Przedmiotem wynalazku jest cieczoszczelny zbiornik korzystnie ze sprezonego zelbetu, prze¬ znaczony zwlaszcza do oczyszczalni, albo do maga¬ zynowania materialów sypkich takich jak zboze.Znane sa powszechnie zbiorniki zelbetowe oraz z zelbetu sprezonego.Znane sa prefabrykowane zbiorniki o wymia¬ rach pozwalajacych jeszcze na ich transport. Zbior¬ niki budowane sa bezposrednio na miejscu ich usytuowania, powyzej skrajnych wymiarów unie¬ mozliwiajacych ich transport.Charakterystyczna cecha tych znanych rozwia¬ zan jest ich jednostkowy charakter wytwarzania, a tym samym duza pracochlonnosc.Znane sa prefabrykowane zbiorniki zelbetowe montowane na miejscu z jelementów zelbetowych lub betonu sprezonego, posiadajacych promien za^ okraglenia równy promieniowi cylindrycznego zbiornika. Element zbiornika posiada okreslony pfomien zaokraglenia, który okresla cylindryczny zbiornik o takim samym promieniu. Elementy ply¬ towe przeznaczone sa do wytwarzania zbiorników wielobocznych posiadajacych na obwodzie rózna ilosc boków, ze wzgledu na wzajemne katowe ustawienia sasiadujacych ze soba elementów.Kazda zmiana pojemnosci zbiornika jest zwia¬ zana z zmiana promienia krzywizny elementu ply¬ towego, lub zmiany ich wysokosci, stad kazda zmiana pojemnosci zbiornika wymaga zastosowa- ¦ nia elementów o innej charakterystyce.Znany jest z opisu patentowego USA nr 3 640 038 zbiornik o konstrukcji zawierajacej szereg sekcji zestawionych zasadniczo krawedziowo. Krawedzio¬ we czesci przyleglych sekcji sa rozsuniete i po- 5 kryte stosunkowo gietkim lub sprezystym materia¬ lem np. materialem bitumicznym lub elastome- rycznym; zwiazek wiazacy jest umieszczony mie¬ dzy krawedziowymi czesciami kazdej z dwu przy¬ leglych sekcji dla utworzenia polaczenia pomiedzy io tymi sekcjami. Tak utworzona konstrukcja jest sprezona za pomoca lin i utrzymywana w stanie stalego zacisniecia.Celem rozwiazania wedlug wynalazku jest wy¬ eliminowanie niedogodnosci wystepujacych w zna- 15 nych rozwiazaniach poprzez opracowanie plaskiej plyty zelbetowej wykonanej korzystnie z betonu sprezonego i zestawionych ze soba w wielobok zamkniety stanowiacy zbiorniki o róznych pojem¬ nosciach, a tym samym wytwarzania plaskich ply- 20 towych elementów na skale przemyslowa oraz za¬ pewnienie niezawodnej i bezpiecznej pracy zbior¬ nika wytworzonego z plaskich plytowych elemen¬ tów. ' W cieczoszczelnym zbiorniku wedlug wynalazku 25 plytowe elementy zestawione sa ze soba w wielo¬ bok zamkniety. Kazdy z plytowych elementów jest ograniczony przez dwie prostoliniowe krawedzie i pare plaskich prostoliniowych powierzchni. Ply¬ towy element zawiera dwa prostoliniowe zebra 30 rozciagajace sie odpowiednio wzdluz dwu prosto- 108 1063 108 106 4 liniowych krawedzi i wystajace z boku jednej z plaskicn powierzchni. Plytowy element posiada otwory prostopadle do dlugosci zeber. Kazde z* prostoliniowych zeber ma szczeliny z których kazda calkowicie przecina poprzeczne zebro. Wy¬ miar kazdej ze szczelin w kierunku prostopadlym do zebra jest wiekszy od wymiaru szczeliny w kie¬ runku prostopadlym do tego kierunku. Kazde zebro ma szczeline ustytuowana w wnece z cylindrycz¬ nym gniazdem nosnym, . w którego otworach ma osadzone liny poddane naprezeniom w tym usytuowaniu. Kazda z lin jest wprowadzana przez jeden z otworów plytowego elementu i szczeliny zeber dwu plytowTych przyleglych elementów. Kon¬ ce lin wystajace ze szczelin w kierunku do wnek sa zamkniete zaciskami kotwowymi, z których kazdy zamyka konce jednej liny spoczywajace w jednym z gniazd w odpowiedniej szczelinie. Ele¬ menty wypelniajace ma usytuowane pomiedzy dwoma przyleglymi zebrami nalezacymi do dwu przyleglych elementów plytowych i pomiedzy od¬ powiednimi prostoliniowymi krawedziami tych elementów.Kazdy z elementów wypelniajacych stanowi od¬ lew z materialu budowlanego usytuowanego w wnece pomiedzy dwoma przyleglymi zebrami dwu przyleglych elementów plytowych i pomiedzy od¬ powiednimi prostoliniowymi krawedziami tych ele¬ mentów.Kazdy z elementów wypelniajacych stanowi ele¬ ment prefabrykowany z materialu budowlanego o uksztaltowaniu wnek usytuowanych pomiedzy dwoma przyleglymi zebrami dwu przyleglych ele¬ mentów plytowych i pomiedzy prostoliniowymi krawedziami tych elementów.Kazdy z elementów wypelniajacych stanowi element prefabrykowany z materialu budowlanego o okreslonym ksztalcie stanowiacym jeden lub kilka odlewów z materialu budowlanego wypel¬ niajacego wneki pomiedzy prefabrykowanym ele¬ mentem wypelniajacym i dwoma przyleglymi ze¬ brami dwu przyleglych elementów plytowych.Konstrukcja plaskich elementów plytowych po¬ zwala, poprzez zamiane elementu wypelniajacego ich boczne wneki na wytwarzanie zbiorników o najbardziej rózniacych sie pojemnosciach.Jeden typ plaskiego elementu plytowego stoso¬ wany jest do budowy zbiorników o bardzo zróz¬ nicowanej pojemnosci, zezwala na przemyslowe wytwarzanie i skladowanie elementu plytowego jednego typu, dzieki czemu staje sie mozliwe spel¬ nienie róznorodnych wymagan rynku we wlasci¬ wym czasie.Wytwarzanie plaskich elementów plytowych przeprowadza sie w specjalnych liniach produk¬ cyjnych. Wzdluz tych linii umieszcza sie bedaca dokladnym negatywem plaskiego elementu plyto¬ wego forme wykonana z dwóch elementów rózne¬ go typu. Typ pierwszy jest uformowany w ksztal¬ cie powierzchni plaskiej plyty. Typ drugi jest uformowany z elementów skrzynkowych, odtwarza¬ jacych gniazda i szczeliny. Wzo!*uz linii produk¬ cyjnych umieszcza sie rózne, rozmieszczone w od¬ leglosciach równych wysokosci plaskiego elementu plytowego, natomiast skrzynkowe elementy formy rozmieszcza sie w miejscach, w których sa formo¬ wane gniazda i szczeliny sluzace do przeprowa¬ dzenia lin lub skretek sluzacych do sprezania plaskich plyt w czasie ich montazu. Liny lub 5 skretki moga byc ewentualnie rozciagniete wzdluz linii produkcyjnej pomiedzy jednym i drugim jej x koncami, w celu wstepnego sprezenia betonu w kierunku pionowym zbiornika, który ma byc utwo¬ rzony z plaskich elementów plytowych. io Odlewanie elementów plytowych moze byc wy¬ konywane w formach ustawionych pionowo, z za¬ stosowaniem urzadzen wibracyjnych sluzacych do ubijania betonu. W tym przypadku wygladzanie i wykanczanie wewnetrznej powierzchni lub luko- 15 wych powierzchni plaskich elementów plytowych jest wykonywane za pomoca odrebnych, wibra¬ cyjnych urzadzen wykanczajacych.Montaz zbiornika, wedlug wynalazku uzaleznio¬ ny jest od jego pojemnosci, która wplywa na ilosc 20 plaskich elementów plytowych, z których ma byc on wykonany. Jezeli wymagana pojemnosc zbior¬ nika znajduje sie przy dolnej granicy zakresu po¬ jemnosci mozliwych do uzyskania, wybiera sie zbiornik o przekroju kwadratowym, stad wykonuje 25 sie z plaskich elementów plytowych zlaczonych pod prostym katem. Przy wiekszych pojemnos¬ ciach dobiera sie zbiornik w przekroju piecio, szescio, siedmio, osmio lub innym wielobocznym.Jest rzecza oczywista, ze teoretycznie nie istnieje 30 górna granica ilosci scian, poniewaz teoretycznie dla bardzo duzych pojemnosci jest mozliwe do¬ branie zbiornika o przekroju w ksztalcie regular¬ nego wieloboku utworzonego z bardzo duzej ilosci boków. 35 Z powodów praktycznych ilosc wielokatnych, poziomych przekrojów zbiorników jest ograniczo¬ na, ze wzgled.i na koniecznosc stosowania róznych elementów wypelniajacych, poniewaz okreslaja one dwuscienny knt utworzony pomiedzy dwiema sa- 40 siadujacymi ze soba plaskimi elementami plytowy¬ mi. Kat ten z ilezy od ilosci boków wieloboku w stosunku • 180 stopni, gdzie n oznacza ilosc D boków wieloboku. Na zmiane pojemnosci zbiornika 45 wplywa nie tylko ilosc boków wieloboku, ale rów¬ niez wysokosc plaskich elementów plytowych.Pierwsza z tych zmiennych zostaje ustalona w cza¬ sie montazu droga dobrania odpowiedniego ele¬ mentu wypelniajacego, a druga zmienna zostaje 50 ustalona w procesie wytwarzania plaskich ele¬ mentów plytowych, co jest bardzo proste do uzys¬ kania, poniewaz do wytworzenia plyt o okreslonej wysokosci wystarcza jedynie przesuniecie prze¬ gród w linii wytwarzania odlewów betonowych. 55 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia wieloboczny zbiornik o obwodzie sta¬ nowiacym zestaw posiadajacy dziesiec elementów plytowych, fig. 2 szczegól polaczenia dwóch sasia- 60 dujacych plaskich elementów plytowych w po¬ wiekszeniu, fig. 3 — szczegól polaczenia dwóch sasiadujacych plaskich elementów plytowych ze¬ stawionych pod innym katem, fig. 4 — szczegól z fig. 2, w widoku aksonometrycznym, fig. 5 — 65 szczegól polaczenia dwóch sasiadujacych plaskich5 108 106 6 \ elementów plytowych ustawionych pod katem pro¬ stym, fig. 6 — szczegól polaczenia dwóch sasiadu-' jacych plaskich elementów plytowych w innej po¬ staci wykonania, fig. 7 — szczegól polaczenia dwóch sasiadujacych plaskich elementów plyto¬ wych w nastepnej postaci wykonania, fig. 8 — szczegól polaczenia dwóch sasiadujacych elemen¬ tów plytowych w kolejnej postaci wykonania, fig. 9 — szczegól polaczenia dwóch sasiadujacych elementów plytowych w postaci wykonania z fig. 8 ustawionych pod innym katem.Plaski element plytowy 1 z zelbetu sprezonego ma plaska srodkowa czesc 2 o stalej grubosci za¬ konczona po obu bokach zebrami 3 i 3a którymi elementy plytowe 1 zestawia sie ze soba i spreza przez wprowadzenie w otwory 4 liny 5 lub skretki zakotwionej w gniezdzie 7 stanowiac tym samym wezel ich polaczenia.Zebra 3 na wysokosci otworów 4 posiadaja szczeliny 6 dla wprowadzenia lin 5 lub skretek.Na zewnetrznej stronie plaskiego elementu plyto¬ wego 1 szczeliny posiadaja wloty na cylindrycznej powierzchni gniazda 7, które polozone jest w wne¬ ce 8 zebra 3, 3a.Na cylindrycznej powierzchni gniazda 7 opieraja sie kotwy 9 zaciskajace liny 5 lub skretki. Zebra 3, 3a posiadaja boczne wneki 10, lOa biegnace wzdluz calej wysokosci zeber 3, 3a. Wneki 10, lOa zazebiaja sie czesciowo z elementem wypelniaja¬ cym 11, 12, 13 z zelbetu, dzieki czemu ustala sie odpowiedni kat pomiedzy dwoma sasiadujacymi ze soba plaskimi elementami plytowymi 1.Na wielkosc kata pomiedzy dwoma sasiadujacy- • mi plaskimi elementami plytowymi 1 ma wplyw rodzaj elementu wypelniajacego boczne wneki 10, lOa w wnetrzu sasiednich zeber 3, 3a.W celu uzyskania okreslonej pojemnosci koniecz¬ ne jest zbudowanie* zbiornika o przekroju dziesie- ciobocznym, fig. 1, element wypelniajacy 11 dobie¬ ra sie o takich wymiarach kata, zeby kat pomie¬ dzy sasiadujacymi ze soba elementami plytowymi wynosil 144 stopnie, co oblicza sie podstawiajac n = 10 do wzoru: -n -180 stopni. n Kolejno, ustawia sie dziesiec plaskich elementów plytowych 1 w postac regularnego wieloboku i wklada sie element wypelniajacy 11 pomiedzy sasiadujace ze soba plaskie elementy plytowe. Na¬ stepnie, wprowadza sie do otworów 4 liny 5, a po ich wyprowadzeniu z szczelin 6 napreza sie~ je i zabezpiecza za pomoca zacisków kotwiacych 9 opartych na powierzchniach gniazd 7.W celu zupelnego uszczelnienia zbiornik uszczel¬ nia sie przez dodatkowe zalanie elementami wypelniajacymi 12. Nastepnie, zalewa sie równiez wneki 8, w których znajduja sie gniazda 7 na powierzchniach których oparte sa zaciski kotwia¬ ce 9.Napiecie lin 5 ma podwójny cel polegajacy na wzajemnym laczeniu plaskich elementów plyto¬ wych 1 oraz na sprezaniu betonu w plaszczyznie poziomej. Dzieki profilowi zeber 3, 3a opory tarcia w trakcie procesu naprezania sa minimalne. Be¬ ton moze byc ewentualnie sprezony w kierunku pionowym za pomoca przylegajacych do niego lin 5 lub skretek. Z montazem zbiornika o dowolnej pojemnosci wiaze sie tylko okreslenie ilosci plas¬ kich elementów plytowych 1 oraz dobranie odpo¬ wiedniego elementu wypelniajacego 11. Zaciski s kotwiace 9 automatycznie beda ustawiane wtedy w gniazdach 7 w róznych polozeniach w celu wy¬ tworzenia odpowiedniego naprezenia. Wewnetrzny kat pomiedzy sasiadujacymi ze soba plaskimi ele¬ mentami plytowymi moze zmieniac sie w granicach od 90 do 180 stopni. Dobierajac kat 90 stopni two¬ rzy sie zbiornik o przekroju'kwadratowym, utwo¬ rzony z czterech plaskich elementów plytowych.Jezeli katy maja wielkosc pomiedzy 90 i 180 stopni uzyskuje sie zbiornik o przekroju wielobocznym o ilosci boków wiekszej od czterech.W przypadku krancowym, przedstawionym na fig. 2, plaskie elementy plytowe tworza ze soba kat 180 stopni. Rozwiazanie to pozwala na szcze¬ gólnie korzystne zwiekszenie dlugosci boku wie¬ lokata, a w konsekwencji pojemnosci zbiornika, bez nadmiernego zwiekszania ilosci boków. W ta¬ kim przypadku stosuje sie dwa rózne typy ele¬ mentów wypelniajacych.Jezeli plaskie elementy plytowe sa montowane pod katem wynoszacym 90 stopni (fig. 5), to ele¬ ment laczacy przyjmuje ksztalt elementu wypel¬ niajacego lla. Zamiast elementu wypelnaijacego lla moze byc tez zastosowana tasma z materialu izolacyjnego, lacznie z zalaniem betonem bocznych wnek 10, lOa.Zamiast elementu wypelniajacego 11 moze byc zastosowany element wypelniajacy 13 o ksztalcie klina wykonany z betonu (fig. 6). Mozliwa jest jedynie zmiana kata klina powodujaca zmiane ka¬ ta pomiedzy sasiadujacymi ze soba plaskimi ele- . mentami plytowymi i w nastepstwie w przekroju zbiornika zmiane ilosci boków wielokata.Po dobraniu elementu wypelniajacego 13 ko¬ nieczne jest dodatkowe wypelnienie betonem bocz¬ nych wnek 10, ale w przypadku niebezpiecznej koncentracji naprezen jest mozliwe inne usytuo¬ wanie bocznych wnek 10 bez odejscia od zakresu rozwiazania wedlug wynalazku.Wedlug nastepnej postaci wykonania wynalazku fig. 7, montaz plaskich elementów plytowych 14a i 14b zostaje dokonany dzieki umieszczeniu po¬ miedzy nimi, jako elementu wypelniajacego 15 w postaci okraglego zamkniecia wykonanego z be¬ tonu.Powierzchnie, wewnetrzne zeber sa uformowane w tym przypadku o profilu cylindrycznym aby mogly wspólpracowac z okraglymi elementami wy¬ pelniajacymi 15, przy czym boczne wneki 16a, 16b zostaja dodatkowo zalane betonem. W tej postaci wykonania rozwiazania wedlug wynalazku, zmiana kata pomiedzy dwoma sasiadujacymi ze soba ele¬ mentami plytowymi 14a i 14b zostaje uzyskana bez zmiany elementu wypelniajacego i ewentual¬ nego jego przyciecia wedlug kata zawartego po¬ miedzy dwoma elementami plytowymi. Jest to do¬ konywane zawsze poprzez ustawienie odpowiednie przegród, dzieki czemu wytwarzanie dokonuje sie metoda przemyslowa.Elementy wypelniajace 11, lla, 13 i 15 moga niezaleznie od siebie, posiadac nie pokazane na 20 25 30 35 40 45 50 55 60108 106 8 rysunku otwory lub szczeliny, sluzace do wprowa¬ dzenia lin 5, które maja byc naprezone.Nie jest konieczne wykonanie prefabrykowanych elementów wypelniajacych 11, 13, poniewaz ewen¬ tualnie mozliwe jest wylewanie ich bezposrednio na miejscu montazu po przeprowadzeniu lin 5.Naprezanie lin moze zostac wykonane po stward¬ nieniu wylanego betonu.W przypadku gdy zbiorniki posiadaja sredniej wielkosci pojemnosc mozliwe jest wykonywanie wstepnego sprezania betonu dzieki czemu stoso¬ wanie lin 5 nie jest konieczne. Elementy plytowe 1 i la fig. 8 i 9, które maja byc polaczone ze soba zestawia sie petlami 17a i 17b czesciowo zachodza¬ cymi na siebie. Nastepnie w zachodzace na siebie czesci petli wprowadza sie metalowy bolec 18.Nastepnie zalewa sie je betonem przy ewentual¬ nym zastosowaniu szalunku, który usuwa sie po stwardnieniu betonu.Rozwiazanie wedlug wynalazku spelnia zamie¬ rzone cele, poniewaz umozliwia budowe zbiorni¬ ków praktycznie o kazdej pojemnosci i' o dowol¬ nych wymiarach przy uzyciu plyty wykonanej z zelbetu, który nie wiaze sie z wstepnym spre¬ zaniem plaskiego elementu plytowego jednego ty¬ pu, która moze byc wytwarzana na skale wysoko uprzemyslowiona.Wszystkie opisane poprzednio elementy moga byc zastapione innymi technicznie równowaznymi elementami. Chociaz najkorzystniejsze rezultaty uzyskuje sie przy zastosowaniu betonu i stali, ma¬ terialy i wymiary moga byc zamienione innymi materialami i wymiarami wedlug aktualnych wy- . magan.Zastrzezenia patentowe 1. Cieczoszczelny zbiornik korzystnie ze sprezo¬ nego zelbetu przeznaczony zwlaszcza do oczysz¬ czalni sklada sie z wielu zestawionych plytowych elementów, znamienny tym, ze plytowe elementy (1) zestawione sa ze soba w wielobok zamkniety, zas kazdy z plytowych elementów (1) jest ograni¬ czony przez dwie prostoliniowe krawedzie i pare plaskich prostoliniowych powierzchni oraz zawiera dwa prostoliniowe zebra (3, 3a) rozciagajace sie odpowiednio wzdluz dwu prostoliniowych krawedzi i wystajace z boku jednej z plaskich powierzchni, 10 15 20 30 40 natomiast kazdy z plytowych elementów (1) po¬ siada otwory (4) prostopadle do dlugosci zeber (3, 3a), przy czym kazde z prostoliniowych zeber (3, 3a) ma szczeliny (6) z których kazda calkowicie przecina poprzeczne zebro (3, 3a) zas wymiar kaz¬ dej ze szczelin (6) w kierunku prostopadlym do zebra (3, 3a) jest wiekszy od wymiaru szczeliny (6) w kierunku prostopadlym do tego kierunku, a kaz¬ de zebro (3, 3a) ma szczeline (6) usytuowana we wnece (S) z cylindrycznym gniazdem (7) nosnym, w którego otworach (4) ma osadzone liny (5) pod¬ dane naprezeniom w tym usytuowaniu, natomiast kazda z \lin (5) j^st wprowadzana przez jeden z otworów plytowego elementu (1) i szczeliny (6) zeber (3, 3a) dwu przyleglych plytowych elemen¬ tów (1) a konce lin (5) wystajace ze szczelin (6) w kierunku do wnek (8) sa zamkniete zaciskami kotwowymi (9) z których kazdy zamyka konce jednej liny (5) spoczywajace w jednym z gniazd (7) w odpowiedniej szczelinie (6), zas elementy wypelniajace (11, 12, 18) ma usytuowane pomiedzy dwoma przyleglymi zebrami (6) nalezacymi do dwu przyleglych elementów plytowych (1) pomiedzy od¬ powiednimi prostoliniowymi krawedziami tych ele¬ mentów. 2. Zbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kazdy z elementów wypelniajacych (11, 12, 13) sta¬ nowi odlew z materialu budowlanego usytuowa¬ nego w wnece (8) pomiedzy dwoma przyleglymi zebrami (3, 3a) dwu przyleglych elementów ply¬ towych (1) i pomiedzy odpowiednimi prostolinio¬ wymi krawedziami tych elementów. 3. Zbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kazdy z elenentów wypelniajacych (11, 12, 13) stanowi element prefabrykowany z materialu bu¬ dowlanego z uksztaltowanymi wnekami (8) dwu przyleglych elementów plytowych (1) i pomiedzy prostoliniowyrr i krawedziami tych elementów. 4. Zbiornik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kazdy z elementów wypelniajacych (11, 12, 13) stanowi elen.ent p.efabrykowany z material i bu¬ dowlanego o okreslonym ksztalcie stanowiacym jeden lub kilka odlewów z materialu budowlanego wypelniajacego wneki (8) pomiedzy prefabrykowa¬ nym elementem wypelniajacym (11, 12, 13) i dwo¬ ma przyleglymi zebrami (3, 3a) dwu przyleglych elementów plytowych (1).108 106 PL