PL104212B1 - Sposob otrzymywania barwnikow chromokompleksowych typu 1:2 i 2:3 w postaci plynnych srodkow do barwienia - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania barwników chromokompleksowych typu 1 : 2 do 2 : 3, zawierajacych barwniki monoazowe o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru lub grupe nitrowa, a Y oznacza reszte 1- lub 2-hydroksynaftalenu. Sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie wymienione wyzej barwniki w postaci plynnych srodków do barwienia wlókien i wyrobów wlókienniczych z wlókien bialkowych i poliamidowych oraz skóry naturalnej i syntetycznej.

Barwniki monoazowe o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie oraz uzyskiwane z nich barwniki chromokompleksowe typu 1 : 2 do 2 :3 sa znane. Omawiane barwniki monoazowe otrzymuje sie przez sprzeganie kwasu 1,2,4-dwuazooksynaftalenosulfonowego lub jego pochodnej, podstawionej w polozeniu 6 grupa nitrowa z 1- lub 2-naftolem, a barwniki chromokompleksowe typu 1 :2 do 2 : 3 — na drodze chromowania wymienionych wyzej barwników monoazowych za pomoca mrówczanu chromowego lub innych zwiazków chromu, do kompleksu chromowego typu 1 :1 i nastepnej reakcji uzyskanego kompleksu z omawianym barwnikiem monoazowym, w stosunku molowym 1 :1 do 1,5 :1.

Odcieki po syntezie otrzymywanych w ten sposób barwników chromokompleksowych sa silnie zanieczysz¬ czone solami chromu oraz kwasami organicznymi, jak kwas mrówkowy lub octowy. Z uwagi na wysoka toksycznosc soli chromu odcieki te musza byc przed odprowadzeniem ich do zbiorników naturalnych lub oczyszczalni biologicznych poddawane dodatkowo procesowi oczyszczania od soli chromu, zwiekszajacemu koszty produkcji oraz jej pracochlonnosc.

Otrzymywane opisanym wyzej sposobem barwniki chromokompleksowe zawieraja ponadto po wyodreb¬ nieniu ich z masy poreakcyjnej, znaczne ilosci soli nieorganicznych, powodujacych zlepianie sie czastek barwnika, co utrudnia przygotowywanie z barwników o takiej postaci srodka barwiacego o duzej koncentracji i duzej wydajnosci kolorystycznej oraz uzyskiwanie równomiernych wybarwien. Usuwanie soli z substancji barwnika na drodze przemywania odsaczonej pasty rozcienczona solanka lub woda albo rozbeltywania pasty i ponownego filtrowania nie prowadzi do zadowalajacych wyników. Obecnosc duzych ilosci soli w barwniku powoduje2 104 212 tworzenie sie z woda lepkich, trudno saczacych sie zawiesin. W rezultacie dlugo trwajacego i uciazliwego saczenia oraz przemywania usuwa sie z substancji barwnika zaledwie do 60% obecnych w tej substancji soli nieorganicz¬ nych.

Znanym rozwiazaniem, pozwalajacym na zmniejszenie ilosci soli nieorganicznych w barwniku jest sposób opisany w brytyjskim opisie patentowym nr 1359898. Sposób ten polega na oddzielaniu czastek barwnika od soli na drodze cisnieniowej dyfuzji przez przepony z octanu celulozy. Roztwór soli mineralnej dyfunduje w tych warunkach przez przepone, a duze czastki barwnika pozostaja w zageszczajacym sie roztworze.

Inny sposób usuwania uzytej do wysalania soli z barwników rozpuszczalnych w wodzie opisano w kanadyj¬ skim opisie patentowym nr 970270. Sposób ten polega na wymywaniu pasty filtracyjnej mieszajacym sie z woda rozpuszczalnikiem organicznym, np. 75% wodnym roztworem izopropanolu. Z odsolonego barwnika rozpuszczal¬ nik odpedza sie z para wodna.

Inny z kolei sposób otrzymywania barwników wolnych od soli przedstawiono w opisie patentowym RFN nr 2363635. Sposobem tym kompleks chromowy barwnika wytwarza sie przez chromowanie barwnika w roz¬ puszczalniku nie mieszajacym sie z woda lub slabo sie mieszajacym. Otrzymany bezwodny roztwór przesacza sie nastepnie celem usuniecia osadu soli, a wytworzony w ten sposób roztwór wolny od soli mineralnych odparowuje sie, uzyskujac stezony roztwór lub proszek barwnika.

Znane metody odsalania barwników rozpuszczalnych w wodzie lub ich wytwarzania w warunkach pozwala¬ jacych na otrzymanie substancji barwnej bez soli posiadaja wiele wad, wymagaja z reguly stosowania rozpuszczal¬ ników organicznych i sa trudne do realizacji w skali przemyslowej.

Stwierdzono, ze przy mieszaniu zawierajacej znaczne ilosci soli nieorganicznych pasty barwnika chromo- kompleksowego typu 1 :2 do 2 :3 w urzadzeniu typu ugniatarki z niewielka iloscia wody i hydrofilowymi srodkami pomocniczymi typu oleju tureckiego lub polioksyetylenowych glikoli o ciezarze czasteczkowym wyzszym od 300, znanych pod nazwa Polikoli, powstaja dwie odrebne fazy: faza pólplynna substancji barwnej ze srodkiem pomocniczym, zawierajaca nieznaczne ilosci soli nieorganicznych i plynna faza wodna, zawierajaca duze stezenie soli, do stanu nasycenia wlacznie oraz nieznaczne ilosci srodka pomocniczego. Obydwie fazy mozna latwo rozdzielic przez zlanie fazy plynnej. Faze pólplynna mozna nastepnie w prosty sposób przeprowadzic w srodek barwiacy o duzym stezeniu substancji barwnej na drodze homogenizacji z odpowiednia iloscia wody lub wody z dodatkiem rozpuszczalników mieszajacych sie z woda, ewentualnie z woda i innymi stosowanymi zwiazkami powodujacymi obnizenie punktu zamarzania czy zwiekszajacymi plynnosc srodka, np. z trójetanoloamina.

Istota wynalazku polega na otrzymywaniu barwników chromokompleksowych typu 1 :2 do 2 :3 w postaci plynnych srodków do barwienia droga chromowania barwników monoazowych z cyrkulacja zwrotna czynnika* chromujacego w warunkach zapewniajacych powstanie barwnika zawierajacego nieznaczne ilosci soli badz na odsoleniu past barwników chromokompleksowych otrzymanych zwyklymi sposobami i zawierajacych znaczne ilosci soli przy uzyciu oleju tureckiego lub glikoli polioksyetylenowych o ciezarze czasteczkowym wyzszym od 300 i przeprowadzeniu nastepnie otrzymanych substancji barwnych, zawierajacych nieznaczne ilosci soli, w plynne srodki barwiace.

Sposobem wedlug wynalazku proces syntezy barwników chromokompleksowych typu 1 :2 do 2 : 3 droga chromowania barwników monoazowych o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie, za pomoca mrówczanu chromowego lub substancji sluzacych do jego wytworzenia, do kompleksu chromowego typu 1 :1 i nastepnej reakcji uzyskanego kompleksu z wymienionym wyzej barwnikiem monoazowym w stosunku molowym 1:1 do 1,5 : 1 prowadzi sie z cyrkulacja zwrotna czynnika chromujacego, a wodna zawiesine lub paste uzyskanego barwnika chromokompleksowego typu 1 : 2 do 2 : 3 przeprowadza sie podczas procesu syntezy w plynny srodek do barwienia, zawierajacy zawiesine barwnika w wodzie oraz wymieniony wyzej hydrofilowy srodek pomocniczy. Cyrkulacja zwrotna czynnika chromujacego polega na stosowaniu w charakterze tego czynnika podczas syntezy kompleksu chromowego typu 1 :1 odcieku z poprzedniej partii chromowania, uzupelnionego taka iloscia mrówczanu chromowego lub substancji sluzacych do jego wytworzenia, by stosunek molowy lacznej ilosci czynnika chromujacego w masie reakcyjnej do ilosci chromowanego barwnika monoazowego o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenie, wynosil 1,3 :1 oraz taka iloscia kwasu organicznego, by pH masy reakcyjnej wynosilo 2,5—3,5. Otrzymany kompleks chromowy typu 1:1, zawierajacy nieznaczna ilosc soli, wyodrebniony w postaci pasty, miesza sie w temperaturze 60—90°C z pasta wymienionego wyzej barwnika monoazowego, o nieznacznej zawartosci soli, utrzymujac pH mieszaniny przez dodawanie substancji alkalizujacej w granicach 3,5-7,0. Do uzyskanej wodnej zawiesiny drobno zdyspergowanego barwnika chromokompleksowego typu 1 :2 do 2:3 dodaje sie nastepnie taka ilosc hydrofilowego srodka pomocniczego oraz wody, by wytworzony w ten sposób srodek barwiacy zawieral 10-30% wagowych barwnika chromokompleksowego typu 1 :2 do 2 :3 i 3-15% wagowych srodka pomocniczego.104 212 3 Sposobem wedlug wynalazku dodaje sie równiez do otrzymanej opisanym wyzej sposobem pasty kompleksu chromowego typu 1 :1 paste omawianego barwnika monoazowego oraz wode i ogrzewa calosc w temperaturze 60~90°C, utrzymujac pH mieszaniny przez dodawanie substanqi alkalizujacej w granicach 3,5-7,0. Wode dodaje sie w takiej ilosci, by wytworzony w okreslonych wyzej warunkach kompleks chromowy typu 1 :2 do 2 :3 przeszedl do roztworu. Z uzyskanego roztworu, po jego ewentualnym sklarowaniu od czesci nierozpuszczalnych, wysala sie barwnik i wyodrebniona paste miesza w temperaturze 0-100°C w urzadzeniu typu ugniatarki do chwili calkowitego skoagulowania barwnika z hydrofilowym srodkiem pomocniczym oraz woda na odrebna pólplynna faze, która oddziela sie od wodnych roztworów soli przez dekantacje, po czym rozprowadza sie pólplynna faze woda lub woda z ewentualnym dodatkiem trójetanoloaminy na plynny srodek barwiacy do okreslonej wyzej zawartosci barwnika i srodka pomocniczego.

Opisanym wyzej sposobem wedlug wynalazku otrzymuje sie srodek barwiacy o bardzo niskiej zawartosci soli nieorganicznych. Sposobem tym mozna równiez przygotowywac srodek barwiacy o okreslonej wyzej bardzo niskiej zawartosci soli nieorganicznych z otrzymywanych dowolnym sposobem omawianych barwników chromo- kompleksowych typu 1 :2 do 2 :3. Barwniki te, zawierajace znaczne ilosci soli, miesza sie w temperaturze 0—100°C w urzadzeniu typu ugniatarki z hydofilowym srodkiem pomocniczym oraz woda do chwili skoagulowa¬ nia barwnika ze srodkiem pomocniczym na odrebna, pólplynna faze, która oddziela sie od wody lub wodnych roztworów soli przez dekantage, poddaje dalszemu ugniataniu do chwili calkowitej homogenizacji, po czym rozprowadza sie pólplynna faze woda na plynna mase do okreslonej wyzej zawartosci barwnika i srodka pomocniczego.

Sposób wedlug wynalazku pozwala na prowadzenie procesu syntezy omawianych barwników chromo- kompleksowych typu 1:2 do 2:3 przy zuzyciu soli chromu zmniejszonym o okolo 20—25%, a kwasu mrówkowego — o okolo 60—70% w stosunku do procesu prowadzonego znanymi dotychczas sposobami, przy czym pelne wykorzystanie soli chromu dzieki zastosowaniu w sposobie wedlug wynalazku zwrotnej cyrkulacji czynnika chromujacego stwarza mozliwosc zwiekszenia nadmiaru soli chromu w stosunku do barwnika monoazowego poddawanego chromowaniu, co wplywa bardzo korzystnie na skrócenie czasu trwania reakcji chromowania. Dzieki zastosowaniu do wytworzenia plynnego srodka barwiacego hydrofilowych srodków pomocniczych uzyskuje sie podczas postepowania omawianym sposobem wydzielenie sie barwnika wraz ze srodkiem pomocniczym w postaci odrebnej, pólplynnej fazy, zawierajacej nieznaczne ilosci soli nieorganicznych i oddzielenie w ten sposób duzych ilosci soli, zanieczyszczajacych substanqe barwnika.

Wynalazek ilustruja nastepujace przyklady, w których czesci i procenty oznaczaja czesci i procenty wagowe: Przyklad I. W 500 czesciach wody o temperaturze 95—100°C rozpuszcza sie 45 czesci 2-naftolu, dodajac w czasie rozpuszczania 46,5 czesci 30% roztworu wodorotlenku sodowego. Nastepnie roztwór 2-naftolu uzupelnia sie 800 czesciami wody.

Oddzielnie rozbeltuje sie 196 czesci 45% pasty kwasu 6-nitro-l,2,4-dwuazooksynaftalenosulfonowego w 350 czesciach wody i 1400 czesciach lodu i wkrapla do uzyskanej masy w temperaturze 0—5°C okolo 145 czesci 30% roztworu wodorotlenku sodowego do slabego znaczenia na papierek Czerwieni Kongo.

Do zobojetnionego roztworu zwiazku dwuazowego wlewa sie otrzymany opisanym wyzej sposobem roztwór 2-naftolu o temperaturze 48—50°C. Sprzeganie prowadzi sie w ciagu 4—5 godzin przy wartosci pH = 10,2—10,8 w temperaturze 30—35°C. Objetosc masy reakcyjnej podczas sprzegania wynosi 3600—4000 czesci objetosciowych.

Po zakonczeniu reakcji sprzegania wkrapla sie do masy reakcyjnej 160 czesci 30% roztworu kwasu siarkowego do znaczenia papierka. Czerwieni Kongo na kolor niebieski i miesza w ciagu 3—4 godzin. Nastepnie wytracony osad odsacza sie. Otrzymuje sie 300 czesci pasty, zawierajacej 31,5% barwnika monoazowego o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza grupe nitrowa a Y oznacza reszte 2-naftolu.

Paste te dzieli sie na dwie czesci w stosunku wagowym 2:1.

Oddzielnie rozbeltuje sie 120 czesci 15% pasty wodorotlenku chromowego w 300 czesciach wody, dodaje do otrzymanej zawiesiny 60 czesci 80% kwasu mrówkowego i calosc ogrzewa w temperaturze wrzenia w ciagu 0,5 godziny. Od uzyskanego roztworu mrówczanu chromowego dodaje sie wieksza sposród okreslonych wyzej dwu czesci wytworzonej uprzednio pasty barwnika monoazowego oraz 1400 czesci wody i po dokladnym wymieszaniu ogrzewa sie calosc w temperaturze 97-102°C wciagu 7—9 godzin do zakonczenia reakcji chromowania, która prowadzi sie przy pH = 2,5—3,5. Wytworzony kompleks chromowy barwnika typu 1 :1 odsacza sie, a odciek zawraca do nastepnej partii chromowania. Otrzymana paste barwnika w postaci kompleksu chromowego typu 1 :1 umieszcza sie w ugniatarce zetowej ciezkiego typu, dodaje mniejsza sposród okreslonych wyzej dwu czesci wytworzonej uprzednio pasty barwnika monoazowego i dokladnie miesza. Nastepnie do masy4 104 212 reakcyjnej wkrapla sie powoli 15% roztwór wodorotlenku sodowego do osiagniecia wartosci pH = 5,8-6,3 ogrzewa calosc do temperatury 60—90°C i ugniata w tej temperaturze w ciagu 2,5-5 godzin, dodajac stopniowo roztwór wodorotlenku sodowego w celu utrzymania zakresu wartosci pH w granicach 3,5-6,3. Po zakonczeniu reakcji dodaje sie do masy reakcyjnej 22 czesci Polikolu 400 oraz 100 czesci wody i po starannym wymieszaniu otrzymuje sie 360 czesci plynu barwnika chromokompleksowego typu 2:3 barwiacego welne, wlókno poliamidowe oraz skóre naturalna i syntetyczna typu Polcorfam na kolor czarny. Wybarwienia odznaczaja sie bardzo dobrymi odpornosciami na swiatlo i czynniki mokre. Otrzymany plyn nadaje sie szczególnie do przygotowywania kapieli farbiarskich stosowanych w ciaglych metodach barwienia.

Do odcieku pozostalego z pierwszej partii chromowania dodaje sie 100-110 czesci 15% pasty wodorotlen¬ ku chromowego oraz 40 czesci 80% kwasu mrówkowego i ogrzewa calosc w temperaturze wrzenia do rozpuszczenia wodorotlenku chromowego. Przygotowany w ten sposób roztwór czynnika chromujacego wyko¬ rzystuje sie w drugiej partii chromowania, która prowadzi sie sposobem opisanym wyzej, przy zachowaniu stosunku molowego czynnika chromujacego do barwnika monoazowego jak 1,3 :1.

Przyklad II. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie I, przy czym zamiast Polikolu 400 uzywa sie tej samej ilosci oleju tureckiego. Uzyskuje sie plyn barwnika chromokompleksowego o wlasnosciach uzytkowych analogicznych do wlasnosci plynu barwnika, otrzymanego sposobem podanym w przykladzie I.

Przyklad III. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie I, przy czym otrzymana paste barwnika monoazowego o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza grupe nitrowa, a Y oznacza reszte 2-naftolu, dzieli sie na dwie równe czesci. Jedna z tych czesci poddaje sie nastepnie reakcji chromowania zmniejszona proporcjonalnie iloscia czynnika chromujacego, a otrzymany barwnik chromokom- pleksowy typu 1 :1 ugniata sie z pozostala czescia barwnika monoazowego w warunkach podanych w przykla¬ dzie I. Do uzyskanej w ugniatarce pasty kompleksu chromowego typu 1 :2 dodaje sie w temperaturze 50°C 30 czesci Polikolu 600 oraz 100 czesci wody. Po starannym wymieszaniu uzyskuje sie plyn zawierajacy 19% barwnika chromokompleksowego typu 1:2,9% Polikolu 600,9% soli oraz 63% wody, barwiacego welne i skóre na kolor czarny.

Przyklad IV. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie II, przy czym jako barwnik monoazo- wy sluzacy do wytworzenia z kompleksem chromowym typu 1 :1 kompleksu chromowego typu 1 :2 stosuje sie równowazna ilosc barwnika o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru, a Y oznacza reszte 2-naftolu. Otrzymuje sie plyn barwnika chromokompleksowego typu 1 :2, barwiacego welne i wlókno poliamidowe na kolor czarny.

Przyklad V. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie IV, uzywajac zamiast Polikolu 600 Polikol 400. Otrzymuje sie plyn barwnika chromokompleksowego typu 1 :2 o wlasnosciach uzytkowych analogicznych do wlasnosci plynu barwnika, uzyskanego sposobem podanym w przykladzie IV.

Przyklad VI. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie III, przy czymjako barwnik monoazo- wy, sluzacy do wytworzenia kompleksu chromowego typu 1 :1 i typu 1:2, stosuje sie barwnik o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza grupe nitrowa, a Y oznacza reszte 1-naftolu. Otrzymuje sie plyn barwnika, barwiacy welne, wlókno poliamidowe, poliuretanowe, jedwab naturalny i skóre na kolor czarny o doskonalych odpornosciach.

Przyklad VII. Paste barwnika monoazowego o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza grupe nitrowa, aY oznacza reszte 2-naftolu, otrzymuje sie i dzieli sposobem opisanym w przykladzie I, po czyni poddaje sie 2/3 tej pasty chromowaniu sposobem opisanym w okreslonym wyzej przykladzie. Otrzymana paste kompleksu chromowego typu 1 :1 miesza sie nastepnie z pozostawiona mniejsza czescia pasty barwnika monoazowego, obejmujaca 1/3 tej pasty w 1200 czesciach wody i po wymieszaniu wkrapla sie do masy reakcyjnej roztwór wodorotlenku sodowego do osiagniecia wartosci pH = 5,8-6,3. Calosc miesza sie w temperaturze 60-90°C wciagu 2,5-5 godzin, utrzymujac wartosc pH w granicach 3,5 do 7,0.

Uzyskany roztwór barwnika chromokompleksowego typu 2 :3 odsacza sie w razie potrzeby od czesci nieroz¬ puszczalnych, wysala chlorkiem sodowym i odsacza. Otrzymuje sie 330 czesci pasty barwnika chromokomplek¬ sowego typu 2 :3, która wprowadza sie do ugniatarki, dodaje 40 czesci Polikolu 400, miesza w ciagu 10—20 minut, ogrzewa do temperatury 35°C miesza sie w ciagu 0,5 godziny, dodaje 200 czesci wody i w dalszym ciagu miesza okolo 1 godziny do calkowitego skoagulowania barwnika. Nastepnie zlewa sie wydzielona solanke, a pozostala gesta mase barwnika ugniata w ciagu 1—2 godzin. Do dobrze shomogenizowanej masy, skladajacej sie z barwnika i Polikolu 400, dodaje sie stopniowo 220 czesci wody, Po dokladnym wymieszaniu otrzymuje sie 330 czesci plynu, zawierajacego okolo 21 substancji barwnej, 6% Polikolu 400 i 73% wody. Otrzymany plyn barwnika chromokompleksowego typu 2 :3 barwi welne, wlókno poliamidowe oraz skóre naturalna i syntetycz¬ na na kolor od szarego do glebokiej czerni.

Przyklad VIII. Paste barwnika monoazowego o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza grupe nitrowa, a Y oznacza reszte 2-naftolu, otrzymuje sie sposobem, opisanym w przykla-104 212 5 dzie I, po czym dzieli sie ja na dwie równe czesci z których jedna poddaje sie sposobem opisanym we wspomnianym wyzej przykladzie chromowaniu zmniejszona proporcjonalnie iloscia czynnika chromujacego.

Otrzymana paste kompleksu chromowego typu 1 : 1 miesza sie nastepnie z pozostawiona druga czescia pasty barwnika monoazowego w 1200 czesciach wody, postepujac w dalszym ciagu sposobem opisanym w przykladzie VII. Uzyskuje sie plyn, barwiacy welne i wlókno#poliamidowe na kolor czarny.

Przyklad IX. Postepuje sie sposbem opisanym w przykladzie VII, przy czym jako barwnik monoazo- wy stosuje sie barwnik o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza grupe nitrowa, a Y oznacza reszte 1-naftolu. Uzyskuje sie plyn barwnika, barwiacy welne i skóre na kolor czarny.

Przyklad X. Paste barwnika monoazowego o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza grupe nitrowa, a Y oznacza reszte 2-naftolu, otrzymuje sie i dzieli sposobem opisanym w przykladzie I, po czym poddaje sie 2/3 tej pasty chromowaniu sposobem opisanym w okreslonym wyzej przykladzie.

Otrzymana paste kompleksu chromowego typu 1 :1 miesza sie nastepnie z pozostawiona mniejsza czescia pasty barwnika monoazowego, obejmujaca 1/3 tej pasty, w 400 czesciach wody i po wymieszaniu wkrapla sie do masy reakcyjnej roztwór wodorotlenku sodowego do osiagniecia wartosci pH'= 5,8—6,3. Calosc miesza sie w tempera¬ turze 60—90°C w ciagu 2,5—5 godzin, utrzymujac okreslona wyzej wartosc pH. Po ochlodzeniu masy reakcyjnej da temperatury 20—30°C dodaje sie do niej 20 czesci Polikolu 400 i miesza calosc do uzyskania jednorodnego plynu: Otrzymuje sie 650 czesci plynu barwnika chromokompleksowego typu 2 :3 zawierajacego okolo 10% - substancji barwnej, okolo 3% Polikolu 400, okolo 3% soli i okolo 84% wody. Otrzymany plyn nadaje sie szczególnie do ciaglych metod barwienia welny, wlókna poliamidowego i skóry syntetycznej na kolory od szarego od glebokiej czerni.

Przyklad XI. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie VII, przy czym uzyskana paste barwnika chromokompleksowego typu 2 :3 suszy sie, otrzymujac 40 czesci proszku. Proszek ten laduje sie do / ugniatarki i rozpastowuje dokladnie z 60 czesciami wody, a nastepnie dodaje do wytworzonej masy 23 czesci Polikolu 400. Calosc miesza sie wciagu okolo 0,5 godziny, wprowadza ponownie wode w ilosci 120 czesci i ugniata w temperaturze 30—35°C wciagu 1—2 godzin, do calkowitego skoagulowania barwnika. Nastepnie zlewa sie wydzielona solanke, a pozostala gesta mase barwnika poddaje dalszemu ugniataniu w ciagu okolo 1 godziny, dodajac stopniowo 100 czesci wody. Otrzymuje sie 240 czesci plynu barwnika chromokompleksowego typu 2 :3, zawierajacego okolo 30% substancji barwnej, okolo 5% Polikolu 400, okolo 3% chlorku sodowego i okolo 62% wody. Uzyskany plyn nadaje sie do ciaglych metod barwienia welny, jedwabiu naturalnego, wlókien poliamidowych, a szczególnie skóry syntetycznej, równiez skóry syntetycznej typu Polcorfam.

Przyklad XII. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie XI, przy czym zamiast Polikolu 400 uzywa sie tej samej, co we wspomnianym wyzej przykladzie, ilosci Polikolu 600. Uzyskuje sie plyn barwnika o wlasnosciach analogicznych do wlasnosci plynu barwnika, otrzymanego sposobem podanym w przykladzie XI.

Przyklad XIII. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie XI, przy czym zamiast proszku barwnika chromokompleksowego typu 2 :3 uzywa sie równowazna ilosc proszku barwnika typu Acid Black 52.

Otrzymuje sie plyn barwnika chromokompleksowego o nieznacznej zawartosci soli, barwiacy welne, poliamid oraz skóre naturalna i syntetyczna na kolory od szarego do glebokiej czerni o bardzo dobrych odpornosciach uzytkowych.

Przyklad XIV. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie VII, a otrzymana paste barwnika chromokompleksowego typu 2 :3 wprowadza sie do ugniatarki, dodaje 30 czesci Polikolu 300, miesza sie w temperaturze 50—60°C w ciagu okolo 1 godziny, dodaje 200 czesci wody i w dalszym ciagu ugniata paste do calkowitego skoagulowania barwnika. Nastepnie zlewa sie wydzielona solanke, a pozostala gesta mase barwnika ugniata dalej w ciagu 1—2 godzin. Do dobrze shomogenizowanej masy, skladajacej sie z barwnika i Polikolu 300, dodaje sie stopniowo 130 czesci wody. Po dokladnym wymieszaniu, otrzymuje sie okolo 230 czesci plynu, zawierajacego w przyblizeniu 30% substancji barwnej. Uzyskany plyn barwnika chromokompleksowego typu 2 :3 bardzo dobrze rozpuszcza sie w wodzie i jest szczególnie przydatny do stosowania w ciaglych metodach barwienia skóry syntetycznej na kolory od szarego do glebokiej czerni.

Przyklad XV. Postepuje sie sposobem opisanym w przykladzie VII, a otrzymana paste barwnika chromokompleksowego typu 2 : 3 wprowadza sie do ugniatarki, miesza w temperaturze pokojowej w ciagu okolo 1—2 godzin, dodaje 10 czesci Polikolu 300, miesza w dalszym ciagu okolo 1 godziny i dodaje okolo 210 czesci wody. Po dokladnym wymieszaniu otrzymuje sie okolo 450 czesci plynu barwnika, zawierajacego w przyblize¬ niu 15% substancji barwnej.

Claims (6)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób otrzymywania barwników chromokompleksowych typu 1 :2 do 2 :3 w postaci plynnych srodków do barwienia wlókien i wyrobów wlókienniczych z wlókien bialkowych i poliamidowych oraz skóry6 104 212 naturalnej i syntetycznej na drodze chromowania barwników monoazowych o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru, lub grupe nitrowa, a Y oznacza reszte 1 - lub 2-hydroksynaftale- nu, za pomoca mrówczanu chromowego lub substancji sluzacych do jego wytworzenia, do kompleksu chromowego typu 1 :1 i nastepnej reakcji uzyskanego kompleksu z barwnikiem monoazowym o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, w stosunku molowym 1 :1 do 1,5 :1 z wytworzeniem kompleksu chromowego typu 1 :2 do 2 :3 oraz przeprowadzenia otrzymanej masy w postac trwalego stezonego plynu, zawierajacego zawiesine barwnika w wodzie oraz srodek pomocniczy, znamienny tym, ze jako czynnik chromujacy podczas syntezy kompleksu chromowego typu 1 : 1 stosuje sie odciek z poprzedniej partii chromowania, uzupelniony taka iloscia mrówczanu chromowego lub substancji sluzacych do jego wytworzenia, by stosunek molowy lacznej ilosci czynnika chromujacego w masie reakcyjnej do ilosci chromowanego barwnika monoazowego o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, wynosil 1,3 :1 oraz taka iloscia kwasu organicznego, by pH masy reakcyjnej wynosilo 2,5 :3,5, a otrzymany kompleks chromowy typu 1:1, wyodrebniony w postaci pasty, miesza sie w temperaturze 60—90°C z pasta barwnika monoazowego o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, utrzymujac pH mieszaniny przez dodawanie substancji alkalizujacej w granicach 3,5—7,0 i do uzyskanej wodnej zawiesiny drobno zdyspergowanego barwnika chromokompleksowego typu 1 :2 do 2 :3 dodaje sie taka ilosc hydrofilowego srodka pomocniczego oraz wody, by wytworzony w ten sposób srodek barwiacy zawieral 10—30% wagowych barwnika chromokompleksowego typu l:2do2:3i3—15% wagowych srodka pomocniczego.

2. Sposób otrzymywania barwników chromokompleksowych typu 1 :2 do 2 :3 w postaci plynnych srodków do barwienia, wedlug zastrz. 1,znamienny tym, ze jako hydrofilowy srodek pomocniczy stosuje sie olej turecki lub glikol polioksyetylenowy o ciezarze czasteczkowym wyzszym od 300.

3. Sposób otrzymywania barwników chromokompleksowych typu 1 :2 do 2 :3 w postaci plynnych srodków do barwienia wlókien i wyrobów wlókienniczych z wlókien bialkowych i poliamidowych oraz skóry naturalnej i syntetycznej, na drodze chromowania barwników monoazowych i ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru lub grupe nitrowa, a Y oznacza reszte 1- lub 2-hydroksynaftale- nu, za pomoca mrówczanu chromowego lub substancji sluzacych do jego wytworzenia, do kompleksu chromowego typu 1 :1 i nastepnej reakcji uzyskanego kompleksu z barwnikiem monoazowym o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia w stosunku molowym 1 :1 do 1,5 :1 z wytworzeniem kompleksu chromowego typu 1 :2 do 2 :3 oraz przeprowadzenia otrzymanej masy w postac trwalego stezonego plynu, zawierajacego zawiesine barwnika w wodzie oraz srodek pomocniczy, z równoczesnym usunieciem zawartych w masie barwnika chromokompleksowego soli nieorganicznych, zna¬ mienny tym, ze jako czynnik chromujacy podczas syntezy kompleksu chromowego typu 1 :1 stosuje sie odciek z poprzedniej partii chromowania, uzupelniony taka iloscia mrówczanu chromowego lub substancji sluzacych do jego wytworzenia, by stosunek molowy lacznej ilosci czynnika chromujacego w masie reakcyjnej do ilosci chromowanego barwnika monoazowego o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, wynosil 1,3 : 1 oraz taka iloscia kwasu organicznego, by pH masy reakcyjnej wynosilo 2,5 :3,5 po czym do otrzymanej opisanym wyzej sposobem pasty kompleksu chromowego typu 1 :1 dodaje sie paste barwnika monoazowego o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia oraz wode i ogrzewa calosc w temperaturze 60—90°C utrzymujac pH mieszaniny przez dodawanie substancji alkalizujacej w granicach 3,5—7,0 przy czym wode dodaje sie w takiej ilosci by wytworzony w okreslonych wyzej warunkach kompleks chromowy typu 1 :2 do 2 :3 przeszedl do roztworu, a nastepnie ewentualnie klaruje roztwór od czesci nierozpuszczalnych, wysala barwnik i wyodrebniona paste miesza w temperaturze 0-100°C w urzadzeniu typu ugniatarki do chwili calkowitego skoagulowania barwnika z hydrofilowym srodkiem pomocniczym oraz woda na odrebna pólplynna faze, która oddziela sie od wodnych roztworów soli przez dekantacje, po czym rozprowadza sie pólplynna faze woda, ewentualnie z dodatkiem srodków pomocniczych na plynna mase zawierajaca 10—30% wagowych barwnika i 3—15% wagowych srodka pomocniczego.

4. Sposób otrzymywania barwników chromokompleksowych typu 1 :2 do 2 :3 w postaci plynnych srodków do barwienia, wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako hydrofilowy srodek pomocniczy stosuje sie olej turecki lub glikol polioksyetylenowy o ciezarze czasteczkowym wyzszym od 300.

5. Sposób otrzymywania barwników chromokompleksowych typu 1 :2 do 2 :3 w postaci plynnych srodków do barwienia wlókien i wyrobów wlókienniczych z wlókien bialkowych i poliamidowych oraz skóry naturalnej i syntetycznej, na drodze chromowania barwników monoazowych o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza atom wodoru, lub grupe nitrowa, a Y oznacza reszte 1- lub 2-hydroksynaftale- nu, za pomoca mrówczanu chromowego lub substancji sluzacych do jego wytworzenia, do kompleksu104 212 7 cliromowego typu 1 :1 i nastepnej reakcji uzyskanego kompleksu z barwnikiem monoazowym o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, w stosunku molowym 1 :1 do 1,5 :1 z wytworzeniem kompleksu chromowego typu 1 :2 do 2 :3 oraz przeprowadzenia otrzymanej masy w postac trwalego stezonego plynu, zawierajacego zawiesine barwnika w wodzie oraz srodek pomocniczy, z równoczesnym usunieciem zawartych w masie barwnika chromokompleksowego soli nieorganicznych, zna¬ mienny tym, ze otrzymany dowolnym sposobem barwnik chromokompleksowy typu 1 :2 do 2 : 3 miesza sie w temperaturze 0—100°C w urzadzeniu typu ugniatarki z hydrofllowym srodkiem pomocniczym oraz woda do chwili skoagulowania barwnika ze srodkiem pomocniczym na odrebna, pólplynna faze, która oddziela sie od wodnych roztworów soli, poddaje dalszemu ugniataniu do chwili calkowitej homogenizacji, po czym rozprowa¬ dza sie calosc woda na plynna mase zawierajaca 10—30% wagowych barwnika i 3—15% wagowych srodka pomocniczego.

6. Sposób otrzymywania barwników chromokompleksowych typu 1 :2 do 2 :3 w postaci plynnych srodków do barwienia, wedlug zastrz. 5,znamienny tym, ze jako hydrofilowy srodek pomocniczy stosuje sie olej turecki lub glikol polioksyetylenowy o ciezarze czasteczkowym wyzszym od 300. OH HO,S _fX-N=N-Y O X