TARIFNAME ARAÇLARDA KULLANILMAYA UYGUN ÇOKLU KADEMELI BIR YAY SISTEMI Bulusun ilgili oldugu teknik saha Mevcut bulus, araçlarda kullanilan süspansiyon sistemleriyle ilgili olup, özellikle kara araçlarinda kullanilan süspansiyon sistemleri için gelistirilmis, farkli yaylanma katsayisina sahip yaylar içeren bir çoklu kademeli yay sistemi ile ilgilidir. Teknigin Bilinen Durumu Araçlarin daha güvenli ve konforlu sürüsü için gelismis süspansiyon sistemleri tercih edilmektedir. Süspansiyon sistemleri araçlarin sasi ile tekerlekler arasindaki baglantiyi saglamakta ve yoldan kaynaklanan titresimleri sönümleyerek bu kuvvetlerin tasit gövdesine iletilmesini engellemektedir. Agir tasitlarda genellikle yaprak yayli süspansiyon sistemleri kullanimi yaygindir. Yaprak yaylarin görevi, aks üzerindeki yükleri sönümlemek ve araç ekipmanlarinin zarar görmesini önlemektir. Araçlarda süspansiyon sistemi tarafindan tasinmayan komponentlerin olusturdugu agirliklar "yayili olmayan kütle" olarak tanimlanmaktadir ve yaprak yay süspansiyon sisteminin kendisi de bu sinifta yer almaktadir. Süspansiyon sistemli kara araçlarinda tekerlekler, tekerlek içi bilesenler, akslar ve süspansiyon elemanlari yaysiz kütle olarak kabul edilir. Yaysiz kütle, sürüs konforu ve performansi üzerinde önemli etkilere sahiptir. Yaysiz kütlenin azaltilmasi, tasarim asamasinda önemli kriterlerden biridir. Günümüzde kullanilan metal yaprak yayli süspansiyon sistemlerinin agirligini azaltmak için çalismalar yapilmaktadir. Hareket halindeki bir aracin yol tümsegi üzerinden geçisi sirasinda, bir demet halinde düzenlenen ve bir yay görevi gören yassi metal parçalarin bükülme hareketi ile istenmeyen titresimlerin bir kismi sönümlenir. Bu teknikte, üst üste binen metal yaylarin sagladigi rijitlik degeri kullanilir ve yola giriste tüm parçalar gruplar halinde çalismasi saglanir. Bu sayede yaprak yaylar hareket enerjisini sönümlendirerek sasiye enerji transferini engeller. Benzer sekilde, eger yaprak yayli süspansiyon sistemleri, karsilastigi yol tümseginin enerjisini sönümlemek için gereginden fazla sertlik degerlerine sahipse, bu durumda sasi tarafinda yük daha çok hissedilmemektedir. Örnek vermek gerekirse, yaylanma kabiliyeti düsük olan bir süspansiyon sistemi düsük bozucu girdilerde daha rijit oldugu için yükün çogunu sönümleyemeden yapiya aktarmaktadir. Diger taraftan yaylanma kabiliyeti yüksek olan süspansiyon sistemlerinde yüksek bozucu girdilerde enerjinin bir bölümü sönümleyip kalan kismi yapiya aktarmaktadir. US 4750718 numarali Amerikan patent belgesinde, yayli olmayan kütlenin azaltilmasi amaciyla fiber takviyeli kompozit malzemeden üretilen çift sertlik derecesine sahip bir yaprak yay yapisi açiklanmistir. Söz konusu belgede kompozit malzemelerin yaprak yay tasariminda kullanildigi, farkli sertlik degerlerine sahip olacak sekilde boyutlandirilabilecegi açiklanmaktadir, öte yandan US 4750718 nolu patent belgesinde kullanilan iki farkli sertlik derecesine sahip kompozit yaylar düsey eksende birbirleri üzerine temas edecek sekilde monte edilmistir. Bu sebeple, yaprak yaylarin zamanla sürtünme kuvveti sonucu mekanik dayaniminin azalmasi, süspansiyon sistemlerinde sik parça degisimine ve performans düsüsüne sebep olmaktadir. Teknigin bilinen durumuna dahil bir baska ögreti ise U nolu Amerikan patent basvurusunda açiklanmaktadir. Adi geçen patent basvurusunda kademeli olarak çalisabilen ve ikili bir sertlik derecesine sahip kompozit yapida bir yaprak yay açiklanmaktadir. Ancak söz konusu patent basvurusunda kompozit malzemeden yapilan kademeli bir yaprak yay sistemi, elastik bir yapiya sahip damper elemani ve baglanti kolu vasitasiyla kullanilabilmektedir. US4988080A nolu Amerikan patent belgesinde tek bir fiber takviyeli reçineden olusan bir yaprak yay, yayin uçlarini bir araç sasisine baglamak için baglanti vasitalari, yayin merkezi kismini bir tasit aksi ve bir üst ucu tasitin çerçevesine bagli olan ve yaprak yaylarin üst yüzeyini yük kosullari altinda tutmak Üzere yerlestirilmis esnek bir tampon içeren bir süspansiyon sistemi açiklanmaktadir. Ilgili patent belgesinde bahsedilen tampon, yükleme sirasinda ilk aks hareketinde düsük bir yay oranina ve artan yükleme sirasinda aks hareketinin ikinci bir pozisyonunda daha yüksek bir yay oranina sahiptir. Ama sistemin çalismasi için süspansiyon sisteminin bir tampon ihtiva etmesi gerekmektedir. Bulusun amaci Mevcut bulusun asil amaci araçlarda kullanima uygun, yukarida belirtilen teknik problemlere çözüm sunmaktir. Mevcut bulusun bir diger amaci süspansiyon sistemlerinde kullanilmak üzere üretim ve montaj asamalari kolay, efektif ve modüler bir yay sistemi sunulmasidir. Mevcut bulusun bir diger amaci araçlarin yaysiz kütlesinin önemli ölçüde azaltildigi yaprak Mevcut bulusun bir diger amaci, kullanildigi tasitta etki eden farkli yük degerlerine kademeli olarak etkili olarak tepki verecek farkli yaylanma oranlarina sahip bir yay sistemi elde edilmesidir. Mevcut bulusun bir diger amaci, yoldan gelen bozucu girdinin büyüklügüne ve süspansiyon sisteminin entegre edildigi platformdan beklenen performans kriterlerine göre yaylanma katsayisi farklilik gösteren bir yay sistemi elde edilmesidir. Mevcut bulusun bir diger amaci, termal yükler ve korozyon gibi çevresel etkenlerin etkisinin azaltildigi, kompozit malzeme kullanan bir çoklu kademeli yay sistemi elde edilmesidir. Mevcut bulusun bir diger amaci, düsük bozucu girdilerde yaylanma kabiliyetinin yüksek oldugu, yüksek bozucu girdilerde ise yaylanma kabiliyetinin düsük oldugu verimli bir çoklu kademeli yay sistemi elde edilmesidir. Mevcut bulusun diger amaçlari, sonraki bölümde yer alan açiklamalarla, istemlerle ve istemlere eslik eden çizimlerle daha açik hale gelecektir. Bulusuri Kisa Açiklamasi Mevcut bulus, karsit birinci ucu ve ikinci ucu arasinda önceden belirlenen bir egrilik yariçapina sahip bir merkezi bölge içeren birden fazla yaprak yay ve söz konusu birinci ve ikinci uçlarin irtibatlandirilmasina uygun en az bir baglanti yuvasina sahip, karsilikli yerlestirilmis en az iki baglanti bölgesi ihtiva eden, tasitlardaki süspansiyon sistemlerinde kullanilmaya uygun bir çoklu kademeli yay sistemi ile ilgilidir. Söz konusu çoklu kademeli yay sisteminin ayirt edici özelligi en az iki yaprak yayin birbirinden farkli sertlik derecesine sahip olmasi; bu yaprak yaylarin en azindan kismen fiber takviyeli kompozit malzemeden mamul edilmis olmasi; ve yaprak yaylarin, takili oldugu araç kullanimda oldugunda yoldan gelen bozucu girdinin büyüklügüne göre kademeli olarak çalismasina imkan verecek sekilde, yaprak yaylarin uzunlamasina dogru olan eksenine dik uzanan yatay eksen dogrultusunda ve birbirleri arasinda önceden belirlenmis bir aralikta konuslandirilmis olmasidir. Mevcut bulus ayrica araçlardaki süspansiyon sistemlerinde kullanilmak üzere gelistirilmis çoklu kademeli yay sisteminin üretim metodunu da açiklamaktadir. Söz konusu su adimlari içermektedir: kullanilacagi tasita göre fiber ve reçine miktarinin belirlenmesi; uygun kalip kullanarak sicaklik ve basinç degerlerine göre fiber ve reçinenin kürlestirilmesi ve sicak pres uygulanarak en az iki farkli sertlik derecesine sahip olacak sekilde birden fazla yaprak yay üretilmesi; sicak pres uygulanan ürünlerin kaliptan çikarilmasi ve etrafinda bulunan fazla malzemenin ayrilarak belirlenen boyut ve uzunlukta kesilmesi; üretilen her bir yaprak yayin birinci ve ikinci uçlarin en az bir baglanti yuvasina sahip baglanti bölgelerine irtibatlandirilmasi; ve yaprak yaylarin, uzunlamasina dogru olan eksenine dik uzanan yatay eksen dogrultusunda ve birbirleri arasinda önceden belirlenmis bir aralikta konuslandirilmasidir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda söz konusu yaprak yaylarin üretiminde termoset reçineler kullanilabilir. Bu sayede üretimi kolay ve erisebilir hammaddelerden olusan bir üretim prosesi ile kolay üretilebilir bir süspansiyon sistemi sunulmus olur. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, söz konusu yaprak yaylar ayni malzemeden mamul edilmistir. Yaylarin ayni malzemeden mamul edilmesi, üretim proseslerini kolaylastiracak ve ham madde girdilerinin azalmasi sayesinde maliyet avantaji saglayacaktir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda yaprak yaylar termoset reçineden mamul edilmektedir. Termoset reçineler birçok farkli alanda kullanilmaktadir. Bu sayede farkli fiziksel kosullarda dahi mekanik davranislari öngörülebilir olmaktadir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, söz konusu birinci ve ikinci uçlar, baglanti bölgesinde yer alan bir sabitleme yuvasi ile esleserek içerisinden en az bir sabitleme elemaninin geçmesine uygun en az bir sabitleme deligi içermektedir. Böylece daha dayanikli bir yay sistemi saglanmakta ve sunulan yay sisteminin kullanim ömrü artmaktadir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, söz konusu yaprak yaylarin birinci ve ikinci uçlari ile söz konusu baglanti bölgesi arasina yerlestirilen bir destek parçasi içermektedir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, söz konusu destek parçasi elastomerik Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, kullanimda oldugunda bir aracin uzunlamasina ekseni yönünde konumlandirilan bir sasi ile irtibatlandirilmasina uygun sekilde yapilandirilmasidir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, söz konusu baglanti bölgesinin çelikten mamul edilmistir. Çelik, islenmesi hizli ve ekonomik bir malzeme olmasinin yani sira yüksek dayanima sahiptir, özellikle agir tonajli araçlarda mekanik dayaniklilik saglar. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, söz konusu yaprak yaylar yan yana konuslandirilmistir. Yanyana konuslandirilmasi sayesinde, yaylarin üst üste diziliminde siklikla gözlenen sürtünme ve yipranma sorunlarina ilave bir yapi, maliyet gerektirmeksizin çözüm sunulur. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, içbükey yüzeye sahip üç adet yaprak yay yatay eksen dogrultusunda konuslandirilmistir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, söz konusu üç adet yaprak yaydan ortada bulunan yaprak yay kullanimda oldugunda yer düzlemine göre daha yüksekte konuslandirilmistir. Ayrica ortada kalan yaprak yayin disindaki diger iki yaprak yay birbirinin simetrigi ve ayni malzemeden mamuldür. Ayni malzemeden mamul olmasi modelleme kolayligi saglamasinin yani sira üretim ve montaj kolayligi da sunacaktir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda, en az bir yaprak yayin uzunluk, kalinlik veya genislik ölçüsü diger yaprak yaylara kiyasla farklidir. Bu sayede birden fazla yaylanma oranina sahip yaprak yay sistemi sunulmustur. Sekillerin Kisa Açiklamasi Mevcut bulus konusu olan farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli bir yay sisteminin daha iyi anlasilmasi amaciyla ekli sekiller kullanilmistir, söz konusu sekiller sadece mevcut bulusu daha iyi açiklamak amaciyla eklenmis olup, bulusu sinirlayici nitelikte degildir. Sekil 1, mevcut bulusa göre sunulan farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli bir yay sisteminin perspektif görünüsüdür. Sekil 2, mevcut bulusa göre sunulan farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli bir yay sisteminin patlatilmis görüntüsüdür. Sekil 3, mevcut bulusa göre sunulan farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli bir yay sisteminin karsidan görünüsüdür. Sekil 4, mevcut bulusa göre sunulan farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli bir yay sisteminin yandan görünüsüdür. Bulusun Ayrintili Açiklamasi Bulus, tarifnamenin ekinde verilmis sekillerden hareketle bu kisimda içerisinde ayrintili sekilde açiklanacak olup sekillerde kullanilmis olan referans listesi asagidaki gibidir; 1. Çoklu kademeli yay sistemi 2. Yaprak yay 21. Merkezi bölge 22. Birinci uç 23. Ikinci uç 24. Sabitleme deligi 3. Baglanti bölgesi 31. Baglanti yuvasi 32. Sabitleme yuvasi 4. Sabitleme elemani 41. Somun +Y / -Y Yaprak yayin uzunlamasina dogru olan ekseni -X/+X Yatay eksen H Yükseklik farki Mevcut bulusa göre sunulan farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli bir yay sistemi (1), sekil 1'de gösterildigi üzere, çesitli sertlik derecelerini ihtiva etmeye uygun önceden belirlenen bir egrilik yariçapina sahip yaprak yaylar (2) içermektedir. Bu yaprak yaylarin orta kisminda bir merkezi bölge (21); söz konusu merkezi bölgenin (21) karsit iki yaninda bir birinci uç (22) ve bir ikinci uç (23) bulunmaktadir. Bu yaprak yaylarin (2) konuslandirilmasina uygun en az bir baglanti yuvasi (31) içeren bir baglanti bölgesi (3) bulunmaktadir. Söz konusu yaprak yaylar (2) farkli yaylanma katsayilarina sahip yaprak yay (2) sistemlerine ihtiyaç duyan süspansiyon sistemlerinde kullanilmaya uygun olarak fiber takviyeli kompozit malzemeden mamul edilir. Bulusun ögretisi ile uyumlu olarak araçlarin farkli yükseklikteki tümseklerinden geçisi esnasinda farkli sertlik degerine sahip olan yaylarin kademeli olarak çalismasina imkân verebilen söz konusu yaprak yaylar (2) uzunlamasina dogru olan eksenine (+Y/-Y) dik uzanan yatay eksen (-X/+X) dogrultusunda ve birbirleri arasinda önceden belirlenmis bir aralikta konuslandirilmaktadir. Tercihen 3 adet ve en az bir tane farkli sertlik derecesine sahip yaprak yaylar (2) büyük oranda yan yana olacak sekilde dizilmektedir. Mevcut bulus, araçlarda kullanilan metal sinifi yaprak yaylara (2) alternatif malzeme olarak ayni veya daha iyi fonksiyonel yapinin saglanmasi amaciyla kompozit malzemeden mamul yaprak yay (2) sunmaktadir. Böylece agirlik azaltma ve olasi korozyonun önüne geçilmesi hedeflenmektedir. Mevcut bulus kapsaminda açiklanan çoklu kademeli kompozit yaprak yay sisteminde (1) bulunan elemanlarin yaylanma oranini belirleyen fiziksel ve malzemeden kaynakli çesitli parametreler vardir. Örnegin her bir elemanin uzunluk, kalinlik ve genislik ölçüleri gibi fiziksel parametrelerin yaninda elemanlarin elastiklik modülleri de dikkate alinmaktadir. Yaylanma orani düsük olan bir süspansiyon sistemi düsük yükleme kosullarinda büyük salinimlar yaparken, bozucu girdisi az olan yollarda avantaj saglamaktadir. Ancak aksi durumlarda olmasi gerekenden fazla esnek davranmaktadir. Yoldan gelen bozucu girdinin büyüklügüne ve süspansiyon sisteminin entegre edildigi platformdan beklenen performans kriterlerine göre yaylanma katsayisi farklilik göstermesi gerekmektedir. Mevcut bulus yukarida belirtilen degiskenleri göz önüne alarak kompozit malzemenin saglamis oldugu esnek tasarim olanagi sayesinde, platform türüne göre farkli yaylanma oranlarina sahip degisken kademeli kompozit yaprak yay (2) üretimi sunabilmektedir. Önceki tekniklerde kullanilan metal alasimlar yerine önceden belirlenmis istifleme dizilerine sahip katmanli kompozitlerden olusan yaprak yayli (2) süspansiyon sistemi sayesinde aracin yaysiz kütlesi de önemli ölçüde azaltilmaktadir. Bulusun bir uygulamasi, iki farkli sertlik degerine sahip yaprak yaylar (2) içermektedir. Sekil 3'te gösterildigi üzere, çoklu kademeli yay sistemi (1) Üç adet yaprak yaydan (2) olusturulmustur. Söz konusu üç yaprak yaydan (2) ortada konumlandirilan yaprak yayin (2) merkezi bölgesinin (21) egrilik yariçapi, -X ve +X dogrultusunda olan diger iki yaydan önemli ölçüde kisadir. Böylece yaprak yaylarin (2) uzunluklarinin degistirilmesi yoluyla iki farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli yay sistemi (1) elde edilmektedir. Çift oranli bir kompozit yapinin islevsel olarak metal yaprak yaylar (2) ile ayni performansi göstermesi için yüksek ve orta agirliktaki kompozit yapilar tercih edilebilir. Mevcut bulusun bir diger avantaji, farkli yükseklikteki yol tümseklerinden geçis sirasinda iki farkli sertlik degerine sahip olan yaylarin kademeli olarak çalismasi ve böylelikle gerektigi kadar enerji çekmesidir. Bunun için gelistirilen, bulusun bir uygulamasi olan çift kademeli yaprak yayli (2) süspansiyon sistemleri farkli yol girdi yogunluklarina göre farkli sönümleme hizlarinda çalisabilir. Sekil 4'e atfen, bulusun tercih edilen bir diger uygulamasinda çoklu kademeli yay sisteminde (1) kullanilan baglanti bölgesi (3) metalden, tercihen çelik malzemeden mamul edilmistir. Baglanti bölgesi (3) olarak kullanilabilecek mesnet baglanti parçalarinin üretim yöntemi olarak, özellikle otomotiv sektöründeki seri üretime yönelik düsük maliyetli ihtiyaçlar düsünüldügünde kaliba döküm yöntemi ile tercih edilebilir. Sekil 2'ye atfen, bulusun söz konusu uygulamasinda baglanti bölgesinde (3) yaprak yaylarin (2) montajinda kullanilmak en az bir sabitleme yuvasi (32) yer almaktadir. Döküm isleminde sonra söz konusu sabitleme yuvalarina (32) tolerans degerlerini saglamak amaciyla freze islemi uygulanabilir. Çoklu kademeli yay sisteminde (1) kullanilan yaprak yaylarin (2) birinci ve ikinci uçlarda (22,23), baglanti bölgesinde (3) yer alan sabitleme yuvasi (32) ile eslesebilen, bir sabitleme elemaninin (4) konuslandirilmasina uygun en az bir sabitleme deligi (24) bulunmaktadir. Sabitleme deligi tercihen dairesel bir kesite sahiptir, farkli baglanti tiplerine göre sabitleme deligi kaldirilabilir. Sekil 2'ye atfen, söz konusu sabitleme elemani (4) uzun bir civata olabilecegi gibi vida ya da benzeri baska bir baglanti elemani da olabilir. Bu sabitleme elemani (4) uygun delik ve yuvalardan geçtikten sonra tercihen uç kismiyla eslesecek ve daha iyi tutulmasini saglayacak bir somun (41) ile birlikte kullanilmaktadir. Tercihen sabitleme elemani (4) sayisi kadar somun (41) kullanilmaktadir. Bulusun olasi bir diger uygulamasinda farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli bir yay sisteminde (1); yaprak yaylarin (2) birinci ve ikinci uçlari (22, 23) ile söz konusu baglanti bölgesi (3) arasina yerlestirilen bir destek parçasi yerlestirilir. Söz konusu destek parçasi elastomerik malzemeden mamul edilebilir. Bu destek parçasi agir araç sistemlerinde konforu ve sürüs güvenligini arttirmaktadir. Farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli yay sisteminin (1) kara araçlarinda kullanilmasi durumunda söz konusu baglanti bölgesi (3) yaprak yaylarin (2) birinci ve ikinci uçlari (22,23) arasinda konumlandirilan, adi geçen yaprak yaylarin (2) enlemesine uzanan bir aksa baglanmasina uygun sekilde yapilandirilabilir. Bulus kapsaminda kullanilan yaprak yaylar (2), aks üzerindeki yükleri sönümler, araçta sürücü ve ekipmanin zarar görmesini önler. Aracin çalismasi esnasinda yollara binen yükler degiskenlik göstermektedir, dolayisiyla aks bölgesinde olusan tepki kuvvetleri buna göre degismektedir. Teknikte var olan agir tasitlarda yaygin olarak kullanilan yaprak yayli (2) süspansiyon sistemlerinde, karsilastigi yol tümseginin enerjisini sönümlemek için gereginden fazla sertlik degerlerine sahip yaylar kullanilir ve yolcuya daha fazla yol düzensizligi aktarilmasina neden olur. Farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli yay sisteminin (1) sayesinde düsük yüklerde sönümleme yetenegi ile yüksek yüklerde sönümleme yetenegi arasinda fark yaratilmasi durumunda aks bölgesinde istenilen kuwetler kontrol edilebilir ve konfor açisindan daha iyi bir sürüs saglanabilir: Bulusun tercih edilebilir bir diger uygulamasinda farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli yay sistemi (1) kullanimda oldugunda bir aracin uzunlamasina ekseni yönünde konumlandirilan bir sasi ile irtibatlandirilmasina uygun sekilde yapilandirilmistir. Sekil 1 ve 3'e atfen, söz konusu yaprak yaylar (2) 3 tane olup büyük oranda yan yana konuslandirilmistir. Içbükey yüzeye sahip söz konusu üç adet yaprak yay (2) yatay eksen (-X/+X) dogrultusunda konuslandirilmistir ve bu üç adet yaprak yaydan (2) ortada bulunan yaprak yay (2) kullanimda oldugunda yer düzlemine göre daha yüksekte olacak sekilde yüksekte tutulmaktadir. Sekil 3'te daha iyi görülebilecegi üzere orta kisimdaki yaprak yayin (2) merkezi bölgesi (21) ile sag ve solundaki yaprak yaylar (2) arasinda bir yükseklik farki (H) bulunmaktadir. Çoklu kademeli yay sisteminin (1) kullanilacagi süspansiyon sistemine göre bu yükseklik farki (H) düsürülüp azaltilabilir. Bu sekilde kullanimda oldugunda sisteme binen asiri yük sirasinda bu ortada bulunan yaprak yay da (2) devreye girmekte ve kademeli bir sistem elde edilmektedir. Böylece farkli yüklerde daha iyi bir sönümleme saglanmaktadir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda ortada kalan yaprak yayin (2) disindaki diger iki yaprak yay (2) birbirinin simetrigi olup ayni malzemeden mamul edilmistir. Böylece dis kisimda kalan yaprak yaylar (2) dengeli bir sönümleme yaparken orta kisimdaki yaprak yay (2) sisteme binen dengesiz yüklerde devreye girmektedir. Bulusun tercih edilen yapilanmasinda en az bir yaprak yayin (2) uzunluk, kalinlik veya genislik ölçüsünün diger yaprak yaylara (2) kiyasla farkli seçilmektedir. Söz konusu sistem özellikle kara tasitlarinda kullanilmaya bir çoklu kademeli yay sistemi (1) açiklamaktadir. Arabalarda kullanilabilecegi gibi hafif-agir ticari, kamyon, tren vagonu, zirhli personel tasiyici vb. tasitlarda da kullanilmasi mümkündür. Bulus kapsaminda sunulan yaprak yayin (2) üretim prosesi ve kullanimi da teknigin bilinen durumundan farklilasmaktadir. Tasitlardaki süspansiyon sistemlerinde kullanilmak üzere gelistirilmis çoklu kademeli yay sisteminin (1) üretim metodu genel olarak su adimlari içermektedir: kullanilacagi tasita göre fiber ve reçine miktarinin belirlenmesi; uygun kalip kullanarak sicaklik ve basinç degerlerine göre fiber ve reçinenin kürlestirilmesi ve sicak pres uygulanarak en az iki farkli sertlik derecesine sahip olacak sekilde birden fazla yaprak yay (2) üretilmesi; sicak pres uygulanan ürünlerin kaliptan çikarilmasi ve etrafinda bulunan fazla malzemenin ayrilarak belirlenen boyut ve uzunlukta kesilmesi; üretilen her bir yaprak yayin (2) birinci ve ikinci uçlarin (22, 23) en az bir baglanti yuvasina (31) sahip baglanti bölgelerine (3) irtibatlandirilmasi; ve yaprak yaylarin (2), uzunlamasina dogru olan eksenine (+Y/-Y) dik uzanan yatay eksen (-X/+X) dogrultusunda ve birbirleri arasinda önceden belirlenmis bir aralikta konuslandirilmasidir. Bulus kapsaminda farkli yaylanma oranlarina sahip çoklu kademeli yay sisteminde (1) kullanilan yaprak yaylar (2) farkli malzemeden mamul edilecegi gibi ayni malzemeden de mamul edilebilir. Bulusun tercih edilen bir uygulamasinda çoklu kademeli yay sisteminde (1) kullanilan yaprak yaylar (2) sürekli fiber takviyeli kompozit malzeme kullanilarak üretilmesi tercih edilmistir. Sürekli fiber takviyeli kompozit uygulamalarinda fiberin ve reçinenin tipinin belirlenmesinde, ürünün kullanilacagi sektör ve kosullar belirleyici olmaktadir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda otomotiv endüstrisinde sarf malzeme maliyetleri, çalisma kosulu yükleri, malzeme mukavemeti, üretilebilirlik açisindan degerlendirildiginde cam Fiber takviyeli kompozitlerin kullanimi uygun olabilir. Söz konusu yaprak yaylarin (2) üretim asamasinda kullanilan reçine sisteminde termoset reçineler kullanilabilir. Termoset reçineler malzemelerin mekanik özelliklerini yüksek ölçüde iyilestirerek, darbelere karsi dayanim, gelismis kimyasal direnç, isil direnç ve yapisal bütünlük saglar. Kompozit malzeme ile metalden mamul yaprak yaylar karsilastirildiginda, bulus ile elde edilen bir diger teknik etki ise termal yükler ve korozyon gibi çevresel etkenlere karsi kompozit malzemelerin daha dirençli olmasidir. Kompozit malzemelerin avantajlari arasinda çekme ve egilme mukavemetlerinin yüksek olmasi, üretim prosesi oldukça zor olan çok ve karmasik parçali sistemlerde bu ürünlerin tek parça olarak üretilebilmesi, titresim azaltma ve darbe tutucu özellikleri sayilabilir. Söz konusu üretim metodunun tercih edilen yapilanmasinda 3 adet yaprak yay (2) üretilmektedir. Bu üç adet yaprak yaydan (2) ortada bulunan yaprak yay (2) kullanimda oldugunda yer düzlemine göre daha yüksekte konuslandirilmaktadir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR