Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia wlókien polikaproamidowych uodpornionych na dzialanie podwyzszonych temperatur i swiatla, zwlaszcza przy dostepie tlenu atmosferycznego.Wlókna te, dzieki zmniejszonej utlenialncsci w zakresie temperatur 180—200°C i zwiekszonej od¬ pornosci na dzialanie promieniowania ultrafiole¬ towego, daja sie stosowac do produkcji ksztal¬ towanych wyrobów wlókienniczych technicznych oraz do wzmocnienia wyrobów gumowych, charak¬ teryzujacych sie przez to przedluzonym czaso- okresem uzytkowania i ulepszonymi wlasciwoscia¬ mi.Powszechnie wiadomo, ze substancje chemicz¬ ne, zawierajace atomy miedzi w swym skladzie, wykazuja wlasciwosc inhibitowania rodnikowo- -lancuchowych reakcji termoutleniajacych i foto¬ chemicznej destrukcji liniowych alifatycznych poli¬ amidów. Z powyzszego wzgledu liczne organiczne i/lub nieorganiczne zwiazki miedziowe sa stoso¬ wane w produkcji wlókien chemicznych jako efek¬ tywne termo-swiatlostabilizatory wysokozoriento- wanych, ksztaltowanych wyrobów poliamidowych, zwlaszcza wlókien i/lub przedz technicznych oraz kordowych uformowanych z liniowego, wielkocza¬ steczkowego poli-e-kaproamidu. Znane stale stabi¬ lizatory miedziowe bywaja zazwyczaj wprowadza¬ ne do masy przednej polikaproamidu w trakcie polimeryzacji e-kaprolaktamu, badz mieszane z granulatem poliamidowym bezposrednio przed je- 15 20 30 go stopieniem ewentualnie wmieszanie do stopu poliamidowego, z nastepnym uformowaniem wló¬ kien poliamidowych znanymi metodami z termo- stopu w temperaturach 280—300°C.Znany z polskiego opisu patentowego nr 87 650, sposób wytwarzania wlókien polikaproamidowych uodpornionych na dzialanie podwyzszonych tem¬ peratur i promieniowania nadfioletowego w obec¬ nosci tlenu atmosferycznego, polega na tym, ze do skladu wielkoczasteczkowego wlóknotwórciego poli-e-kaproamidu, przed procesem uformowania wlókien, wprowadza sie srodki przeciwstarzenio- we stanowiace ciekle roztwory polioksyalkilenogli- kolanów miedziowych w glikolach polioksyalkile- nowych. Wedlug tego sposobu, granulat polikapro¬ amidu powleka sie filmem cieklego srodka prze- ciwstarzeniowego albo srodek przeciwstarzeniowy wstrzykuje sie do stopu polikaproamidu w cylin¬ drze przedzarki ekstruderowej, ewentualnie sro¬ dek przeciwstarzeniowy rozprowadza sie w stopio¬ nym polikaproamidzie. W koncu polikaproamido- wy stop formuje sie do postaci wlókna, wyciska¬ jac go przez otwory dyszy przedzalniczej znana metoda przedzenia w temperaturach 290—305°C.Wlókna i/lub przedze polikaproamidowe, uzyska¬ ne powyzszym sposobem, charakteryzuja sie ko¬ rzystnymi wlasnosciami uzytkowymi wówczas, $dy roztwory poszczególnych polioksyalkilenoglikola- nów miedziowych zastosuje sie w ilosci 50-^290 108 0203 108 020 4 czesci wagowych równowaznika wolnej miedzi na milion czesci wagowych produktu.W praktyce wytwarzania wlókien polikaproami- dowych, stabilizowanych wyzej wspomnianymi zwiazkami miedziowymi, wystepuja jednak trud- * nosci technologiczne których istota polega na tym, ze w redukujacym srodowisku polimeryzujacego e-kaprolaktamu jak równiez w 'kontakcie ze sto¬ pionym wlóknotwórczym poli-e-kaproamidem, ule¬ gaja one rozkladowi termochemicznemu z wydzie- 10 leniem zelu koloidalnej miedzi i/lub tlewku mie¬ dziowego. Skutkiem tego, w warunkach ekstru- derowego formowania technicznych, a zwlaszcza kordowych asortymentów wlókien poliamidowych, to jest w temperaturze 300—305°C i pod cisnie- 15 niem stopu polimeru rzedu 100 atn, nastepuje zjawisko termochemicznego rozkladu termostabili- zatorów oraz odkladanie sie stalych, koloidalnych produktów rozkladu w zestawach przedzacych i kapilarach filier, uniemozliwiajac poprawne pro- 20 wadzenie procesu przedzenia wlókien.Jest to glównym powodem zwiekszonej czesto¬ tliwosci wymiany zestawów przedzacych dla ich regeneracji, co w powaznym stopniu komplikuje technologie produkcji termostabilizowanych ker- 25 dów poliJkaproamidowych.Celem wyeliminowania lub ograniczenia powyz¬ szego niekorzystnego zjawiska, zaproponowane zo¬ staly róznorodne substancje chemiczne, inhibitu- jace termiczny rozklad stabilizatorów miedziowych w zetknieciu ze stopem poliamidowym w tempe¬ raturze 290—'300°C. Wspomniane inhibitory stano¬ wia substancje z grupy zasad organicznych lub kh pochodnych, a zwlaszcza czwartorzedowe sole amoniowe, zawierajace atomy chlorowców. Inhi¬ bitory stosuje sie razem z termostabilizatorami miedziowymi poliamidów, ewentualnie w pestaci kompleksów miedziowych. I tak, w opisie paten¬ towym Stanów Zjednoczonych Ameryki 3 499 867, dla wlókien z polikaproamidu, stabilizowanych siarczanem, chlorkiem, bromkiem, octanem, steary¬ nianem i/lub salicylanem miedziowym stosuje sie dodatki amin, jak chinolina, morfolina, piperydy¬ na, N,N-dwumetyloaniliina, dwuetylo-trójamina, szesciometylenodwuamina, imono-etanoloamina, 4,4,1-dwuamino-dwufenylo-metan, palmityloamina i/lub stearyloamina jak równiez bromek cetylopi- rydyniowyr bromek cetylotrójmetylc-amoniowy, chlorek stearylo-metyloamoniowy itp. 50 W opisach patentowych Japonii 17.550/70; 944/73 i 93.652/73 w tym samym celu zalecane jest takze stosowanie jodków dwufenyloaminy i/lub dwu- cykloheksyloaminy ewentualnie butylotrójetyloamo- niowego i/lufo benzylo-trójetyloamoniowego; na¬ tomiast w opisie patentowym Japonii 13.654/72 rekomendowane sa kompleksy zwiazków miedzio¬ wych z czterocyjanochino-dwu-metanem.Koniecznosc stosowania wyzej wyszczególnionych substancji nastrecza jednak trudnosci technolo- 60 giezrie, poniewaz inhibitory z grupy zasad orga¬ nicznych — amin sa z reguly substancjami latwo- lotnymi i palnymi w warunkach formowania /290— —300°C/ -wlókien poliamidowych. Stad szybko od¬ parowuja one ze srodowiska stopu przedzionego 65 polimeru stwarzajac ponadto zagrozenia pozarowe i toksykologiczne.Natomiast czwartorzedowe sole amoniowe sa trudno dostepnymi i kosztownymi preparatami, za¬ tem ich stosowanie podraza koszty wytwarzania termostabilizowanych przedz poliamidowych.Wynalazek rozwiazuje zagadnienie zabezpiecze¬ nia termo-swiatlostabilizatorów na podstawie po- lioksyalkilenoglikolanów miedziowych, przed roz¬ kladem termochemicznym w trakcie dlugotrwale¬ go kontaktu ze stopionym poli-E-kaproamidem w temperaturach 290—300°C, to jest w warunkach ekstruderowego formowania wlókien poliamido¬ wych. Umozliwia to bezbledne przedzenie wlókien zawierajacych wspomniane termo-swiatlostabiliza- tery miedziowe oraz zapewnia zmniejszenie cze¬ stotliwosci wymian i regeneracji zestawów prze¬ dzalniczych na skutek wyeliminowania zródla po¬ wstawania zelów.W badaniach, stanowiacych podstawe wynalaz¬ ku, stwierdzono mozliwosc zastosowania dodatków jodu elementarnego i/lub jodków metali alkalicz¬ nych, zwlaszcza korzystnie w obecnosci chlorków metali II grupy ukladu okresowego pierwiastków, jako inhibitorów, skutecznie hamujacych termo- chemiczny rozklad miedziowych srodków przeciw¬ starzeniowych podczas ich dlugotrwalego kontaktu ze stopem poliamidowym w temperaturze 300°C.W sposobie wedlug wynalazku jako termo-swia- tlostabilizatory wlókien i/lub przedz polikapro¬ amidowych stosuje sie ciekle roztwory poliksyal- kilenoglikolanów miedziowych o ogólnym wzorze 1, w glikolach polioksyalkilenowych o ogólnym wzo¬ rze 2, w których to wzorach R oznacza atom wo¬ doru lub grupe metylowa, a n oznacza liczbe cal¬ kowita 1—15, w kompozycji zawsze skladajacej sie lub zawierajacej jod elementarny i/lub jodek me¬ talu alkalicznego, zwlaszcza jodek potasowy, ewen¬ tualnie zawierajacej chlorek metalu II grupy ukla¬ du okresowego pierwiastków, korzystnie wapnia, strontu, baru, a zwlaszcza chlorek magnezowy.Zgodnie z wynalazkiem szczególnie korzystne wyniki termostabilizacji i swiatlostabilizacji wló¬ kien i/lub przedz polikaproamidowych technicz¬ nych i kordowych osiaga sie przy takiej zawartos¬ ci srodków przeciwstarzeniowych w poli-£-kapro- amidzie, jaka jest równowazna stezeniom 5—300 czesci wagowych wolnej miedzi, korzystnie 10—50 czesci wagowych i 20—1000 czesci wagowych wol¬ nego jodu, korzystnie 100—500 czesci wagowych na milion czesci wagowych wlókna poliamidowego.Podczas stosowania ulepszonych odmian srod¬ ków przeciwstarzeniowych, zawierajacych dodat¬ kowo chlorki metali II grupy ukladu okresowego pierwiastków, szczególnie korzystne wyniki termo- -swiatlostabilizacji wlókien lub przedz polikapro¬ amidowych osiaga sie przy takiej zawartosci po¬ szczególnych srodków przeciwstarzeniowych w poli-E-kaproamidzie, jak jest równowazna steze¬ niom korzystnie 10—50 czesci wagowych wolnej miedzi, 50—200 czesci wagowych wolnego jodu i 3—15 czesci wagowych wolnego metalu II grupy pierwiastków, zwlaszcza magnezu, ma milion czes¬ ci wagowych wlókna poliamidowego. W sposobie wedlug wynalazku, celowe jest stosowanie do-5 datków poszczególnych odmian srodków przeciw- starzeniowych w postaci cieklych roztworów, ko¬ rzystnie zawierajacych polioksyalkilenoglikolany miedziowe wedlug wzoru 1, w ilosciach 4—5% wagowych równowaznika miedzi, i jod elementar¬ ny, lut) zwlaszcza jodek potasowy w ilosciach 27— —37% wagowych równowaznika jodu,, w odnie¬ sieniu do masy calego srodka przeciwstarzeniowe- go. Udoskonalone odmiany sposobu stabilizowania przeciwstarzeniowego wlókien i/lub przedz pcli- kaproamidowych, wedlug niniejszego wynalazku, polegaja na zastosowaniu srodków przeciwstarze- niowych w postaci cieklych roztworów, korzystnie zawierajacych polioksyalkilenoglikolany miedziowe o wzorze 1, w ilosciach równych 6—8°/o wagowych równowaznika miedzi, i jod elementarny, lub zwlaszcza jodek potasowy w ilosciach 13—15°/o wagowych równowaznika jodu, oraz chlorek me¬ talu II grupy pierwiastków, a zwlaszcza chlorek magnezowy w ilosciach 0,4—0.6% wagowych rów¬ nowaznika magnezu, w odniesieniu do masy ca¬ lego srodka przeciwstarzeniowego.Sposobem wedlug wynalazku ciekle srodki prze- ciwstarzeniowe moga byc wprowadzane do gora¬ cego lub do oziebionego granulatu wlóknotwór- czego poli-e-lkaproamidu w koncowym stadium suszenia go w suszarkach obrotowych periodycz¬ nego luib ciaglego dzialania, ewentualnie moga byc dozowane do wysuszonego granulatu poliamidowe¬ go zawierajacego nie wiecej niz 0,1% wody i/lub natryskiwane na jego powierzchnie w dowolnych urzadzeniach mieszajacych, zapewniajacych posu¬ wisto-obrotowy ruch granulatu.Po uplywie 2—3 godzin mieszania roztworów po¬ szczególnych odmian srodków przeciwstarzenio- wych z granulatem nastepuje calkowite wymie¬ szanie skladników i trwale, równomierne powle¬ czenie powierzchni granulatu roztworem termc- stabilizatora, z czesciowa jego migracja do we¬ wnetrznych warstw granulatu. Granulat wlókno- twórczego pcli-e-kaproamidu, powleczony warstew¬ ka przedmiotowego termo-swiatlostabilizatora, sta¬ pia sie nastepnie w glowicy przedzarki rusztowej lub w cylindrze przedzarki ekstruderowej, w tem¬ peraturach 270—300°C, po czym z uzyskanego sto¬ pu formuje sie surowe przedze jedno- lub wielo- wlókiemkowe, rozciaga sie je na zimno i/lub na goraco do wielokrotnosci rozciagu 300—500°/o i poddaje sie je dalszej obróbce wykanczajacej zna¬ nymi sposobami.Roztwory cieklych srodlków przeciwstarzenio- wych moga byc takze dozowane w sposób ciagly wprost do masy przednej stopionego poliamidu w glowTicy i/lub w cylindrze ekstrudera i mieszane ze stopem za pomoca slimaka, po czym formuje sie wlókna lub przedze poliamidowe znanymi spo¬ sobami.Zastosowanie kompozycji cieklych roztworów polioksyalkilenoglikolanów miedziowych z jodem, lub z jodkami metali alkalicznych, a zwlaszcza z jodkiem potasowym i z chlorkami metali II gru¬ py pierwiastków, zwlaszcza z chlorkiem magnezo¬ wym do termo-swiatlostabilizownia poli-£-kapro- amidu i uformowanych zen wlókien poliamido- 020 6 wych wykazalo szereg istotnych korzysci prak¬ tycznych.Glówna korzyscia jest bardzo wysoka, dlugo¬ trwala stabilnosc termoehemiczna przedmiotowego 5 ukladu przeciwstarzeniowego w redukujacym sro¬ dowisku stopu wlóknotwórczego poli-E-kaproami- du. Skutkiem tego, w warunkach ekstruderowego formowania technicznych przedz poliamidowych, to jest w temperaturach rzedu 290—305°C i pod id cisnieniem stopu ok. 100 atn, nawet po uplywie ponad 750 gadzin pracy przedzarki ekstruderowej nie zaobserwowano zjawiska odkladania sie pro¬ duktów rozkladu srodka przeciwstarzeniowego ani w zestawie przeczacym a i w kapilarach filiery 15 wielootworowej. Powyzsze usprawnilo procesy for¬ mowania i rozciagania oraz calej produkcji ter- mostabilizowanych wlókien i przedz polikaproami- dowych. Uzyskane sposobem wedlug wynalazku wlókna i przedze polikaproamidowe sa praktycz- 20 nie bezbarwne i odznaczaja sie bardzo wysoka od¬ pornoscia na dlugotrwale dzialanie promieniowa¬ nia nadfioletowego, czynników termoutleniajacych w temperaturach rzedu 180—200°C oraz czynni¬ ków zmeczeniowych przy dostepie tlenu atmosfe- 25 rycznego.Wlókna i przedze polikaproamidowe, stabilizo¬ wane sposobem wedlug wynalazku, daja sie ko¬ rzystnie stosowac w produkcji tkanin kordowych dla przemyslu oponiarskiego, tkanin technicznych 30 podgumowanych, transporterów, lin, sieci rybac¬ kich i struktur podobnych o znacznie ulepszonych wlasciwosciach eksploatacyjnych i przedluzonym czasokresie ich uzytkowania. Nizej podane przy¬ klady ilustruja istote i sposób wedlug wynalazku, 35 nie ograniczajac jego zakresu.Przyklad I. 1000 kg granulatu technicznego poli-£-kaproamidu, wysuszonego do zawartosci 0,04°/o wagowo wody i wykazujacego lepkosc wzgledna w zakresie 3,20, mieszano z 660 g 70% 4Q wagowo roztworu trójetylenoglikolanu miedziowego w glikolu trójetylenowym w urzadzeniu typu „pi¬ jana beczka" w czasie 3 godzin.Przygotowany jak wyzej granulat poliamidowy, zawierajacy srodek przeciwstarzeniowy w ilosci 45 równowaznej 80 ppm wagowo miedzi Cu2', stopio¬ no w atmosferze odtlenionego azotu w cylindrze przedzarki ekstruderowej, w zakresie temperatur 205—305°C, po czym uzyskany stop poliamidowy uksztaltowano do postaci wlókna wytlaczajac go 50 przez filiere 272 otworowa. Uzyskana techniczna przedze surowa, o grubosci 3800/136 dtex poddano rozciaganiu, przy wspólczynniku rozciagu 4,84, uzy¬ skujac przedze rozciagnieta o grubosci 1880/272 dtex. OCcmki poliamidowej przedzy rozciagnietej, 55 o dlugosci 100 mb, w postaci luznych motków, poddano procesowi starzenia termoutleniajacego, ogrzewajac je w atmosferze powietrza w suszar¬ ce elektrycznej, w temperaturach 160, 180 i 200°C w czasie 2 godzin. 60 Równolegle odcinki poliamidowej przedzy, roz¬ ciagnietej, o dlugosci 50 mb, nawinieto na stan¬ dardowe ramki i poddano je procesowi starzenia swietlnego w ksenotescie, typ Casella, w tempe¬ raturze 20°C i przy wilgotnosci wzglednej po- ^ wietrza 55%, w czasie 300 i 500 godzin. W prób-108 020 8 < ] ( 2 I i i 1 1 < d i i i 2 2 I I ¦t I t C s s ji T\ K a b n k t< d si n d n. s; 4, i/ r; c! kach przedzy, r'rzed i po procesach starzenia, zmierzono wytrzymalosc na zerwanie i z uzyska¬ nych rezultatów pomiarów, obliczono procent spad¬ ku wytrzymalosci przedzy w'odniesieniu do wy¬ trzymalosci próbek przedzy przed starzeniem.W przykladzie niniejszym i nastepnych lepkosc wzgledna oznacza lepkosc 0,5°/o wagowo roztworu poliamidu w 95,6% wagowo kwasie siarkowym, zmierzona w wiskozymetrze Ubbelohde'a w tem¬ peraturze 25±0,1°C.Przyklad II. 1Ó00 kg technicznego granula¬ tu poli-c-kaproamidu, wysuszonego do zawartosci 0,04% wagowo wilgoci i wykazujacego lepkosc wzgledna 3,20, mieszano z 627 g cieklego srodka przeciwstarzeniowego, zawierajacego 26,5% wago¬ wych trójetylenoglikolanu miedziowego i 38% wa¬ gowych jodu /w postaci jodku potasowego/ w gli¬ kolu trójetylenowym, w urzadzeniu typu „pijana beczka", w czasie 3 godzin.Przygotowany jak wyzej granulat poliamidowy, zawierajacy srodek przeciwstarzeniowy w ilosci równowaznej 30 ppm miedzi i 240 ppm wolnego jodu, przetworzono na przedze poliamidowa tech¬ niczna, o grubosci 1880/272 dtex, postepujac ana¬ logicznie jak w przykladzie I. 10 20 25 Próbki przedzy poddano procesom starzenia ter^ moutleniajacego i swietlnego postepujac wedlug metodyki opisanej w przykladzie I.Przyklad III. 1000 kg technicznego granula¬ tu poli-8-ikaproamidu, wysuszonego do zawartosci 004% wagowo wody i wykazujacego lepkosc wzgledna w zakresie 3,20, mieszano z 410 g ciek¬ lego srodka przeciwstarzeniowego, zawierajacego 42% wagowo trójetylenoglikolanu miedziowego, i 14,8% wagowo jodu /w postaci jodku potasowego/ i 0,95% wagowo magnezu /w postaci chlorku ma¬ gnezowego/ w glikolu trójetylenowym, w urzadze¬ niu typu „pijana beczka" w czasie 3 godzin.Przygotowany jak wyzej granulat poliamidowy zawierajacy srodek przeciwstarzeniowy w ilosci równowaznej 30 ppm miedzi, 60 ppm jodu, i 4 ppm magnezu, przetworzono ria przedze poliamidowa techniczna, o (grubosci 1880/272 dtex, postepujac analogicznie jak w przykladzie I, po czym próbki przedzy poddano procesom starzenia (termoutlenia- jacego i swietlnego postepujac wedlug metodyki opisywanej w przykladzie I. Wyniki prób starze¬ nia przedz poliamidowych oraz czasokres pracy zestawów filierowych aparatury przedzacej, zesta¬ wiono w tabeli wyników.Tabela Lp. 1 2 3 4 Badane wlókno polikaproamidowe 1880/272 dtex Z dodatkiem termo- stabilizatora wg. przykladu I Z dodatikiem termo- stabilizatora wg. przykladu II Z dodatkiem termo- stabilizatora wg. przykladu III Bez dodatku termo- stabilizatora /próba porównawcza/ Procent zachowanej wytrzymalosci pierwotnej po ogrzewaniu próbki przedzy w powietrzu w czasie 2 godzin w temperaturach 160°C 100 100 100 46,0 180°C 100 100 100 26,5 200°C 90?0 93,0 96,0 8,0 Procent zachowanej wytrzymalosci pierwot¬ nej po naswietleniu próbek przedzy w ksenotescie w czasie 300 godzin 95,0 96,0 97,0 80,0 600 godzin 89,0 90,0 91,0 60,0 Czasokres pracy zestawu filierowego godziny 72 750 760 750 1 si c n te Ti W SI gi n: la PJ Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania wlókien polikaproamido- wych uodpornionych na dzialanie podwyzszonych 55 temperatur i swiatla, szczególnie w obecnosci tle¬ nu atmosferycznego, polegajacy na tym, ze do skladu wielkoczasteczkowego, wlóknotwórczego poli-£jkaproamidu zawierajacego nie wiecej jak 0,1% wagowo wody wprowadza sie srodek prze- ^ ciwstarzeniowy zawierajacy pochodna miedziowa alkoholu wielowodorotlenowego, a zwlaszcza poli- oksyalkilenoglikolan miedziowy jako termoswiatlo- stabilizator, i inhibitor zabezpieczajacy zwiazek miedziowy przed rozkladem termochemicznym w 65 srodowisku stopionego poliamidu, przy czym gra¬ nulat poli-e-kaproamidu powleka sie filmem srod¬ ka przeciwstarzeniowego, albo srodek przeciwsta¬ rzeniowy rozprowadza sie w stopionym poli-e-ka- proamidzie, ewentualnie srodek przeciwstarzenio¬ wy wstrzykuje sie do stopu poli-e-kaproamidu w cylindrze przedzarki ekstruderowej, nastepnie pali- -c-kaproamid formuje sie do postaci wlókna me¬ toda z termcistopu, po czym uprzedzione wlókna rozciaga sie i wykancza znanymi sposobami, zna¬ mienny tym, ze jako srodek przeciwstarzeniowy stosuje sie ciekly roztwór polioksyalkilenoglikola- nu miedziowego o wzorze 1 w odpowiadajacym sobie glikolu policksyalkilenowyim o wzorze 2,108 020 w kompozycji zawierajacej jod elementarny i/luib jodek metalu alkalicznego, a zwlaszcza jodek po¬ tasowy, i ewentualnie chlorek metalu II grupy ukladu okresowego pierwiastków, zwlaszcza chlo¬ rek magnezowy, przy czym we wzorach 1 i 2 R oznacza atom wodoru lub grupe metylowa, a n oznacza lieziby calkowite 1—15. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do poli-e-kaproamidu wprowadza sie takie ilosci cieklego srodka przeciwstarzeniowego, jakie sa równowazne stezeniom 5—3O0 czesci wagowych równowaznika wolnej miedzi, korzystnie 10—50 czesci wagowych i 20—1000 czesci wagowych rów- 10 nowaznika wolnego jodu, korzystnie 100—500 czes¬ ci wagowych na milion czesci wagowych wlókna poliamidowego. 3. Sposób wedlug zastrzezenia 1, znamienny tym, ze do poli-e-kaproamidu wprowadza sie ta¬ kie ilosci cieklego srodka przeciwstarzeniowego, jakie sa równowazne stezeniom korzystnie 10—50 czesci wagowych równowaznika wolnej miedzi, 50—200 czesci wagowych równowaznika wolnego jodu i 3—15 czesci wagowych równowaznika wol¬ nego metalu II grupy pierwiastków, zwlaszcza magnezu, na milion czesci wagowych wlókna po¬ liamidowego.HO-(CH2-CH-0)rCH2-CH-0 1 H0-CH-CH2-(0-CH-CH2)jj0 R R wzór 1 H0-(CH2-CH-0^CH2-CH-0H R R wzór 2 PL