TARIFNAME MERKEZI ISITMA ÇEVRIMINDEKI TIKANIKLIGI TESPIT ETMEK IÇIN BIR SISTEM TEKNIK ALAN Bulus, bir birinci hatti, bahsedilen birinci hattaki bir isitma bölgesinden geçen suyu isitmak için bir isitma hücresini, bahsedilen birinci hattaki suyu pompalamak için bir pompayi içeren bir su isiticisinin bahsedilen birinci hattini ve birinci hatla bir kapali çevrim olusturacak sekilde hidrolik olarak bagli bir merkezi isitma devresini içeren bir merkezi isitma çevrimindeki en azindan kismi bir tikanikligi tespit etmek için bir sistem ve bu sistemi içeren bir su isitici ilgilidir. ÖNCEKI TEKNIK Su Isiticilar, bir merkezi isitma çevrimine baglidir. Çevrimdeki sivi, su isiticiya girerek isitilmakta, isinan su merkezi isitma çevrimine aktarilmakta ve merkezi isitma çevirimindeki radyatör gibi merkezi isitma bilesenlerinden geçerek isisini merkezi isitma elemanlarinin bulundugu ortama vererek sogumakta, çevrimini tamamladiktan sonra tekrar su isiticiya gelmektedir. Merkezi isitma çevrimindeki borular ve merkezi isitma bilesenleri zamanla çesitli partiküller, su ile hava ile vb. etkilesime girerek meydana gelen maddeler vb. etkenler sebebiyle zamanla tikanabilmektedir. Tikaniklik, merkezi isitma bilesenlerinin ortami isitma miktarinin düsmesine sebep olmaktadir. Bu da, tikanma zamanla oldugundan kullanici tarafindan fark edilmeden uzun süreler boyunca düsük kapasitede kullanima sebep olabilmektedir. Bu durum kullanicinin rahatsiz olmasina ve enerji tüketiminin artmasina sebep olabilmektedir. Sonuç olarak, yukarida bahsedilen tüm sorunlar, ilgili teknik alanda bir yenilik yapmayi zorunlu hale getirmistir. BULUSUN KISA AÇIKLAMASI Mevcut bulus yukarida bahsedilen dezavantajlari ortadan kaldirmak ve ilgili teknik alana yeni avantajlar getirmek üzere, bir sistem ile ilgilidir. Bulusun bir amaci, merkezi isitma çevrimindeki tikanikliklarin tespit edilmesini saglayan için sistem ortaya koymaktir. Bulusun diger bir amaci merkezi isitma çevrimindeki tikanikliklarin mevcut teknikteki sistemlere göre daha erken tespit edilmesini saglayan bir sistem ortaya koymaktir. Bulusun diger bir amaci su isiticilarinin bilesenlerinin kullanim ömrünün en azindan kismen arttirilmasini saglayan önleyici bir sistem ortaya koymaktir. Bulusun diger bir amaci merkezi isitma çevrimindeki tikanikligin en azindan kismen giderilmesini saglayan bir sistem ortaya koymaktir. Yukarida bahsedilen ve asagidaki detayli anlatimdan ortaya çikacak tüm amaçlari gerçeklestirmek üzere mevcut bulus, bir birinci hatti, bahsedilen birinci hattaki bir isitma bölgesinden geçen suyu isitmak için bir isitma hücresini, bahsedilen birinci hattaki suyu pompalamak için bir pompayi içeren bir su isiticisinin bahsedilen birinci hattini ve birinci hatla bir kapali çevrim olusturacak sekilde hidrolik olarak bagli bir merkezi isitma devresini içeren bir merkezi isitma çevrimindeki en azindan kismi bir tikanikligi tespit etmek için bir sistemdir. Buna göre yeniligi, isitma bölgesinden çikan suyun sicakligini ölçmek için bir birinci sicaklik sensörünü; suyun merkezi isitma bölgesine girmeden önce sicakligini ölçmek için bir ikinci sicaklik sensörünü; merkezi isitma çevrimindeki suyun akis hizini ölçmek için bir akis ölçüm vasitasini; pompadaki önceden belirlenmis en az elektriksel noktadan akan akimi ölçmek için en az bir akim ölçüm vasitasi, pompa tarafindan tüketilen elektrik enerjisini ölçmek için en az bir enerji tüketimi ölçüm vasitasi veya pompanin bir pervanesinin zamana göre devrini ölçmek için en az bir devir ölçüm vasitasindan en az birini; bahsedilen birinci sicaklik sensörü, bahsedilen ikinci sicaklik sensörü, bahsedilen akis ölçüm birimiyle ve bahsedilen akim ölçüm vasitasi, bahsedilen enerji tüketimi ölçüm vasitasi veya devir ölçüm vasitasindan en az biriyle ölçümleri alacak sekilde iliskili olan ve aldigi ölçümleri alindiklari zaman bilgisiyle iliskilendirerek bir hafiza birimine kaydedecek sekilde konfigüre edilmis bir kontrol birimini içermesi, bahsedilen kontrol biriminin, - saklanan ölçümleri monitörlenmesi, - bir birinci zaman araliginda birinci sicaklik sensöründen alinan ölçümler ve ikinci sicaklik sensöründen alinan ölçümlerin farklari olan fark sicakliklarinda bir artis trendini belirlediginde, - bahsedilen birinci zaman araliginda akis sensöründen alinan ölçümlerde bir azalis trendi belirlediginde, - akim ölçüm vasitasindan alinan ölçümün bir birinci maksimum degerde oldugu, enerji tüketim ölçüm vasitasindan alinan ölçümün bir ikinci maksimum degerde oldugu ve/veya devir ölçüm vasitasindan alinan ölçümün bir üçüncü maksimum degerde oldugu belirlendiginde, - merkezi isitma çevriminde en azindan kismi bir tikanmaya iliskin sinyal üretilmesi adimlarini gerçeklestirecek sekilde konfigüre edilmis olmasidir. Böylece merkezi isitma çevrimindeki tikanmanin tespit edilmesi saglanmaktadir. Bu tespit, tikanmanin erken tespit edilip, kullanicinin konforsuz isitmaya maruz kalma süresinin azaltilmasini da saglamaktadir. Erken tespit sayesinde, teknik servis bilgilendirilip, parça degisimi, servis müdahalesi gibi islemlerin daha verimli planlanmasi ve isitici bilesenlerinin kullanim ömürlerinin arttirilmasi saglanabilmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinin özelligi, üretilen sinyalin kullaniciya sunulmasini saglamak için kontrol birimi tarafindan kontrol edilen bir kullanici arayüzünü içermesidir. Böylece kullanicinin tikanikliga iliskin bilgi edinmesi saglanmaktadir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, kontrol biriminin suyun merkezi isitma çevriminde türbülansli olarak akmasini saglar biçimde kontrol edecek sekilde konfigüre edilmis olmasidir. Böylece, merkezi isitma çevriminde türbülansli akis saglanarak suyun kenarlara kesme kuvveti uygulayip tikanikliga sebep olan parçaciklarin en azindan kismen boru yüzeyinden koparilmasi saglanmaktadir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen kullanici arayüzünün su isitici üzerinde saglanmis olmasidir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen kullanici arayüzünün su isiticidan uzak bir konumda konumlaniyor olmasi ve kontrol birimiyle kablosuz olarak haberlesecek sekilde konfigüre edilmis olmasidir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen kullanici arayüzünün bir elektronik terminalde saglanmis olmasi ve kontrol birimiyle kablosuz olarak haberlesecek sekilde konfigüre edilmis olmasidir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen akis ölçüm vasitasinin birinci hatta saglanmis olmasidir. SEKILIN KISA AÇIKLAMASI Sekil 1' de sistemin temsili görünümü verilmistir. Sekil 2, de sistemin sematik bir görünümü verilmistir. Sekil 3' de sistemin kombi tipi isiticida uygulandigi temsili bir görünümü verilmistir. BU LUSUN DETAYLI AÇIKLAMASI Bu detayli açiklamada bulus konusu, sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak örneklerle açiklanmaktadir. Bulus, bir birinci hatti (110), bahsedilen birinci hattaki (110) bir isitma bölgesinden geçen suyu isitmak için bir isitma hücresini, bahsedilen birinci hattaki (110) suyu pompalamak ve birinci hatla (110) bir kapali çevrim olusturacak sekilde hidrolik olarak bagli bir merkezi isitma devresini (310) içeren bir merkezi isitma çevrimindeki en azindan kismi bir tikanikligi tespit etmek için bir sistemdir (200). Burada sözü edilen merkezi isitma çevrimi, su isiticisi (100) içerisinde saglanmis birinci hatti (110) ve birinci hatta (110) isitilan sivinin birinci hattan (110) çikip dolastigi bir merkezi isitma devresini (310) içermektedir. Merkezi isitma devresi (310), borular ve radyatör gibi merkezi isitma bilesenlerini içerebilmektedir. Su isitici (100) mümkün bir yapilanmada sekil 3'deki gibi, kombi tipinde bir isitici da olabilmektedir. Bir baska deyisle, hem merkezi isitma çevriminde sicak su dolasmasini saglamakta hem de bir evsel kullanim hattindaki (320) suyun isitilmasi saglanmaktadir. Evsel kullanim hatti (320) bir isi esanjörü ile iliskilidir, isi esanjörü de su isiticisindaki (100) bir valf ile birinci hattan (110) ayrilan bir ikinci hat (120) ile baglidir. lsitilmis su ikinci hat (120) vasitasiyla isi esanjöründe evsel kullanim hattindaki (320) suyu isitmaktadir. Merkezi isitma çeviriminde pompanin (140) pervanesinin dönmesine engel olan bir engelden kaynaklanan bir yavaslama oldugunda, pompanin (140) tükettigi güç, pervanenin dönme hizi gibi degiskenlerdeki azalma gerçeklesmektedir. Bulusun amaci, merkezi isitma çevrimindeki bir tikanmadan kaynaklanan akis yavaslamasini tespit etmek bir baska deyisle merkezi isitma Çevrimindeki tikanmayi tespit etmektir. Bulus konusu sistem (200), merkezi isitma çevrimindeki sivinin hacimsel akis hizini ölçmek için bir akis ölçüm vasitasini (220) içermektedir. Akis ölçüm vasitasi (220) mümkün bir yapilanmada su isiticinin (100) birinci hattinda (110) saglanabilmektedir. Sistemi (200), isitma bölgesinden çikan suyun sicakligini ölçmek için bir birinci sicaklik sensörünü (231) içermektedir. Bahsedilen birinci sicaklik sensörü (231) birinci hattan (110) çikan isinmis suyun merkezi isitma devresine (310) beslendigi birinci hattin (110) bir (110) merkezi isitma besleme ucu (111) ile bir isitma hücresi arasinda saglanmistir. Isitma bölgesine girmek üzere olan suyun sicakligini ölçmek için bir ikinci sicaklik sensörü (232) saglanmistir. Bahsedilen sicaklik sensörü, suyun merkezi isitma devresinde (310) dolasip birinci hatta (110) geri beslenmesini saglayan birinci hattin (110) bir merkezi isitma dönüs ucu (112) ile isitma hücresi arasinda saglanmistir. Pompa (140) da isitma hücresi ile merkezi isitma dönüs ucu (112) arasinda saglanmis olabilmektedir. Sistem, pompanin (140) bir elektriksel noktasindan akan akimi ölçmek için bir akim ölçüm vasitasi (141), pompanin (140) tükettigi elektrik enerjisini ölçmek için bir enerji tüketim ölçüm vasitasi ve pompanin (140) bir pervanesinin zamana göre devir sayisini ölçmek için bir devir ölçüm vasitasindan (143) en az birini içermektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinda sistem (200), bu ölçüm vasitalarinin hepsini bir arada içerebilmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinda, bu vasitalar pompaya (140) entegre bilesenlerdir. Sistem, birinci sicaklik sensörü (231), ikinci sicaklik sensörü (232), akis ölçüm vasitasindan (220) ölçümleri alacak sekilde konfigüre edilmis bir kontrol birimini (210) içermektedir. Kontrol birimi (210) ayrica pompayi (140) kontrol edecek sekilde de konfigüre edilmistir. Kontrol birimi (210) ayrica, enerji tüketimi ölçüm vasitasi (142), akim ölçüm vasitasi (141) ve devir ölçüm vasitasindan (143) en az birinden ölçümleri alacak sekilde bu bilesenlerle elektriksel olarak baglidir. Kontrol birimi (210), bir islemci birimini (211) içermektedir. Kontrol birimi (210) ayrica, islemci biriminin (211) veri okuma ve veri yazma yapacak sekilde iliskili oldugu bir islemci birimini (211) içermektedir. Islemci birimi (211), sensörler ve ölçüm vasitalarindan alinan ölçümleri, alindiklari zaman bilgisiyle iliskilendirerek hafiza birimine (212) kaydetmektedir. Islemci birimi (211), bir islemci olabilmekte, hafiza birimi (212) de verileri kalici olarak saklayan bir bellek olabilmektedir. Hafiza birimi (212), islemci birimi (211) tarafindan yürütüldügünde bulus konusu sistemin (200) yenilikçi yönünün gerçeklesmesini saglayan adimlarin uygulanmasini saglayan komut satirlarindan olusan bir yazilimi da içerebilmektedir. Sistem, kullaniciya bilgi sunmak için bir kullanici arayüzünü (250) de içerebilmektedir. Bahsedilen kullanici arayüzü (250), bir ekran olabilmektedir. Kullanici arayüzü (250), isitici üstünde veya su isiticiya (100) uzak bir konumda islemci birimiyle (211) kablosuz olarak haberlesecek sekilde saglanabilmektedir: Kullanici arayüzü (250), mobil bir elektronik terminalde de saglanabilmektedir. Kontrol birimi (210), bir sunucuya tikanikliga iliskin sinyal göndermek için bir haberlesme arayüzünü de içerebilmektedir. Islemci birimi (211), bulusun yenilikçi yönü olarak, sensörleri ve ölçüm vasitalarini monitörleyerek merkezi isitma çevrimindeki tikanikligi tespit etmektedir. Daha detayli olarak kontrol biriminin (210) islemci birimi (211) asagidaki adimlari gerçeklestirmektedir: - saklanan ölçümleri monitörlenmesi, - bir birinci zaman araliginda birinci sicaklik sensöründen (231) alinan ölçümler ve ikinci sicaklik sensöründen (232) alinan ölçümlerin farklari olan fark sicakliklarinda bir artis trendini belirlediginde, - bahsedilen birinci zaman araliginda akis sensöründen alinan ölçümlerde bir azalis trendi belirlediginde, - akim ölçüm vasitasindan alinan ölçümün bir birinci maksimum degerde oldugu, enerji tüketim ölçüm vasitasindan alinan ölçümün bir ikinci maksimum degerde oldugu ve/veya devir ölçüm vasitasindan (143) alinan ölçümün bir üçüncü maksimum degerde oldugu belirlendiginde, - merkezi isitma çevriminde en azindan kismi bir tikanmaya iliskin sinyal üretilmesi. Burada sözü edilen birinci maksimum deger, pompanin bahsedilen noktasindan normal sartlarda alinabilecek en yüksek akim degerini, ikinci maksimum deger pompanin normal sartlarda tüketiyor olabilecegi en yüksek enerji, üçüncü maksimum deger de pompanin pervanesinin normal sartlarda çikabilecegi en yüksek devir sayisini ifade etmektedir. Buradaki normal sartlar, hatasiz çalisan bir su isiticinin merkezi isitma yapmak üzere pompayi kullandigi kosullari ifade etmektedir. Islemci birimi, artis trendini ve azalis trendini su sekilde belirleyebilmektedir: islemci birimi (211), önceden belirlenen sayidaki gözlemlenen ölçümlerin bir baslangiç ve bir bitis degerleri sirasiyla bir normal deger araliginin baslangiç ve bitis degerlerinden fazla olan bir birinci deger araliginda oldugunu tespit ettiginde bir artis trendi oldugunu belirlemekte, önceden belirlenen sayidaki gözlemlenen ölçümlerin baslangiç ve bitis degerleri sirasiyla normal deger araliginin baslangiç ve bitis degerlerinden az olan bir birinci deger araliginda oldugunu tespit ettiginde bir azalis trendi oldugunu belirlemektedir. Alternatif olarak, zamana göre ardisik ölçümlerin çogunlugunun artis gösterdigini tespit ettiginde ve belirli esik degerlerini astigini tespit ettiginde artis trendi, azalis gösterdigi ve belirli esik degerlerinin altinda kaldigini tespit ettiginde azalis trendi oldugunu belirleyebilmektedir. Bir mümkün yapilanmada, belirli araliklarla gözlemlenen maksimum ve/veya minimum degerleri göz önünde bulundurularak artis veya azalis trendi belirlenebilmektedir. Merkezi isitma çevriminde tikaniklik oldugunda, sivi daha uzun sürede çevrimi tamamlayacagindan ve daha az miktarda su yolculuk ediyor olacagindan daha fazla isi kaybina ugramaktadir. Ayrica, akis hizi azaldigindan isitma bölgesinde daha fazla kalmakta ve su isiticidan (100) çikan suyun sicakligi da artmaktadir. Bu da isitma bölgesinden çikan sivi ile merkezi isitma çevrimini dolasip isitma bölgesine geri gelen sivinin sicakliklari arasindaki farkin artmasina sebep olmaktadir. Sivi akisinin zamanla yavasladigi da akis sensörü vasitasiyla tespit edilmis olmaktadir. Pompanin (140) da maksimum degerlerde çalisiyor olmasi, pompanin (140) fiziksel bir engel sebebiyle dönmesinin engellenmedigi bilgisini verdigi için yukaridaki kosullar saglandiginda merkezi isitma çevriminde bir tikaniklik oldugu belirlenmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinda kontrol birimi (210), artis trendi ve azalma trendinin büyüklügüne göre tikanmayi kategorilere ayirabilmektedir. Daha detayli olarak kontrol birimi (210) birinci hacimde bir tikaniklik tespit ettiginde pompanin (140) birinci hacimde türbülansli sivi akisina sebep olacak sekilde çalistirilmasini saglayacak sekilde konfigüre edilmistir. Türbülansli akis sayesinde sivi parçaciklari dogrusal disinda hareketler gerçeklestirerek (spiral vb.) borunun kenarlarina arttirilmis biçimde kesme kuvveti uygulamaktadir. Bu da borunun yüzeyinde tikanikliga sebep olan istenmeyen parçalarin boru yüzeyinden koparilarak temizlenmesini saglayabilmektedir Tikanikligin bulus konusu sistem (200) ile tespit edilebilmesi için monitörlemenin belirli bir süre gerçeklestirilmesi gerekmektedir. Örnegin. 30 günden uzun bir süre yapilabilmektedir. Tikaniklik bir anda olmadigi ve zamanla oldugu için uzun süreli monitörleme ile tikanikligin sebep oldugu artis ve azalis trendleri tespit edilebilmektedir. Monitörlemenin yapilacagi sirada merkezi isitma bilesenlerinin konumlarinin korunmasi gerekmektedir. Örnegin tüm radyatörler açik olmalidir. Monitörlemenin zamanla yapilmasi sayesinde, anlik ölçüm hatalarinin veya anlik olaylarla ortaya çikan ölçümlerin hatali bir tikaniklik tespitine sebep olmasi da engellenmektedir. Bulusun koruma kapsami ekte verilen istemlerde belirtilmis clup kesinlikle bu detayli anlatimda örnekleme amaciyla anlatilanlarla sinirli tutulamaz. Zira teknikte uzman bir kisinin, bulusun ana temasindan ayrilmadan yukarida anlatilanlar isiginda benzer yapilanmalar ortaya koyabilecegi açiktir. TR