TR202020515A2 - Halı Üretiminde Boyut Stabilizesi Sağlayan Yöntem - Google Patents

Abstract

Buluş, makine halısı olarak bilinen jakarlı dokuma tezgahlarında üretimi yapılan dokuma halıların atkı yönündeki boyutsal stabilizesini sağlamak amacıyla viskon elyaf içeren ipliklerin atkı ipliği olarak kullanılmasına haiz bir yöntem ile ilgilidir.

Description

TARIFNAME Hali Üretiminde Boyut Stabilizesi Saglayan Yöntem Teknik Alan Bulus, isi ve nem etkisi altinda, onlari olusturan liflerin kimyasal yapisi, malzemelerin teknik özellikleri sebebiyle boyut degisimine ugrayan halilarin boyut stabilizesini Bulus özellikle makine halisi olarak bilinen jakarli dokuma tezgahlarinda üretimi yapilan dokuma halilarin atki yönündeki boyutsal stabilizesini saglamak amaciyla viskon elyaf içeren ipliklerin atki ipligi olarak kullanilmasina haiz bir yöntem ile ilgilidir.

Teknigin Bilinen Durumu Çekme, tekstil materyalinde isi, nem, su, temizleme Islemlerinin etkisiyle boyuna ve enine kisalmadir ve islatma, buharlama, yikama gibi yas Islemler veya kuru isi ile islem sonucu olusabilmektedir. Hali üretiminde kullanilan iplikler islenmemis durumda iken, islem sirasinda ve ya sonrasinda farkli oranda çekme yapabilirler.

Dokuma makinasinda gerilim altinda dokunan halinin dokuma makinasindan çiktiktan sonra, dinlendirildiginde üzerindeki gerilimlerinden kurtulup, enden ve boydan % 0,1 - 8 oraninda çekmesidir. Bu çekme haliyi olusturan ipliklerin çapina, sikligina, elastikiyetine, çözgü ve atki ipliklerinin gerilimine ve halinin dokuma örgü yapisina baglidir.

Hali üretimi esnasinda uygulanan apre islemlerinde lif tipi, hali yapisini olusturan parametreler, islem sicakligi ve süresi, uygulanan basinç ve mekanik kuvvetlerin etkisiyle çekme davranisi degiskenlik göstermektedir. Halinin kullanim sirasindaki çekmesi ise yikama, temizleme, kurutma gibi islemlerde ortaya çikan buhar, su veya yüksek oranda neme maruz kaldiginda ortaya çikmaktadir.

Bahsedilen olumsuz durumla karsilasilmamasi için halinin atki ve çözgü yönündeki çekme hesabi üretim öncesinde yapilarak ön çalisma sonunda elde edilen verilere göre üretimde çalisma eni belirlenmektedir. Örnek vermek gerekirse 100cm eninde Üretilecek halinin yapilan ön çalisma sonucunda atki ipliklerindeki çekme oraninin zorundadir. Çekme orani nem, sicaklik gibi dis etkenlere bagli oldugundan hali eninin stabilizesi saglanamamaktadir. Bahsedilen durum kalite problemleri açisindan sorunlar meydana getirmektedir.

Bulusun Kisa Açiklamasi Mevcut bulus, yukarida bahsedilen gereksinimleri karsilayan, tüm dezavantajlari ortadan kaldiran ve ilave bazi avantajlar getiren, isi ve nem etkisi altinda, onlari olusturan liflerin kimyasal yapisi, malzemelerin teknik özellikleri sebebiyle boyut degisimine ugrayan halilarin boyut stabilizesini saglayan yöntem ile ilgilidir.

Bulusun amaci, isi ve nem etkisi altinda, onlari olusturan liflerin kimyasal yapisi, malzemelerin teknik özellikleri sebebiyle boyut degisimine ugrayan halilarin meydana getirdigi kalite sorunlarinin önüne geçmektir.

Bulusun bir diger amaci, dokuma tezgâhinda üretimi yapilan halilara verilen çekme payini ortadan kaldirarak daha genis ende üretim yapilabilmesini saglamaktir.

Bulusun yapisal ve karakteristik özellikleri ve tüm avantajlari asagida yazilan detayli açiklama sayesinde daha net olarak anlasilacaktir, bu nedenle degerlendirmenin de bu detayli açiklamalari göz önüne alinarak yapilmasi gerekmektedir.

Bulusun Detayli Açiklamasi Bu detayli açiklamada, bulus konusu isi ve nem etkisi altinda, onlari olusturan liflerin kimyasal yapisi, malzemelerin teknik özellikleri sebebiyle boyut degisimine ugrayan halilarin boyut stabilizesini saglayan yöntem sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik örnek olarak ve hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak sekilde anlatilmaktadir.

Halinin dokunmasi sirasinda, atilan atkilarin distan içe dogru çekilmesiyle halinin eninde daralma olabilmektedir. Bu daralmayi önlemek için dokunacak halinin enine çekme payi verilir. Bilinen teknikte yasanan bu problem kalite sorunlari meydana getirmektedir. Bahsedilen sorunlarin önüne geçmek amaciyla daralmaya sebep olan atki iplikleri viskonelyaf / geri dönüsümlü viskon elyaf içeren Ipliklerden tercih edilmistir.

Bulus konusu yöntem için yapilan ön çalismalarda numara kalinlastikça ipligin daha çok çektigi gözlemlenmistir. Çünkü iplik kalinlastikça yapisi içindeki bosluklar artmistir. Bunun sonucunda da atki iplikleri daha çok su çekip kalinlasir ve boydan kisalir. Yani hali atki yönünde kisalir. Bu sebeple atki ipligi seçimi yapilirken iplik numarasi göz önünde bulundurulmalidir. Atki ipliginin elyaf karisim orani ve büküm katsayisi atki ipliginin çekmesini dolayisiyla halinin daralmasina sebep olan diger etkenlerdir.

Bulus konusu yöntem belirtilen amaçlari yerine getirebilmek amaciyla; 0 Hali üretiminde kullanilacak atki ipliginin %5-95 viskon elyaf oraninin ayarlanmasi 0 Atki ipliginin ring, openend ya da havajetli egirme tekniklerinden en az biriyle üretilmesi 0 Atki ipliginin büküm katsayisinin oe=4.1 - 4.5 araliginda verilmesi Islem basamaklarini içermektedir.

Ilk islem basamagi olan elyaf karisiminin ayarlanmasi islemi temelde atki ipliginin içerdigi elyaf yüzdesinin belirlenmesidir. Viskon/geri dönüsümlü viskon, viskon/sentetik elyaf, viskon/dogal elyaf gibi farkli karisimlar tercih edilebilir. Halilarin çekme orani atki ipliklerini olusturan liflerin kimyasal yapisi, malzemelerin teknik özellikleri ile dogrudan baglantili oldugu için viskon elyafin yüzdelik orani bulus konusu yöntem için önemlidir.

Atki ipliginin üretimi ring, openend ya da havajetli egirme teknikleri ile saglanabilir.

Ring iplik egirme sistemi sürekli (kontinü) olarak ipligi egiren ve masuralara saran bir sistemdir. Bu sistemde iplik, çikis silindirlerini terk ettikten sonra dönen ig ve kopçanin içinden geçerek büküm almakta, ig üzerine takili olarak dönmekte olan masuraya sarilmaktadir. Ana iplik egirme elemani igdir. Fitil ayni sistemde inceltilerek büküm alip masuralara sarildigi için kontinü (devamli) bir sistemdir. Open-end (açik uç) egirme yöntemi bulus konusu yöntemde uygulanabilecek bir diger üretim teknigidir. Ring iplik egirmede üretim hizi sinirli oldugundan alternatif olarak ortaya çikan bir egirme teknigidir. Bulus konusu yöntemde kullanilabilecek bir diger teknik hava jetli egirme teknigidir.

Egirme sisteminin degisik olusu nedeniyle hava-jet ipligi, ring ipliginden oldukça farkli bir yapiya sahiptir, Iplik açik bir konumda son seklini aldigi için bütün lifler paralel degildir. Düzgün bir büküm islemi yapilamadigi için büküm sayisi ring ipliginde oldugu gibi istege göre seçilemez. Bu ipliklerin büküm sayisi epey yüksektir. Iplik mukavemeti ring ipligine nazaran % 10-20 kadar düsük olmasina ragmen hava jet ipliklerinde daha az zayif noktalar vardir bu nedenle dokuma sirasinda daha yüksek randiman elde edilmektedir. Bulus konusu yöntemin bir diger asamasi olan büküm kat sayisinin ayarlanmasi islem adiminda büküm kat sayisi, dokuma tezgâhinda üzerinde iplik üzerine binen yük göz önünde bulundurularak atki ipliginde düsük, çözgü ipliginde ise yüksek seçilir. Atki ipliginin büküm katsayisi de=4.1 - 4.5 araliginda seçilebilmektedir.

Bu basvurunun koruma kapsami, istemler kisminda belirlenmis olup yukarida kesinlikle örnekleme amaciyla anlatilanlarla sinirli tutulamaz. Teknikte uzman bir kisinin bulusta ortaya konan yeniligi, benzer yapilanmalari kullanarak da ortaya koyabilecegi ve/veya bu yapilanmayi ilgili teknikte kullanilan benzer amaçli diger alanlara da uygulayabilecegi açiktir. Dolayisiyla böyle yapilanmalarin özellikle basvurumuzun varliginda yenilik ve teknigin bilinen durumunun asilmasi kriterinden yoksun olacagi da asikârdir.

Claims (1)

ISTEMLER

1. Bulus, isi ve nem etkisi altinda, onlari olusturan liflerin kimyasal yapisi, malzemelerin teknik özellikleri sebebiyle boyut degisimine ugrayan halilarin boyut stabilizesini saglayan yöntem olup özelligi; 0 Hali üretiminde kullanilacak atki ipliginin %5-95 viskon elyaf oraninin ayarlanmasi 0 Atki ipliginin ring, openend ya da havajetli egirme tekniklerinden en az biriyle üretilmesi 0 Atki ipliginin büküm katsayisinin de=4.1 - 4.5 araliginda verilmesi Islem adimlarini içermesi ile karakterize edilmesidir.