Przedmiotem wynalazku jest wal przegubowo- -teleskopowy szerokokatny dla przekazywania na¬ pedu z ciagnika na maszyne rolnicza.Znane z opisu patentowego RFN nr 2221670 i zgloszeniowego nr 2 802 572 waly szerokokatne za¬ chowuja homokinetycznosc przekazywanego ruchu obrotowego we wszystkich plaszczyznach, jednakze konstrukcje ich badz uniemozliwiaja ze wzgledu na duze wymiary zamontowanie ich na ciagniku rolniczym, badz tez mechanizmy powodujace rów- nokatne ustawienie przegubu wbudowane we¬ wnatrz widlaków ograniczaja przenoszony moment obrotowy, a ponadto ze wzgledu na koniecznosc smarowania tego plytkowo-kulkowego mechanizmu ciernego nieoslonietego maja bardzo mala trwa¬ losc w zapylonym srodowisku jakie wystepuje w normalnej eksploatacji maszyn rolniczych.Celem wynalazku jest skonstruowanie walu prze- gubowo-teleskopowego, który usuwa podstawowe wady dotychczas znanych walów szerokokatnych przez wyeliminowanie wewnetrznego wirujacego lacznie z przegubem mechanizmu ustawienia rów- nokatnego widlaków, zastepujac go trwalym i nie¬ zawodnym mechanizmem zewnetrznym zwiazanym z nieruchoma nieobracajaca sie oslona walu.Cel ten osiaga sie w ten sposób, ze krótki wal dwuwidlakowy poprzez polaczone z nim widlaki ulozyskowany jest w stalych nieobracajacych sie podczas obrotu walu oslonie skrajnej i oslonie te¬ leskopowej. Oslona skrajna i oslona teleskopowa 111 823 10 15 20 2 polaczone sa obrotowo za pomoca lezacych w jed¬ nej plaszczyznie czopów z wychylna oslona. Po¬ miedzy wychylna oslona a oslona skrajna i oslona teleskopowa wbudowany jest mechanizm wymu¬ szajacy równe katy obrotu wokól czopów oslony skrajnej i oslony teleskopowej, widlaków wzgle¬ dem osi wychylnej oslony i krótkiego walu dwu- widlakowego.Mechanizm wymuszajacy wzajemne przegiecie walu z widlakiem wzgledem walu z widlakiem mozna wykonac w róznych wariantach.Mechanizm wymuszajacy jest wykonany w po¬ staci dwóch par zazebionych segmentów zebatych o osi zazebienia lezacej w osi czopów wymuszaja¬ cych wychylenie o równy kat pslony skrajnej z widlakiem i pierscienia oslony teleskopowej z wi¬ dlakiem.Mechanizm wymuszajacy jest wykonany w po¬ staci dwóch par kól zebatych lancuchowych lub dwóch par kól linowych o osi wspólnej z osia czopów trwale zlaczonych z oslona skrajna oraz pierscieniem teleskopowej oslony i polaczonych lancuchami, linami lub tasmami skrzyzowanymi przeciwbieznie.Mechanizm wymuszajacy jest wykonany w po¬ staci dwóch sztywnych skrzyzowanych dzwigni laczacych przemiennie ich punkty zaczepu po obu stronach oslony skrajnej z pierscieniem telesko¬ powej oslony.111823 3 4 Zaleta walu wedlug wynalazku, jest to, ze prze¬ gub szerokokatny zachowuje homokinetycznosc tylko w plaszczyznie poziomej, a wymuszenie rów- nokatnego ustawienia widlaków przegubu szero¬ kokatnego nastepuje poprzez oslone walu zew¬ netrznym mechanizmem. Wal przegubowo-telesko- powy przekazuje naped z ciagnika na maszyne rol¬ nicza zachowujac równobieznosc czlonu wejscio¬ wego i wyjsciowego przy skretach dyszla maszyny rolniczej wzgledem osi wzdluznej ciagnika w pla¬ szczyznie poziomej w zakresie kata 90°. Natomiast katy skretu wzgledem plaszczyzn pionowych po¬ przecznej i wzdluznej sa niewielkie i w zaleznosci od nierównosci terenu wynosza do 20°.Wal przegubowo-teleskopowy szerokokatny wed¬ lug wynalazku uwidoczniono przykladowo na ry¬ sunku, którego fig. 1 przedstawia wal ten schema¬ tycznie w przekroju podluznym; fig. 2 przedstawia oslone walu w widoku z góry, fig. 3 przedstawia w widoku z góry oslone podwójnego przegubu z czesciowo odslonietym mechanizmem wymuszaja¬ cym; fig. 4 przedstawia w widoku z góry oslone podwójnego przegubu z mechanizmem wymusza¬ jacym lancuchowym lub tasmowym; fig. 5 przedsta¬ wia oslone jak na fig. 4 lecz z mechanizmem wy¬ muszajacym dzwigniowym.Wal przegubowo-teleskopowy wedlug wynalazku zapewniajacy homokinetycznosc przekazywania mocy sklada sie z trójprzegubowego walu osadzo¬ nego w oslonie przegubowej zasadniczo w pla¬ szczyznie poziomej, przy czym zawiera ona w oslo¬ nie mechanizm wymuszajacy równy skret katowy walu z widlakiem 1 wzgledem walu z widlakiem 3, polaczonych przegubowo z walem dwuwidlako- wym 2. Wal z widlakiem 1 jest osadzony w lozysku podwójnym 6, na którym osadzona jest oslona skrajna 7 podobnie równiez wal z widlakiem 3 osadzony jest w lozysku podwójnym 11, na którym spoczywa oslona teleskopowa 12. Oslona skrajna 7 jest polaczona przegubowo tylko w plaszczyznie pionowej w okolo czopa 9 i posiada przedluzenie w postaci zebatego segmentu 16 zazebionego z przeciwleglym segmentem zebatym 16 trwale po¬ laczonym z pierscieniem oslonowym 10, w którym wahliwie pionowo zamocowana jest oslona telesko¬ powa 12 walu teleskopowego 3, teleskopowo pola¬ czonego poprzez wielowpust z walem z widla¬ kiem 4, przy czym oslona 12 tego walu osadzona jest w pierscieniu 13 oslony 14 obejmujacej wal z widlakiem 5. Oslona 14 jest zamocowana pionowo wychylnie w pierscieniu 13. Wal z widlakiem 5 jest umieszczony w lozysku 15 i zakonczony koncówka do osadzenia w wale przyjecia mocy przyczepy. Oslony 7 i 14 posiadaja, kazda ucha 19 i 20 do zamocowania walu do wsporników walu odbioru mocy ciagnika oraz wsporników walu przyjecia mocy przyczepy.Wal wedlug wynalazku mozna wykonac w róz¬ nych wariantach wykonania mechanizmu wymu¬ szajacego wzajemne przegiecie walu z widlakiem 1 wzgledem walu z widlakiem 3. Mechanizm wedlug fig. 4 ma trwale osadzone kola 21 zebate na oslo¬ nie 7 i pierscieniu 10 polaczone najlepiej lancuchem 17 przeciwbieznie osadzonym, mozna tez stosowac kola 21 z tasmami lub linami metalowymi. Mecha¬ nizm wedlug fig. 5 jest natomiast zaopatrzony w uklad skrzyzowanych dzwigni 18 powodujacych wzajemne wymuszanie katów stretu.Zastrzezenia patentowe 1. Wal przegubowo-teleskopowy szerokokatny z glównym elementem wykonanym w postaci krót¬ kiego walu z dwoma przegubami krzyzakowymi, znamienny tym, ze krótki wal dwuwidlakowy (2) poprzez polaczone z nim widlaki (1) i (3) ulozysko- wany jest w stalej nieobracajacej sie podczas obrotu walu oslonie skrajnej (7) i oslonie telesko¬ powej (12), przy czym oslona skrajna (7) i oslona teleskopowa (12) polaczone sa obrotowo za pomoca lezacych w jednej plaszczyznie czopów (9) z wy- chylna oslona (8), a pomiedzy wychylna oslona (8) a oslona skrajna (7) i oslona teleskopowa (12) wbudowany jest mechanizm wymuszajacy równe katy obrotu wokól czopów (9) oslony skrajnej (7) i oslony teleskopowej (12) oraz widlaków (1) wzgle¬ dem osi wychylnej oslony (8) i krótkiego walu dwuwidlakowego (2). 2. Wal przegubowo-teleskopowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze mechanizm wymuszajacy ma dwie pary zazebiajacych sie segmentów zebatych (16), o osi zazebienia lezacej w osi czopów (9) wy¬ muszajacych wychylenie o równy kat oslony skraj¬ nej (7) z widlakiem (1) i pierscienia (10) oslony teleskopowej (12) z widlakiem (3). 3. Wal przegubowo-teleskopowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze mechanizm wymuszajacy ma dwie pary kól (21) zebatych lancuchowych lub kól linowych o osi wspólnej z osia czopów (9) trwale zlaczonych z oslona skrajna (7) oraz pierscieniem (10) teleskopowej oslony (12) i polaczonych lancu¬ chami, linami lub tasmami (17) skrzyzowanymi przeciwbieznie. 4. Wal przegubowo-teleskopowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze mechanizm wymuszajacy ma dwie sztywno skrzyzowane dzwignie (18) laczace przemiennie ich punkty zaczepu po obu stronach oslony skrajnej (7) z pierscieniem (10) teleskopo¬ wej oslony (12). 10 19 20 25 30 35 49111823 Z, A I* 10 \2 12 IS 14 Fig.1 9 I0 I2 B 14 20 PL