NL7901477A - Geluidsweergave in een ruimte met een onafhankelijke geluidsbron. - Google Patents

Description

*>% * PHN 9366 N.V. Philips* Gloeilampenfabrieken te Eindhoven.

Geluidsweergave in een ruimte met een onafhankelijke geluidsbron.

De uitvinding heeft betrekking op een inrichting voor geluidsweergave in een ruimte met een onafhankelijke geluidsbron, waarbij met behulp van een ge-luidsopnemer een van het niveau van deze geluidsbron af-5 hankelijke regeIspanning wordt verkregen, die de ver sterking en de frequentiekarakteristiek van een in het geluidsweergavekanaal opgenomen versterker beïnvloedt.

In het bijzonder wordt gedacht aan een inrichting, waarbij de onafhankelijke geluidsbron wordt gevormd door 10 omgevingslawaai, zoals bijvoorbeeld in een stationshal, een voetbalstadion en dergelijke. Maar ook is de inrichting volgens de uitvinding geschikt te worden toegepast in een ruimte, bijvoorbeeld een restaurant, waar de onafhankelijke geluidsbron wordt gevormd door het publiek 15 en/of door achtergrondmuziek.

Inrichtingen van boven omschreven aard worden beschreven in de ter visie gelegde Duitse Offenlegungs-schriften 2.456.445 en 2.456.468, het Britse Octrooi '596.778 en de Amerikaanse Octrooien 4.o6l.874 en 20 4.061.875· In de daar beschreven bekende inrichtingen wordt bij toenemende sterkte van de onafhankelijke geluidsbron de versterker op een hoger niveau ingesteld, waarbij in het bijzonder de frequentiekarakteristiek tevens zo gewijzigd wordt, dat binnen diverse frequentie-25 intervallen de sterkte van het door het geluidsweergave kanaal geproduceerde geluid steeds boven die van de onafhankelijke geluidsbron uitkomt.

De uitvoeringen volgens de bekende inrichtingen zijn tamelijk gecompliceerd, terwijl in diverse 7901477 PHN 93.66_____________________________________________________________________________________________________________________________________ i> _ « _ 2 _ gevallen het energieverbruik nodeloos hoog is. De uitvinding beoogt door een combinatie van maatregelen, waarvan sommige op zichzelf* uit bovengenoemde literatuur bekend zijn, een belangrijke verbetering aan te geven. Zij 5 heeft daartoe als kenmerk, dat het geluidsweergavekanaal is opgesplitst in twee takken, waarvan de ene een naar lage-toon-frequenties afvallende overdrachtskarakteristiek zomede een geluidsniveaucompressor bevat, terwijl de andere tak de geluidsoverdracht niet of nauwelijks bein-10 vloedt, waarbij de uitgangen van beide takken worden toe gevoerd aan een sommeerinrichting, die de uitgangssignalen dezer takken in een variabele verhouding samenvoegen, welke verhouding, wordt bestuurd door genoemde regelspan-ning, terwijl voorts middelen zijn voorzien, waardoor de 15 opgewekte regelspanning niet of nauwelijks wordt beïn vloed door het het geluidsweergavekanaal passerende signaal .

De uitvinding berust op de volgende overwegingen* Zolang in de betreffende ruimte het niveau van de 20 onafhankelijke geluidsbron - gemakshalve het lawaainiveau genoemd, al geldt een en ander even goed ten aanzien van achtergrondmuziek - betrekkelijk laag is, kan met een geluidsweergaveversterker van hoge weergavekwaliteit voldoende geluid geproduceerd' worden om boven het lawaai-25 niveau uit te komen. Stijgt het lawaainiveau, dan zal ook de versterker op een hoger niveau moeten worden ingeste-ld.

In tegenstelling tot de gedachtegang.in enige van bovengenoemde literatuurplaatsen wordt in de inrichting volgens de uitvinding het geproduceerde geluids-30 niveau niet in ieder der frequentie-intervallen aangepast aan het lawaainiveau, maar wordt de combinatie van sig-naalcompressie en van verzwakking van de lage signaaltonen toegepast. In dit lage-tonengebïed zal het geproduceerde geluid dus, zeker wat de zwakkere passages betreft, in de 35 regel beneden het lawaainiveau blijven, maar zoals uit experimenten is gebleken, vindt maskering van het stoor- 7901477 PHN 9366________________________________________ _______;________________________ __________________________ 9 tit - 3 lawaai voornamelijk in het hogere-tonengebied, in geval van spraak vanaf ongeveer 1000 Hz. plaats. In het hoge-tonengebied wordt wel een weergavegeluidsterkte .toegepast, die beduidend boven het lawaainiveau uitstijgt. Door ge-5 noemde combinatie van maatregelen zal dus met een ver sterker van bescheiden vermogen kunnen worden volstaan, omdat de te verwerken signaal-amplitude door onderdrukking van de lage tonen (die in de regel de grootste amplitude bezitten) en tevens door contrastcompressie nog 10 maar weinig toeneemt. Deze onderdrukking van de lage tonen draagt er in een verdere uitvoeringsvorm volgens de uitvinding toe bij, de van het lawaainiveau afhankelijke regelspanning practisch onafhankelijk te doen zijn van het via het geluidsweergavekanaal geproduceerde ge-15 luid. Zou deze regelspanning namelijk groeien met dit geproduceerde geluid, dan zouden instabiliteiten kunnen optreden, doordat de weergaveversterker overeenkomstig dit geluid op een nog hogere versterking zou worden ingesteld, waardoor de regelspanning weer groter wordt enz.

20 Voor het opwekken van zo'n regelspanning staan in principe drie mogelijkheden ter beschikking, die afzonderlijk of in combinatie kunnen worden toegepastj ten eerste kan men het elektrische signaal in het weer-gavekanaal gelijkrichten en van de door de geluidsopnemer 25 geproduceerde spanning aftrekken, zodat de opgewekte ver schilspanning in hoofdzaak een maat is voor het lawaainiveau alleen. In de praktijk zal men deze gelijkgerich-te spanning als drempelspanning aan een versterker voor de door de geluidsopnemer geproduceerde spanning toe-30 voeren, zodat deze versterker alleen nog de met het lawaainiveau corresponderende spanning doorlaat.

Ten tweede kan men in het kanaal van de regelspanning een geheugenschakeling opnemen, die de regelspanning fixeert op een waarde, corresponderende met de 35 door de geluidsopnemer opgewekte spanning, voorafgaande aan het moment, dat in het weergavekanaal signaal wordt 7901477 _ 4 _ PHN 9366 _ __ ____________^_____:_______________ opgewekt. Het elektrische signaal in het weergavekanaal wordt daartoe bijvoorbeeld wederom gedetecteerd en met de aldus opgewekte gedetecteerde spanning wordt, het kanaal tussen de geluidsopnemer en genoemde geheugenschakeling 5 onderbroken.

Ten derde kan in het kanaal van de geluidsop-nemer een filter worden opgenomen, dat alleen die frequenties doorlaat, die door het weergavekanaal niet of nauwelijks doorgelaten worden. Daar, zoals boven aangege-10 ven,, het weergavekanaal bij toenemende regelspanning steeds minder de lage tonen gaat doorlaten, kunnen de aan genoemd filter te stellen eisen onder omstandigheden verlaagd worden. Als uitbreiding op deze methode kan men in het weergavekanaal een of meer op bepaalde functies 15 afgestemde sperfilters opnemen en in het regelspannings- kanaal overeenkomstige doorlaatfilters, zodat de in het regelspanningskanaal doorgelaten frequenties overeenkomen met de door het weergavekanaal niet doorgelaten frequenties .

20 De beschreven methodes hebben allen hun speci fieke voor- en nadelen, waarbij door een geschikte combinatie de meest optimale weergaveinrichting kan worden bereikt.

Zo is de eerste methode niet zonder meer bruik-25 baar in ruimten met sterke nagalm, omdat de geluidsop- nemer behalve een akoestisch signaal corresponderende met het elektrische signaal in het weergeefkanaal ook nog een of meer reflecties van dit signaal registreert.

De tweede methode is minder bruikbaar in ruimten 30 met sterk wisselend lawaainiveau, omdat het feitelijke lawaainiveau sterk kan afwijken van dat op het moment, waarop de regelspanning op een vaste waarde werd gefixeerd.

De derde methode veroorzaakt door het gebruik 35 van genoemde sperfilters een - zij het geringe - onna tuurlijkheid in de weergave. Deze methode levert echter 7901477 «r 4 PHN 9366________________________________________________________________ - 5 - voor de meest voorkomende doeleinden de beste mogelijkheden en zal daarom hieronder in extenso beschreven worden.

De uitvinding zal worden toegelicht aan de 5 hand van de tekening, waarin:

Fig. 1 een principe-schema van een uitvoerings-voorbeeld volgens de uitvinding voorstelt,

Fig. 2 de energie verdeling aan diverse punten in het schema van f*ig. 1 weergeeft, terwijl 10 Fig. 3-6 gedetailleerde uitwerkingen van diverse gedeelten van het schema volgens fig. 1. weergeven.

In het blokschema volgens fig. T wordt een weer te geven signaal toegevoerd aan een ingangspunt 1, 15 passeert vervolgens een filter Δ — in het schema weer gegeven als twee achter elkaar gelegen sperfilters -waarna het signaal twee parallele takken B doorloopt, de ene bestaande uit een versterker 2 met hoge weergavekwa-liteit, de andere tak bestaande uit achtereenvolgens 20 een versterker 3» een naar lage tonen verzwakkend fil ter k en een signaalcompressor 5· De uitgangssignalen aan de punten 6 en 7 worden daarna in een variabele verhouding samengevoegd - in het schema weergegeven als een potentiometer 8 - waarvan de loper 9 verbonden is met de 25 ingang van een eindversterker 10 met geluidsweergever (luidspreker) 22. De deel-veihouding - in het schema de stand van de loper 9 - wordt geregeld door middel van het circuitgedeelte weergegeven beneden de stippellijn in fig. 1. Dit circuitgedeelte bestaat uit een geluidsop-30 nemer 11 - in het algemeen een microfoon - een verster ker 12, een filter C, dat slechts die frequenties doorlaat, die door het filter A worden onderdrukt, in het schema weergegeven als twee parallele filters 13 en 14, waarvan de uitgangssignalen worden gelijkgericht met 35 behulp van gelijkrichters 15 en 16 en vervolgens via een drempelinrichting D, met name drempelversterkers 17 en 7901477 ~ 6 · r \ PHN 9366_____________________________________________________ 18 worden toegevoerd aan een AND-poort 19» daarna vastgehouden in een geheugeninrichting E, met name een omhoog- en omlaag tellende teller 20, waarvan de uitgang na versterking een regelspanning aan het punt 21 opwekt. .

5 Men zou deze regelspanning op elektromechanische wijze de stand van de loper 9 kunnen laten besturen, maar in de praktijk verdient het gebruik van een elektrisch bestuurde elektronische potentiometer 8,9 de voorkeur.

De werking van de bovenbeschreven inrichting 10 is de volgende:

De geluidsopnemer 11 is zo opgesteld in de ruimte waarin geluid weergegeven moet worden, dat- zij geluiden van onafhankelijke geluidsbronnen opvangt, hierboven gemakshalve met "lawaai” betiteld, hoewel ook 15 aan achtergrondmuziek en dergelijke gedacht kan worden.

Onvermijdelijk zal de geluidsopnemer 11 ook een deel van het geluid opvangen, dat door het weergeefkanaal 1-10 wordt geproduceerd. Door het toepassen van de filters A en C wordt nu bewerkstelligd, dat de door het filter C 20 doorgelaten signalen praktisch alleen corresponderen met het lawaainiveau, omdat immers het filter A in het weergeefkanaal 1 - 10 signalen van gelijke frequenties onderdrukt.

Bij groeiend lawaainiveau zullen aldus „aan de 25 uitgangen van de drempelinrichtingen 17 en 18. signalen van toenemende sterkte worden opgewekt, die corresponderen met het lawaainiveau in elk der door de filters 13 respectievelijk 14 doorgelaten frequentie-gebieden.

In zijn eenvoudigste vorm kan men met één filter vol-30 staan, bijvoorbeeld het filter 13, dat een betrekkelijk lage frequentie doorlaat, maar indien verwacht mag worden, dat in de betreffende ruimte het geluidssprec-trum van het geproduceerde lawaai een zodanig karakter heeft, dat het door dit filter 13 doorgelaten signaal 35 soms niet maatgevend is voor het totale lawaainiveau, is het gewenst dit lawaai met behulp van het filter 14 7901477 * - 7- ΡΗΝ 9366__________________________________________________________.___________ ook nog bij die (andere) frequentie(s) te bemonsteren, die bepalend is (zijn) voor dit niveau, waarna dan met behulp van een AND-poort 19 het sterkste van de, de kanalen 13, 15> 17 en 14, 16, 18 doorlopende signalen 5 wordt afgescheiden voor het opwekken van de regelspanning aan het punt 21.

Deze regelspanning bepaalt nu de verhouding, waarin de signalen aan de punten 6 respectievelijk 7 de eindver-sterker 10 bereiken. In geval van een laag lawaainiveau 10 wordt de eindversterker verbonden met het punt 6, zodat via de versterker 2 een geluidsweergave van hoge kwaliteit tot stand komt. Neemt echter het lawaainiveau toe, dan zal aan het punt 21 een allengs grotere regelspanning worden opgewekt, waardoor het signaal aan het punt 15 7 in toenemende mate de versterker 10 bereikt. Dit sig naal vertoont ten opzichte van dat aan het punt 6 een aantal duidelijke verschilpunten:

In de eerste plaat is het niveau over het geheel genomen beduidend hoger.

20 In de tweede plaats vindt extra bevoordeling van de hoge tonen plaats.

In de derde plaats worden de lage tonen aanmerkelijk verzwakt.

In de vierde plaats wordt het totale signaal 25 onderworpen aan contrastcompressie.

Fig. 2 brengt het niveau van het signaal aan punt 7 ten opzichte van dat aan punt 6 in beeld. Horizontaal is de frequentie in Hz, verticaal de signaal-energie per terts in dB tdt gezet. De kromme geeft de 30 energieverdeling van normale spraaksignalen aan het punt 6 weer. Ten gevolge van de signaaldynamiek schuift de hele kromme Ug nog op en neer. Door de versterker 3 wordt een signaal geproduceerd, dat enige tientallen dB sterker is dan het signaal Ug. Door het filter b 35 worden de lage tonen verzwakt ten opzichte van de hoge tonen, zodat de kromme , die het signaal aan het punt 7 790 1 4 77 S' « .....PHN 9366_______________________________________________________________________________________ ___________________________ ~ 8- voorstelt, uit de kromme kan worden afgeleid door deze laatste kromme om een punt nabij ongeveer 500 Hz ( en wel belangrijk onder de frequentie, waarvoor het menselijk oor de hoogste gevoeligheid vertoont),te kantelen» 5 De. hoge toonfrequenties zijn daardoor zo sterk opgehaald, dat hun energie inhoud belangrijker gaat worden dan die van de lage tonen. Bij sterke signaalpassages zou daarom de eindversterker 10 tot een ongewenst hoge waarde kunnen worden uitgestuurd, maar dit wordt voorkomen door 10 toepassing van de contrastcompressor 5» die de dynamiek van het signaal tot énkele dB beperkt.

Vergeleken met de energieveideling N van een storende geluidsbron, bijvoorbeeld omgevingslawaai, wordt derhalve een weergavegeluidsterkte verkregen, die in het 15 hoge-tonengebied in aanzienlijke mate boven het lawaai- niveau uitstijgt, terwijl daarentegen in het lage-tonen-gebied de weergavegeluidsterkte, althans gedurende de zwakke passages, beduidend onder het lawaainiveau kan blijven. Hierdoor wordt zonder noemenswaardige hogere 20 uitsturing van de eindversterker 10 voorkomen, dat het lawaai het gewenste signaal maskeert, dus wordt een goede verstaanbaarheid van het weer te geven geluid gegarandeerd.

In het volgende worden nadere uitwerkingen van 25 diverse trappen in het schema van fig. 1 beschreven.

Het spérfilter A is uitgevoerd als laddernetwerk met L - C parallel-kringen in de langstak en L - C serie-kringen in de dwarstakken, zodat twee in serie geschakelde T secties ontstaan (zie fig. 3)» waarvan de eerste een 30 betrekkelijk hoge-toonfrequentie, bijvoorbeeld 3000 Hz en de tweede een veel lagere frequentie bijvoorbeeld 600 Hz doorlaten. Het filter wordt voorafgegaan en gevolgd door operationele versterkers, teneinde een goede impedantie aanpassing mogelijk te. maken. Voor genoemde 35 frequenties zijn die waarden gekozen, die het meest karakteristiek zijn voor het te verwachten lawaaispec- 790 1 4 77 - 9 - PH3ST 9366________________________________________________________________________________________________ trum. Onder omstandigheden kan men voor genoemde lagere frequentie een zo lage waarde kiezen, dat de kanteling van de kromme ten opzichte van de kromme extra bijdraagt tot het vermijden van akoestische instnbili-5 teiten:

Het filter A moet de signalen namelijk zo zeer verzwakken, dat bij afwezigheid van lawaai het energie-niveau van het bij deze sperfrequentie opgewekte signaal nog niet is staat is een regelspanning via het kanaal 10 11-21 (fig. 1) op te wekken (stippellijn in fig. 2).

Een signaal aan de ingangsklem 1 zal namelijk in het filter A een zeker aantal dB verzwakt worden, vervolgens via de versterkers2 en 10 de geluidsweergever (luidspreker) 22 bereiken, van daaraf door de geluidsopnemer 15 11 worden opgevangen, na versterking in de versterker 12 in het filter C weer een zeker aantal dB worden opgehaald en in de gelijkrichtertrap(pen) 15 (16) worden gedetecteerd. Het dan opgewekte signaal mag (bij de. veronderstelde afwezigheid van lawaai) de drempel(s) van de 20 trap(pen) 17 (respectievelijk 18) niet overschrijden, immers in geval van bovengenoemde veronderstelling mag geen regelspanning aan het punt 21 worden opgewekt, omdat anders een ongewenste contrast-expansie van het signaal door het weergeefkanaal 1-10 met gevaar voor akoe-25 stische instabiliteiten zou worden teweeg gebracht. Een en ander moet blijven gelden voorde sterkste signaalpas-sages, die in de praktijk enige tientallen dB boven de zwakste kunnen uitstijgen.

Aan het filter A wordt derhalve als minimum eis 30 gesteld, dat het gedurende de sterkste signaalpassages deze signalen bij de betreffende sperfrequentie nog tot beneden het lawaainiveau verzwakken. Stijgt nu het la-waainiveau, waardoor ook het ingangssignaal van de versterker 10 geleidelijk van Ug naar U^oveigaat, dan stijgt 35 ook het door dit filter doorgelaten signaal, zodat een verhoogde kans op akoestische instabiliteit kan worden 7901477 ύ- « -10- ____ΡΗΝ 93 .66_________________________________________________________________...._ verwacht. Wordt genoemde sperfrequentie echter zo laag gekozen, dat genoemde stijging duidelijk achterblijft bij de stijging van het lawaainiveau - dit is dus stellig het geval beneden het snijpunt van de kromme N ej en in fig. 2 - dan zal de opgewekte regelspannung in hoofdzaak door het lawaainiveau bepaald worden en het gevaar van akoestische instabiliteiten zijn vermeden.

Fig. k geeft een uitvoering van de trap B volgens fig. 1 weer. Het door de trap A doorgelaten 1 q signaal V\ passeert enerzijds een versterker met weinig vervorming 25» overeenkomend met de versterker 2 in fig.1. De versterker 3 van fig. 1 is uitgevoerd als operationele versterker 26 bijvoorbeeld van het type TDA 103^ (Philips). De werking van het netwerk k is gerealiseerd 15 door middel van een tegenkoppelketen 27 in de vorm van een R-C netwerk, dat een afval· naar lage frequenties van 6 dB per octaaf teweegbrengt met een kantelfrequentie van circa 8 kHz. Dit netwerk bewerkstelligt de kanteling van de karakteristiek tot de karakteristiek 20 volgens fig. 2.

De contrastcompressie wordt verkregen met vehulp van de geïntegreerde schakeling 28 van het type NE 570B (Philips). Het signaal aan de ingang 29 wordt daarbij dubbelfasig gelijkgericht en de aldus verkregen regel-25 spanning regelt de signaalversterking zodanig, dat bij toenemende signaalamplitude de versterking afneemt.

Met dit type geïntegreerde schakeling kan de dynamiek van het signaal met een factor 1 : 4 worden verminderd.

De electronische potentiometer, of sommeerschakeling 8-9 30 van fig. 1 is gerealiseerd in de vorm van een geïntegreerde schakeling 30 van het type TDA 107¾ (Philips).

Het uitgangssignaal van de versterker 25 (versterker 2 in fig. 1) wordt toe gevoerd aan de ene ingang 31 van deze geïntegreerde schakeling 30, terwijl het uitgangssignaal 35 van de compressor 28 (trap 5 in fig. 1) wordt toegevoerd —aan een andere ingang 32 van deze geïntegreerde 7901477 PHN 9366_____________________________________________________________________________________ 11 tr -» schakeling 30. De regelspanning aan het punt 21 in Fig. 1 wordt toegevoerd aan het aansluitpunt 33 van de geintegreerde schakeling 30, zodat aan het punt ervan een spanning wordt opgewekt, waarvan de grootte in een deel-5 verhouding, bepaald door de regelspanning aan het punt 33» afhankelijk is van de signaalspanningen aan de punten 31 en 32. De filters C (13 en 14 in Fig. 1) zijn in Fig. 3 weergegeven. Zij zijn gerealiseerd als twee parallel geschakelde ketens met de operationele verster-10 kers 36 en 37» die door middel van de tegenkoppelketens 38 respectievelijk 39 een hoge selectieve versterking voor alleen die frequenties vertonen waarvoor het filter A (Fig. 3) een sterke sperwerking vertoont.

Als modificatie op deze uitvoering kan een dergelijke 15 selectieve versterking ook worden verkregen met behulp van een verschilversterker, aan welks ene ingang het in 12 versterkte signaal van de geluidsopnemer 11 direct en aan welks andere ingang dit zelfde signaal via een soort-gelijk filter A als beschreven aan de hand van 20 Fig. 3 wordt toegevoerd. Het verschil van deze beide signalen geeft dan een selectieve versterking van de niet door het filter A doorgelaten frequenties te zien.

(Op analoge wijze kan het filter A vervangen worden door een verschilversterker, in welks ene tak een selectieve 25 tegenkoppelketen è. la Fig. 5 is opgenomen).

De trap D in Fig. 1 is volgens Fig. 6 gerealiseerd door middel van een operationele versterker 40 (bijvoorbeeld van het type TDA 1034 Philips), gevolgd door een dubbelfasige gelijkrichter 41 en een tweede 30 operationele versterker 42, bijvoorbeeld van het zelfde type. De aldus aan het punt 43 opgewekte gelijkgerichte-spanning dient de met de weerstand 5^· instelbare drempel-spanning te overschrijden om in staat te zijn, de uitgang 45 te bereiken.

35 Twee van dergelijke circuits, de ene verbonden met de ke ten 13» 15 in Fig. 1, de andere met de keten 14, 16 wor- 7901477 _ 12- PHN 9366____________________________________________________ den via een AND-poort (19 in fig. 1), bestaande uit de gelijkrichters 44, respectievelijk 45, verbonden met de ingang 46 van een operationele versterker 47, aan welks andere ingang 48 de uitgangsspanning van een teller 49 5 wordt toegevoerd. Het grootste van de aan de gelijk-

tichters 44 respectievelijk 45 toegevoerde signalen zal aldus de ingang 46 van de als comparator geschakelde operationele versterker 47 bereiken en worden vergeleken met de spanning aan de ingang 48. De comparator 47 en 10 de teller 49 fungeren aldus als de geheugenschakeling E

volgens Fig. 1.

Het uitgangssignaal van de operationele versterker 47 geeft aan de teller 49 het commando, omhoog te tellen als de spanning aan de ingang 46 groter is dan 15 die aan. de ingang 48 en omlaag te tellen in het omge

keerde geval. De aan de ingang 48 toegevoerde uitgangs-spanning (aan het punt 50) van de teller 49 volgt zodoende de spanning aan de ingang 46, zodat de teller 49 als geheugenschakeling voor de spanning aan de ingang 20 46 fungeert. Deze uitgangsspanning wordt via een R-C

netwerk 51 geleid alvorens de regelspanning aan de leiding 21 volgens Fig. 1 te leveren. Dit netwerk zorgt ervoor, dat het door het weergeefkanaal geproduceerde geluidsniveau niet al te plotseling, bij dalend lawaai-25 niveau, zou dalen, immers stelt zich het menselijk oor ook pas na zekere tijd op het verlaagde geluidsniveau in. In vele praktijkgevallen zal men kunnen volstaan met slechts één filter A respectievelijk C (Fig. 3 respectievelijk 5), dat een betrekkelijk lage frequentie onder-30 drukt respectievelijk ophaalt. Indien door de aard van de lawaaibron de noodzaak gevoeld wordt, ook een tweede filter, afgestemd op een betrekkelijk hoge frequentie toe te passen, dan kan het voor een betere geluidsweergave gewenst zijn, meerdere van dergelijke filters toe 35 te passen, die volgens een of ander tijdschema afwisse lend worden ingeschakeld. Volstaan kan daarbij worden 7901477 -13 - PHN~ 9366_______________________________________________________________________________ met een filter A, dat behalve de ene lagere frequentie (bijvoorbeeld 250 Hz), afwisselend een hogere frequentie (bijvoorbeeld 1600 Hz, 2500 Hz en 3150 Hz) onderdrukt, waarbij de betreffende filterelementen door middel van 5 een sequentiele schakelaar om beurten worden ingescha keld. Het filter C is daarbij uitgebreid tot meerdere om beurten ingeschakelde secties 13, 14, die ieder de bijbehorende frequenties ophalen, gelijkrichten en aan de drempelinrichtingen toevoeren, waarna de AND-poort 19» 10 eveneens uitgebreid tot deze meerdere, op ieder dezer kanalen reagerende ingangen, alleen die regelspanning doorlaat, die het sterkste doorkomt.

De geheugenschakeling E is in de praktijk alleen dan noodzakelijk, indien de regelspanning volgens 15 de tevoren beschreven tweede methode op een vaste waarde gefixeerd moet worden. De eenvoudigste manier om een en ander te realiseren is, dat het filter A in Fig.1 wordt overbrugd door een door de hand of electronisch te bedienen schakelaar βθ, die tevens de aan de teller 20 20 toe te voeren klokspanning C1 in- of uitschakelt.

Voör het moment, dat een ingangssignaal aan de klemmen 1 wordt toegevoerd, wordt deze schakelaar ingedrukt, dus het filter A kortgesloten en tegelijkertijd de klokspanning C1 uitgeschakeld, zodat de opgewekte regel-25 spanning op de met genoemd moment corresponderende waarde wordt gefixeerd.

Uit het voorgaande is het duidelijk geworden, dat het van essentieel belang is, de drempelspanning (instelweerstand in Fig. 6) op de juiste waarde in de stellen en wel op een hogere waarde, naarmate het signaal door het weergeefkanaal 1-10 hoger is. Teneinde deze drempelspanning automatisch aan te passen aan dit signaal door het weergeefkanaal kan dit signaal worden gedetecteerd met behulp van een detector $1, waarna 35 de verkregen gelijkspanning als drempelspanning aan de trappen 17 en/of 18 wordt toegevoerd. Aangezien een 790 1 4 77 — 1 b— _PHN-9-366_______________________________________________________________ akoestisch signaal in het algemeen een zekere nagalmtijk vertoont is het raadzaam, de detector 61 te voorzien van een uitgangsfilter 62 met een aan deze nagalmtijd aangepaste RC-tijd, zodat de opgewekte drempelspanning 5 met een soortgelijke verzwakking wegebt als het akoestische signaal met zijn nagalm zelf.

7901477

Claims (4)

1. Inrichting voor geluidsweergave in een ruimte, met een onafhankelijke geluidsbron, waarbij met behulp van een geluids-opnemer een van het niveau van deze geluidsbron afhankelijke regelspanning wordt verkregen, die 5 de versterking en de frequentiekarakteristiek van een in het geluidsweergavekanaal opgenomen versterker beïnvloedt, met het kenmerk, dat het geluidsweergavekanaal is opgesplitst in twee takken, waarvan de ene een naar lage-toon-frequentie afvallende overdrachtskarakteristiek 10 zomede een geluidsniveaucompressor bevat, terwijl de andere tak de geluidsoverdracht niet of nauwelijks beïnvloedt, waarbij de uitgangen van beide takken worden toe— gevoerd aan een sommeerinrichting, die de uitgangssignalen dezer takken in een variabele verhouding samen-15 voegt, welke verhouding wordt bestuurd door genoemde regelspanning, terwijl voorts middelen zijn voorzien, waardoor de opgewekte regelspanning niet of nauwelijks wordt beïnvloed- door het het geluidsvreergavekanaal passerende signaal.

2. Inrichting volgens conclusie 1 met het ken merk, dat de overdrachtskarakteristiek van eerstgenoemde tak is ingesteld op een waarde, waarbij de hoge toon-frequenties worden opgehaald tot eenzelfde niveau als dat van het tussen het hoge- en lage-toonfrequenties 25 gelegen middentoongebied.

3. Inrichting volgens conclusie 1 of 2 met het kenmerk, dat in het weergavekanaal althans een filter is opgenomen, dat een frequent!eband onderdrukt, terwijl in het kanaal voor het opwekken van dè regelspanning een 30 dienovereenkomstig filter is opgenomen, dat deze fre- quentieband ophaalt. k. Inrichting volgens conclusie 3 met het ken merk, dat de betreffende frequentieband valt binnen het frequentiegebied, waar de ene tak van het geluidsweer-35 -gavekanaal een aanmerkelijke afval in zijn overdrachts- 7901477 ___PHN 9366___________________________________________________________________________________ 16...... karakteristiek te zien geeft.

5· Inrichting volgens conclusie 3 of k met het kenmerk, dat in het kanaal voor het opwekken van de regelspanning eén drempelinrichting is opgenomen, waar-5 bij de grootte van de drempelspanning wordt bestuurd door het, het weergavekanaal passerende signaal. 7901477