TARIFNAME BIR GÜÇ AKTARIM SISTEMI Bu bulus, tasit üzerinde yer alan, motora güç aktarimi yapan saft ve/veya yataklama grubu gibi elemanlarin yaglanmasini saglayan güç aktarim sistemi ile ilgilidir. Tasitlarda disli kutulari yaglama ve sogutma sistemleri yer almaktadir. Disli ve rulmanlari yaglayan sivi bu sirada sogutma islevini de yerine getirmektedir. Yag kaçagina sebebiyet veren bir ariza durumunda sogutma ve yaglama akiskaninin sisteme ulasamamasi gibi problemler yasanabilmektedir. Böyle bir durumda nispeten kisa sürede disli ve rulmanlar asiri sürtünme sebebiyle isinmaktadir. Sicaklik arttikça yüzey sertlikleri azalmaktadir. Yüzey sertligi azalinca asiri asinma gözlemlenmektedir. Yüzey pürüzlülügü bozulmasi sürtünmenin artmasina ve parçalarin daha hizli isinmasina sebep olmaktadir. Asiri isinma parçalarin genlesmesine sebep oldugu için disli ve rulman bosluklarinin kapanmasina sebep olmaktadir ve nihayetinde disli ve rulmanlar güç aktaramaz hale gelmektedir. Özellikle helikopter olan, döner kanatli hava araçlari, gövde hareketini saglayan ve gövdenin havada kalabilmesi için gerekli aerodinamik tasima ve itki kuvvetleri ile kontrol momentlerini olusturan en az bir rotor içermektedir. Motordan rotora güç aktarimi saglayan elemanlarin yaglanmasi, helikopterlerin uzun vadede kullanim kalitesi için elzem bir durum olmaktadir. Ana mahfaza üzerinde yer alan birden fazla mahfazanin içerisinde yer alan ana saft ve/veya yataklama grubu gibi birçok elemanin yaglanmasi için ana mahfaza üzerinde yer alan nozüller gerekmektedir. Nozüller, pompa ile baglantili olarak çalismaktadir. Pompadaki herhangi bir arizadan kaynakli olarak, yataklama (transmisyon) grubunun yaglanamamasi durumunda, rulmanlar güç aktaramaz hale gelmektedir. Hava araci emniyetli uçusunu devam ettiremez hale gelmektedir. Acil durumlarda hava aracinin inise kadar belli bir süre uçabilmesi istenmektedir. Teknigin bilinen durumuna dâhil olan EP2690318 sayili Avrupa patent dokümaninda, bir hazneden alinan yagin yer çekimine zit yönde pasif olarak yukariya dogru hareket ettirmenin amaçlandigi bir disli sivi pompasindan bahsedilmektedir. Akiskanin, rulman yatagi açikligindan çikip vidali mil olan parçaya dogru yönlenmesi açiklanmaktadir. Teknigin bilinen durumuna dâhil olan US10145464BZ numarali Amerika Birlesik Devletleri menseili patent dokümaninda, bir yaglama sisteminin, bir yaglama sivisini tutmak için 55321TR konfigüre edilen bir yedek mahfaza içerdiginden bahsedilmektedir. Yedek mahfaza ile sivi iletisiminde olan bir besleme hatti, yedek mahfazaya basinçli yaglama sivisi saglamak üzere yapilandirilmaktadir. Bir tasma borusu ve bu borunun bir tasma agzi bulunmaktadir. Tasma borusu yaglama sivisinin hacminin belirli bir miktari asmasini önleyecek sekilde yapilandirilmaktadir. Yaglama sivisinin yedek mahfazadan disli kutusundaki yatak gibi bir bilesen üzerine önceden belirlenmis bir oranda akmasina izin verecek sekilde bir ölçüm jeti bulunmaktadir. Ölçüm jeti, besleme hatti artik yedek yuvaya basinçli yaglama sivisi saglamadiginda yaglama sivisinin yatak üzerine akisini saglamaktadir. Bu bulus ile gelistirilen güç aktarim sistemi sayesinde, hava, kara, deniz tasitlarinda yer alan güç aktarim elemanlarinin yaglanma mekanizmalarinda arizalar meydana gelmesi durumunda gerekli yaglamanin yapilmasini saglayan ek bir mekanizmaya sahip sistem saglanmaktadir. Bu bulus ile gelistirilen güç aktarim sistemi sayesinde saft ve/veya yataklama grubu elemanlarina sahip, helikopter disli kutularinda basinçli yaglama sistemi kullanilamadiginda helikopterin inis yapana kadar yaglama yapabilmesine olanak saglayan ek bir mekanizmaya sahip sistem saglamaktir. Bu bulusun bir diger amaci, basit, kullanimi kolay, pratik, etkin bir güç aktarim sistemi gelistirmektir. Bulusun amacina ulasmak için gerçeklestirilen, ilk istem ve bu isteme bagli istemlerde tanimlanan güç aktarim sistemi, hava, kara, deniz tasitlarinda tasit üzerinde bulunan bir gövde, gövde içerisinde bulunan ve tasitin hareketlenmesini saglayan bir motor içermektedir. Gövde üzerinde motor tarafindan harekete geçirilen bir saft bulunmaktadir. Saft bir mahfaza içerisinde bulunmaktadir. Mahfaza çeperi ile saft arasinda saftin hareketini yataklayan en az bir yataklama grubu yer almaktadir. Bulus konusu güç aktarim sistemi, içerisinde akiskan depolanan bir sünger içermektedir. Sünger yataklama grubunun normal yaglanma islemi esnasinda akiskan depolamaktadir. Saft ve/veya yataklama grubu üzerinde, tercihen yataklama grubu üzerinde yer alan, mahfazanin ortam sicakligini algilayan sensör görevi gören en az bir algilayici yer almaktadir. Algilayicinin, algiladigi sicaklik verilerinin iletildigi ve bu verileri isleyen bir kontrol ünitesi içermektedir. Sicakligin, algilayicidan alinan verinin esik sicaklik degerini asmasiyla kontrol ünitesi tarafindan, süngere dogru lineer hareket ederek tetiklenen ve 55321TR süngerin sikismasiyla sünger içerisindeki akiskanin akmasini saglayan bir eyleyici içermektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, mahfaza üzerinde yer alan ve saft ve/veya yataklama grubunu hem yaglamayi hem de sogutmayi saglayan akiskanin içerisinde depolandigi bir hazne içermektedir. Hazneden, akiskanin basinçlandirilarak saft ve/veya yataklama grubunun yaglanmasi için nozül gibi mekanizmalara sahip en az bir yaglayici eleman içermektedir. Yaglayici elemanin, çalistigi durumlarda, yaglayici elemandan gelen akisan, sünger içerisinden alt kisimda bulunan yataklama grubuna akmaktadir. Sünger, yaglayici elemandan gelen fazla akiskanin bünyesinde depolamaktadir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, yag vb. gibi bir formda olan akiskanin tutucu özelligi olan, gözenekli ve sikistirilabilir formda olan sünger içermektedir. Süngerin malzemesi tercihen, karbon veya silika bazli aerojel olabilmektedir. Güç aktarim sistemi, yag tutucu özelligi olan sünger içermektedir. Sünger sikistirildiginda bünyesinde yer alan yagi rulmana iletmektedir. Sünger gözenekli yapisi sayesinde yaglama sisteminin normal çalismasi esnasinda bünyesinde yag depolamaktadir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, yaglayici elemanin çalismadigi, arizalandigi veya algilayicinin bozuldugu durumlarda, kontrol ünitesi tarafindan tetiklenen ve süngeri sikistiran eyleyici içermektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, süngerin mahfaza içerisindeki hareketini sinirlayacak sekilde sabit olan bir durdurucu içermektedir. Durdurucu, yaglayici elemandan süngere akan yagin süngere ulasmasi için delikli yapiya sahip olmaktadir. Süngerin bir tarafinda durdurucu diger tarafinda plaka yer almaktadir. Plaka, süngerin bünyesinde depolanan yagin yataklama grubuna ulasabilmesi için delikli forma sahip olmaktadir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, eyleyicinin, yataklama grubundan yukari dogru lineer sekilde süngere dogru uzanmasini içermektedir. Eyleyici ile alt kapak temas etmektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, kullanici tarafindan önceden kontrol ünitesine girilen birden fazla esik sicaklik degeri içermektedir. yataklama grubu sicakliginin, kademeli olarak artmasiyla kademeli olarak tetiklenen eyleyici sayesinde, 55321TR sünger de kademeli olarak sikistirilmakta ve kademeli olarak yataklama grubunu sogutmaktadir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, elektrik motoru olan bir eyleyici içermektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, mahfaza içerisinde bulunan, saftin etrafini çepeçevre saran bir saft çeperi ve saft çeperi ile baglantili olacak sekilde mahfaza üzerinde bulunan bir mahfaza çeperi içermektedir. yataklama grubu mahfaza çeperi içerisinde yer almaktadir. Sünger, saft çeperi ile mahfaza çeperi arasinda yer almaktadir. Sünger sikistirildiginda saft çeperi ve mahfaza çeperine hemen hemen tamamen temas etmektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, yataklama grubu içerisinde bulunan, en az bir rulman içermektedir. Rulmani çepeçevre saran en az bir dis bilezik yer almaktadir. Güç aktarim mekanizmasinin hareketini kolaylikla saglamak için yataklama grubu rulman içermektedir. Rulmani saran rulman dis bilezik yapisi bulunmaktadir. Böylece mekanik parçalar arasindaki sürtünme minimize edilmektedir. Parçalar daha uzun ömürlü ve sorunsuz bir sekilde çalismaktadir. Sicakligi algilayan algilayici, rulman dis bilezik üzerinde konumlandirilmaktadir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, alt plaka üzerinde yer alan hemen hemen ters U formunda olan bir hatta boylu boyunca uzanan alt kapak içermektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, safti saran saft çeperinin silindirik formda olmasini içermektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, mahfaza çeperi içerisinde yer alan yataklama grubu içermektedir. Sünger, saft çeperi ile mahfaza çeperi arasinda yer almaktadir. Sünger sikistirildiginda saft çeperi ve mahfaza çeperlerine tamamen temas etmektedir. Sünger, hemen hemen simit gibi bir halka formundadir. Sünger, saft çeperi ve mahfaza çeperi arasina konulan ek bir oda içerisinde de bulanabilmektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, sünger ile karsilikli kalacak sekilde yer alan yataklama grubu içermektedir. Böylece süngerden akan akiskan, yataklama grubuna yer çekimi etkisiyle direkt iletilmektedir. 55321TR Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi, helikopterde yer alan bir gövde ve yataklama grubu içermektedir. Bu bulusun amacina ulasmak için gerçeklestirilen güç aktarim sistemi ekli sekillerde gösterilmis olup, bu sekillerden; Sekil 1 - Güç aktarim sistemi (1) sematik görünümüdür. Sekil 2 - Saft (3) ve yataklama grubu (5) kesit görünümüdür. Sekil 3 - Sünger (9) sematik görünümüdür. Sekil 4 - Saft çeperi (401) ve mahfaza çeperi (402) kesit görünümüdür. Sekil 5 - Algilayici (6) kesit görünümüdür. Sekil 6 - Kontrol ünitesi (7) sematik görünümüdür. Sekillerdeki parçalar tek tek numaralandirilmis olup bu numaralarin karsiliklari asagida verilmistir. 1. Güç aktarim sistemi 2. Gövde 3. Saft 4. Mahfaza 401. Saft çeperi 402. Mahfaza çeperi . Yataklama grubu 501. Rulman 502. Rulman dis bilezik Algilayici Kontrol ünitesi 9°.".°7 Eyleyici 9. Sünger . Hazne 11. Yaglayici eleman 55321TR 12. Durdurucu 13. Alt kapak Güç aktarim sistemi (1), tasit üzerinde yer alan bir gövde (2), gövde (2) içerisinde yer alan, tasitin hareketlenmesini saglayan bir motor (E), motor (E) tarafindan tetiklenerek hareketlendirilen, gövde (2) üzerinde yer alan en az bir saft (3), içerisinde saft (3) yer alan bir mahfaza (4), mahfaza (4) çeperi ile saft (3) arasinda yer alan, saftin (3) hareketini yataklayan en az bir yataklama grubu (5) içermektedir. Bulus konusu güç aktarim sistemi (1), saft (3) ve/veya yataklama grubu (5) ile baglantili olacak sekilde mahfaza (4) üzerinde yer alan ve ortam sicakliginin algilanmasini saglayan en az bir algilayici (6), algilayici (6) tarafindan iletilen sicaklik verilerini alan ve isleyen en az bir kontrol ünitesi (7), kullanici tarafindan önceden belirlenen sicaklik esik degerini asmasiyla kontrol ünitesi (7) tarafindan tetiklenen en az bir eyleyici (8), akiskani bünyesinde depolayan, eyleyici (8) tarafindan tetiklenerek sikistirilan ve bünyesindeki yagi birakarak yaglama yapan ve bu sayede saft (3) ve/veya yataklama grubunun (5) sogumasini saglayan en az bir sünger (9) içermektedir.(Sekil - 1) Tasit üzerinde bulunan bir gövde (2), gövde (2) içerisinde yer alan, tasitin hareket etmesini saglayan bir motor (E) bulunmaktadir. Gövde (2) üzerinde motor (E) tarafindan tetiklenen bir saft (3) bulunmaktadir. Saft (3) bir mahfaza (4) içerisinde yer almaktadir. Mahfaza (4) çeperi ile saft (3) arasinda en az bir yataklama grubu (5) bulunmaktadir. Saft (3) ve/veya yataklama grubu (5) ile baglantili olacak sekilde mahfaza (4) üzerinde yer alan ve ortam sicakliginin algilanmasini saglayan en az bir algilayici (6) bulunmaktadir. Algilayici (6) sayesinde, ortamin sicaklik verilerinin kontrol ünitesine (7) iletilmesi ve kontrol ünitesinde (7) islenmesi saglanmaktadir. Kontrol ünitesinin (7), sicaklik artisi ve/veya ariza durumunda tetikledigi eyleyici (8) sayesinde süngerin (9) sikistirilmasi ve saft (3) ve/veya yataklama grubunun (5) yaglanmasi ve sogumasi saglanmaktadir. (Sekil - Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), mahfaza (4) üzerinde yer alan ve saft (3) ve/veya yataklama grubunu (5) hem yaglamayi hem de sogutmayi saglayan akiskanin içerisinde yer aldigi en az bir hazne (10), hazneden (10) akiskanin, basinçlandirilarak safta (3) ve/veya yataklama grubuna (5) iletilmesine olanak saglayan ve mahfaza (4) 55321TR üzerinde yer alan en az bir yaglayici eleman (11) yaglayici elemandan (11) gelen akiskani bünyesinde toplayan sünger (9) içermektedir. Yaglayici eleman (11), sistemin yaglanmasinin, arizalanma durumuna kadar devam etmesini saglamaktadir. Güç aktarim sisteminin (1) normal çalisma seyrinde akiskan yaglayici eleman (11) tarafindan saft (3) ve/veya yataklama grubuna (5) iletilmektedir. Yaglayici elemandan (11) iletilen akiskan tahliye olurken sünger (9) tarafindan depolanmasi saglanmaktadir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), akiskan tutucu özelligi olan, gözenekli yapisi sayesinde toplayan, sikistirilabilir yapida olan, aerojel malzemeden mamul olan sünger (9) içermektedir. Sünger (9), yapisindaki gözeneklerde akiskan biriktirmektedir. Yaglama sisteminin çalismadigi durumlarda süngerin (9) bünyesinde depolanan akiskan kullanilarak yataklama grubunun (5) yaglanmasi ve sogutulmasi saglanmaktadir. Sünger (9), tercihen karbon veya silika aerojel malzemeden mamul olabilmektedir. Bu sayede sünger (9) bünyesinde biriken yagin ve mahfaza (4) ortaminin yüksek sicakligina dayanikli olmaktadir. (Sekil - 3) Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), yaglayici elemanin (11) çalismadigi durumlarda, kontrol ünitesine (7) gelen komut ile tetiklenen eyleyici (8) tarafindan sikistirilarak yaglama yapan sünger (9) içermektedir. Bu sayede, algilayicida (6) arizalanma durumunda, kullanici tarafindan sistemin sogutulmaya devam edebilmesi için kontrol ünitesi (7) tarafindan eyleyiciye (8) komut verilebilmektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), süngerin (9) hareketini sinirlayacak sekilde sabit olan, yaglayici elemandan (11) yer çekimi etkisi ile düsen akiskanin süngere (9) ulasmasini saglayacak sekilde delikli yapidaki en az bir durdurucu (12), süngerin (9) bünyesinde depoladigi akiskanin yataklama grubuna (5) ulasabilmesi için delikli formda olan en az bir alt kapak (13) içermektedir. Durdurucu (12), yaglayici elemandan (11) süngere (6) akan yagin süngere (6) ulasmasi için delikli yapidadir. Alt kapak (13) da süngerin (6) yapisinda depolanan akiskanin yataklama grubuna (5) ulasabilmesi için Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), lineer hareket edebilir sekilde mahfaza (4) üzerinde yer alan, bu sayede eyleyici (8) tarafindan tetiklenerek süngerin (9) sikistirilmasina olanak saglayan alt kapak (13) içermektedir. Eyleyici (8) sayesinde, alt kapagin (13) yataklama grubundan (5) süngere (9) dogru lineer hareket etmesi saglanmaktadir. 55321TR Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), yataklama grubu (5) sicakligi, kullanici tarafindan önceden belirlenen sicaklik esik degerlerini kademeli olarak geçmesiyle kontrol ünitesi (7) tarafindan kademeli tetiklenerek, süngeri (9) kademeli olarak sikistiran bu sayede tran yataklama smisyon grubunun (5) kademeli sogumasini saglayan eyleyici (8) içermektedir. Bu sayede, kullanici tarafindan önceden belirlenen sicaklik esik degerleri için, süngeri (9) kademeli olarak sikistirarak her kademenin birbirinden farkli miktarda yaglama yapilmasi, yataklama grubunun (5) kademeli sogutulmasi saglanmaktadir. (Sekil - 6) Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), elektrik motoru olan eyleyici (8) içermektedir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), mahfaza (4) içerisinde yer alan, safti (3) çepeçevre saran bir saft çeperi (401), saft çeperi (401) ile baglantili olacak sekilde mahfaza (4) üzerinde yer alan, yataklama grubunun (5) içerisinde yer aldigi bir mahfaza çeperi (402) içermektedir. Mahfaza (4) içerisinde, safti (3) çevreleyen bir saft çeperi (401) ve yataklama grubunun (5) yer aldigi bir mahfaza çeperi (402) yer almaktadir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), mahfaza çeperi (402) içerisinde konumlanan yataklama grubu (5), yataklama grubu (5) içerisinde yer alan safta (3) yataklama saglayan en az bir rulman (501), rulmani (501) çepeçevre saran en az bir rulman dis bilezik (502), rulman dis bilezigi (502) üzerinde hemen hemen tamamen temas edecek sekilde konumlanarak sicakligi algilayan algilayici (6) içermektedir. Basinçli yaglama sisteminde yer alan yaglayici elemanin (11) arizali olmasi ve/veya sistemin çalismamasi durumunda yaglama süngerin (9) bünyesinde biriken yag ile gerçeklestirilmektedir. Yataklama grubunun (5) hemen hemen en çok isinan elamani olan rulmanin (501), çevresini saran rulman dis bilezigin (502) üzerine konumlandirilan algilayici (6) sayesinde sicakliginin algilanmasi saglanmaktadir. (Sekil - 5) Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), ters U formunda olan deligi sayesinde tek noktadan rulmanin (501) yaglanmasini saglayan alt kapak (13) içermektedir. Ters U formunda olan alt kapak (13) deligi sayesinde rulmanin (501) bir çember hatti üzerinden yaglanmasi saglanmaktadir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), silindirik forma sahip saft çeperi (401) içermektedir. 55321TR Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), saft çeperini (401) en azindan kismen çepeçevre saran ve mahfaza çeperi (402) içerisinde form uyumlu olarak yer alan, hemen hemen halka formuna sahip sünger (9) içermektedir. Halka formuna sahip sünger (9) sayesinde, ek bir alan yaratilmadan saft çeperi (401) ve mahfaza çeperi (402) arasinda süngerin (9) konumlandirilmasi saglanmaktadir. Bulusun bir uygulamasinda, güç aktarim sistemi (1), süngerden (9) yer çekimi etkisi ile yataklama grubuna (5) dogru akan akiskanin, yataklama grubuna (5) iletilmesi için sünger (9) ile karsilikli kalacak sekilde konumlanan yataklama grubu (5) içermektedir. Bu sayede, süngerden (9) akan akiskan, yataklama grubuna (5) yer çekimi etkisiyle direkt iletilmektedir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR