TARIFNAME SAGLIKLI HAWAN BARINAGI Teknik Alan Bulus genel olarak; büyükbas süt hayvanlarin yetistirilmesi ve sütteki bakteri sayilarini (somatik hücre, mikroorganizma) düsürmek için kullanilacak olan saglikli hayvan barinagi ile ilgilidir Bulus özellikle; büyükbas süt hayvanlarinin yasam refahinin, barinak içi hijyen kosullarin ve süt kalitesinin artirilmasini saglayan saglikli hayvan barinagi ile ilgilidir. Teknigin Bilinen Durumu Teknigin bilinen durumundaki ahir, barinak gibi yapilarda, geleneksel havyan yetistiriciliginde yapilan yari açik serbest barinaklarda da hayvanlara ayrilan iç gezinti alani olmadigi için, sadece gübre siyirgi alanlari ve padoklar bulunmaktadir. Hayvan gübrelerinin, hayvanlarin bulunduklari ortamdan temizlenmesi yeteri kadar saglanmadigi için hayvanlar kirli padoklar üzerinde yatmakta, dizlerine kadar diski içinde kalmaktadir. Bu durum çesitli hastaliklara ve yedikleri yem rasyonlarini süte çeviremeyip verim azligina sebep olmaktadir. Ineklerin yan taraflarinda ve memelerindeki asiri pislik görülmekte, bu pislik süt sagiminin daha yavas gerçeklesmesine neden olur. Pis barinak kosullari süt tankinda bakteri sayisinin artmasina ve daha çok MASTITIS (meme hastaligi) meydana gelmesine yol açar. Mevcut barinaklarda, çok miktarda gübre ve pislik ineklerin diz altina kadar gelmekte olup, yatacak kuru alan bulunmamaktadir. Yari açik serbest barinaklarda ise, gübre siyirgi yollari ve yatak padoklari disinda alan yoktur. Tüm bunlar ineklerin, süt ve döl performansini olumsuz etkiler. Bu nedenlerden dolayi gübrenin altlik olarak kullanilmasi uygun degildir. Ayrica, bu ahirlarda yetistirilen hayvanlarin yatip kalkmasi için herhangi bir yardimci yapilanma bulunmamaktadir. Hem pis bir ortamin içerisinde hem de yardimsiz bir sekilde yatip kalkmaya çalisan hayvanlarin bilek, ayak ve dizlerine asiri yük binmektedir. Halbuki hayvanlarin yedikleri yemlerin hayvanlarin türüne göre ete veya süte dönüsebilmesi için, süt hayvanlarinin yemlerini yedikten sonra, yatip gevis getirmek için yatacaklari kuru alana ihtiyaçlari vardir mevcut barinaklarda bu alan yoktur.. Aksi halde verimlilik azalarak hem bakici hem de ülke için zarar meydana gelecektir. Bütün bu olumsuz kosullar hayvanlarin üreme oranina da etki etmekte ve döl verimliligini düsürmektedir. Sütçü sigir isletmelerinde, farkli zamanlarda ineklere baktigimizda ineklerin en az hastaligi oldugunu gösterir. Asidoz olan sürüde süt yagi ve süt miktari düsmektedir. Bunlara bagli olarak sürüde yüksek oranda topallik ortaya çikar. Topallik olan sürüde kizginligin gösterilmesinde de sorun çikar ve döl verimi etkinligi düser. Gevis getirmesinin az olmasinin en büyük nedeni, kaba yem kalitesinin veya toplam karma yem rasyonunun kötü olmasidir. Çiftlikteki yemler gereginden fazla karistirilip rasyon da ki selüloz tahrip edilmektedir. 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren kaliteli çig süt üretimindeki Avrupa Birligi (AB) somatik hücre olarak kabul edilmistir. Ülkemizde kötü barinak kosullari ve hatali besleme sonucu, süt isleme tesislerine gelen sütün bakteri yükü bu degerlerin çok üzerinde milyonlarla ifade edilmektedir. Somatik hücre, hayvanin kanindan süte geçen beyaz kan kürecikleri (akyuvarlar) ve meme bezi epitel hücrelerinden olusur. Inegin kendi vücuduna ait ölü hücreleridir. Beyaz kan kürecikleri yani akyuvarlar mikroplarla savasmak amaciyla meme dokusuna geçerler. Kötü ve pis barinak kosullarinda, meme mikroplarla ne kadar sik karsilasirsa sütte somatik hücre sayisi yüksek olur. Sütün kalitesi çiftlik yönetimi ve hayvan sagligiyla dogru orantilidir. Aflatoksinli yemle beslenen ineklerin, yemden süte geçen Aflatoksin A1 sütten insana geçerek Aflatoksin M1 'e dönüserek kanserojen etki yapmaktadir. Bütün bu sebeplerden dolayi, yurtdisi ülkeleri ve özellikle Avrupa Birligine üye olan ülkeler ülkemizden süt ve süt ürünlerini satin almamakta ve ekonomik olarak cari açiga bir çözüm olabilecek bir sektörü ülkemiz içerisinde döndürmeye çalismaktayiz. Kötü barinak kosullari, bakim, besleme hatalari, bilgi ve teknoloji eksikligi ile geleneksel üretim yöntemleriyle, evrensel degerlerde üretim ve ürün kalitesine ulasamiyoruz. Damizlik olarak aldigimiz gebe düveler kisa sürede sagliklarini kaybediyorlar. Yeni dogan dolar ödemek zorunda kaldik. Zoonoz hastaliklar dogal olarak omurgali hayvanlardan insanlara, insanlardan hayvanlara geçebilen hastaliklarin tümü olarak tanimlanabilir. Dünyamizda insan ve hayvanlari ilgilendiren 150'den fazla zoonoz hastaliginin var oldugu bilinmektedir. Ülkemizde çogu sigir, koyun ve kanatlilarda olmak üzere 40 civarinda zoonoz hastalik mevcuttur. Zoonoz hastaliklar gerek sayilarinin çoklugu gerekse yayilma alanlarinin genisligi bakimindan insan sagligini ciddi derecede tehdit etmektedirler. Örnegin Avrupa Birligi ülkelerinde görülen BSE (deli dana), Asya kitasinda ve Türkiye de görülen avlan infuluenza (kus gribi) hastaliginin görüldügü ülkelerin insanlarinda yarattigi endise zoonoz hastaliklarla mücadelenin önemini açikça ortaya koymaktadir. Ülkemizde sikça rastlanan zoonoz hastaliklar kuduz, tüberkiloz (verem), bruselloz (Malta hummasi), anthrax (Sarbon), Kirim Kongo, kus gribi, mastisit ve tenyalardan olusmaktadir. Tarim ve hayvancilik, insanlarin gida maddelerini karsilayan, insan yasamini dogrudan etkileyen vazgeçilmez bir ekonomik faaliyettir. Bütün bu olumsuzluklar hayvanlarin sevk ve idare edildigi, konforlu olarak hayat sürebildikleri, sevdikleri sekilde temiz ve kuru alanlarda yattigi, beslenme ve gevis getirme imkani bulduklari ve dolayisiyla saglikli olarak yetistirdikleri bir barinak yapilanmasi ile düzeltilebilir. Ülkemizde meralarin tümünde islah çalismasina ihtiyaç Teknigin bilinen durumundaki TR 2018/02568 numarali dokümanda, akilli ahirlar, akilli agillar, katli kümesler, katli tarlalar ve katli bahçelerden bahsedilmektedir. Bulus, süt hayvanciligi sektöründe kullanilmak üzere gelistirilmis büyükbas, küçükbas, kümes hayvanlarinin en saglikli ve en ekonomik sekilde yetistirilmesi, bitkilerin hormonsuz, tarim ilaci kullanilmadan tamamen organik olarak yetistirilmesi ile ilgilidir. Bu amaç için bulus, sagim makinesi, yemlik, ahir sistemi, çit, sopa, folluk ve kümes sistemini içermektedir. Ancak bahsedilen bulusta, hayvanlarin saglikli olarak yetistirilmesi için, silis kumlu yataktan, en az bir tarafi kapali, plastik college boru yapilanmasi bulunan bir padoklardan, iç gezinti alaninin üstü kapanabilen ve açilabilen bir barinaktan, temizligi saglayan iç gezinti alaninin hayvan basi tercihen 45 m2 oldugundan bahsedilmemektedir. Mevcut teknikteki bir diger doküman olan, U numarali dokümanda, hayvan ahir, kafes, padok veya arenada çamur azaltma yönteminden bahsedilmektedir. Bulus, agrega madde ile doldurulmus jeosellerin kullanimi ile mevcut bir çamurun iyilestirilmesi ve hayvanin ahir, kafes, padok veya arenada gelecekteki çamurun azaltilmasi için bir sistem ve yöntemi içerir. Sikistirilmis agrega maddesi ile doldurulmus aga bagli bir jeosel tabakasinin mevcut ahir, kafes, padok veya arena zemin topraginin üzerine yerlestirilmesiyle yeni bir yüzey olusturulur. Aga bagli jeoseller tabakasinin altina bir jeotekstil bariyer yerlestirilebilir. Agrega dolgulu jeosellerin üzerine istege bagli bir agrega katmani da eklenebilir. Jeoseller yükleri (hayvanlardan gelen agirlik) topraga dagitarak topragin yer degistirmesini ve çamur olusumunu önler. Ancak bahsedilen bulusta, hayvanlarin saglikli olarak yetistirilmesi için, silis kumlu yataktan, en az bir tarafi kapali, boru yapilanmasi bulunan bir padoklardan, iç gezinti alaninin üstü kapanabilen ve açilabilen bir barinaktan, temizligi saglayan iç gezinti alaninin hayvan basi tercihen 45 m2 oldugundan bahsedilmemektedir. Sonuç olarak, yukarida anlatilan olumsuzluklardan dolayi ve mevcut çözümlerin konu hakkindaki yetersizligi nedeniyle ilgili teknik alanda bir gelistirme yapilmasi gerekli kilinmistir. Bulusun Amaci Bulus, mevcut durumlardan esinlenerek olusturulup yukarida belirtilen olumsuzluklari çözmeyi amaçlamaktadir. Bulusun ana amaci, büyükbas süt hayvanlarin yetistirilmesi için kullanilacak olan, hayvanlarin bakimlarinin rahatlikla yapilmasini ve böylelikle kaliteli süt hayvanciligin yapilabilmesinin saglayan saglikli hayvan barinagi ortaya koymaktir. Saglikli hayvan barinak modeli, sürdürülebilirlik, verimlilik ve hayvan sagligi açisindan elzemdir. Hayvaniniz saglikli olmadigi müddetçe, saglikli et ve süt ürünleri elde edilemez. Bulusun bir diger amaci, hayvanlarin yedikleri milyarlarca degerindeki yem rasyonlarinin ete ve süte dönüsmesini saglayan saglikli hayvan barinagi ortaya koymaktir. Bulusun diger bir amaci, hayvan pisliklilerinin kolaylikla uzaklastirilabildigi saglikli hayvan barinagi ortaya koymaktir. Bulusun baska bir amaci, açilip kapanabilen tel terbiye sistemi sayesinde yagisli havalarda hayvanlara kuru zemin saglayan ve drenaj kanali sayesinde su baskinlarinin olusmasinin önlendigi saglikli hayvan barinagi ortaya koymaktir. Bulusun bir baska amaci, hayvanlarin kolaylikla yatip kalmasi için düsünülmüs padok önü borulara sahip, ayak hastaliklarini önleyen, saglikli hayvan barinagi ortaya koymaktir. Bulusun diger bir amaci, hayvanlarin hava akimlarindan korundugu padok yapilanmalarina sahip saglikli hayvan barinagi ortaya koymaktir. Yukarida anlatilan amaçlari yerine getirmek üzere bulus, büyükbas süt hayvanlarinin yasam refahinin, barinak içi hijyen kosullarin ve süt kalitesinin artirilmasini saglayan 0 barinagin etrafini çevreleyen çit, o barinagin kendi içerisinde kisimlara bölünmesini saglayan, gerdirme civatalari sayesinde sökülüp takilabilir, -tercihen kendir özlü çelikten mamul- halat, o hayvanlarin yataklari olan, zemini silis kum ile kaplanarak hayvanlarin rahat etmesini saglayan, -tercihen en az bir tarafi- tarafi sandviç panellerle kapatilarak rüzgarin hayvanlari rahatsiz etmesini önleyen en az bir padok, o bahsedilen padokta yer alan ve hayvanlarin yatmasi ve kalkmasi için bir dayanak olusturarak, eklem hastaliklarinin önüne geçilmesini saglayan, -tercihen plastik - en az bir boru, o bahsedilen barinagin üzerini kapatarak, içeriye yagis girmesini engelleyen ve barinagin içerisinde gölgeli alanlar olusmasini saglayan açilip kapanabilen en az bir tel terbiye sistemi, 0 barinaga giris çikis yapilamasini saglayan, en az bir kapi, içermektedir. Bulusun yapisal ve karakteristik özellikleri ve tüm avantajlari asagida verilen sekiller ve bu sekillere atiflar yapilmak suretiyle yazilan detayli açiklama sayesinde daha net olarak anlasilacaktir ve bu nedenle degerlendirmenin de bu sekiller ve detayli açiklama göz önüne alinarak yapilmasi gerekmektedir. Bulusun Anlasilmasina Yardimci Olacak Sekiller Sekil 1. bulus konusu saglikli hayvan barinagi temsili üstten kesit görünümüdür. Sekil 2. bulus konusu saglikli hayvan barinagi temsili üstten kesit yakin görünümüdür. Sekil 3. bulus konusu saglikli hayvan barinagi temsili üstten kesit yakin görünümüdür. Sekil 4. bulus konusu saglikli hayvan barinagi temsili önden kesit görünümüdür. Parça Referanslarinin Açiklamasi 1. Çit 2. Halat 3. Padok 4. Boru . Tel Terbiye Sistemi 6. Yemlik 7. Yalak 8. Vitamin ve Mineral Tasi 9. Kasinma Firçalari . Drenaj Kanali 11. Gübre Siyirgi Kanali 12. Kapi 13. Kayar Kapi 14. Traktör Yolu . Dis Gezinti Alani 16. Toprak Yol 17. Beton Parke 18. Iç Gezinti Alani 19. Redüktör . Bordür 21. Padok Demiri Bulusun Detayli Açiklamasi Bu detayli açiklamada, bulusa konu olan saglikli hayvan barinagi sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik olarak hiçbir kisitlayici etki olusturmayacak sekilde açiklanmaktadir. Sekil 2, bulus konusu, büyükbas süt hayvanlarinin yasam refahinin, barinak içi hijyen kosullarinin ve süt kalitesinin artirilmasini saglayan saglikli hayvan barinaginin temsili üstten kesit yakin görünümüdür. Bahsedilen barinak, etrafini çevreleyen çit (1), barinagin kendi içerisinde kisimlara bölünmesini saglayan, gerdirme civatalari sayesinde sökülüp takilabilir, -tercihen kendir özlü çelikten mamul- halat (2), hayvanlarin yataklari olan, zemini silis kum ile kaplanarak hayvanlarin rahat etmesini saglayan, -tercihen en az bir tarafi- tarafi sandviç panellerle kapatilarak rüzgarin hayvanlari rahatsiz etmesini önleyen padok (3), bahsedilen padokta (3) yer alan ve hayvanlarin yatmasi ve kalkmasi için bir dayanak olusturarak, eklem hastaliklarinin önüne geçilmesini saglayan, -tercihen plastik - boru (4), bahsedilen barinagin üzerini kapatarak, içeriye yagis girmesini engelleyen ve barinagin içerisinde gölgeli alanlar olusmasini saglayan açilip kapanabilen tel terbiye sistemi (5) ve barinaga giris çikis yapilamasini saglayan kapi (12) içermektedir. Padoklardaki hayvanlarin bulundugu kisim olan yataklarin özelligi, silis kumu olmasidir. Hayvanin yataktan kalkarken dizlerine binen yükü %50 azaltip ayak ve diz travmalarindan korumasi için -tercihen 160 mm'lik college plastik- boru yataklar üzerine koyulacaktir. Barinak alaninin üstü tel terbiye sistemi (5) ile kapatilacaktir. Bu sistem (5) günesin etkisiyle barinak tabaninin kuru kalmasini saglayacaktir. Yagmurlu havalarda üstü kapatilarak zeminin çamurlasmasi engellenecektir. Ülkemizde yapilan yari açik serbest barinaklarda hatali plan ve projeler nedeniyle hava sirkülasyonu (hava cereyani) hayvanlari rahatsiz etmektedir. Padoklarin (3) -tercihen Kuzey-Dogu-Bati dis cephelerinin, yine tercihen 3,5 metrelik direklere sahip sandviç panellerle- kapali olmasi, hayvanlarin rahatsiz oldugu ve hastaliga sebep olabilecek cereyani önleyecektir. Bahsedilen tel terbiye sisteminin (5) yüksekligi tercihen 4,5 metre olup egimi %33'tür. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda bahsedilen barinak ayrica, hayvan yemlerinin içerisine konuldugu yemlik (6), hayvanlarin su içtigi, içerdigi samandira sistemi sayesinde su seviyesi önceden belirlenen bir seviyenin altina indiginde kendiliginden önceden belirlenen farkli bir üst seviyeye kadar dolabilen yalak (7), hayvanlarin vitamin ve mineral almasi için bahsedilen barinaga yerlestirilen -tercihen yalak (7) yapilanmasinin karsisinda bulunan- vitamin ve mineral tasi (8), hayvanlarin kendilerini sürterek kasinma ihtiyaçlarinin giderilmesini saglayan kasinma firçasi (9), egimli yapisi sayesinde, bahsedilen çitin (1) içerisinde kalan bölgedeki sivilarin toplanarak barinaktan disari atilmasini saglayan drenaj kanali (10), egimli yapisi sayesinde, bahsedilen padogun (3) arkasinda barinak boyunca uzanarak, hayvan diskilarinin toplanip barinaktan disari atilmasini saglayan gübre siyirgi kanali (11) içerebilir. Yalaklar (7) 3 m2' lik her bölmedeki tercihen 20 bas hayvan için samandirali olarak tasarlanmis ve günde 50-100 lt su içen hayvanlarin burnunu batirarak doya doya su içmesi için uygun olarak tasarlanmislardir. Klasik çanak suluklar 50-100 lt suyu içebilmek için uygun degildir. Bahsedilen drenaj kanali (10) padogun (3) 50 cm disinda ve barinagin kuzey-dogu ve bati cephesinde asiri hizli yagmurlarda barinak içinin su almasini engellemek amaciyla planlanmistir. Barinakta su yalaginin (7) tercihen karsisinda vitamin mineral taslari (8) koyarak, istedigi zaman suyunu içen hayvanin mineral madde vitamin ihtiyacini karsilayabilmesi planlanmistir. Sagima giden hayvanlarin çikis kapisinin iki yaninda olan vitamin ve mineral taslarina (8) ve de su yalagina (7) erisimi kolaylastiracaktir. Kasinma firçalari (9) yemlik (6) ve yalaktan (7) tercihen uzak bir alana kurulacaktir. Bulus konusu barinak ayrica, bahsedilen halatlarla (2) bölünmüs kisimlarin arasinda birbirine geçis imkani ve traktörlerin alana girisini saglayan en az bir kayar kapiyi (13), barinak içerisinde traktörün gezmesi için ayrilmis bir traktör yolunu (14), hayvanlarin otlayabilecegi dis gezinti alanini (mera çimini) (15), bahsedilen halatlarla (2) bölünmüs kisimlarin arasindaki toprak yolu (16) ve beton parkeyi (17), hayvanlarin gevis getirip rahatlikla gezebilecegi iç gezinti alanini (kumlu tinli topragi) (18), iç gezinti alanini (18) ve dis gezinti alanini (15) içerebilir. Bahsedilen gezinti alanlari (15,18) yine bahsedilen sökülüp takilabilen halatlarla (2) bölünebilir ve toprak taban toprak isleme makinesi ile karistirilip temiz yüzey elde edilebilir. Iç gezinti alaninin(18) dogal süzgeç yapisi, yagmurlu zamanlarda üstü kapatilan barinaginin içinin kuru kalmasini (mevcut barinaklarda gübre siyirgi kanali (11) ile padok arasinda hiç alan birakilmazken) saglamaktir. Bahsedilen kuru alanlarda hayvanlar gevis getirerek yem rasyonunun ete ve süte dönüsmesi saglanabilir. Süt hayvanlarinda diski atimi arkadan oldugu için bahsedilen gübre siyirgi kanali (11) padoklarin (3) arkasina yerlestirilmistir. Etlik erkek büyükbas hayvanlarinda ise diski atimi ortadan gerçeklesmektedir ve gübre siyirgi kanalinin (11) arkada olmasi tercih edilecek br yapilanma degildir. Bulusun tercih edilen bir yapilanmasinda barinagin sadece iç gezinti alaninin (15) üzeri tel terbiye sistemi (5) ile kapatilmaktadir. Sekil 2'nin sag ve sol kismindaki yapilanmalar bölme olarak adlandirilabilir. Yani sekil 2'de 2 adet bölme görülmektedir. Her bir bölme tercihen 20 adet hayvan için planlanmistir. Sekil 1 de görülen 10 adet bölmeli barinak 200'e kadar hayvan alabilir ve bu bölmeler sayesinde yenidogan, dogum yapan, gebe olan hayvanlarin belirli bölmelerde olmasi saglanabilir. Bahsedilen bölmeler, halatlarla (3) bölünmektedir. Barinak içi hayvan basina net 45 m2 brüt 60 m2 gezinti alani olacaktir. Bu alan mevcut barinaklarda yoktur, barinakta hayvan basi gezinti alani toplam brüt 150 m2 'dir. Her alanda çok kolay def edilmektedir. ihtiyaç olursa ahir dezenfektani toz kireç ile dezenfekte edilebilir. Bahsedilen halatlar (2) gerdirme civatalarindan sökülerek barinak makinesi marifetiyle karistirilarak temiz bir toprak yüzeye sahip olabilir. Barinak yapiminda, ikinci el telefon agaç direkleri, sökülebilir galvanizli demir direkler, çati malzemeleri, bordür taslari, parke taslari ile sökülebilir sistemler kullanilarak malzemelerin tekrar baska alanda da kullanilabilecegi ve çevre kirliligi olusturmayacak malzemeler kullanilacaktir. Barinak, büyükbas süt hayvanciligi uygundur. Bahsedilen barinak, hayvan refahini ve barinak içi hijyeni sagladigi için, buzagi ölümlerini azaltacaktir. Köylerdeki sürdürülemez durumdaki süt kalitesini, köy üretici birligi olusturularak, ,ortak saglikli hayvan barinaklari olusturulabilir. Barinak modeli süt hayvanlarina dogal yasam ortamini, toprakta yatip gevis getirme imkanini saglamaktadir. Barinak -tercihen en az 20 süt hayvani- için planlanmistir. Bahsedilen redüktör (19), tel terbiye sistemini (5) açip kapamak için kullanilmaktadir. Redüktör (19) düsük bir devirde çalisarak tel terbiye sisteminine (5) bagli olan bir halati dolar veya açar. Bu dolama veya açma islemi ile barinagin üstü de kapanir veya açilir. Bordür (20) ve padok demiri (21) yapilanmalari ise padoklarin (3) sinirlarini belirlemektedir. Bahsedilen dis gezinti alani (15) hayvan basina tercihen 75 m2, iç gezinti alani 45 m2 Böylece, büyükbas süt hayvanlarin yetistirilmesi için kullanilacak olan, hayvanlarin bakimlarinin rahatlikla yapilmasini ve böylelikle kaliteli süt hayvanciligin yapilabilmesinin saglayan saglikli hayvan barinagi ortaya koyulmus olur. Sonuç itibariyle, süt hayvanlarina stresten uzak dogal ortamlarini saglayarak, yemlerini, yedikten sonra, yatarak gevis getirecekleri, kuru toprak alani saglamaktir. Güvenilir gida: saglikli insan parolasiyla yola çikilarak, insanlik için saglikli hayvansal ürünler üretebilmek için tasarim yapilmistir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR