TARIFNAME KONUM, HIZ VE IVME GERI BESLEME KONTROL CIHAZI TEKNIK ALAN Bulus titresim/soklarin sönümlenmesinde kullanilan pasif geri besleme kontrol cihazi ile ilgilidir. ÖNCEKI TEKNIK Insaat mühendisligi sistemleri (binalar, stadyumlar, köprüler, kuleler vb.), havacilik ve savunma sanayi sistemleri (kara, deniz, hava ve uzay vb.), agir sanayi (çelik fabrikalari, alüminyum fabrikalari, gemi yapimcilari, açik deniz petrol sondaji vb.) ve genel endüstri sistemlerinde (tekstil makineleri, pres baski makineleri, klima makineleri, hidrolik kiricilar, takim tezgahlari, robotik, elektro-optik, elektronik vb) kullanilan ekipmanlar üzerinde olusan sok ve titresim uyarilarinin olumsuz etkilerini azaltmak için sönümleme cihazlari kullanilmaktadir. Soklara ve titresimlere maruz kalan makinelerin ve yapilarin tasarimi, izolasyon veya sönümleme cihazlarinin eklenmesiyle büyük ölçüde iyilestirilebilmektedir. Makineler çevreye iletilen titresim ve soklar üretmektedir. Bu titresim ve soklar üretim sürecini ve dolayisiyla ürünlerin kalitesini etkilemektedir. Ayni zamanda diger makinelerin üretim sürecini de olumsuz etkilemektedir. Diger yandan titresimler nedeniyle olusan gürültü personel için saglik problemlerine neden olmaktadir. Mevcut teknikte titresim ve soklarin izolasyonu sistem pozisyonuna ve hiz geri beslemesine dayanmaktadir. Genellikle pasif emicilerin çogunda sadece sistem konumu ve hiz geri beslemesini kullanilmaktadir. Bundan dolayi ekipman çevresel titresimlerinden verimli bir sekilde yalitilamamakta, sapma sinirlanamamakta ve rezonansi azaltilamamaktadir. Böylece daha iyi sistem performansi elde edilememektedir. Ayrica mevcut teknikte; takim tezgahlarinda, robotikte dogru tepkinin alinmasinda, elektronik üretim için hassas aparat parçalarinin üretilmesinde ve yüksek binalarin deprem ve rüzgarlara karsi korunmasinda aktif titresim kontrol sistemleri kullanilmaktadir. Bu tür uygulamalarda ivme bir ivmeölçer tarafindan ölçülür ve aktüatörün sisteme kontrol kuvvetleri uygulamasi için aktif bir sinyal üretmek üzere kontrolöre geri beslenir. Burada aktüatör harici bir enerji kaynagi olarak kullanir. Aktif titresim kontrol sistemlerinde elektronik bilesenlerden dolayi yavas islem gerçeklestirmektedir. Ayni zamanda güvenilirligi, verimliligi ve saglamligi düsüktür. Bunlara ek olarak aktif titresim kontrol sistemlerinin imalati ve bakimi zordur. Bundan dolayi maliyetleri de yüksektir. dahil olmak üzere çesitli uygulamalar için enerji dagitma cihazlari alani ile ilgilidir. Sürtünme damperi genellikle bir sürtünme ekseni boyunca uzanan en az bir sürtünme kanali içeren bir kanal elemani ve ilgili bir sürtünme kanalina karsilik gelen en az bir sürtünme kamasi içermektedir. Daha fazla temas yüzey alani eklenerek sürtünme kuvveti arttirilabilmektedir. Sürtünme kuvveti, ayni zamanda, sikistirma yaylari veya diger yay elemanlari türleri gibi yaylar ve benzerlerinin eklenmesi yoluyla normal kuvvetin arttirilmasiyla da arttirilabilmektedir. Sonuç olarak, yukarida bahsedilen tüm sorunlar, ilgili teknik alanda bir yenilik yapmayi zorunlu hale getirmistir. BULUSUN KISA AÇIKLAMASI Mevcut bulus yukarida bahsedilen dezavantajlari ortadan kaldirmak ve ilgili teknik alana yeni avantajlar getirmek üzere, bir titresim ve soklarin sönümlenmesi için pasif geri besleme kontrol cihazi ile ilgilidir. Bulusun bir amaci, titresim ve soklarin izolasyonunu gerçeklestiren bir pasif geri besleme kontrol cihazi ortaya koymaktir. Bulusun diger bir amaci titresim ve soklarin sönümlenmesi için konum, hiz ile beraber sistemin ivmesinden de yararlanilarak daha verimli çalisan bir pasif geri besleme kontrol cihazi ortaya koymaktir. Bulusun diger bir amaci çok hizli, duyarli ve imalati kolay, bakimi kolay, ucuz, verimli, saglam ve güvenilir bir pasif geri besleme kontrol cihazi ortaya koymaktir. Yukarida bahsedilen ve asagidaki detayli anlatimdan ortaya çikacak tüm amaçlari gerçeklestirmek üzere mevcut bulus, titresim/soklarin sönümlenmesinde kullanilan pasif geri besleme kontrol cihazidir. Buna göre yeniligi, en az bir kovana sahip bir gövde, bahsedilen kovan içinde bir 2 ekseni boyunca en azindan kismen hareket edebilen ve sönümlemesi yapilmasi istenen unsur ile iliskilendirilmis en az bir itme/çekme kontrol mekanizmasi, bahsedilen itme/çekme kontrol mekanizmasi ve kovan arasinda sürtünme yolu ile sönümleme yapilmasina imkan veren en az bir kaldiraç mekanizmasi ve bahsedilen kaldiraç mekanizmasinin karsilikli taraflarinda konumlanmis ve itme/çekme kontrol mekanizmasinin z ekseni boyunca zit yönlü hareketi esnasinda sikistirilabilen en az bir birinci yay ve en az bir ikinci yay içermesidir. Böylece titresim ve soklarin sönümlenmesinde hiz ve yer degistirme ile birlikte sistemin ivmesi de kullanilarak daha verimli bir sönümleme islemi yapilmaktadir. Bulusun mümkün bir yapilanmasinin özelligi, kaldiraç mekanizmasi ile iliskili ve bahsedilen ikinci yayin sikistirilarak sönümleme kuvveti olusturulmasi için 2 ekseni boyunca zit yönlü hareket edebilen en az bir alt kap ve bahsedilen alt kap ile iç içe geçebilecek sekilde konfigure edilen en az bir alt tutucu içermesidir. Böylece sistem hem daha az yer kaplamakta hem de ikinci yay sikistirilarak daha yüksek verimde sönümleme islemi gerçeklestirilmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, alt kap ve bahsedilen alt tutucunun birbiri ile iç içe z ekseni boyunca hareket edebilmesi için alt kabin en az bir ikinci iç silindir grubu ve alt tutucunun bahsedilen ikinci iç silindir grubu formuna uyacak sekilde en az bir birinci iç silindir grubu içermesidir. Böylece isi iletim yüzey alani artirilarak sürtünme sonucu olusan isinin engellenmesi gerçeklesmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, itme/çekme kontrol mekanizmasinin, titresim/sokun sönümlenmesi için 2 ekseni boyunca hareket edebilen en az bir itme/çekme mili ve bahsedilen itme/çekme milinin alt tarafinda kaldiraç mekanizmasi ile irtibatlanabilen en az bir merkezi blok içermesidir. Böylece kaldiraç mekanizmasinin itme/çekme miline daha rijit bir sekilde sabitlenmesi yapilarak sönümleme sirasinda olusabilecek gevseklik problemlerinin önüne geçilmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, kayma gerilmeleri sonucu olusan isinmanin engellenmesi için bahsedilen birinci iç silindir grubu ile ikinci iç silindir grubu arasinda en az bir viskoelastik malzeme konumlandirilmis olmasidir. Böylece kayma gerilmeleri sonucu olusan sürtünme engellenmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen merkezi blogun kaldiraç mekanizmasi ile irtibatlanmasi için en az bir kilavuz eklem ve en az bir sabitleme yuvasi içermesidir. Böylece kaldiraç mekanizmasi merkeze bloga daha rijit sabitlenerek sürtünme sirasinda olusabilecek problemlerin önüne geçilmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, sürtünme sisteminin, itme/çekme milinin z ekseni boyunca hareketi esnasinda titresimin/sokun sönümlenmesi için kovan ile temas ederek sürtünme kuvveti olusturan ve birbiri üzerinde monte veya demonte edilebilen en az bir birinci ara baglanti elemani ve en az bir ikinci ara baglanti elemani içermesidir. Böylece sürtünme sisteminin herhangi bir sebepten dolayi degistirilmesi veya bakimi yapilmasi gerektiginde modüler sistemden dolayi daha kolay monte veya demonte edilmesi gerçeklestirilmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen birinci ara baglanti elemani ve bahsedilen ikinci ara baglanti elemaninin birbiri ile en azindan kismen çapraz olarak üst üste gelecek sekilde iliskilendirilmis olmasidir. Böylece sürtünme kuvvetinin olusmasi için kovan yüzeyine uygulanan basinç daha etkin bir sönümleme islemi gerçeklestirmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, birinci ara baglanti elemaninin en az bir birinci baglanti kolu ve ikinci ara baglanti elemaninin en az bir ikinci baglanti kolu içermesidir. Böylece sürtünme sisteminin hem merkeze bloga irtibatlanmasi gerçeklestirilmekte hem de kovan yüzeyine kuvvet uygulayan kollarin irtibatlanmasi gerçeklestirilmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, birinci ara baglanti elemaninin, itme/çekme milinin z ekseni yönünde hareketi esnasinda bahsedilen birinci baglanti kolunun itme/çekme milinin hareketine zit yönde esneyebilmesine imkan veren en az bir birinci döner mafsal ve ikinci ara baglanti elemaninin, itme/çekme milinin z ekseni yönünde hareketi esnasinda bahsedilen ikinci baglanti kolunun itme/çekme milinin hareketine zit yönde esneyebilmesine imkan veren en az bir ikinci döner mafsal içermesidir. Böylece sönümleme islemi sirasinda sürtünme kuvvetinin olusmasi esnasinda esneklik saglanarak daha verimli bir izolasyon gerçeklestirilmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen birinci baglanti kolunun en az bir ucunun merkezi blok ile irtibatlanmasi için en az bir birinci temas elemani içermesi ve bahsedilen ikinci baglanti kolunun en az bir ucunun merkezi blok ile irtibatlanmasi için en az bir ikinci temas elemani içermesidir. Böylece sürtünme sistemin merkeze bloga sabitlenmesi daha rijit bir sekilde yapilmaktadir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, birinci baglanti kolunun en az bir ucu ile dik olacak sekilde irtibatlanan en az bir birinci sürtünme kolu ve ikinci baglanti kolunun en az bir ucu ile dik olacak sekilde irtibatlanan en az bir ikinci sürtünme kolu içermesidir. Böylece daha fazla sürtünme mafsali saglanarak sürtünme kuvveti artirilmaktadir. Bununla birlikte örnegin asagi dogru itme/çekme hareketi sirasinda, dört alt temas sürtünme silindiri, sönümlenecek nesnenin ivmesine karsilik olarak yukari dogru sürtünme kuvvetleri saglamaktadir. Bununla birlikte yukari itme/çekme hareketi sirasinda, dört üst temas sürtünme silindiri, sönümlenecek nesnenin ivmesine yanit olarak asagi dogru sürtünme kuvvetleri saglamaktadir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen birinci sürtünme kolunun, itme/çekme milinin z ekseni yönünde hareketi esnasinda kovan ile arasinda sürtünme kuvveti olusturarak titresimin/sokun sönümlenmesi için en az bir birinci sürtünme mafsali içermesi ve bahsedilen ikinci sürtünme kolunun, itme/çekme milinin z ekseni yönünde hareketi esnasinda kovan ile arasinda sürtünme kuvveti olusturarak titresimin/sokun sönümlenmesi için en az bir ikinci sürtünme mafsali içermesidir. Böylece kovan ile temas ederek sürtünme kuvveti olusturarak titresimin/sokun sönümlenmesi gerçeklesmektedir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, kovanin, sürtünme sisteminin z ekseni (l) yönünde hareketi esnasinda titresimin/sokun sönümlenmesi için bahsedilen birinci sürtünme mafsali ve bahsedilen ikinci sürtünme mafsali ile iliskilendirilen en az bir sürtünme kilavuz yuvasi içermesidir. Böylece sürtünme mafsallari ile temas eden yüzey alani artirilarak sürtünme kuvvetinin artirilmasi saglanmaktadir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, bahsedilen sürtünme kilavuz yuvasi yüzeyi üzerinde en az bir fren balatasi konumlandirilmis olmasidir. Böylece kovan yapisi ve sürtünme sisteminin asiri isinmasi engellenerek yapisal bozulmalarin önüne geçilmektedir. Ayni zamanda daha yüksek bir sürtünme kuvveti olusturulmaktadir. Bulusun mümkün bir diger yapilanmasinin özelligi, birinci sürtünme mafsali ve ikinci sürtünme mafsalinin silindirik yapidan olusmasidir. Böylece sürtünme kilavuz yuvasi ile temas eden yüzey alani daha fazla oldugu için sönümlemede kullanilan sürtünme kuvveti artmaktadir. SEKILLERIN KISA AÇIKLAMASI Sekil 1'de bulus konusu pasif geri besleme kontrol cihazinin temsili bir perspektif görünümü verilmis. Sekil 2'de bulus konusu pasif geri besleme kontrol cihazi gövdesinin temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Sekil 3'te bulus konusu pasif geri besleme kontrol cihazi itme/çekme kontrol mekanizmasinin temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Sekil 4'te bulus konusu pasif geri besleme kontrol cihazi kaldiraç mekanizmasinin temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Sekil 5a'da bulus konusu kaldiraç mekanizmasi sürtünme sisteminin (31) temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Sekil 5b'de bulus konusu sürtünme sistemi birinci ara baglanti elemaninin temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Sekil 5c'de bulus konusu sürtünme sistemi ikinci ara baglanti elemaninin temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Sekil 6'da bulus konusu kaldiraç mekanizmasi üst kabin temsili bir perspektif görünümü verilmistir. BU LUSUN DETAYLI AÇIKLAMASI Bu detayli açiklamada bulus konusu sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik hiçbir sinirlayici etki olusturmayacak örneklerle açiklanmaktadir. Sekil 1'de bulus konusu pasif geri besleme kontrol cihazinin (1) temsili bir perspektif görünümü verilmis. Bahsedilen pasif geri besleme kontrol cihazi (1) titresim ve soklarin sönümlenmesinde kullanilmaktadir. Sönümleme islemi pasif geri besleme kontrolü ile mekanik olarak gerçeklestirilmektedir. Pasif geri besleme kontrol cihazi (1) ile titresimlerin/soklarin sönümlenmesi, titresim/sok üreten ekipmanin yer degistirmesi, hizi ve ivmesi ile birlikte pasif olarak geri beslemeye dayanmaktadir. Sönümleme islemi sirasinda sistem enerjisinin isi seklinde dagitilmasi için titresim/sok üreten ekipmanin ivmesi kullanilmaktadir. Buna göre pasif geri besleme kontrol cihazi (1) en az bir gövde (10), en az bir itme/çekme kontrol mekanizmasi (20), en az bir kaldiraç mekanizmasi (30), en az bir birinci yay (40) ve en az bir ikinci yay (50) içermektedir. Bahsedilen gövde (10), bahsedilen itme/çekme kontrol mekanizmasini (20) ve bahsedilen kaldiraç mekanizmasini (30) çevrelemektedir. Itme/çekme kontrol mekanizmasi (20) üst tarafina titresim/sok üreten ekipman (sekillerde gösterilmemistir) baglanmaktadir. Itme/çekme çubugu mekanizmasi gövde (10) içerisinde 2 ekseni (l) boyunca hareket edebilmektedir. Itme/çekme kontrol mekanizmasi (20) kaldiraç mekanizmasi (30) ile irtibatlanmaktadir. Kaldiraç mekanizmasi (30) gövde (10) içerisinde 2 ekseni (l) boyunca hareket ederek sönümleme islemi gerçeklestirilmektedir. Bahsedilen birinci yay (40), kaldiraç mekanizmasinin (30) alt tarafinda gövde (10) içinde ve bahsedilen ikinci yay (50), kaldiraç mekanizmasinin (30) üst tarafinda gövde (10) içinde konumlanmaktadir. Birinci yay (40) ve ikinci yay (50) sönümleme sirasinda ve sönümleme sonrasinda itme/çekme kontrol mekanizmasinin (20) 2 ekseni (l) boyunca yer degistirmesi esnasinda elastik bir kuvvet saglamak için kullanilmaktadir. Birinci yay (40) ve ikinci yay (50) yer degistirmeye tepki olarak bir kuvvet saglamaktadir. Titresimin/sokun sönümlenmesi esnasinda itme/çekme kontrol mekanizmasinin (20) 2 ekseni (l) üzerinde asagi yönde (lll) hareketi esnasinda ikinci yay (50) sikismaktadir. Sönümleme islemi tamamlandiktan sonra ikinci yay (50) topladigi enerji ile itme/çekme kontrol mekanizmasinin (20) baslangiç konumuna ya da 2 ekseni (l) üzerinde yukari yönde (ll) hareket etmesini saglamaktadir. Itme/çekme kontrol mekanizmasinin (20) 2 ekseni (l) üzerinde yukari yönde (ll) hareketi esnasinda birinci yay (40) sikismaktadir. Böylece itme/çekme kontrol mekanizmasinin (20) 2 ekseni (l) boyunca hareketi esnasinda daha verimli bir sistem elde edilmektedir. Sekil 2'de bulus konusu pasif geri besleme kontrol cihazi (1) gövde (10) temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Gövde (10) en az bir kovan (11), en az bir üst tutucu (12) ve en az bir alt tutucu (13) içermektedir. Bahsedilen üst tutucu (12) ve bahsedilen alt tutucu (13), bahsedilen kovana (11) baglanti elemanlari ile baglanmaktadir. Kovan (11) en az bir sürtünme kilavuz yuvasi (111) içermektedir. Bahsedilen sürtünme kilavuz yuvasi (111) z ekseni (l) boyunca olusturulmaktadir. Tercihen kovan (11), dört adet sürtünme kilavuz yuvasi (111) içermektedir. Birinci yay (40) ve ikinci yay (50) sirasiyla üst tutucu (12) ve alt tutucu (13) ile irtibatlanmaktadir. Üst tutucu (12) birinci yayin (40) kovan (11) içinde konumlanmasi için en az bir birinci yay yuvasi (121) içermektedir. Birinci yay (40) bahsedilen birinci yay yuvasi (121) ile irtibatlanarak hareketi sinirlandirilmaktadir ve sabitlenmektedir. Üst tutucu (12), itme/çekme kontrol mekanizmasinin (20) 2 ekseni (l) boyunca hareketi için en az bir yatak (122) içermektedir. Bahsedilen yatak (122) prizmatik formdan olusmaktadir. Alt tutucu (13) ikinci yayin (50) kovan (11) içinde konumIanmasi için en az bir ikinci yay yuvasi (131) içermektedir. Ikinci yay (50) bahsedilen ikinci yay yuvasi (131) ile irtibatlanarak hareketi sinirlandirilmaktadir ve sabitlenmektedir. Alt tutucu (13), kaldiraç mekanizmasi (30) ile iç içe geçebilecek yapidan olusmaktadir. Bundan dolayi alt tutucu (13) tek bir yapidan olusacak sekilde en az bir birinci iç silindir grubu (132) içermektedir Bahsedilen birinci iç silindir grubu (132) ile isi transfer yüzey alani artirilmaktadir. Böylece pasif geri besleme kontrol cihazi (1) iç sürtünmesinden dolayi olusan isinma engellenmektedir. Sekil 3'de bulus konusu pasif geri besleme kontrol cihazi (1) itme/çekme kontrol mekanizmasinin (20) temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Buna göre itme/çekme kontrol mekanizmasi (20) ve bilesenleri sok/titresim emici performansi üzerindeki atalet etkisini azaltmak için düsük agirlikli ve yüksek mukavemetli malzemelerden üretilmektedir. Itme/çekme kontrol mekanizmasi (20) titresim/sokun sönümlenmesi için en az bir itme/çekme mili (21) ve en az bir merkezi blok (22) içermektedir. Bahsedilen itme/çekme mili (21) titresim/sok üreten ekipmanin baglanabilmesi için en az bir bas kisim (211) içermektedir. Bahsedilen bas kisim (211) itme/çekme mili (21) ile bir bütün olarak imal edilmektedir. Bas kisim (211) dairesel formdan olusmaktadir. Itme/çekme mili (21) alt tarafta bahsedilen merkezi blok (22) ile irtibatlanmaktadir. Merkezi blok (22) itme/çekme mili (21) ile baglanti elemanlari ile siki bir sekilde baglanmaktadir. Merkezi blok (22) kaldiraç mekanizmasi (30) ile irtibatlanmak için en az bir kilavuz eklem (221) ve en az bir sabitleme yuvasi (222) içermektedir. Bahsedilen kilavuz eklem (221) en az bir birinci silindir eleman (2211) ve en az bir ikinci silindir eleman (2212) içermektedir. Bahsedilen birinci silindir eleman (2211) ve bahsedilen ikinci silindir eleman (2212) çapraz sekilde birbiri üzerinde konumlanmaktadir. Kilavuz eklem (221), merkezi blok (22) tabani ile baglantilidir. Bahsedilen sabitleme yuvasi (222) içerisinde kaldiraç mekanizmasi (30) bilesenleri konumlanmaktadir. Itme/çekme mili (21), üst tutucuya (12) kayar sekilde oturan ve üst tutucu (12) üzerindeki prizmatik ekleme uyacak sekilde 2 ekseni (l) boyunca yönlendirilebilen prizmatik yapidan olusmaktadir. Pasif geri besleme kontrol cihazinin (1) içine toz ve kir girmesini önlemek için itme/çekme mili (21) ile üst tutucu (12) arasina yayli kauçuk contalar (sekillerde gösterilmemistir) yerlestirilmektedir. Sekil 4'te bulus konusu pasif geri besleme kontrol cihazi (1) kaldiraç mekanizmasinin (30) temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Buna göre bahsedilen kaldiraç mekanizmasi (30) ve bilesenleri sok/titresim emici performansi üzerindeki atalet etkisini azaltmak için düsük agirlikli ve yüksek mukavemetli malzemelerden üretilmektedir. Kaldiraç mekanizmasi (30) en az bir sürtünme sistemi (31), en az bir üst kap (32) ve en az bir alt kap (33) içermektedir. Bahsedilen sürtünme sistemi (31) merkezi blok (22) ile irtibatlanmaktadir. Bahsedilen üst kap (32), sürtünme sistemi (31) ile üst tutucu (12) arasinda konumlanmaktadir. Üst kap (32) iç yüzeyi, tme/çekme milinin (21) 2 ekseninde (l) yukari (ll) ve asagi (lll) hareketleri sirasinda üst tutucu (12) dis yüzeyi ile temas ederek üzerinde kayma hareketi yapmaktadir. Üst kabin (32) dis yüzeyinde birinci yay (40) konumlanmaktadir. Üst kap (32), birinci yayin (40) kovan (11) içinde konumlanmasi için en az bir üçüncü yay yuvasi (321) içermektedir. Birinci yay (40), bahsedilen üçüncü yay yuvasi (321) ile irtibatlanarak hareketi sinirlandirilmaktadir ve sabitlenmektedir. Birinci yay (40), üst kabin (32) 2 ekseni (l) üzerinde yukari yönde (ll) hareketinde sikistirilarak enerji depolamaktadir. Bahsedilen alt kap (33) merkezi blok (22) ve itme/çekme mili (21) altinda konumlanmaktadir. Alt kap (33), alt tutucu (13) ile birbiri içine geçebilecek yapidan olusmaktadir. Böylece alt kap (33), itme/çekme milinin (21) asagi yönde (lll) hareketi esnasinda birinci iç silindir grubu (132) üzerinde 2 ekseni (l) boyunca kayma hareketi yapabilmektedir. Alt kap(33), tek bir yapidan olusacak sekilde en az bir ikinci iç silindir grubu (331) içermektedir Bahsedilen ikinci iç silindir grubu (331) ile isi transfer yüzey alani artirilmaktadir. Böylece pasif geri besleme kontrol cihazinin (1) iç sürtünmesinden dolayi olusan isinma engellenmektedir. Alt tutucunun (13) birinci iç silindir grubu (132) ile alt kabin (33) ikinci iç silindir grubu (331) arasinda en az bir viskoelastik malzeme (34) konumlandirilmaktadir. Bahsedilen viskoelastik malzeme (34) ile kayma gerilmeleri sonucu olusan sürtünme engellenmektedir. Böylece iç sürtünmeden dolayi olusacak isinma viskoelastik malzeme (34) ile sönümlenmektedir. Alt tutucunun (13) birinci iç silindir grubu (132) içermesi ve alt kabin ikinci iç silindir grubu (331) içermesiyle viskoelastik malzemenin (34) tüm hacminden faydalanilmaktadir. Çünkü birinci iç silindir grubu (132) ve ikinci iç silindir grubu (331) iç içe geçmis silindirlerden olusmaktadir. Böylece viskoelastik malzeme (34) ile temas eden yüzey alani artirilmaktadir. Alt kabin (33) dis yüzeyinde ikinci yay (50) konumlanmaktadir. Alt kap (33), ikinci yayin (50) kovan (11) içinde konumlanmasi için en az bir dördüncü yay yuvasi (332) içermektedir. Ikinci yay (50), bahsedilen dördüncü yay yuvasi (332) ile irtibatlanarak hareketi sinirlandirilmaktadir ve sabitlenmektedir. Ikinci yay (50), alt kabin (33) 2 ekseni (l) üzerinde asagi yönde (lll) hareketinde sikistirilarak enerji depolamaktadir. Sönümleme islemi tamamlandiktan sonra ikinci yay (50) ile birlikte viskoelastik malzeme (34) de, topladigi enerji ile itme/çekme kontrol mekanizmasinin (20) baslangiç konumuna ya da 2 ekseni (l) üzerinde yukari yönde (ll) hareket etmesini saglamaktadir. Sekil 5a'da bulus konusu kaldiraç mekanizmasi (30) sürtünme sisteminin (31) temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Buna göre sürtünme sistemi (31) en az bir birinci ara baglanti elemani (311) ve en az bir ikinci ara baglanti elemani (312) içermektedir. Bahsedilen birinci ara baglanti elemani (311) ve bahsedilen ikinci ara baglanti elemani (312) birbiri ile en azindan kismen çapraz olarak üst üste gelecek sekilde iliskilendirilmektedir. Sekil 5b'de bulus konusu sürtünme sistemi (31) birinci ara baglanti elemaninin (311) temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Buna göre birinci ara baglanti elemani (311) en az bir birinci döner mafsal (3111) içermektedir. Bahsedilen birinci döner mafsal (3111) en az bir birinci baglanti kolu (3112) ile irtibatlanmaktadir. Birinci döner mafsal (3111), bahsedilen birinci baglanti kolu (3112) ve birinci ara baglanti elemaninin (311) birbirine irtibatlanmasini saglamaktadir. Birinci döner mafsal (3111), itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) yönünde hareketi esnasinda birinci baglanti kolunun (3112) itme/çekme milinin (21) hareketine zit yönde esneyebilmesine imkan vermektedir. Birinci baglanti kolunun (3112) en az bir ucu merkezi blok (22) ile irtibatlanmak için en az bir birinci temas elemani (3113) içermektedir. Bahsedilen birinci temas elemani (3113) merkezi blok (22) ile irtibatlanmaktadir. Böylece itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) boyunca hareketi kaldiraç mekanizmasina (30) aktarilmaktadir. Birinci baglanti kolunun (3112) diger ucu en az bir birinci sürtünme kolu (3114) ile birbirine dik olacak sekilde irtibatlanmaktadir. Bahsedilen birinci sürtünme kolunun (3114) her iki ucunda en az bir birinci sürtünme mafsali (3115) yer almaktadir. Bahsedilen birinci sürtünme mafsali (3115), sürtünme kilavuz yuvasi (111) içinde 2 ekseni (l) yönünde kayma hareketi yapmaktadir. Böylece itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) yönünde hareketi esnasinda birinci sürtünme mafsali (3115) ile sürtünme kilavuz yuvasi (111) arasinda sürtünme kuvveti olusmaktadir. Böylece titresimin/sokun sönümlenmesi gerçeklestirilmektedir. Birinci ara baglanti elemani (311) en az bir birinci temas kanali (3116) içermektedir. Kilavuz eklem (221) üzerinde yer alan birinci silindir elemani (2211) bahsedilen birinci temas kanali (3116) üzerinde 2 ekseni (l) boyunca yukari yönde (ll) ve asagi yönde (lll) kayma hareketi yapabilmektedir. Böylece itme/çekme milinin (21) hareketi sirasinda kuvvet aktarimi sorunsuz bir sekilde saglanmaktadir. Ayni zamanda merkezi blok (22) ile kilavuz eklem (221) arasinda isi transferi yüzey alani artirilarak isinma engellenmektedir. Birinci ara baglanti elemani (311), ikinci ara baglanti elemani (312) ile en azindan kismen çapraz olarak üst üste gelecek sekilde konumlanmak için en az bir birinci iç bükey girinti (3117) ve en az bir birinci dis bükey girinti (3118) içermektedir. Bahsedilen birinci iç bükey girinti (3117) ve bahsedilen birinci dis bükey girinti (3118) "U" formdan olusmaktadir. Sekil 5c'de bulus konusu sürtünme sistemi (31) ikinci ara baglanti elemaninin (312) temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Buna göre ikinci ara baglanti elemani (312) en az bir ikinci döner mafsal (3121) içermektedir. Bahsedilen ikinci döner mafsal (3121) en az bir ikinci baglanti kolu (3122) ile irtibatlanmaktadir. Ikinci mafsal (3121), bahsedilen ikinci baglanti kolu (3122) ve ikinci ara baglanti elemaninin (312) birbirine irtibatlanmasini saglamaktadir. Ikinci döner mafsal (3121), itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) yönünde hareketi esnasinda ikinci baglanti kolunun (3122) itme/çekme milinin (21) hareketine zit yönde esneyebilmesine imkan vermektedir. Ikinci baglanti kolunun (3122) en az bir ucu merkezi blok (22) ile irtibatlanmak için en az bir ikinci temas elemani (3123) içermektedir. Bahsedilen ikinci temas elemani (3123) merkezi blok (22) ile irtibatlanmaktadir. Böylece itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) boyunca hareketi kaldiraç mekanizmasina (30) aktarilmaktadir. Ikinci baglanti kolunun (3122) diger ucu en az bir ikinci sürtünme kolu (3124) ile birbirine dik olacak sekilde irtibatlanmaktadir. Bahsedilen ikinci sürtünme kolunun (3124) her iki ucunda en az bir ikinci sürtünme mafsali (3125) yer almaktadir. Kilavuz eklem (221) üzerinde yer alan ikinci silindir elemani (2212) bahsedilen ikinci Bahsedilen ikinci sürtünme mafsali (3125), sürtünme kilavuz yuvasi (111) içinde 2 ekseni (l) yönünde kayma hareketi yapmaktadir. Böylece itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) yönünde hareketi esnasinda ikinci sürtünme mafsali (3125) ile sürtünme kilavuz yuvasi (111) arasinda sürtünme kuvveti olusmaktadir. Böylece titresimin/sokun sönümlenmesi gerçeklestirilmektedir. Ikinci ara baglanti elemani (312) en az bir ikinci temas kanali (3126) içermektedir. temas kanali (3126) üzerinde 2 ekseni (l) boyunca yukari yönde (ll) ve asagi yönde (lll) kayma hareketi yapabilmektedir. Böylece itme/çekme milinin (21) hareketi esnasinda kuvvet aktarimi artirilmaktadir. Ayni zamanda merkezi blok (22) ile kilavuz eklem (221) arasinda isi transferi yüzey alani artirilarak isinma engellenmektedir. Ikinci ara baglanti elemani (312), birinci ara baglanti elemani (311) ile en azindan kismen çapraz olarak üst üste gelecek sekilde konumlanmak için en az bir ikinci iç bükey girinti (3127) ve en az bir ikinci dis bükey girinti (3128) içermektedir. Bahsedilen ikinci iç bükey girinti (3127) ve bahsedilen ikinci dis bükey girinti (3128) "U" formdan olusmaktadir. Birinci iç bükey ikinci iç bükey girinti (3127) birbiriyle irtibatlanarak ikinci ara baglanti elemani (312) ile birinci ara baglanti elemani (311) birbiri üzerinde çapraz bir sekilde konumlanmaktadir. Sekil 6'da bulus konusu kaldiraç mekanizmasi (30) üst kabin (32) temsili bir perspektif görünümü verilmistir. Buna göre bahsedilen üst kap (32), birinci baglanti kolu (3112) ve ikinci baglanti kolu (3122) ile irtibatlandirilmak üzere en az bir oyuk (322) içermektedir. Bahsedilen oyuk (322), itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) üzerinde yukari yönde (ll) hareketi esnasinda birinci baglanti kolu (3112) ve ikinci baglanti kolu (3122) ile temas etmektedir. Böylece üst kap (32) 2 ekseni (l) üzerinde yukari yönde (ll) hareket ettiginde birinci yay (40) sikistirilmaktadir. Birinci yay (40) sikistirilma esnasinda enerji depolamaktadir. Üst kap (32), birinci yayin (40) depoladigi enerjinin bosaltilmasi asagi yönde (ll) hareket edebilmektedir. Titresimin/sokun sönümlenmesi için pasif geri besleme kontrol cihazi (1) su sekilde çalismaktadir; titresim/sok üreten ekipman, itme/çekme milinin (21) bas kismi (211) ile irtibatlidir. Titresimden/soktan dolayi itme/çekme kontrol mekanizmasi (20) 2 ekseni (l) üzerinde asagi yönde (lll) hareket etmektedir. Itme/çekme kontrol mekanizmasi (20) sürtünme sistemi (31) ile irtibatlidir. Sürtünme sisteminde (31) yer alan birinci sürtünme mafsali (3115) ve ikinci sürtünme mafsali (3125), sürtünme kilavuz yuvasi (111) içinde 2 ekseni (l) üzerinde asagi yönde (lll) hareket etmektedir. Böylece itme/çekme milinin (21) hareketine zit yönde bir sürtünme kuvveti olusturulmaktadir. Bu sayede sönümIeme gerçeklestirilmektedir. Sürtünme sistemi (31) alt kap (33) ile irtibatlidir. Sürtünme sisteminin (31) 2 ekseni (l) üzerinde asagi yönde (lll) hareket etmesiyle alt kap (33) da asagi yönde (lll) hareket etmektedir. Alt kap (33); birinci iç silindir grubu (132) üzerinde 2 ekseni (l) boyunca kayma hareketi yapabilmektedir. Alt tutucunun (13) birinci iç silindir grubu (132) ile alt kabin (33) ikinci iç silindir grubu (331) arasinda konumlanan viskoelastik malzeme (34) ile kayma gerilmeleri sonucu olusan sürtünme engellenmektedir. Böylece viskoelastik malzemenin (34) deformasyonundan kaynaklanan kayma gerilmeleri, sönümlenecek ekipmanin hizina tepki olarak bir sönümIeme kuvveti saglamaktadir . Alt tutucunun (13) birinci iç silindir grubu (132) ile alt kabin (33) ikinci iç silindir grubu (331) arasinda konumlanan viskoelastik malzeme (34) alt tutucunun (13) iç silindir grubu (132) ile alt kabin (33) ikinci iç silindir grubu (331) arasinda sönümIeme kuvveti saglamaktadir. Alt kabin (33) asagi yönde (lll) hareket etmesiyle ikinci yay (50) sikismaktadir. Böylece titresim/sokun sönümlenmesi daha verimli gerçeklesmektedir. Itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) üzerinde yukari yönde (ll) hareket etmesiyle birinci sürtünme içinde asagi yönde (ll) hareket etmektedir. Birinci sürtünme mafsali (3115) ve ikinci sürtünme mafsali (3125) ile sürtünme kilavuz yuvasi (111) arasinda olusan sürtünme kuvveti sayesinde sönümIeme hassas bir sekilde yapilmaktadir. Sürtünme sisteminin (31) 2 ekseni (l) üzerinde yukari yönde (ll) hareket etmesiyle üst kap (32) da yukari yönde (ll) hareket etmektedir. Üst kabin (32) yukari yönde (ll) hareket etmesiyle birinci yay (40) sikismaktadir. Bu sayede titresim/sokun sönümlenmesi daha verimli gerçeklesmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasina göre sürtünme kilavuz yuvasi (111) yüzeyi üzerine sürtünme kuvvetini artiracak en az bir fren balatasi (sekillerde gösterilmemistir) monte edilmektedir. Bahsedilen fren balatasi ile birinci sürtünme mafsalinin (3115) ve ikinci sürtünme mafsalinin (3125) sürtünme kilavuz yuvasi (111) içinde 2 ekseni (l) boyunca hareketi esnasinda isinmalarin ve malzeme kaybinin önüne geçilmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasina göre sürtünme kilavuz yuvasi (111) içinde 2 ekseni (l) boyunca hareket eden birinci sürtünme mafsali (3115) ve ikinci sürtünme mafsaIinin (3125) çelik malzemeden olusmaktadir. Böylece daha etkili bir sürtünme kuvveti elde edilmektedir. Bu sayede titresimlerin/soklarin sönümlenmesi daha verimli yapilmaktadir. Ayni zamanda birinci sürtünme mafsali (3115) ve ikinci sürtünme mafsaIinin (3125) çelik malzemeden olusmasi sürtünme sisteminin (31) mukavemetini artirmaktadir. Böylece kirilmalarim ve malzeme kaybinin önüne geçilmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasina göre birinci ara baglanti elemani (311) üzerinde iki adet birinci baglanti kolu (3112) yer almaktadir. Böylece birinci ara baglanti elemani (311) üzerinde toplam iki adet birinci temas elemani (3113) yer almaktadir. Ayni zamanda birinci ara baglanti elemani (311) üzerinde toplam dört adet birinci sürtünme mafsali (3115) yer almaktadir. Böylece sürtünme kilavuz yuvasi (111) üzerinde istenen sürtünme kuvveti elde edilerek verimli bir sönümleme islemi gerçeklestirilmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasina göre ikinci ara baglanti elemani (312) üzerinde iki adet ikinci baglanti kolu (3122) yer almaktadir. Böylece ikinci ara baglanti elemani (312) üzerinde toplam iki adet ikinci temas elemani (3123) yer almaktadir. Ayni zamanda ikinci ara baglanti elemani (312) üzerinde toplam dört adet ikinci sürtünme mafsali (3125) yer almaktadir. Böylece sürtünme sistemi (31) üzerinde toplam dört adet temas elemani (birinci temas elemani (3113) ve ikinci temas elemani (3123) ve toplam sekiz adet sürtünme mafsali (birinci sürtünme mafsali üzerinde toplam dört adet sürtünme kilavuz yuvasi (111) yer almaktadir. Böylece sürtünme kilavuz yuvasi (111) üzerinde istenen sürtünme kuvveti elde edilerek verimli bir sönümleme islemi gerçeklestirilmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasina göre birinci sürtünme mafsali (3115) ve ikinci sürtünme mafsali (3125) silindirik yapidan olusmaktadir. Böylece titresim/sok nedeniyle ani bir kuvvet olustugunda birinci sürtünme mafsalinin (3115) ve ikinci sürtünme mafsalinin (3125) silindirik yapisindan dolayi daha yüksek sürtünme kuvveti elde edilmektedir. Bu sayede sönümIeme islemi daha verimli bir sekilde yapilabilmektedir. Bulusun mümkün bir yapilanmasina göre birinci ara baglanti elemani (311) üzerine iki adet birinci temas kanali (3116) yer almaktadir. Birinci silindir elemaninin (2211) her iki ucu birinci temas kanallari (3116) ile irtibatlanmaktadir. Birinci silindir eleman (2211), birinci temas kanallari (3116) üzerinde kayma hareketi yapabilmektedir. Böylece itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) boyunca hareketi esnasinda kuvvet aktarimi artirilmaktadir. Ayni zamanda merkezi blok (22) ile kilavuz eklem (221) arasinda isi transferi yüzey alani artirilmaktadir. Bu sayede pasif geri besleme kontrol cihazinin (1) çalismasi sirasinda olusan isinma azaltilmaktadir. Bulusun mümkün bir yapilanmasina göre ikinci ara baglanti elemani (312) üzerine iki adet ikinci temas kanali (3126) yer almaktadir. Ikinci silindir elemaninin (2212) her iki ucu ikici temas kanallari ile irtibatlanmaktadir. Ikinci silindir eleman (2212), ikinci temas kanallari (3126) üzerinde kayma hareketi yapabilmektedir. Böylece itme/çekme milinin (21) 2 ekseni (l) boyunca hareketi esnasinda kuvvet aktarimi artirilmaktadir. Ayni zamanda merkezi blok (22) ile kilavuz eklem (221) arasinda isi transferi yüzey alani artirilmaktadir. Bu sayede pasif geri besleme kontrol cihazinin (1) çalismasi sirasinda olusan isinma azaltilmaktadir. Bulusun mümkün bir yapilanmasina göre pasif geri besleme kontrol cihazinin (1) çalismasi esnasinda iç sürtünmenin engellenmesi için sürtünme kilavuz yuvasi (111) disinda kalan alanlara, gövde (10), itme/çekme kontrol mekanizmasi (20), kaldiraç mekanizmasi (30), ve bilesenleri arasina kati yag (sekillerde gösterilmemistir) uygulanmaktadir. Böylece sistemin çalismasi sirasinda olusan iç sürtünme engellenmektedir. Bu sayede isinmanin önüne geçilmektedir. Bahsedilen kati yag gres yagidir. Pasif geri besleme kontrol cihazi (1) bilesenlerinin montaj adimlari asagida yer almaktadir. - Ilk olarak sürtünme kilavuz yuvasi (111) yüzeyi üzerine fren balatasi monte edilmektedir. Alt kap (33), alt tutucu (13) içine yerlestirilmektedir. Daha sonra alt kap (33) ile alt tutucu (13) arasina viskoelastik malzeme (34) monte edilmektedir. Alt tutucu (13) üzerindeki ikinci yay yuvasi (131) ve alt kap (33) üzerindeki dördüncü yay yuvasi (332) içine ikinci yay (50) konumlandirilmaktadir. Daha sonra alt tutucu (13) kovana (11) baglanti elemani ile sabitlenmektedir. - Birinci ara baglanti elemani (311) ve ikinci ara baglanti elemani (312) birlestirilerek sürtünme sistemi (31) elde edilir. Sürtünme sistemi (31) üzerinde yer alan birinci temas elemani (3113) ve ikinci temas elemani (3123) merkezi blok (22) ile irtibatlanmaktadir. Daha sonra sürtünme sistemi (31) ve merkezi blok (22) kovan (11) içine monte edilmektedir. - Itme/çekme mili (21) merkezi bloga (22) baglanti elemanlari ile baglanmaktadir. - Üst kap, sürtünme sisteminde (31) yer alan birinci ara baglanti elemani (311) ve ikinci ara baglanti elemani (312) üzerine oturacak sekilde monte edilmektedir. Daha sonra üst kap (32) üzerindeki üçüncü yay yuvasi (321) içine birinci yay (40) konumlandirilmaktadir. - Üst tutucu (12); birinci yayin (40), birinci yay yuvasina (121) oturacak sekilde konumlandirilmasiyla baglanti elemanlari ile kovana (11) sabitlenmektedir. Ayni zamanda üst tutucu (12), prizmatik formlu yatak (122) ile itme/çekme mili (21) prizmatik formunun birbirine uyacak sekilde kovana (11) baglanti elemanlari ile sabitlenmektedir. Tüm bu açiklamalara göre bulus konusu pasif geri besleme kontrol cihazi (1) ile titresimlerin/soklarin sönümlenmesi, titresim/sok üreten ekipmanin yer degistirmesi, hizi ve ivmesi ile birlikte pasif olarak geri beslemeye dayanmaktadir. Böylece pasif geri besleme kontrol cihazi (1), ivme sifir veya degisken oldugu durumda bile kullanilabilmektedir. Pasif geri besleme kontrol cihazi (1) ile sistem hizinin bir fonksiyonu olan sönümleme kuvveti ve sistem yer degistirmesinin bir fonksiyonu olan elastik kuvvet saglanmaktadir. Ivmenin fonksiyonu ile de enerji yutan elemanlar kullanilarak sitemin çalismasi sirasinda tüm döngü boyunca verimli-bir sönümleme gerçeklestirilmektedir. Enerji yutan elemanlar temel olarak tüm pasif geri besleme kontrol cihazi (1) bilesenlerini kapsamaktadir. Bu sayede; çevresel titresimler/soklar verimli bir sekilde yalitilir, sapma sinirlanir, rezonans azaltilarak çok daha iyi sistem performansi saglanmaktadir. Ayrica pasif geri besleme kontrol cihazi (1) mekanik bir sistemden olusmaktadir. Bu sayede pasif geri besleme kontrol cihazi; (1) hizli, duyarli, imalati kolay, bakimi kolay, ucuz, verimli, saglam ve güvenilirdir. Bulusun koruma kapsami ekte verilen istemlerde belirtilmis olup kesinlikle bu detayli anlatimda örnekleme amaciyla anlatilanlarla sinirli tutulamaz. Zira teknikte uzman bir kisinin, bulusun ana temasindan ayrilmadan yukarida anlatilanlar isiginda benzer yapilanmalar ortaya koyabilecegi açiktir. SEKILDE VERILEN REFERANS NUMARALARI 1 Pasif Geri Besleme Kontrol Cihazi Gövde 11 Kovan 111 Sürtünme Kilavuz Yuvasi 12 Üst Tutucu 121 Birinci Yay Yuvasi 122 Yatak 13 Alt Tutucu 131 Ikinci Yay Yuvasi 132 Birinci Iç Silindir Grubu Itme/Çekme Kontrol Mekanizmasi 21 Itme/Çekme Mili 211 Bas Kisim 22 Merkezi Blok 221 Kilavuz Eklem 2211 Birinci Silindir Elemani 2212 Ikinci Silindir Elemani 222 Sabitleme Yuvasi Kaldiraç Mekanizmasi 31 Sürtünme Sistemi 311 Birinci Ara Baglanti Elemani 3111 Birinci Döner Mafsal 3112 Birinci Baglanti Kolu* 3113 Birinci Temas Elemani 3114 Birinci Sürtünme Kolu 3115 Birinci Sürtünme Mafsali 3116 Birinci Temas Kanali 3117 Birinci Iç Bükey Girinti 312 Ikinci Ara Baglanti Elemani 3121 Ikinci Döner Mafsal 3122 Ikinci Baglanti Kolu 3123 Ikinci Temas Elemani 3124 Ikinci Sürtünme Kolu 3125 Ikinci Sürtünme Mafsali 3126 Ikinci Temas Kanali 3127 Ikinci Iç Bükey Girinti 3128 Ikinci Dis Bükey Girinti 32 Üst kap 321 Üçüncü Yay Yuvasi 322 Oyuk 33 Alt Kap 331 Ikinci Iç Silindir Grubu 332 Dördüncü Yay Yuvasi 34 Viskoelastik Malzeme 40 Birinci Yay 50 Ikinci Yay (l) Z Ekseni (ll) Yukari Yön (lll) Asagi Yön TR TR TR TR TR TR TR TR