TARIFNAME Boru Hatlarinin Kazisiz Onarimina Yönelik Zarf Katlama Teknigi ile Boru Seklinde Katlanmis Dikissiz ve Ek Yeri Olmayan Cam Elyaf Takviyeli Kompozit Astar Teknik Alan Bulus özellikle içme suyu ve atik su boru hatlari gibi yer altinda seyreden boru hatlarinin kazisiz onarimi yönteminde kullanima yönelik tasarlanmis, zarf katlama teknigi ile boru seklinde katlanmis, dikissiz ve ek yeri olmayan cam elyaf takviyeli kompozit astar ile ilgilidir. Teknigin Bilinen Durumu Metropollerde ve büyüksehirlerde hali hazirda bulunan içme suyu ve atik su sistemleri zamanla yaslanmakta ve rehabilite edilme ihtiyaci dogmaktadir. Içme suyu ve atik su sistemlerinin rehabilite edilmesinde farkli teknikler kullanilmaktadir. Açik kazi gibi geleneksel teknikler uygulama esnasinda sehir yasamini olumsuz yönde etkileyen birçok problemi beraberinde getirmekte ve zorluklar göstermektedir. Uygulama esnasinda hattaki iletimin sürmesi, kazi bölgesinde meydana gelebilecek çökmeler, telefon, elektrik gibi diger hizmetlere zarar verebilme dezavantajlardir. Günlük aktivitelerin (su, elektrik, trafik ve is vb) kesintiye ugramasi diger bir problemdir. Kazi yapilarak ortaya çikan ürünlerin kaldirilmasi, tasinmasi ve islenmesinde olusan maliyet yeni hat döseme maliyetinin de üzerine çikabilmektedir. Bu olumsuz etkilerin asgariye düsürülmesi için ileri teknoloji ve yenilikçi malzemelerin yogun olarak kullanim alani buldugu "Kazisiz Teknolojiler" ortaya çikmis olup özellikle içme suyu ve atik su hatlarinin rehabilite edilmesinde gelismis ülkelerde kullanilmaya baslanmistir. Kazi yapilmadan, kisa sürede yerinde boru tamiri yapmaya imkân saglayan "boru içinde astar olusturma teknigi" bu baglamda dünyada yayginlasmaya baslamistir. Örnegin tabakasi arasinda yer alan reçine emdirilmis elyaftan meydana gelmektedir. Astarlama borusunun üretimi ise U85798013 numarali patentte iç folyo geçirilmis mandrel üzerine reçine emdirilmis elyafin helezoni biçiminde sarilmasinin ardindan dis folyo kaplanmasi ile açiklanmaktadir. Ülkemizde de bu kazisiz tamir teknigi uygulanmakta ve ana malzeme olarak kullanilan kompozit astar malzemesi yurt disindan ithal edilmektedir. Ithal malzeme uygulama maliyetini arttirmaktadir. Ayrica ithal ürünlerin üzerinde bulunan ek yerleri boru yüzeyinde potluk yaratmakta veya uygulama esnasinda çökmelere yol açmaktadir. Bu problemler sonucunda boru içinde astar olusturma islemi basarisiz olmakta ve hatta malzemenin boru içinden alinip temizlenmesi gerekmektedir. Bu kazilip kirilarak açilmasi gibi zahmetli ve maliyetli islem zorunluluklarina kadar varabilmektedir. Mevcut durumda kumas tüp formuna getirilmekte ve reçine ile emdirilmektedir. Tüp seklindeki kumas boru içine yerlestirildikten sonra basinçli hava ile cidarin seklini almasi saglanmakta ve isikla kürlendirilmektedir. Mevcut teknikte kullanilan astarlar spiral formda oldugunda kumas üzerinde çökmeler meydana gelmektedir. Tam kürlesme gerçeklesememektedir. Cidarlarda kürlenmis kumasin uniform ve homojen olmasi beklenmektedir. Spiral formda bu çökmeler buna engel teskil etmektedir. Mevcut teknikte kullanilan astarlar dikisli bilestirme yerine sahip oldugunda dikis yerinde süreksizlik meydana gelmektedir. Süreksizlik de sizdirmazlik açisindan sorun teskil etmektedir. Dikis yerleri cidarda potluk yaratmakta ve boru cidarindaki düzeni bozmaktadir. Yüzeydeki bu düzensizlik hidrolik davranisini olumsuz yönde etkilemektedir. Içme suyu ve atik su sistemlerinin kazisiz bir sekilde tamir edilebilmesini saglayan boru içerisinde astar olusturma teknigi için mevcut çözümlerden farkli bir katlama teknigi kullanilarak, dikissiz ve ek yeri olmayan boru seklinde astar Sonuç olarak, yukarida anlatilan olumsuzluklardan dolayi ve mevcut çözümlerin konu hakkindaki yetersizligi nedeniyle ilgili teknik alanda bir gelistirme yapilmasi gerekli kilinmistir. Bulusun Amaci Bulus, mevcut durumlardan esinlenerek olusturulup yukarida belirtilen olumsuzluklari çözmeyi amaçlamaktadir. Bulusun ana amaci içme suyu ve atik su sistemlerinin kazisiz bir sekilde tamir edilebilmesini saglayan betonarme ya da farkli yapidaki boru içerisinde astar olusturma teknigi için kullanilan yeni katlama teknigi ile dikissiz ve ek yeri olmayan boru seklinde astar kumasi saglamaktir. Bulusun bir amaci, katlama teknigi sayesinde tüp seklindeki bir film üzerinde tam dairesel yüzey olusturan ve emprenye edilen reçine sayesinde borunun cidarlarinda kesintisiz sürekli yüzey olusturan bir astar kumasi saglamaktir. Yukaridaki amaçlarin yerine getirilmesi için bulus, içme suyu ve atik su boru hatlari gibi yer altinda seyreden boru hatlarinin kazisiz onarimi yönteminde kullanima yönelik tasarlanmis dikissiz ve ek yeri olmayan esnek yapili kompozit astar olup en temel halinde iki açik ucu bir yönde karsilasacak sekilde U seklinde katlanan birincil cam elyaf kumas katmani ve iki açik ucu diger yönde karsilasacak sekilde bahsedilen birincil cam elyaf kumas üzerine U seklinde katlanan ikincil cam elyaf kumas katmani içermektedir. Bulusun yapisal ve karakteristik özellikleri ve tüm avantajlari asagida verilen sekiller ve bu sekillere atiflar yapilmak suretiyle yazilan detayli açiklama sayesinde daha net olarak anlasilacaktir ve bu nedenle degerlendirmenin de bu sekiller ve detayli açiklama göz önüne alinarak yapilmasi gerekmektedir. Bulusun Anlasilmasina Yardimci Olacak Sekiller Sekil 1, bulusa konu olan kompozit astarin içerdigi kumas katmanlarinin (a) katlama öncesi , (b) katlama sonrasi, (0) uygulamadaki kesit görünümleri ve (d) uygulamadaki perspektif görünümleridir. Sekil 2, bulusa konu olan kompozit astarin tercih edilen bir yapilanmasinin içerdigi kumas katmanlarinin uygulamadaki (a) kesit ve (b) perspektif görünümleridir. Parça Referanslarinin Açiklamasi 100 kompozit astar iç film katmani birincil cam elyaf kumas katmani 21 açik uç 22 dokunmamis mensucat (keçe) katmani ikincil cam elyaf kumas katmani 31 açik uç 40 dis film katmani 50 UV korumali film katmani Bulusun Detayli Açiklamasi Bu detayli açiklamada, bulusa konu olan kompozit astar tercih edilen yapilanmalari, sadece konunun daha iyi anlasilmasina yönelik olarak açiklanmaktadir. Bulus, içme suyu ve atik su boru hatlari gibi yer altinda seyreden boru hatlarinin kazisiz onarimi yönteminde kullanima yönelik tasarlanmis bir kompozit astar (100) ile ilgilidir. Sekil 1a ve1blde görüldügü üzere; bulus konusu esnek yapili kompozit astar (100) en temel halinde iki açik ucu (21) bir yönde karsilasacak sekilde U seklinde katlanan birincil cam elyaf kumas katmani (20) ve iki açik ucu (31) diger yönde karsilasacak sekilde bahsedilen birincil cam elyaf kumas (20) üzerine U seklinde katlanan ikincil cam elyaf kumas katmani (30) içermektedir. Burada bahsedilen cam elyaf kumas katmanlari (20,30) kivrimsiz cam elyaf kumas ve/veya dokuma cam elyaf kumas katmanlarini içerebilir. Bulusun bir yapilanmasina göre birincil cam elyaf kumas katmani (20) iç yüzeyine birlestirilmis en az bir dokunmamis mensucat (keçe) katmani (22) içermektedir. Dokunmamis mensucat (keçe) katmani (22) polyester, viskon , poliamid; cam esasli dokunmamis mensucatlari (keçe) içeren gruptan seçilen birey veya kombinasyonlari içerebilir. Bulusun bir yapilanmasina göre katlanmis olan birincil cam elyaf kumas katmani (20) ve ikincil cam elyaf kumas katmanlarina (20,30) UV kürlenebilir reçine emdirilmistir. Bulusun bir yapilanmasina göre bahsedilen birincil cam elyaf kumas katmani (20) içinde kalacak sekilde konumlanan UV geçirgen tüp seklinde bir iç film katmani (10) içermektedir. Bulusun bir yapilanmasina göre bahsedilen ikincil cam elyaf kumas katmaninin (30) üzerinde koruyucu dis film katmani (40) içermektedir. Bulusun bir yapilanmasinda bahsedilen dis film katmaninin (40) üzerinde UV korumali film katmani (50) içermektedir. Sekil 2a ve 2b de gösterilen bulusun tercih edilen bir yapilanmasinin boru içinde basinçli hava uygulamasi sonucu kesit görünümü ve perspektif görünümü verilmektedir. Kompozit astar içten disa dogru sirasiyla; UV geçirgen tüp seklinde bir iç film katmani (10); dokunmamis mensucat (keçe) katmani (22) ile birlestirilmis birincil cam elyaf kumas katmani (20); ikincil cam elyaf kumas katmani (30); koruyucu dis film katmani (40) ve UV korumali film katmani (50) içermektedir. Tercih edilen yapilanmada dokunmamis mensucat (keçe) olarak polyester dokunmamis mensucat (keçe) , cam elyaf olarak kivrimsiz cam elyaf kullanilmaktadir. Bulus kapsaminda zarf katlama teknigi ile ikincil cam elyaf katmaninin (30) üzerine yarisina gelecek sekilde, birincil cam elyaf kumas katmaninin (20) yarisi serilmektedir (Sekil 1a). Ikincil cam elyaf kumas katmaninin (20) disarida kalan diger yarisi U seklinde kendi üzerine katlanir (Sekil 1b). Bu kumas katmanin iki açik ucu (21) karsi karsiya gelecek sekilde diger kumas katmaninin orta noktasina denk gelmektedir. Ikincil cam elyaf katmaninin (30) disarida kalan yarisi da ikiye katlanmis olan birincil cam elyaf kumas katmaninin (20) üzerine yine U seklinde katlanmaktadir. Bu kumas katmaninin açikta kalan iki ucu da (31) birincil cam elyaf kumas katmanini (20) üstünden ve altindan kaplayacak sekilde devam ederek karsi karsiya gelerek sonlanmaktadir. Birincil cam elyaf kumas katmaninin (20) iç yüzeyine birlestirilmis olan dokunmamis mensucat (keçe) katmani (22) borunun içe bakan kismi olarak pürüzsüzlügü saglamaktadir. Sekil 1clde görüldügü üzere anlatilan sekilde katlanmis kumas katmanlari (20,30) basinçli hava ile sisirildigi zaman kapali dairesel bir kesit olusturmaktadir. Bu sekilde olusturulan kompozit astar (100) uygulamada Sekil 1dlde gösterildigi gibi onarimi yapilan borunun cidarlarini kesintisiz araliksiz ve çökme olmadan kaplayabilmektedir. Bulusun tercih edilen yapilanmasinda, anlatilan sekilde üst üste katlanan dokunmamis mensucat (keçe) katmani (22) ile birlestirilmis birincil cam elyaf katmani (20) ve ikincil cam elyaf katmanindan (30) olusan kompozit astara UV kürlenebilir reçine emdirilmistir. Sekil 2a-b görüldügü üzere uygulamada kompozit astarin hava ile sisirilebilmesi ve tüp seklini korumasini saglamasi için UV geçirgen tüp seklinde bir iç film katmani (10) esnek bir tabaka olusturan kumas katmanlari (20,30) içinde yer almaktadir. Katlamayi ve kazisiz onarimi saglayacak olan yapisal bilesenlerden biri olan polyester dokunmamis mensucat (keçe) borunun iç kismina bakmakta ve pürüzsüzlügü saglamaktadir. Kompozit astari(100) koruma amaciyla ikincil cam elyaf katmaninin (30) üzeri koruyucu plastik dis film katmani (40) ile kaplanmaktadir. Kumas katmanlarindan (20,30) olusan esnek yapi UV kürlenebilir reçine emdirildigi için günes isigini geçirmemesi gereklidir. Bu sebeple dis film katmaninin (40) üzeri UV korumali film katmani (50) ile kaplanmaktadir. Rehabilite edilecek hasarli bir betonarme borunun astarlanmasi için katli halde bulunan kompozit astar (100) boru içine yerlestirilerek basinçli hava isle sisirilir ve UV isik uygulanir. UV isik borunun seklini almis iç film katmanindan (10) geçerek, birincil cam elyaf kumas katmani (20) ve ikincil cam elyaf kumas katmanina (30) ulasarak emdirilmis UV kürlenebilir reçinenin sertlesmesini ve kompozit astarin (100) boru seklini almasini saglamaktadir. TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR TR