitesi (10), - parçanin düz-ters kontrolünü saglayan bir kamera (20), - bahsedilen besleme ünitesi (10) vasitasiyla gelen parçayi kavrayan ve kameradan gelen veriye göre gerekirse parçayi 180 derece çevirerek düz hale gelmesini saglayan bir parça tutucu (31), bahsedilen parça tutucu (31) ile kavranan is parçasinin (80) istenilen konuma tasinip birakilmasina olanak veren araba (31), bahsedilen arabanin (31) x ve 2 eksenlerinde hareket etmesini mümkün kilan kizak (33) ve yükleme pistonu (34) yapilarini, ünitenin hareketli parçalarinin olusturacagi darbelerin sönümlenmesi için darbe emiciler (35) içeren bir magazine yükleme ünitesi (30), - üzerinde, parça varken bahsedilen magazine yükleme ünitesinin (30) çalismamasini saglarken parça yokken pistonlarin devreye girerek parça tutucu (31) yardimiyla yeni parça alma isleminin gerçeklesmesini saglayan ikinci parça-varlik sensörü bulunan (41 ), sözü edilen parça tutucunun (31) getirdigi parçalarin üst üste dizilmesini ve bir parça tahliye edilirken diger parçanin otomatikman taslama isleminin gerçeklesecegi konuma (sevk tasi (51) ile kesme tasi (52) arasina) yüklenmesini saglayan bir magazine (40) yapisi, - taslama makinasinda (50) form taslama islemi tamamlanan parçanin bahsedilen magazinden (40) uzaklastirilmasini saglayan bir itici pim (72), bahsedilen itici pimin (72) hareketini saglayan bir tahliye pistonu (71), magazinden (40) uzaklastirilan islenmis is parçasinin (80) sistemden tamamen tahliyesini saglayan bir tahliye konveyörü içeren birtahliye ünitesi (70) bilesenlerine haizdir. Tercih edilen yapilanmada bahsedilen parça tutucu (31) döner pnömatik silindir ile kontrol edilmektedir. Bahsedilen magazin (40) yapisi bulusun en önemli birlesenlerinden biridir. Parça tutucunun (31) getirdigi yari mamul haldeki is parçalarinin (80) üst üste dizilebilecegi bir gövde içermektedir. Bu sayede taslama makinasinda (50) form taslama islemi biten parça uzaklastirilirken siradaki parça otomatikman yer çekimi ile asagiya dogru ilerleyerek taslama makinasindaki (50) konumunu almaktadir. Böylece, tahliye ve yükleme isleminde es zamanlilik saglanarak taslama makinasinin (50) bosta (içerisinde islenecek bir parça olmadan) çalismasinin önüne geçilmekte, taslama makinasinin ve bununla iliski sistemin maksimum verimle çalismasi saglanmaktadir. Bulusun tercih edilen yapilanmasina ait magazin (40) yapisi Sekil 4'te paylasilmakta olup delrin parçasi (42), arka parça (43), ön parça (44) ve saç parça (45) bilesenlerine haizdir. Sekilden de görüldügü magazin ön parça (44) ve delrin parçasina (42) açili bir yüzey verilerek magazine (40) is parçasinin (80) yerlestirilmesi sirasinda is parçasinin (80) çapraz durmasi veya dönmesi engellenmektedir. Ayrica, delrin parçasi (42) üzerine bahsedilen ikinci parça-varlik sensörü (41) yerlestirilmis olup sensör aktif oldugunda (parça varken) sistem çalismayacak sekilde programlanmistir. Söz konusu ikinci parça- varlik sensörü (41) aktif degilken (parça yokken) ise pistonlar devreye girerek parça tutucu (31) yardimiyla yeni parça alma islemini yapmaktadir. Magazin (40) yapisi bu görselde belirtilen yapi ile sinirli kalmamakla beraber ayni islevi saglayacak sekilde farkli yapilanmalari mümkündür. Bulusun bir diger en önemli özelligi ise; parça tutucu (31) tarafindan kavranan yari mamul haldeki parçanin bahsedilen kamera (20) (tercihen lV kamera) vasitasiyla yüzey kontrolü (her iki ucu) saglanarak düz mü ters mi oldugunun kontrol edilmesi, ters olmasi durumunda parça tutucuya (31) sinyal gönderilerek parçayi z ekseni etrafinda 180 derece döndürmesinin saglanmasidir. Bunun için parça tutucunun (31) kontrolü tercihen döner pnömatik silindir ile saglanmaktadir. Ancak, parçanin 180 derece döndürülmesi islemi yalnizca asimetrik formdaki silindirik is parçalari (80) için gerekli bir proses olup iki ucu birbirinin aynisi olan simetrik formdaki silindirik is parçalari (80) için bu prosesin uygulanmasina gerek duyulmamaktadir. Bulus konusu sisteme iliskin yükleme ve tahliye yönteminde sarsaklardan besleme ünitesine (10) gelen yari mamul haldeki is parçasi (80) besleme konveyörü (11) üzerinde konveyörün sonunda yer alan birinci parça-varlik sensörüne (12) kadar tasinmaktadir. Parça, birinci parça-varlik sensörünün (12) hizasinda geldiginde sarsagin çalismasi durdugu için yeni bir parçanin gelmesi engellenmektedir. Ikinci parça varlik-sensörü (41) magazin (40) üzerindeki son sirada parça olmadigini algiladiginda pistonlarin devreye girmesini saglayarak parça tutucuyu (31) aktif hale getirmektedir. Aktif hale gelen parça tutucu (31) besleme konveyörünün (11) sonuna gelen parçayi kavramaktadir. Form taslama islemi gerçeklesecek is parçalarinin (80) asimetrik yapilar olmasi durumunda, parça tutucu (31) parçayi aldiktan sonra kameranin (20) açisina gelene kadar parçanin z eksenindeki hareketini saglamaktadir. Aktif hale gelen kamera (20) parçanin yüzey kontrolünü saglayarak parçanin düz mü yoksa ters mi oldugu bilgisini parça tutucuya (31) iletmektedir. Parçanin ters olmasi durumunda parça tutucu (31 ) z ekseni etrafinda 180 derece dönerek parçanin düz haline getirilmesini saglamaktadir. Parçanin yönü dogru (düz) ise sistem bir sonraki isleme geçer. Gerekliyse yari mamul haldeki is parçasi (80) 180 derece döndürüldükten sonra parçanin, magazine yükleme ünitesinin (30) diger bilesenleri olan araba (32), kizak (33) ve yükleme pistonlari (34) (kalem silindirler) vasitasiyla magazine (40) tasinmasi saglanmaktadir. Magazinin (40) özel yapisi sayesinde en alttaki is parçasi (80) taslama makinasinda (50) islem gördükten sonra uzaklastirilirken siradaki parçada es zamanli olarak yer çekiminin etkisiyle asagi yönde kendi agirligiyla ilerleyip taslama makinasinda (50) islem görecegi noktaya yerlesmektedir. Magazinin (40) en altina denk gelecek sekilde konumlandirilan dayama tablasi (53) sayesinde is parçasinin (80) kesme tasi (52) ile sevk tasi (51) arasinda durmasi saglanmaktadir. Taslama makinasinda (50) kesme tasinin (52) ile sevk tasinin (51) y ekseni etrafindaki birbirine zit yönlerdeki belirli devirleri sonucunda is parçasinin (80) taslama islemi gerçeklesmektedir. Islem sirasinda kesme tasinin (52) magazine (40) çarpmamasi amaciyla magazin ön parçasi (44) kisa yapilmis ve kalan kismina sac parça (45) takilmistir. Sac parçanin (45) boyu her taslama isleminde sadece bir adet is parçasi (80) taslanmasina olanak verilecek sekilde ayarlanmistir. Aksi taktirde is parçalari (80) üzerinde istemeyen yüzey çizgileri meydana gelecektir. Taslama islemi bittiginde tahliye ünitesi (70) devreye girer. Taliye ünitesi (70) devreye girdiginde tahliye pistonunu (71) aktive ederek itici pim (72) vasitasiyla islenmis is parçasini tahliye konveyörüne iletir. Ardindan ayni islemler sirdaki is parçalari (80) için de ayni sekilde tekrar etmektedir. Böylece bir parça tahliye edilirken diger is parçasinin (80) es zamanli olarak islenmeye baslamasi ile parça yükleme-tahliye süreleri minimize edilmektedir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR