Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych aminoglikozydów 2-dezoksystreptaminy o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza atom wodoru lub nizszy rodnik alkilowy, R2 oznacza grupe aminowa lub hydroksylowa, jeden z pod¬ stawników R3 i R4 oznacza atom wodoru, podczas gdy drugi oznacza grupe glikozylowa, a n oznacza liczbe 4, 5 lub 6, albo farmakologicznie dopusz¬ czalnych soli addycyjnych tych zwiazków z kwa¬ sami.Gdy R4 oznacza grupe glikozylowa, wówczas grupa ta moze stanowic pojedyncza grupe hekso- piranozylowa, korzystnie zawierajaca grupe ami¬ nowa, np. grupe 3-amino-3-dezoksy-a-D-glikopira- nozylowa, wystepujaca w kanamycynie A i B. Gdy R3 moze oznaczac grupe [3-D-rybofuranozylowa, to grupa pentofuranozylowa, ewentualnie polaczo¬ na z dalsza grupa heksopiranozylowa za pomoca dalszego wiazania glikozydowego. Na przyklad, R3 moze oznaczac grupe (3-D-rybofuranozylowa, wystepujaca w rybostamcynie.Okreslenie „nizszy rodnik alkilowy" oznacza rod¬ niki alkilowe o 1—4 atomach wegla, majace lan¬ cuch prosty lub rozgaleziony.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wyna¬ lazku, jak równiez ich sole addycyjne z farmako¬ logicznie dopuszczalnymi kwasami, maja wlasci¬ wosci bakteriobójcze.Zgodnie z wynalazkiem zwiazki te wytwarza sie przez redukcje zwiazków o ogólnym wzorze 10 15 20 25 30 2, w którym R1, R2, R3 i R4 maja wyzej podane znaczenie, n oznacza liczbe 4—6 i X oznacza gru¬ pe CH2 lub grupe CO. Redukcje prowadzi sie w srodowisku rozpuszczalnika, stosujac taki srodek redukujacy, który moze redukowac wiazanie ami¬ dowe przy atdmie azotu w pozycji 1 oraz podsta¬ wnik X, jezeli oznacza on grupe CO. Korzystnie jako srodek redukujacy stosuje sie boroetan, a ja¬ ko rozpuszczalnik czterowodorofuran.Otrzymany zwiazek ewentualnie przeprowadza sie w addycyjna sól z farmakologicznie dopusz¬ czalnym kwasem, np. takim jak kwas solny, bro- mowodorowy, jodowodorowy, siarkowy, fosforowy, octowy, maleinowy, fumarwy, szczawiowy, mleko¬ wy, winowy, cytrynowy, glikonowy, bursztynowy, p-toluenosulfonowy lub weglowy. Mozna tez przed rozpoczeciem procesu redukcji przeprowadzic zwia¬ zek wyjsciowy o wzorze 2 w jego sól z kwasem, co czyni ten produkt latwiej rozpuszczalnym.Zwiazki o wzorze 2 sa zwiazkami znanymi, np. l-N-/6-amino-2-hydroksyheksanoilo/-kanamycyna -A jest opisana w J. Antibiotics, 27, 851 (1974), a in¬ ne zwiazki wytwarza sie analogicznie.W zwiazkach wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku oba pierscienie znajduja sie w posta¬ ci krzeselkowej i podstawniki sa umieszczone w plaszczyznie ekwatorialnej wzgledem plaszczyzny pierscienia. Poza tym, wiazania glikozydowe po¬ miedzy pierscieniem heksopiranozylowym i pier¬ scieniem 2-dezoksystreptaminowym jest zwykle 110865110865 wiazaniem a wzgledem poprzedniego, zwlaszcza jezeli jako produkty wyjsciowe stosuje sie zwiaz¬ ki o wzorze 2 pochodzace od wystepujacych w przyrodzie aminoglikozydów 2-dezoksystreptaminy. .Grupa /?-hydroksy-ca-aminoalkilowa przy atomie 5 azotu w pozycji 1 moze wystepowac w konfigura¬ cji S lub R, albo tez zwiazek moze stanowic mie¬ szanine obu optycznych izometrów , Ocene zwiazków wytwarzanych sposobem we¬ dlug wynalazku prowadzono in vitro, oznaczajac 10 najnizsze stezenie inhibitujace (M.I.C.) badanego zwiazku w odpowiednim srodowisku, przy któ¬ rym nie wystepuje wzrost okreslonego mikroor¬ ganizmu* W ..praktyce, plytki agarowe zawieraja- ^cfe^tó-dahy zwiazek w okreslonym stezeniu za- 15 szczepia sie w zwykly sposób komórki badanego ^mikroorganizmu i poszczególne plytki poddaje sie hodowli w temperaturze 37°C w ciagu 24 godzin.** Nastepnie obserwuje sie rozwój lub brak rozwo¬ ju bakterii i notuje odpowiednie stezenie MIC. ? 2Q Jako mikroorganizmy stosowano szczepy Escheri- chia coli, Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabi- lis, Pseudomonas aeruginose, Staphylococcus aure- us i Streptococcus faecalis^ Ocene bardziej aktywnych zwiazków o wzorze 25 1 in vivo przeprowadzano podajac te zwiazki pod¬ skórnie myszom narazonym na dzialanie szczepu Escherichia coli. Kazdy ze zwiazków podawano w szeregu dawek grupom myszy i okreslano Je¬ go aktywnosc oznaczajac stezenie zwiazku, przy 3^ którym uzyskuje sie 50°/o ochrony przed zabój¬ czym dzialaniem Escherichia coli w ciagu 72 go¬ dzin.W- medycynie ludzkiej zwiazki wytwarzane spo-" sobem wedlug wynalazku moga byc stosowane 35 same, ale korzystnie stosuje sie je w mieszani¬ nie z farmakologicznym nosnikiem, dobranym z punktu widzenia sposobu podawania. Na przy¬ klad, srodki podawane doustnie maja postac ta¬ bletek zawierajacych jako nosniki skrobie lub lak- 40 toze, srodki w t postaci kapsulek moga zawierac sama substancje czynna lub tez i nosnik, a prepa¬ raty eliksirowe lub zawiesinowe moga zawierac substancje zapachowe i/lub barwniki. Srodki te moga tez byc podawane pozajelitowo, np. dozyl- 45 nie, domiesniowo lub podskórnie. W tym celu sto¬ suje sie korzystnie preparaty w postaci wyjalo¬ wionych roztworów wodnych, ewentualnie zawie¬ rajacych i inne skladniki, np. sole lub glikoze, w celu otrzymania roztworów izotoniczhych. 50 W medycynie ludzkiej dawka dzienna zwiaz¬ ków wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku jest podobna do dawek, znanych przeciwbakteryj- nych srodków aminoglikozydowych, mianowicie - 0,1—50 mg/kg przy podawaniu pozajelitowym 55 i 10—100 mg/kg przy podawaniu doustnym. Daw¬ ki te mozna dzielic na mniejsze. Tabletki lub kap¬ sulki zawieraja 0,1—1 g substancji czynnej i moz¬ na je stosowac do 4 razy dziennie, zas jednostko¬ we dawki do podawania pozajelitowego zawiera^ 60 ja 10—500 mg substancji czynnej. 1,0 g (1,36 milimola) dwuweglanu l-N-[(S)-2-hy- droksy-6-aminoheksanoiloJ-kanamycyny A rozpusz¬ cza sie w 10 ml bezwodnego kwasu trójfluorooc- towego i roztwór odparowuje do suclja podzmniej- 65 szonym cisnieniem. Pozostalosc o konsystencji lep¬ kiej gumy traktuje sie 75 ml 1 molarnego roz¬ tworu boroetanu w czterowodorofuranie w atmo¬ sferze bezwodnego azotu i otrzymany roztwór u- trzymuje sie w temperaturze 50-—55°C w ciagu 5 godzin. Po odparowaniu rozpuszczalnika pod zmniejszonym cisnieniem pozostalosc o konsysten¬ cji gumy rozpuszcza sie w 10 ml 2n kwasu sol¬ nego i po uplywie 10 - minut alkalizuje roztwór do wartosci pH 10 za pomoca 5n roztworu wodo¬ rotlenku sodowego i nastepnie zakwasza 2n kwa¬ sem solnym do wartosci pH 6.Otrzymany roztwór chromatografuje sie na ko¬ lumnie Sephadex CM-25 w postaci jonu amonio- wego (3,5 X 90 cm), eluujac woda i roztworem wodorotlenku amonowego o stezeniu wzrastaja¬ cym od zera do 0,6 n. Metoda chromatografii cien¬ kowarstwowej okresla sie frakcje zawierajace produkt, laczy je i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem, otrzymujac 0,64 g (63°/o wydajnosci) l-N-[(S)-2-hydroksy-6-aminoheksylo]-kanamycyny, A. Wartosc Rf produktu oznaczona metoda cienko¬ warstwowej elektroforezy wynosi 0,85.Jako elektrolit w próbie elektroforezy stosuje sie mieszanine równych ilosci kwasu octowego i kwasu mrówkowego o wartosci pH 2 i róznica potencjalów pomiedzy koncami plytki pokrytej krzemionka i majacej dlugosc 20 cm wynosila 900 volt w ciagu 45 minut. Próbe prowadzi sie su¬ szac v plytke, zraszajac ja roztworem podchlorynu III-rzed. butylu w cykloheksanie i suszac ponow¬ nie, a nastepnie chlodzac i wywolujac roztworem 'skrobii w jodku potasu. Wartosc Rf oznaczona w tych warunkach dla produktu wyjsciowego wy¬ nosi.1,0. ' .Próbke produktu przeprowadza sie w lotna po¬ chodna penta-N-acetylo-okta-O-trójmetylosililowa, dzialajac bezwodnikiem octowym w metanolu w temperaturze pokojowej w ciagu 24 godzin i na¬ stepnie poddajac reakcji z mieszanina 2: 1 szes- rciometylodwusilazanu i trójmetylochlorosilanu w temperaturze pokojowej w ciagu 24 godzin. Zna¬ leziona wartosc m/e wynosi 1385, co odpowiada wzorowi C58Hi23N5Oi7Si8, dla którego wartosci m/e wynosi 1385.Wyniki badania zdolnosci przeciwbakteryjnej produktu, oznaczonej wyzej opisanymi metodami in vitro sa nastepujace M.I.C. //g/ml: E.coli ' ' 6,2 Klebsiella pneumoniae 6,2 Proteus mirabilis 3,1 Pseudomonas aeruginosa 3,1 Staphylococcus aureus 1,6 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych aminoglikozydów 2-dezoksystreptaminy o ogólnym wzorze 1, w któ¬ rym R1 oznacza atom wodoru lub nizszy rodnik alkilowy, R2 oznacza grupe aminowa lub hydro¬ ksylowa, jeden z podstawników R3 i R4 oznacza atom wodoru i drugi oznacza grupe glikozylowa, a n oznacza liczbe 4, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym R1, R2, R3, R4 in110865 5 maja wyzej podane znaczenie, a X oznacza gru¬ pe CH2 albo CO, poddaje sie redukcji, po czym otrzymany zwiazek o wzorze 1, w którym wszyst¬ kie symbole maja wyzej podane znaczenie, ewen¬ tualnie przeprowadza sie w farmakologicznie do- 5 puszczalna sól addycyjna z kwasem. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze redukcje prowadzi sie za pomoca boroetanu. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze redukcji poddaje sie zwiazek o wzorze 10 2, w którym R3 oznacza atom wodoru i R4 ozna¬ cza grupe 3-amino-3-dezoksy-a-D-glikopiranozylo- wa, a R1, R2, X i| n maja znaczenie podane w zastrz. 1. 4. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny 15 tym, ze redukcji poddaje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R4 oznacza atom wodoru i R3 ozna¬ cza grupe /?-D-rybofuranozylowa. 5. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze redukcji poddaje sie zwiazek o wzorze 2Q 2, w którym R1 oznacza atom wodoru lub rod¬ nik metylowy, a R2, R3", R4, X i n maja znacze¬ nie podane w zastrz. 1. 7. Sposób wytwarzania nowych aminoglikozy- dów7 2-dezoksystreptaminy o ogólnym wzorze 1, 25 w którym R1 oznacza atom wodoru lub nizszy rod¬ nik alkilowy, R2 oznacza grupe aminowa lub hy¬ droksylowa, jeden z podstawników R3 i R4 ^ozna¬ cza atom wodoru i drugi oznacza grupe glikozy- lowa, a n oznacza liczbe 5 albo 6, znamienny tym, 30 ze zwiazek o ogólnym wzorze 2. w którym R1, R2, R3, R4 i n maja wyzej podane znaczenie, a X o- znacza grupe CH2 albo CO, poddaje sie redukcji, po czym otrzymany zwiazek o wzorze 1, w któ¬ rym wszystkie symbole maja wyzej podane zna¬ czenie, ewentualnie przeprowadza sie w farmako¬ logicznie dopuszczalna sól addycyjna z kwasem. 8. Sposób wedlug zastrz. 7, znamienny tym, ze redukcje prowadzi sie za pomoca boroetanu. 9. Sposób wedlug zastrz. 7 albo 8, znamienny tym, ze redukcji poddaje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R3 oznacza atom wodoru i R4 ozna¬ cza grupe 3-amino-3-dezoksy-«-D-glikopiranozylo- wa, a X,' R1, R2 i n maja znaczenie podane w zastrz. 6. 10. Sposób wedlug zastrz. 7 albo 8, znamienny tym, ze redukcji poddaje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R4 oznacza atom wTodoru i R3 oznacza grupe /?-D-rybofuranozylowa, a Rt, R2 X i n maja znaczenie podane w zastrz. 6. 11. Sposób wedlug zastrz. 7 albo 8, znamienny tym, ze redukcji poddaje sie zwiazek o wzorze 2, w którym R1 oznacza atom wodoru lub rodnik metylowy, a R2, R35 R4, X i n maja znaczenie po¬ dane w zastrz. 6. 6. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze redukcji poddaje sie dwuweglan 1-N-/"(S)- -2-hydroksy-6-aminoheksanoiloJ-kanamycyny A, otrzymujac l-N-[(S)-2-hydraksy-6-aminoheksyloJ- -kanamycyne A.110 865 CH,NHR NH2 U2 H0- -0 OH 0-< VNHCH2CHiCH2'nNH 2.n^i '2 3xnn4 HO R OR* OR WzOK 1 CHjNHR1 NH5 OOH II I KK 0^_JVNH-C-CH(CH^;n.1XNH, HO R* OR3 X0R4 Wzók 2 W.Z.Gral, Z-d Glówny, zam. 145/81, 100 egz.Cena 45 zl PL PL PL PL PL PL PL PL